સરકાર-3

ઇડિયટ્સ-૩

***

જૂની ગુડવિલ, ગળે ન ઊતરે તેવો પ્લોટ, પૂરતું ન દેખાય તેવા કેમેરા ઍન્ગલ્સ અને બહેરા કરી મૂકે તેવું બૅકગ્રાઉન્ડ મ્યુઝિકનો સરવાળો એટલે રામ ગોપાલ વર્માની આ નવી ફિલ્મ.

***


વિવિધ અવાજોને તીવ્રતાના ચડતા ક્રમમાં કંઇક આમ ગોઠવી શકાયઃ મચ્છરનો ગણગણાટ, પક્ષીઓનો કલબલાટ, માણસનો અવાજ, ટેલિવિઝનનો સાઉન્ડ, પાટા પર દોડતી ટ્રેન, જસ્ટિન બીબરના કોન્સર્ટનાં સ્પીકર, ટેક ઑફ થતું પ્લેન, સુપરસોનિક વિમાનની સોનિક બૂમનો ધડાકો અને ત્યારપછી રામ ગોપાલ વર્માની ફિલ્મનું બૅકગ્રાઉન્ડ મ્યુઝિક. એમની આ ‘સરકાર-૩’નું મ્યુઝિક એટલું બધું ઘોંઘાટિયું છે કે ફિલ્મની શરૂઆતમાં ઍન્ટિ સ્મોકિંગની સાથોસાથ કાનની સલામતીની પણ જાહેરાત મૂકવા જેવી છે. બૅકગ્રાઉન્ડ નોઇઝ ઉપરાંત પણ ફિલ્મમાં ઘણા બધા પ્રોબ્લેમ છે.

ઍન્ગ્રી ઓલ્ડ મેન

બે ફિલ્મોમાં બબ્બે દીકરા-વહુ ગુમાવ્યાનાં વર્ષો પછીયે સુભાષ નાગરે (અમિતાભ બચ્ચન)નો ‘સરકાર’ તરીકેનો દબદબો બરકરાર છે. કેટલાક વિશ્વાસુ માણસો સાથે તેઓ પોતાના અંધારિયા ઘરમાં બીમાર પત્ની (સુપ્રિયા પાઠક) સાથે રહે છે. પહેલા પાર્ટમાં ટ્રાઇસિકલ ચલાવતો છોકરો ચીકુ હવે યુવાન શિવાજી (અમિત સાધ) બનીને પાછો આવ્યો છે. પરંતુ એનાં લખ્ખણ સારાં નથી. ઉપરથી ગોકુલ (રોનિત રોય) જેવા એકલ-દોકલ વફાદારોને બાદ કરતાં મુંબઈથી દુબઈ સુધીના લોકો સરકારના દુશ્મન છે. દુબઈનો એક પાણી અને પ્રાણીપ્રેમી ડૉન માઇકલ વાલ્યા (જૅકી શ્રોફ), રાજકારણી મા-બેટા રક્કુબાઈ (રોહિણી હતંગડી) અને ગોવિંદ દેશપાંડે (મનોજ બાજપાઈ), કાજળધારી અન્નુ (યામી ગૌતમ), યુનિયન લીડર ગોરખ (ભરત દાભોળકર) વગેરે ‘સરકાર હૅટર્સ’ નામની IPL ટીમ બનાવી શકાય એટલા બધા લોકો એમની સામે પડ્યા છે. ૧૩૨ મિનિટની આ ‘કાનલેવા’ ફિલ્મમાં સરકારનું શું થશે?

લાઉડ, કેમેરા, એક્શન

એક સમય હતો જ્યારે પોસ્ટરમાં ‘અ રામ ગોપાલ વર્મા ફિલ્મ’ જોઇને લોકો થિયેટર ભણી દોટ મૂકતા. જ્યારે હવે આ જ શબ્દપ્રયોગ લોકોને ડરાવવા માટે વપરાય છે. કેમ કે, ફિલ્મ ગમે તે હોય અમુક તત્ત્વો વિના અપવાદે સરખા જ રહેવાનાં. જેમ કે, ફિલ્મના કેન્દ્રમાં કોઈ નકારાત્મક પાત્ર જ હશે અને એના દ્વારા બદલાની ભાવનાથી કરાયેલી હિંસાને જસ્ટિફાય કરાઈ હશે. CCTV કે જાસૂસી કેમેરાની જાહેરખબર માટે વાપરી શકાય તેવા ગાંડાઘેલા કેમેરા ઍન્ગલ્સ હશે, બહાર આવ્યા પછી ગરમ તેલમાં કકડાવેલાં લસણનાં ટીપાં નાખવા પડે એવું ગગનભેદી બૅકગ્રાઉન્ડ મ્યુઝિક હશે, મચ્છરની જેમ લોકો મરતા હશે ને ફિલ્મ જોયા પછી આ દુનિયા હવે જીવવા જેવી રહી જ નથી એવો વિષાદયોગ છવાઈ જશે. આ તમામનો વધુ એક સરવાળો એટલે ‘સરકાર-૩’.

‘ગોડફાધર’ના ભારતીય વર્ઝન તરીકે દાયકા પહેલાં રજૂ થયેલી ‘સરકાર’માં રામ ગોપાલ વર્મા પાસે નવું કહેવા માટે કશું જ નથી. ઇન ફૅક્ટ, ઘણે અંશે આ ફિલ્મ ‘સરકાર-૧’ની રિમેક જેવી જ છે. પરંતુ જેમ એક સ્ટારનો ચાર્મ જતો રહે અને તે પોતાના ભવ્ય ભૂતકાળના પડછાયા જેવો બનીને રહી જાય એવું આ ફિલ્મનું થયું છે. ‘સરકાર-૧’ની પહેલી દસ-પંદર મિનિટમાં જ સરકાર અને અન્ય પાત્રો એસ્ટાબ્લિશ થઈ જતાં હતાં. મ્યુઝિક, કેમેરા ઍન્ગલ્સ અને પાત્રોની નજર બધું જ તેને પૂરક હતું. જ્યારે આ ફિલ્મ રામુજીએ પોતાની જ પૅરડી બનાવી હોય તેવી લાગે છે.

અહીં બૅકગ્રાઉન્ડ મ્યુઝિક અને ‘ગોવિંદા ગોવિંદા’ની સિગ્નેચર ટ્યુન કોઈ જ કારણ વિના એટલી લાઉડ છે કે સરહદ પર વગાડ્યાં હોય તો ત્રાસવાદીઓ એના ડરથી જ ભાગી જાય. અમિતાભ સહિત તમામ પાત્રો દરેક વખતે કંઇક અગત્યનું જ બોલે છે એવું પુરવાર કરવા માટે સૌ શબ્દે શબ્દ છૂટા પાડીને ભાર દઈ દઈને બોલે છે. શૂટિંગ પહેલાં સૌને કડક કાથા-ચૂના જેવું કંઇક ખવડાવી દીધું હોય એમ બધાના અવાજને ખખરી બાઝી ગઈ છે. અગાઉ સરકાર પોતાના વિશ્વાસુ લોકો સામે સૂચક નજરે જુએ તેની પાછળ કોઈ સંદેશ-આદેશ છુપાયેલો રહેતો. અહીં બધા જ લોકો જાણે આંખમાંથી લૅસર કિરણો કાઢવાની પ્રેક્ટિસ કરતા હોય એ રીતે ડોળા કાઢીને જોયા કરે છે. આ બધું શા માટે? રામુ જાણે.

‘સરકાર-૩’માં સૌથી વધુ ક્રિએટિવિટી દાખવી છે સિનેમેટોગ્રાફરે. ઓશિકાની પડખે, પડદા પાછળ, સ્ટ્રેચર નીચે, ચાના કપના નાકાની આરપાર, થેપલાંની ડિશ લંબાવતા હોય એ રીતે ડાઇનિંગ ટેબલ પર, શાર્ક માછલીની નીચે, ટેલિવિઝન-મોબાઇલ ફોનની પાછળ… ટૂંકમાં તમે કલ્પના પણ ન કરી શકો એવા સ્થળોએ કેમેરા ગોઠવવામાં આવ્યા છે. શા માટે? રામુ જાણે. વળી, પાત્રો જ્યારે કોઈ ખૂંખાર પ્લાન બનાવતા હોય કે ગંભીર વાત ચર્ચતા હોય ત્યારે એમની પાસે કરાવવું શું? રામુ પાસે સિમ્પલ સોલ્યુશન છે, કુછ ભી પીવડાવી દો. સરકાર રકાબી મોઢે માંડીને સ્ટિરિયોફોનિક સબડકા લે ત્યાં સુધી બરાબર છે, પરંતુ આ તો ખુદ સરકાર બબ્બે વખત ચા બનાવે, દૂધ પીવે, બાકીના લોકો વિના અપવાદે ચા-કૉફી પીવે, વાઇન-વ્હિસ્કી પીવે, અને આખી ફિલ્મ યુ નૉ, આપણું બ્લડ પીવે. વિના અપવાદે બધાનાં ઘરોમાં ઘોર અંધારાં. સરકારના ઘરનું અંધારું કદાચ એકલા પડી ગયા બાદ સરકારની લાઇફમાં વ્યાપેલા અંધકારનો મૅટાફર હોય, પરંતુ બાકીના લોકો શુંકામ અંધારે કુટાય છે? એમના રૂમમાં પણ દૂર ક્યાંક કોઈ ઝાંખો પીળો બલ્બ ચાલતો હોય એવું ઝાંખું અજવાળું આવ્યા કરે. એટલો પ્રકાશ પણ ખમાતો ન હોય, એમ પાછા અંદર પણ કાળા ગોગલ્સ પહેરી રાખે, TV જોતી વખતે પણ.

આખી ફિલ્મમાં માત્ર એક જ ટ્વિસ્ટ રસપ્રદ છે (જોકે એનુંય પૂરું જસ્ટિફિકેશન તો નથી જ). બાકીની પોણા ભાગની ફિલ્મનું રાઇટિંગ અનહદ કંગાળ છે. અગાઉ સરકાર નિષ્ફળ ગયેલી સિસ્ટમનો સમાંતર વિકલ્પ અને એક વિચારધારા હતો. અહીં એવું કશું જ નથી. કાર્ટૂન જેવા અડધો ડઝન વિલનો ભેગા મળીને પણ સરકારને કે એમની સોચને ખતમ કરવાનો એક પર્ફેક્ટ પ્લાન ઘડી શકતા નથી. મળે છે તો  માત્ર આવા ડાયલોગઃ ‘મછલી કિતની ભી તેઝ ક્યૂં ન હો, ઉસકી આવાઝ નહીં આતી, પતા હૈ ક્યોં? પાની કી વજહ સે’, ‘અગર તૂ ઔર મૈં દોનો સમઝ ગયે તો સમઝ કા ક્યા ફાયદા?’ બોલો, તમને સમજાયું કંઈ? આ બંને મહાન ડાયલોગ બોલાયેલા છે આ ફિલ્મના સૌથી ખૂંખાર અને સૌથી અનઇન્ટેન્શનલ કોમિક પાત્ર ટાઇગર પિતા જૅકી શ્રોફના મુખે. આખી ફિલ્મમાં તેઓ વિવિધ જળચર પ્રાણીઓ અને એક અલ્પ વસ્ત્રધારી કન્યા સાથે રહીને ઇન્ટરનેશનલ કૉલિંગ જ કર્યા કરે છે. ધેટ્સ ઇટ.

અમિતાભ બચ્ચનની હાલત ડૂબતા જહાજના કૅપ્ટન જેવી થઈ છે. સારા ડાયલોગ્સ કે સ્ક્રિપ્ટ ન મળે તો સરકારને પણ કયા સરકાર બચાવે? અમિત સાધના ભાગે ફિલ્મમાં ફૂંફાડા મારવા સિવાય ખાસ કંઈ આવ્યું નથી. યામી ગૌતમને તો સીધી જ ‘ફેર એન્ડ લવલી’ની ઍડમાંથી ઊંચકીને ‘નજર સુરક્ષા કવચ’ના પાત્રમાં બેસાડી દીધી હોય તેવી બિહામણી લાગે છે. એક્ટિંગની તો વાત જ નથી થતી. વધુ પડતાં પાત્રો અને ફાલતુ સીનમાં રોનિત રોય જેવો ઉમદા એક્ટર વેડફાઈ ગયો છે. રોહિણી હતંગડી થોડી વાર માટે દેખાયાં અને એક ગ્લાસ દારૂ પીને ગાયબ થઈ ગયાં. એકમાત્ર મનોજ બાજપાઈ ફોર્મમાં દેખાય છે. સુપ્રિયા પાઠકનું મરાઠી સમજવા માટે કોઈ દુભાષિયાની જરૂર પડે એવું છે. હા, અભિષેક બચ્ચન પણ તસવીર સ્વરૂપે ફિલ્મમાં છે (છતાંય એના ચહેરા પર જ્હોન અબ્રાહમ કરતાં વધુ એક્સપ્રેશન્સ દેખાય છે, બોલો).

‘સરકાર-૩’માં વધુ એક વાંધો ગાંધીજીના દુરુપયોગ સામે પણ લઈ શકાય. એક તો અહીં ગાંધીજીનું પૂતળું ‘લગે રહો મુન્નાભાઈ’ના દિલીપ પ્રભાવલકર જેવું દેખાય છે. ઉપરથી એક માફિયા પાત્રની અટક ગાંધી છે, જેને યામી ગૌતમ ‘ગાંધીજી ગાંધીજી’ કહીને બોલાવે છે. આટલું પૂરતું ન હોય તેમ ફિલ્મમાં બાપુના લક્ષ્ય અને સાધનશુદ્ધિના વિચારને પણ તોડી-મરોડીને વિકૃત રીતે પેશ કરાયો છે. આ બધું શા માટે, ભઈ?

બસ કરો, રામુ

‘સરકાર-૩’ એક સરસ ફિલ્મશ્રેણીને હાસ્યાસ્પદ કેવી રીતે બનાવી શકાય તેનો પર્ફેક્ટ નમૂનો છે. અમિતાભ બચ્ચનનો પ્રામાણિક પ્રયત્ન, મનોજ બાજપાઈના બે-ત્રણ લાઉડ-કેરિકેચરિશ છતાં ઇમ્પ્રેસિવ સીન અને એકાદ જગ્યાએ સરસ કટ્સ દ્વારા થયેલું જક્સ્ટાપોઝિશન, આવા જૂજ પૉઝિટિવ્સને બાદ કરતાં આખી ફિલ્મ ટૉર્ચર મટિરિયલ છે. આશા રાખીએ કે આ ‘સરકાર’ હવે અહીં જ પડી ભાંગે. અને હા, તમારે આ ફિલ્મ જોવી હોય તો ઘરે TV પર જ જોજો, કમ સે કમ તેમાં વોલ્યુમ ધીમું તો કરી શકાય.

રેટિંગઃ * (એક સ્ટાર)

(Reviewed for Gujarati Mid Day)

Copyright © Jayesh Adhyaru. Please do not copy, reproduce this article without my permission. However, you are free to share this URL or the article with due credits.

Advertisements

તમ્મા તમ્મા, જુમ્મા ચુમ્મા, હમ્મા હમ્મા… ખમ્મા ખમ્મા!

હની સિંઘ, બાદશાહ આણિ મંડળીએ અન્નુ મલિક-કોપીતમદાના કસમ ખાધા લાગે છે કે અમ ૯૦ના દાયકામાં ઊછરેલાઓની ગોલ્ડન યાદો પર રેસ્ટોરાંનું ગંદું વાસ મારતું પોતું ફેરવીને જ રહેશે. ‘ધીરે ધીરે’ અને ‘હમ્મા હમ્મા’નું બમ્બુ ફિટ કર્યા પછી હવે ‘તમ્મા તમ્મા’નાં નામનાં તમ્મર ચડાવ્યાં છે. એક તો મને એ સમજાતું નથી કે નાઇન્ટીઝનો જમાનો એવો તે કેવો જરીપુરાણો થઈ ગયો છે કે ત્યારનાં ગીતોને ‘રિક્રિએટ’ કરવાં પડે? અને ‘મિલેનિયલ્સ’ કહેવાતા યંગસ્ટર્સ બે દાયકા પહેલાંનાં સોંગ્સ યુટ્યુબ એટસેટરા પરથી ઍન્જોય ન કરી શકે? કમ ઓન, નાઇન્ટીઝ અને અત્યારના પહેરવેશ-રહેણીકરણીમાં કંઈ એવું પરિવર્તન નથી આવ્યું કે શાહરુખ-કાજોલ શરીરે કેળનાં પાન લપેટીને આદિવાસી ડાન્સ કરતાં હોય એવું લાગે! એ સોંગ્સમાં અત્યારે આલિયા-વરુણો-શ્રદ્ધા-આદિત્યોને નચાવીએ અને વચ્ચે બાદશાહ-હની સિંઘની અલતાફ રાજા છાપ લવારી નાખો તો જ યંગસ્ટર્સને મજા આવે? એન્ડ વર્સ્ટ ઑફ ઑલ, આપણે જે ગીતો સાથે મોટાં થયા હોઇએ, એ અત્યારે સો કૉલ્ડ ‘પાર્ટી ઍન્થમ’ તરીકે ‘રિક્રિએટ’ થયેલાં જોઇને સાલી ઘરડા થઈ ગયાની ફીલ આવે છે! અભી ઇતને બુઢ્ઢે ભી નહીં હુએ યાર, કે અત્યારની જનરેશનની સાથે રહેવા માટે, લેખક તરીકે ‘ટાર્ગેટ ઑડિયન્સ’ જાળવી રાખવા માટે 15-20 વર્ષનાં ટાબરિયાંવની કદમબોસી કરવી પડે!

આ કકળાટ વાંચીને રખે કોઈ માને કે હું બહુ મોટો મરજાદી પ્યોરિસ્ટ છું અને રિમિક્સ ગીતોથી મને રાતી કીડીઓ ચડે છે. જરાય નહીં. બશર્તે એ સોંગ્સ સરસ રીતે ‘રિમિક્સ’ થયેલાં હોય. તમે ‘ઇન્સ્ટન્ટ કર્મા’નાં ‘ડાન્સ મસ્તી’ સિરીઝનાં ગીતો સાંભળો, મારી વાત સમજાઈ જશે. ‘રિમિક્સ’-‘રિક્રિએશન’ વ્હોટએવરની સામે એક દલીલ એ થાય છે કે એ તો જૂનાં સોંગ્સને જીવંત રાખે છે. પરંતુ ‘રિક્રિએશન’-‘રિપ્રાઇઝ’ના નામે મસ્ત ગીતોનું ‘હમ્મા હમ્મા’ કરીને કામ તમામ કરી નાખવું હોય, તો કાઉન્ટ મી આઉટ પ્લીઝ. એક ઑબ્ઝર્વેશન હું એ જોઉં છું કે અત્યારે બધું જ મ્યુઝિક, ફિલ્મો લિટરલી એક ક્લિક પર અવેલેબલ હોવા છતાં કોઇને જોવાની તસદી નથી લેવી. ‘બઝફીડ’ કે ‘સ્કૂપવૂપ’ ટાઇપની ‘માધુકરી વેબસાઇટો’ પોતાની ‘ક્લિક બેઇટ’વાળી લિંક્સથી ‘ફલાણા વિલ બ્લો યોર માઇન્ડ’ ટાઇપની લિંકોમાં ‘લિસ્ટિકલ’ બનાવીને અધકચરું જ્ઞાન પિરસે ત્યારે યંગસ્ટર્સને ખબર પડે. એ પછીયે, ‘વ્હોટેવર…’ કહીને સ્નૅપચેટ-ટિન્ડર પર બિઝી થઈ જાય.

***

લૅટ્સ ગેટ બેક ટુ લેટેસ્ટ સેન્સેશન ‘તમ્મા તમ્મા’. અત્યારે ‘બદ્રીનાથ કી દુલ્હનિયા’માં ‘તમ્મા તમ્મા અગેઇન’ના નામે ફરી પાછું એ જ ‘તમ્મા તમ્મા’ સોંગ (‘ઓ.કે. જાનુ’માં ‘હમ્મા હમ્મા’નો ખુરદો બોલાવનારા) બાદશાહ-તનિશ્ક બાગચી પાસે રિમિક્સ કરાવાયું છે.

‘તમ્મા તમ્મા અગેઇન’ (‘બદ્રીનાથ કી દુલ્હનિયા’)

***

મને યાદ છે, સંજય દત્ત-માધુરી સ્ટારર ‘થાનેદાર’ રિલીઝ થયું ત્યારે અમે વેકેશનમાં કૅબલ પર કઝિનો સાથે મળીને એક બપોરે જોયેલું. અને ‘તમ્મા તમ્મા’ અમારા આઠેક વર્ષના દિમાગ પર છવાઈ ગયેલું. એક તો એનું ધમાકેદાર મ્યુઝિક. અને એનાથીયે સુપ્પક ડાન્સ. અત્યારે માધુરી વરુણ-આલિયાને ‘તમ્મા તમ્મા’નાં સ્ટેપ્સ શીખવતી હોય એવો વીડિયો વાઇરલ થાય છે. પરંતુ એ વખતે સેટેલાઇટ ચેનલોની ગેરહાજરીમાં લિમિટેડ વ્યુઇંગ સાથે બે-ચાર સ્ટેપ્સ અમેય શીખી લીધેલા. ધરપત એવી કે જો સંજય દત્ત ડાન્સ કરી શકતો હોય, વ્હાટ કાન્ટ અસ?! એ વખતે સૌ માધુરી દીક્ષિતની દિલધડક બ્યુટીમાં હિપ્નોટાઇઝ્ડ હતા. એનાં ક્યુટ લુક્સ, એનો ડાન્સ, એનો વિન્ડ ચાઇમ્સ જેવો રણકતો અવાજ, એક્ટિંગ… મીન્સ ધ કમ્પ્લિટ એક્ટર. ઉપરથી ‘તમ્મા તમ્મા’ના બળવાખોર શબ્દોઃ ‘તુ રાઝી… મૈં રાઝી… ફિર ક્યા ડેડી ક્યા અમ્મા…’ આઈ વૉઝ લાઇક, વ્હોટ? અહીંયા સાડાત્રણ રૂપિયાનું ‘ચંપક’ લેવા માટે પણ મમ્મી-પપ્પાને મસ્કા મારવા પડતા હોય, ત્યાં ‘ફિર ક્યા ડેડી ક્યા અમ્મા’? ધીસ ઇઝ ક્રેઝી, મૅન! અને અમે દોસ્તારો એવી ઇમ્પ્રેશનમાં હતા કે ‘તમ્મા તમ્મા’ એ કોઇક ખૂફિયા પ્રવૃત્તિ માટેનો કોડવર્ડ છે. ઇવન ફિલ્મના છેલ્લા સીનમાં જયાપ્રદા જીતેન્દ્રને પૂછે છે પણ ખરી કે ‘યે તમ્મા તમ્મા ક્યા હૈ?’ અને જવાબમાં જીતેન્દ્ર કહે છે, ‘ઇધર આઓ, બતાતા હૂં!’ પાછી ગીતમાં એવી લાઇન પણ હોય કે, ‘દોનોં મિલકર જો હોના હૈ હો ગયા…’ આઈ મીન, વ્હોટ હો ગયા?!

***

એ જ અરસામાં બીજા એક ગીતે તરખાટ મચાવેલો. અમિતાભ બચ્ચનનું ‘જુમ્મા ચુમ્મા દે દે’. ત્રીજા ધોરણના ક્લાસમાં બાજુની બૅન્ચ પર બેસતી છોકરી પાસેથી પૅન્સિલનું શાર્પનર માગવામાં પણ ટેન્શનમાં અડધું વૉટરબૅગ પાણી પી જવું પડતું હોય, એવા ઇન્ટ્રોવર્ટ કાન પર બચ્ચનમોશાય સુદેશ ભોસલેના અવાજમાં ખુલ્લે આમ ઉઘરાણી કરતા હતા, ‘અરે ઓ જુમ્મા, મેરી જાનેમન, બાહર નિકલ, તૂને બોલા થા, પિછલે જુમ્મે કો, ચુમ્મા દૂંગી, અગલે જુમ્મે કો, આજ જુમ્મા હૈ….!’

શરૂઆતમાં ‘દૂરદર્શન’ પર ‘ચિત્રહાર’માં અવાજ વિના એ ગીત જોયું ત્યારે તો લાગેલું કે આ કોઈ ડિટર્જન્ટ પાઉડરની ઍડ છે! એટલે જ બધાના હાથમાં રહેલા મગમાંથી ફીણ નીકળે છે. બચ્ચન કિમી કાટકરને બોલાવે છે કે, ‘ગયા અઠવાડિયે તેં મારાં મેલાંઘેલાં કપડાં ધોઈ દેવાનું કહેલું, હવે તું જલ્દી આવ અને આ ગાભાં ધોઈ દે, જો હું નવો ડિટર્જન્ટ પાઉડર પણ લાવ્યો છું, ખુશ્બુદાર ઝાગવાલા.’ ત્યાં કિમી કાટકર પોતાનો ઘાઘરો ઉલાળતી આવીને કહે છે કે, ‘હું કંઈ નવરી બેઠી છું? આ મારો ઘાઘરો ધોઉં કે તારાં મસોતાં જેવાં લૂગડાં ધોઉં? ને આ આખી જાન જોડીને આવ્યો છો તે મેં કંઈ ધોબીઘાટ ખોલ્યો છે?!’ પછી ક્લિયર થયું કે આ તો જુમ્માબેન પાસેથી ગાભા કાઢી નાખે એવા ચુમ્મા માગી રહ્યો છે! એ વખતે ‘બધા ભારતીયો મારાં ભાઈ-બહેન છે’વાળા ટાઇમમાંય તે એટલું તો સમજાઈ ગયેલું કે આમાં અમિતાભ જે રીતે પેલ્વિક થ્રસ્ટ કરે છે અને કિમી કાટકર જે રીતે ઘાઘરો 90 અંશના ખૂણે ઉલાળે છે, એનો અર્થ કંઇક ભળતો જ થાય છે! એ અમારા ‘સ.ઉ.ઉ.કાર્ય’ના સિલેબસની બહારનો વિષય હતો! (એ ગીતમાં જે રીતે કિમી કાટકર સિક્કો પોતાના સૅન્ડલ નીચે દબાવી દે છે અને બચ્ચન પોતાના પૅન્ટની અંદર ઝીલી લે છે, એ દૃશ્ય અત્યારના અસહિષ્ણુ ટાઇમમાં ફિલ્માવાયું હોય તો હાહાકાર મચી જાય!)

***

અર્લી નાઇન્ટીઝમાં એટલું તો અમારા વાંચવામાં આવેલું કે અમિતાભ બચ્ચને ‘જુમ્મા ચુમ્મા ઇન લંડન’ નામનો ધમાકેદાર કૉન્સર્ટ કરેલો. વર્ષો પછી સાત સમુંદર પારથી ઇન્ટરનેટ નામનો જાદુઈ ચિરાગ અમારી પાસે આવ્યો અને રાતોની રાતો જાગીને અમે મનગમતાં મોતી ઊલેચવા માંડ્યાં. ત્યારે દિમાગમાં ‘ટોઇંગ’ થયું કે હાઇલા, આ ‘તમ્મા તમ્મા’ ને ‘જુમ્મા ચુમ્મા’ બંને તો આયાતી માલ છે! વેસ્ટ આફ્રિકન દેશ ગિનીના સિંગર મોરી કાન્તેના ‘અકવાબા બીચ’ આલ્બમનાં ‘યે કે યે કે’ અને ‘તમા તમા લોગે તમા’ની બેઠ્ઠી ઉઠાંતરી છે. તેમ છતાં આપણા ગ્રેટ બૉલિવૂડની બલિહારી જુઓ એ વખતે આ ગીત કોણે પહેલાં બનાવ્યું એની કોન્ટ્રોવર્સી સર્જાયેલી! લક્ષ્મીકાંત-પ્યારેલાલની છાવણી કહે કે અમારું ‘જુમ્મા ચુમ્મા’ પહેલાં સર્જાયેલું, જ્યારે બપ્પી લાહિરી કહે કે, ‘ના, હમ તમ્મા તમ્મા ગાન પહેલે બનાયા. લક્ષ્મીકાંત-પ્યારેલાલ હમારા ગાન કૉપી કિયા…’ યાને કે કોણે પહેલાં ચોરી કરી એ બાબતે પણ વિવાદ! સો રી ટુ સે, પણ અત્યારે હાઇન્ડસાઇટમાં જોઇએ તો એવું જ લાગે કે આ તો દુકાળગ્રસ્ત એરિયામાં ફૂડપૅકેટની ઝૂંટાઝૂંટ જેવો જ મામલો છે. આ કોન્ટ્રોવર્સી અંગે ‘યુટ્યુબ’માં અમિતાભ બચ્ચનની પણ એ વખતની એક બાઇટ અવેલેબલ છે, જેમાં એ પોતાની ચિત-પરિચિત પોલિટિકલી કરેક્ટ સ્ટાઇલમાં ડિપ્લોમેટિક આન્સર આપે છે (અને બંને હિન્દી ગીત ચોરાઉ માલ હતો એ મુદ્દો સફાઈથી ચાતરી જાય છે).

***

પછી તો મેં મારા ફેવરિટ ટાઇમપાસ તરીકે આ ગીતોની ઉઠાંતરીનાં અને તેની સાથેની રસપ્રદ વિગતોનાં શક્ય તેટલાં રેકોર્ડ્સ એકઠા કર્યા. સમય હોય તો એ બધા વન બાય વન જોવા-સાંભળવાની મજા પડે તેમ છે. સૌથી પહેલાં આપણાં બંને હિન્દી સુપર ડુપર હીટ ‘ઑરિજિનલ’ સોંગ્સ જોઈ લોઃ

‘જુમ્મા ચુમ્મા દે દે’ (ફિલ્મઃ હમ, અમિતાભ બચ્ચન, કિમી કાટકર)

‘તમ્મા તમ્મા લોગે’ (ફિલ્મઃ થાનેદાર, સંજય દત્ત, માધુરી દીક્ષિત)

આ બંને ગીત જેના પરથી ‘ઇન્સ્પાયર્ડ’ છે તે ખરેખર ઑરિજિનલ ગીત
‘તમા તમા લોગે તમા’ (મોરી કાન્તે)

‘યે કે યે કે’ (મોરી કાન્તે)

‘યે કે યે કે’ (મોરી કાન્તે, મ્યુઝિક વીડિયો વર્ઝન)

***

આ પાંચ ગીતો સાંભળ્યા પછી એટલો ખ્યાલ આવશે કે એક તો પાંચેય સોંગ્સ સરખાં જ મસ્ત છે. ગમે તેવા ઔરંગઝેબને થિરકવા પર મજબૂર કરી દે તેવાં. બીજું, આપણાં બંને હિન્દી ગીતોમાં અમેઝિંગ કોરિયોગ્રાફી-ડાન્સ છે. અમિતાભ બચ્ચનનો તો આખા કરિયરનો વન ઑફ ધ બેસ્ટ હાઈ ઍનર્જી ડાન્સ છે ‘જુમ્મા ચુમ્મા’ ગીતમાં. જૂની લિંક્સ ઊલેચતાં માલુમ પડે છે કે કોરિયોગ્રાફર સરોજ ખાનને સંજય દત્તને નચાવતાં નાકે દમ આવી ગયેલો અને કંઇક ૪૮ રિટેક થયેલાં. એમાંય ‘તમ્મા તમ્મા’ સોંગમાં (બરાબર 4-01 મિનિટથી 4-46 મિનિટ સુધી ચાલતી 45 સેકન્ડની) ખુરશીવાળી સિંગલ ટેક સિક્વન્સમાં છેક સુધી સંજય દત્તને ટપ્પી પડી નહીં. આખરે સંકટ સમયની સાંકળ તરીકે સુપર્બ ડાન્સર એવા જાવેદ જાફરીને બોલાવાયો અને એણે આ સિક્વન્સ ફટ્ટાક સે ઓકે કરી આપી એ જાણીતી વાત છે. એટલી સિક્વન્સ પૂરતો જાવેદ જાફરી સંજય દત્તનો બૉડી ડબલ છે એટલે જ એટલો પોર્શન ‘લોંગ શૉટ’માં (દૂરથી) જ શૂટ થયો છે. વધુ ઇન્ટરેસ્ટિંગ વાત એ છે કે એ સિક્વન્સ બેઠ્ઠી જૅનેટ જેક્સનનાં ‘મિસ યુ મચ’માંથી સરોજબેને બેઠ્ઠી તફડાવી લીધી છે. સીધી વાત છે, ‘થાનેદાર’ પોતે તમિલ-તેલુગુ ફિલ્મની ‘રિમેક’ હોય, ગીત ઉઠાંતરી હોય, તો ડાન્સ શા માટે રહી જાય?

આ રહી જૅનેટ જેક્સનના ‘મિસ યુ મચ’ સોંગની ચેર રુટિન સિક્વન્સઃ

(જૅનેટના સોંગમાં ઑડિયન્સમાંથી પુછાય છે, ‘ધેટ્સ ઇટ?’ તો ‘તમ્મા તમ્મા’માં પણ પુછાય છે, ‘એય, ખતમ હો ગયા ક્યા?’ બોલે તો, કમ્પ્લિટ ચિપકાઓઇંગ!)

‘જુમ્મા ચુમ્મા’ વર્સસ ‘તમ્મા તમ્મા’માં એટલું સમજાય છે કે લક્ષ્મી-પ્યારેએ નવું લાગે તેવું ગીત સર્જવાની મહેનત કરી છે. જ્યારે બપ્પીદાએ બે ગીતોનું મિક્સિંગ જ કર્યું છે. પરંતુ પોતાના ગીત બાબતે એ લોકો કેવા ઉત્સાહી હશે કે ‘તમ્મા તમ્મા લોગે’ના રેકોર્ડિંગ વખતનો વ્યવસ્થિત વીડિયો પણ શૂટ કરાયો છે. એમાં નવાં નવાં આવેલાં કમ્પ્યુટરને કેવી દિલકશીથી ડિસ્પ્લે કરાયાં છે તે જુઓ. એ પણ માર્ક કરો કે આવું ધમ્માલ સોંગ પણ અનુરાધા પૌંડવાલ કેવી ભક્તિગીતની નિઃસ્પૃહતાથી ગાઈ શકે છે!

‘તમ્મા તમ્મા લોગે’ના રેકોર્ડિંગનો વીડિયો

***

વધુ ખણખોદ કરતાં એવું પણ જાણવા મળ્યું કે ‘જુમ્મા ચુમ્મા’ સોંગમાં ‘ચુમ્મા દે, દે દે ચુમ્મા’ ઝિલાય છે, તેના પર વધુ એક વિદેશી ગીતની અસર છે. ઍડી ગ્રાન્ટ નામના બ્રિટિશ ગાયકના ઈ.સ. 1978ના ગીત ‘ગિવ મી હૉપ, જોઆના’નું મુખડું એ જ ઢાળમાં ગવાયેલું છે (‘ચુમ્મા દે, દે દે ચુમ્મા’ને બદલે ‘ગિવ મી હૉપ, જોઆના’ મૂકીને ગાઈ જુઓ!) ઑરિજિનલ ગીતની લિંક પર ક્લિક કરીને સાંભળી જ લોઃ

‘ગિવ મી હૉપ, જોઆના’ (ઍડી ગ્રાન્ટ) (0-45 સેકન્ડથી એ લાઇન આવે છે)

***

મોરી કાન્તેનું ‘યે કે યે કે’ ગીત મુકુલ એસ. આનંદના જ અમિતાભ સ્ટારર ‘અગ્નિપથ’માં પણ વાપરવામાં આવેલું. વિજય દીનાનાથ ચૌહાણ જ્યારે કાંચા ચીના સાથે ‘બિઝનેસ ડીલ’ કરવા મૉરેશિયસ જાય છે, તે વખતે બૅકગ્રાઉન્ડમાં આ ગીત સિમ્પ્લી પ્લે જ કરી દીધું છે. હેવ અ લુક…

***

ઉઠાઉ ગીતો, પ્લેજરિઝમ-ઇન્સ્પિરેશનની વાત નીકળે અને અન્નુ મલિકનું નામ ન લઇએ એ તો કેમ ચાલે?! ‘બાઝીગર’ના સુપરહીટ સોંગ ‘યે કાલી કાલી આંખે’માં (એક્ઝેક્ટ 5-18મી મિનિટથી) આવતું કોરસગાન ‘યા યા યા યા યય્યા…’ પણ ડિટ્ટો ‘યે કે યે કે’ના જ ઢાળમાં છે. નીચેની લિંક ક્લિક કરીને ચૅક કરી જુઓ.

‘યે કાલી કાલી આંખે’ ગીતમાં સતત ગવાતી ‘તુ રુ રુ… તુ રુ રુ’ લાઇન ડીન માર્ટિનના 1957ના ગીત ‘ધ મેન હુ પ્લેય્સ ધ મેન્ડોલિનો’માંથી લીધેલી છે અને આખું બાઝીગર મુવી ‘અ કિસ બિફોર ડાઇંગ’ની ઇન્ડિયન ઍડિશન છે એ પાછી અલગ વાત થઈ.

‘ધ મેન હુ પ્લેય્સ ધ મેન્ડોલિનો’ (ડીન માર્ટિન)

***

‘હમ’નું જ બીજું એક અત્યંત જાણીતું ગીત ‘એકદુસરે સે કરતે હૈં પ્યાર હમ’ પણ આ જ મોરી કાન્તેના ‘અકવાબા બીચ’ના જ બીજા એક ગીત ‘Inch’ Allah’થી પૂરેપૂરું ‘પ્રેરિત’ છે.

‘Inch’ Allah’ (મોરી કાન્તે)

***

હિન્દી ફિલ્મોની ઉઠાંતરીની આખી દાસ્તાન જ્યાં આલેખાયેલી છે તે પ્રસિદ્ધ વેબસાઇટ itwofs.comમાં આંટો મારતાં અમને જાણવા મળ્યું કે ‘મોરી કાન્તે’ના ‘યે કે યે કે’નું એક સાઉથ ઇન્ડિયન વર્ઝન પણ છે. 1997માં આવેલી વેંકટેશ-અંજલા ઝવેરી (‘પ્યાર કિયા તો ડરના ક્યા’માં અરબાઝ ખાનની અપોઝિટ હતી એ)ની તેલુગુ ફિલ્મ ‘પ્રેમીંચુકુંદમ રા’નું એક ગીત પણ આ ‘યે કે યે કે’ને જરા મોડિફાય કરીને બનાવાયું છે. એ પણ સાંભળી લો ભેગાભેગું…

***

અમિતાભના ‘જુમ્મા ચુમ્મા’નો ક્રેઝ એવો જબરદસ્ત હતો કે ઍડવર્ટાઇઝિંગ પણ એમાંથી બાકાત નહોતું. અમિતાભના જ ડુપ્લિકેટને લઇને એ ‘જુમ્મા ચુમ્મા’ના ઢાળમાં ‘તુલસી મિક્સ આયા… લો અસલી મઝા લાયા તુલસી મિક્સ’ જિંગલ ધરાવતી ઍડ ‘દૂરદર્શન’માં આવતી થયેલી (એ વખતે અત્યારના જેવી સરોગેટ ઍડ્સનો ત્રાસ નહોતો, એટલે સીધું ‘તુલસી મિક્સ ગુટખા’ તરીકે જ માર્કેટિંગ થતું હતું). ઇવન ‘અમુલ’ના ‘અટર્લી બટર્લી’ કેમ્પેઇને પણ આ ગીતના ક્રેઝની નોંધ લઇને એક પોતાની સ્ટાઇલમાં એક હૉર્ડિંગ બનાવેલું. આ રહ્યું એ કાર્ટૂનઃ

amul-hits-1074

***

આમ તો ‘તમ્મા તમ્મા’ અને ‘જુમ્મા ચુમ્મા’ની ‘પ્રેરણા’ કથા એટલી ફેમસ છે કે એની વાત જ ન કરવાની હોય. તેમ છતાં આ પારાયણ માંડવાનો એક હેતુ અમારી પોતાની ખુજલી ઉપરાંત વો ભૂલી દાસ્તાં ફિર સે યાદ કરાવવાનો છે. સાથોસાથ એ કહેવાનો પણ છે કે આવાં બાદશાહ-તનિશ્ક બાગચી એટસેટરાનાં વર્ઝનો કરતાં ક્યાંય વધુ તોફાની, વધુ રોમેન્ટિક, વધુ સારા ડાન્સ સાથે ઑલરેડી આવી ચૂક્યાં છે એ કોઈ ન ભૂલે.

Copyright © Jayesh Adhyaru. Please do not copy, reproduce this article without my permission. However, you are free to share this URL or the article with due credits.

પિંક

સ્ત્રી વિરુદ્ધ સમાજ

***

આ જબરદસ્ત ફિલ્મ આપણી પછાત પુરુષવાદી મૅન્ટાલિટી અને દેશમાં સ્ત્રીઓની સ્થિતિ વિશે એકદમ બોલ્ડ સ્ટેટમેન્ટ છે.

***

pink-movie-posterપરંપરાગત અર્થમાં જોઇએ તો ‘પિંક’ હૉરર ફિલ્મ નથી. તેમ છતાં ફિલ્મની શરૂઆતથી જ જ્યારે પણ ડૉરબેલ-મોબાઇલની રિંગ વાગે છે, દૂરથી કોઈ ગાડી આવતી દેખાય છે, ફિલ્મની ત્રણ લીડિંગ લૅડીઝમાંથી એક પણ છોકરીને આપણે ધોળે દહાડે પણ ક્યાંય જતા જોઇએ અને આપણને થિયેટરના સલામત વાતાવરણમાં બેઠાં બેઠાં પણ એમના માટે ભય લાગવા માંડે છે. ડિરેક્ટર અનિરુદ્ધ રૉય ચૌધરીએ ‘પિંક’માં એવું વાતાવરણ સરજ્યું છે જે જોઇને આપણને થાય કે આ આપણો જ દેશ છે, જેના માટે આપણે છાતી ફુલાવીને ગૌરવ લઇએ છીએ?

નો કન્ટ્રી ફોર વિમેન

ત્રણ યુવતીઓ મીનલ (તાપસી પન્નુ), ફલક (કીર્તિ કુલ્હારી) અને ઍન્ડ્રિઆ (ઍન્ડ્રિઆ તેરિઆંગ) દિલ્હીમાં ઘર ભાડે રાખીને એકલી રહે છે. પરંતુ એમની સાથે કશુંક અઘટિત થયું છે અને ત્યાર પછી આ ત્રણેય યુવતીઓ ભયંકર ડરેલી છે. એક રૉક શૉ પછી યુવતીઓ કેટલાક યુવાનો સાથે જમવા ગઈ અને એમાંના એક યુવાનને આમાંની એક યુવતીએ માથામાં શરાબની બૉટલ મારી દીધી. યુવક તો બચી ગયો, પરંતુ આ ત્રણેય છોકરીઓની જિંદગી હરામ થઈ ગઈ. એમની સાથે થયેલા અન્યાયની વાત તો દૂર રહી, એમને જ આરોપીના પાંજરામાં ખડી કરી દેવાય છે. જાહેરમાં એમનું ચારિત્ર્ય ઊછળે છે. બધું જ દૂરથી જોયા કરતા એક વયોવૃદ્ધ વકીલ દીપક સહગલ (અમિતાભ બચ્ચન) આખરે એમનો કૅસ હાથમાં લે છે. એ કૅસની દલીલોની સાથોસાથ પ્રેક્ષક તરીકે આપણને પણ એક પછી એક લપડાકો પડતી જાય છે.

મિરર મિરર ઑન ધ વૉલ

એક ઘટના બને, અખબારો-ચેનલોમાં ચર્ચાય, લોકો મીણબત્તીઓ લઇને રસ્તા પર આવે અને ધીમે ધીમે ફરી પાછું જૈસે થે થઈ જાય. ખરેખરો પ્રોબ્લેમ જ્યાં છે, તે આપણી માનસિકતામાં તસુભાર પણ ફરક ન પડે. આપણી એ પછાત પુરુષવાદી માનસિકતા સામે આ ફિલ્મ મીઠાના પાણીમાં બોળીને બરાબરની ચાબુકો ફટકારે છે.

કોઈ જ પ્રકારના સાઉન્ડ વિના એકદમ બ્લૅક બૅકગ્રાઉન્ડ સાથે શરૂ થઈ જતી ‘પિંક’ જ્યારે સ્ટાર્ટ થાય છે ત્યારે આપણને સખત ડરી ગયેલી ત્રણ યુવતીઓ દેખાય છે. એમની સાથે એક્ઝેક્ટ્લી શું થયું છે તે આપણને કહેવામાં આવતું નથી. પરંતુ એમની વચ્ચેની વાતો અને કૉર્ટમાં પેશ કરાતી દલીલોમાંથી આપણને કંઇક અંદાજ આવે છે કે શું બન્યું હશે (અલબત્ત, એ રાત્રે એક્ઝેક્ટ્લી શું થયેલું તે આપણને ફિલ્મ પૂરી થાય છે ત્યારે ઍન્ડ ક્રેડિટ્સ દરમ્યાન બતાવવામાં આવે છે). ઉદ્દેશ એવો કે દર્શક તરીકે આપણે શરૂઆતથી જ કોઈ એક પક્ષ તરફ ઢળી ન જઇએ. ઇવન યુવતીઓને પણ બિચારી-બાપડી કે દયાની ભીખ માગતી બતાવાઈ નથી. એ ઇન્ડિપેન્ડન્ટ છે, એકલી રહે છે, નોકરી કરે છે, પોતાના હક માટે લડી શકે છે. પરંતુ એ જ્યારે કફોડી સ્થિતિમાં મુકાય ત્યારે આપણને ભાન થાય કે આપણા દેશમાં સ્ત્રીઓ સાથે કશું ન થાય ત્યાં સુધી જ તે સલામત છે. મતલબ કે એમની સલામતી ભૂખ્યા વરુઓની મહેરબાની પર જ અવલંબે છે. પાવર, પૈસા કે પપ્પાના કૅફમાં ભાન ભૂલેલા એ વરુઓ ત્રાટકે ત્યારે એમને આડકતરો સપોર્ટ આપવા માટે આપણી સિસ્ટમ અને ‘બિચારી’ કહેવાતી આમ જનતાના પૂર્વગ્રહો પણ હાજર જ હોય છે.

જો નામ પરથી ધર્મ શોધવાની આપણી કુટેવને કામે લગાડીએ તો આ ત્રણેય યુવતીઓ અનુક્રમે હિન્દુ, મુસ્લિમ અને ખ્રિસ્તી ધર્મ પાળે છે. મતલબ કે ધર્મ માટે દેશમાં ભલે ગમે તેટલું લોહી વહે, પરંતુ સ્ત્રી એકલી હોય તો તે ગમે તે ધર્મની હોય, એ સરખી જ અસલામત હોય છે. એમાંય ત્રીજી છોકરી ઍન્ડ્રિઆ તો નૉર્થ-ઇસ્ટની છે, જેને આપણે ભારતમાં ગણતા નથી કે ઇવન એ રાજ્યોને આપણે એકબીજાથી અલગ પણ પાડી શકતાં નથી. એમના પર થતા અટૅક માટે આપણે બહુ ઇતિહાસ ફંફોસવાની જરૂર નથી જ.

રિતેશ શાહે લખેલી આ ફિલ્મમાં આપણને વીંધી નાખે, અકળાવી મૂકે એવા સીનની ભરમાર છે. સતત હેરેસમેન્ટથી ત્રાસેલી યુવતીઓ જ્યારે પોલીસ કમ્પ્લેઇન કરવા જાય, જ્યારે એમની ધરપકડ થાય, કૉર્ટમાં જ્યારે મહિલા પોલીસ અધિકારીને, ‘આરોપી’ને, સાક્ષીને પેશ કરાય એ બધાં જ દૃશ્યો લાજવાબ બન્યાં છે. ફિલ્મનું રાઇટિંગ એકદમ મૅચ્યોર છે. કેટલાંય વનલાઇનર્સ આપણને ગાલે થપ્પડની જેમ વાગે છે. જેમ કે, ‘ઘડિયાળનો કાંટો આપણે ત્યાં સ્ત્રીઓનું કેરેક્ટર નક્કી કરે છે’, ‘અહીંયા દારૂ ખરાબ ચારિત્ર્યની નિશાની છે, પણ સ્ત્રીઓ માટે. પુરુષો માટે તો એ માત્ર સ્વાસ્થ્યને હાનિકારક છે’ એટ સેટરા. એક મહિલા પોલીસ અધિકારી પણ જ્યારે સિસ્ટમનો હાથો બની જાય ત્યારે એ કેવી રીતે એક સ્ત્રી મટી જાય છે એ (મોસ્ટ્લી મમતા મલિકના નાનકડા પણ ટેરિફિક પર્ફોર્મન્સમાં) ખાસ માર્ક કરજો.

સ્ત્રીઓ વિશે એક વાહિયાત વાત આપણને સતત-મોટેભાગે ફિલ્મો મારફતે-પીવડાવાતી આવેલી છે કે, ‘સ્ત્રીઓની ના એટલે એમની હા હોય.’ ‘પિંક’ અત્યંત વોકલ થઇને એકથી વધુ વખત કહે છે કે, ‘નો મીન્સ નો.’ કોઇપણ સ્ત્રીની મંજૂરી-સહમતિ વગર તમને એને અડકી સુદ્ધાં શકો નહીં. પછી ભલે તે કોઈ ગણિકા હોય કે પછી તમારી પોતાની પત્ની કેમ ન હોય. અહીં કહ્યા વિના ‘મૅરિટલ રેપ’ના મુદ્દે પણ કાન ખેંચવામાં આવ્યા છે.

‘પિંક’માં કેટલીયે મોમેન્ટ્સ સિનેમેટિકલી પર્ફેક્ટ છે અને કશું જ બોલ્યા વગર ઘણું બધું કહી દે છે. જેમ કે, ચાલુ કૉર્ટમાં જજ બોલાવતા હોય ત્યારે પણ બચ્ચન નીચે ફરતા કોક્રોચની સામે જોઈ રહે છે (વાંચોઃ આપણી જ્યુડિશિયલ સિસ્ટમ કેવી જરીપુરાણી થઈ ચૂકી છે). એ જજ (ફૅન્ટાસ્ટિક ઍક્ટર ધૃતિમાન ચૅટર્જી)નું નામ પણ સૂચક છે, ‘સત્યજિત’. કૉર્ટ કેસને કારણે અજાણી વ્યક્તિ આંગળી ચીંધે ત્યારે તાપસી પન્નુ પોતાનું મોઢું ઢાંકી લે છે અને બિગ બી એનું માથું ખુલ્લુ કરી નાખે છે (વાંચોઃ ખરેખર કોણે મોઢું સંતાડવાની જરૂર હોય?). બચ્ચન દિલ્હીની હવામાં બહાર ટ્રેકિંગ માસ્ક પહેરી રાખે છે, જાણે એ દિલ્હીની ‘ગંદી’ હવા અંદર લેવા જ નથી માગતા. ઇલેક્ટ્રોનિક મીડિયા અહીં માત્ર એક સીનમાં બતાવાય છે, એ પણ અવાજ વગર. અહીં પાવરનો મિસયુઝ કરતા નેતાઓને ક્યારેય સામે બતાવવામાં આવતા નથી, માત્ર એના જોરે ફૂટકળિયાઓ નિર્દોષ લોકોને કેવા હેરાન કરી શકે એની ભયાનક ઇફેક્ટ જ બતાવાઈ છે. મોટાભાગની ફિલ્મ આપણને અકળાવી મૂકે તે રીતે મોડી રાત, વહેલી સવાર, સાંજનાં દૃશ્યોથી જ ભરચક છે. અલબત્ત, છેલ્લા શૉટમાં ત્રણેય યુવતીઓની આંખ સામે સૂર્ય ઊગતો બતાવાયો છે. હકીકતમાં સ્ત્રીઓ માટે આશાના એ સૂર્યને ઊગવા દેવો કે કેમ તે એઝ અ સોસાયટી-આપણા હાથમાં છે.

આપણે ત્યાં સ્વતંત્ર મિજાજી, મોડે સુધી બહાર ફરતી, એકલી રહેતી, નોકરી કરતી, હસીને વાત કરતી, વૅસ્ટર્ન કપડાં પહેરતી કે પોતાના હક્કો માટે સજાગ સ્ત્રીઓનું કેરેક્ટર સર્ટિફિકેટ ફાડતા લોકોની કમી નથી. તેમ છતાં અહીં એમના પણ કાન ખેંચવામાં આવ્યા જ છે. બચ્ચન કૅસની બહાર જઇને પણ સ્ત્રીઓ માટે કડવી દવા લાગે તોય એક કમાન્ડમેન્ટ્સનું લિસ્ટ આપે છે, એ ખરેખર યાદ રાખવા જેવું છે.

‘પિંક’નું કાસ્ટિંગ એકદમ પર્ફેક્ટ છે. તાપસી પન્નુ, કીર્તિ કુલ્હારી અને નવોદિત ઍન્ડ્રિયા તૅરિયાંગ એકેક ઇમોશનને પર્ફેક્ટ્લી રિફ્લેક્ટ કરે છે. એમની વચ્ચેની સ્ટ્રોંગ, ઇમોશનલ, કૅરિંગ કેમિસ્ટ્રી આપણને સતત એમના માટે ચિંતા કરતા કરી મૂકે છે. ફિલ્મની વાર્તા અને લાંબા કૉર્ટકેસને કારણે આપણને ‘પિંક’ સહેજે ‘દામિની’ની યાદ અપાવે. પરંતુ દામિનીથી વિપરિત અહીં ત્રણેય છોકરીઓની સામે જે પ્રકારની દલીલો થાય છે, એ જે સ્થિતિમાં મુકાય છે, તે એમને એકદમ રિયલ બનાવી રાખે છે. એમનાં પાત્રોમાં ભારોભાર ડ્રામા હોવા છતાં ક્યાંય ફિલ્મી કે લાઉડ લાગતાં નથી. તમે એમને તબક્કાવાર ભાંગી પડતાં જોઈ-અનુભવી શકો.

ઍન્ડ અમિતાભ બચ્ચન. થોડા વધુ પડતા ઘોઘરા અવાજ અને ગંદી વિગ છતાં અમિતાભ આ ફિલ્મનું સુપર સ્ટ્રોંગ ઍલિમેન્ટ છે. એમની સતત આરપાર વીંધી નાખતી નજર, પર્સનલ ટ્રેજેડી અને કથળેલી તબિયતને સાઇડમાં ધકેલીને પણ પૂરી મહેનતથી કૅસ લડવાનો એમનો ટેમ્પરામેન્ટ, સુપર્બ ટાઇમિંગ અને ટેક્સ્ટ બુક સમાન લાઉડ થયા વિનાના આરોહ-અવરોહથી બોલાયેલા ડાયલોગ્સ બધું જ એકદમ પિચ પર્ફેક્ટ છે. પહેલીવાર જ્યારે એ વકીલના યુનિફોર્મમાં સજ્જ થઇને દરવાજાની બહાર ઊભેલા દેખાય છે એ સીન વખતે તમને થયેલી કેવી ફીલિંગ થયેલી, બાય ધ વે?!

વકીલ (‘દામિની’ના ચઢ્ઢા માઇનસ એમની ઝટકાવાળી લટ)ના રોલમાં પીયૂષ મિશ્રા થોડા લાઉડ અને ઇરિટેટિંગ છે, પરંતુ એમના કૅરેક્ટર માટે યોગ્ય છે (જોકે બધી જ ફિલ્મોમાં હાંફતા હોય એ રીતે ડાયલોગ બોલવાની એમની એકની એક સ્ટાઇલ હવે મોનોટોનસ બનતી જાય છે). બૅડ ગાય્ઝની ટોળકીમાં અંકિતનું પાત્ર ભજવતો વિજય વર્મા ખરેખર ડરામણો લાગે છે.

અલબત્ત, આ ફિલ્મ પણ પર્ફેક્ટ નથી. કેટલીયે કાનૂની દલીલો અને તેના પરથી અપાતો ચુકાદો, અમિતાભનો ભૂતકાળ, અમુક ઠેકાણે એની સતત વીંધી નાખતી નજરો, સ્ટાર્ટિંગમાં એક વણજોઇતું આવતું ગીત વગેરે બાબતો જરાતરા ખૂંચે એવી છે. પરંતુ આ ફિલ્મ એટલી બધી મજબૂત છે કે એ બધું જ અવગણી શકાય. આવી ફિલ્મ બને એ માટે તેના મૅકર્સ અભિનંદનને અધિકારી છે (એ લોકો અભિનંદનને અધિકારી તો એ વાત જણાવવા માટે પણ છે કે સ્ત્રીઓ અને માઇનર્સને નોન-બેઇલેબલ ઑફેન્સ માટે પણ બૅઇલ મળી શકે. અત્યાર સુધી એકપણ ઠેકાણે આ વાત વાંચી-સાંભળી નહોતી).

ફિલ્મ નહીં, હૉમવર્ક

‘પિંક’ એના સ્ટ્રોંગ રાઇટિંગ, ડિરેક્શન અને ઍક્ટિંગને લીધે ‘કાનૂન’, ‘એક રુકા હુઆ ફૈસલા’, ‘મેરી જંગ’, ‘દામિની’, ‘ઓહ માય ગોડ’, ‘જોલી LLB’, ‘તલવાર’ જેવી ફિલ્મોની યાદીમાં આવી શકે તેવી મજબૂત છે. પરંતુ વાત એ છે કે અમુક ફિલ્મો માત્ર મનોરંજન માટે જ નહીં, બલકે હૉમવર્કના ભાગરૂપે પણ જોવા જેવી હોય છે. ‘પિંક’ એમાંની જ એક છે. આ ફિલ્મ ઘરના બધા જ સભ્યોને લઇને થિયેટરમાં ફરજિયાતપણે જોવી જ જોઇએ. ઇવન સરકારોએ પણ આ ફિલ્મને ટેક્સ ફ્રી કરવી જોઇએ અને થિયેટરમાલિકોએ પોતાની ‘કૉર્પોરેટ સોશ્યલ રિસ્પોન્સિબિલિટી’ના ભાગરૂપે પણ આ ફિલ્મના ટૅક્સ ડિડક્શનનો લાભ લોકો સુધી પહોંચાડીને તેને શક્ય તેટલા વધુ લોકો સુધી પહોંચતી કરવી જોઇએ. આશા રાખીએ કે આવી ફિલ્મો સતત બનતી રહે, જેથી આપણા સમાજમાં એવું પરિવર્તન આવે કે જેનાથી આવી ફિલ્મો બનાવવાની જરૂર જ ન પડે.

રેટિંગઃ **** (ચાર સ્ટાર)

(Published in Gujarati Mid Day)

Copyright © Jayesh Adhyaru. Please do not copy, reproduce this article without my permission. However, you are free to share this URL or the article with due credits.

Te3n

કોલમઃ ફિલ્મ રિવ્યૂ

ફિલ્મઃ તીન

હેડિંગઃ બિગ બચ્ચન, સ્મૉલ સિક્રેટ

ઇન્ટ્રોઃ ઠંડું સસ્પેન્સ અને ધીમી ગતિ છતાં સુપર્બ અભિનયને કારણે વન ટાઇમ વૉચ બની રહેલી ફિલ્મ.

ક્યારેક એવું બને કે સામેવાળા વડીલ આપણને લાંબી લાંબી વાતો કરીને બોર કરતા હોય, આપણને બગાસાંનો અટેક આવી રહ્યો હોય, પરંતુ વડીલનું માન જાળવીને આપણે એમની વાતમાં રસ લેતા રહીએ. બસ, એવું જ કંઇક અમિતાભ બચ્ચન સ્ટારર ‘તીન’માં બને છે. એક પણ તબક્કે સસ્પેન્સ થ્રિલર ફિલ્મ જેવી ઉત્તેજના અનુ16apr_te3nભવાતી નથી. અંતે તમે એવું કહીને બહાર નીકળો કે, ‘સસ્પેન્સ તો સમજ્યા, પણ બચ્ચન સાહેબ માટે તો એક વાર જોવી જ પડે.’

અવિરત પ્રતીક્ષા

આઠ વર્ષ પહેલાં કોલકાતામાં રહેતા જૉન બિશ્વાસ (અમિતાભ બચ્ચન)ની પૌત્રી કિડનેપ થઈ ગયેલી. એમાં જ પૌત્રીનો જીવ ગયો, પરંતુ કિડનેપર કોણ હતો એ ક્યારેય ખબર પડી નહીં. એ પછી જૉન બિશ્વાસની જિંદગી એ જ ક્ષણ પર અટકી ગઈ. રોજ રાત્રે જાગતા રહે, રડતા રહે અને પૌત્રીના કિડનેપરને શોધવા પોલીસ સ્ટેશનના આંટાફેરા માર્યા કરે. એ કૅસની તપાસ કરતો ઇન્સ્પેક્ટર માર્ટિન દાસ (નવાઝુદ્દીન સિદ્દીકી) પણ આજે પાદરી બની ગયો છે. આઠ વર્ષ પછી એ જ કોલકાતામાં એવો જ કિડનેપિંગનો કૅસ બન્યો. કૅસની તપાસ કરતાં પોલીસ અધિકારી સરિતા સરકાર (વિદ્યા બાલન)ને લાગ્યું કે આ બંને કૅસ વચ્ચે કોઈ સામ્યતા છે. બસ, એક બાજુ જૉન પોતાની પૌત્રીના કિડનેપરના સગડ મેળવવા દોડાદોડ કરે, જ્યારે બીજી બાજુ અત્યારે કિડનૅપ થયેલા બાળકને છોડાવવા માટે પોલીસ ઉધામા કરે. કોણ હતું આખરે એ ગુનાઓની પાછળ?

એકલા ચાલો રે

દક્ષિણ કોરિયન ફિલ્મ ‘મોન્ટાજ’ની રિમેક એવી ડિરેક્ટર રિભુ દાસગુપ્તાની આ ફિલ્મ ‘તીન’નાં બે સૌથી સ્ટ્રોંગ પાસાં છે. એક તો ખુદ બચ્ચનની ઇમોશનલી ચાર્જ્ડ ઍક્ટિંગ અને બીજું છે સિનેમેટોગ્રાફર તુષાર કાંતિ રૅના કેમેરામાં ઝીલાયેલું એકદમ ઑથેન્ટિક કોલકાતા. પહેલાં વાત બચ્ચન મોશાયની.

‘પિકુ’ પછી ફરી પાછા અમિતાભ કોલકાતાના બૅકગ્રાઉન્ડમાં દેખાયા છે. પરંતુ તેઓ આ શહેર સાથે એવા ભળી ગયેલા દેખાય છે કે અલગ પાડવા શક્ય નથી. વેદના, વિરહ નીતરતી એમની ભાવવાહી આંખો, પૌત્રી ગુમાવ્યાનું દુઃખ, તેને સાચવી ન શક્યાનું ગિલ્ટ, એક કોમનમેન તરીકેની એમની નિઃસહાયતા, સિસ્ટમ સામેનો એમનો શાંત સંઘર્ષ, છતાં એક ડ્યુટીફુલ હસબંડ આ બધા જ મનોભાવો… આ બધું જ એમના ચહેરા અને બૉડીલૅંગ્વેજ પરથી દેખાઈ આવે છે. એમની ટ્રિમ થયેલી અત્યંત આછી દાઢી, ખોખલો અડધી બાંયનો શર્ટમાંથી એમનું જે કૃષકાય શરીર દેખાય છે તે એમની જદ્દોજહદની ચાડી ખાય છે. ઇવન કોઈ ડાયલોગ ન હોય, ત્યારે માત્ર શૂન્યતામાં તાકીને પણ એ પોતાની પીડા શારડીની જેમ તમારા હૃદયમાં ટ્રાન્સફર કરી દે છે.

આ ફિલ્મના એક પ્રોડ્યુસર ‘કહાની’વાળા સુજોય ઘોષ છે (એ જ ફિલ્મની યાદ અપાવતાં બે સ્ટાર વિદ્યા બાલન અને નવાઝુદ્દીન પણ અહીં છે). કદાચ એટલે હોય કે ગમે તેમ, પરંતુ અહીં એક ડરામણું છતાં ઑથેન્ટિક કોલકાતા ઝીલાયું છે. ટિપિકલ સાંકડી ગલીઓ, જૂની પુરાણી ઇમારતો, પીળી ટૅક્સીઓ, ટ્રામ, ફેરી, હુગલી નદી અને તેના પરનો હાવડા બ્રિજ, દીવાલ પર લાગેલાં જાતભાતનાં પોસ્ટરો, બૅકગ્રાઉન્ડમાં સતત સંભળાતો કંઇક એનાઉન્સમેન્ટ અને લોકોના અવાજનો ઘોંઘાટ, મા દુર્ગાની મૂર્તિઓ… આમાંનું બધું જ હુગલીના શાંત પાણીની જેમ આવ્યા કરે છે. ક્યાંય પરાણે કોલકાતા ઠૂંસ્યું હોય એવું લાગતું નથી. બલકે ઘણે ઠેકાણે ડરામણું ભાસતું આ શહેર ફિલ્મનું એક પાત્ર બની ગયું છે. ડિટ્ટો ફિલ્મમાં અમિતાભ બચ્ચનને જ્યાં રહેતા બતાવ્યા છે તે ઘર પણ એવું જ જરીપુરાણી વસ્તુઓથી ભરચક અને ખાસ્સું ભયાવહ લાગે છે. જોઇને ચોખ્ખી ખબર પડે કે એ ઘરમાં છેલ્લાં આઠ વર્ષથી સમય થંભી ગયો છે અને હવામાં એક પીડા તરી રહી છે. ઇવન પોલીસ સ્ટેશન, ચર્ચ, કબ્રસ્તાન, ટેપ રેકોર્ડર ઑડિયો કસેટ્સ વગેરેનાં દૃશ્યો જાણે કોઈ અલગ જ કાળખંડની ફીલ આપે છે.

કોલકાતાની ગલીઓની જેમ જ આમથી તેમ ફરતો હોવા છતાં આ ફિલ્મનો પ્લોટ થકવી નાખે છે. ફિલ્મ અકળાવી નાખે તેવી ધીમી ગતિએ આગળ વધે છે. એક સસ્પેન્સ થ્રિલરમાં જે ટેન્શન, સ્પીડ અને ભય હોવા જોઇએ તે અહીં ક્યાંય વર્તાતાં જ નથી. કિડનેપ થયેલું બાળક કઈ સ્થિતિમાં હશે, તેને છોડાવવા રેસ અગેઇન્સ્ટ ટાઇમ વગેરેનું ટેન્શન પણ આપણા સુધી પહોંચતું નથી. ફિલ્મમાં ભાગ્યે જ કોઈ કોમિક રિલીફ છે. ગીતો સાંભળવાં ગમે એવાં છે, પરંતુ તે બૅકગ્રાઉન્ડમાં વાગ્યા કરે છે. આ બધાના સરવાળા રૂપે ફિલ્મની સવા બે કલાકની લંબાઈ ખાસ્સી વધારે લાગે છે.

‘હુ ડન ઇટ’ પ્રકારની સસ્પેન્સ-મિસ્ટરી ફિલ્મોમાં ફિલ્મનાં પાત્રોની સાથોસાથ આપણું દિમાગ પણ સતત અટકળો કર્યા કરે છે. પરંતુ આ ફિલ્મનું કદાચ સૌથી નબળું કે જોખમી પાસું એ છે કે સિક્રેટ છતું થયા પછી આપણે જે અટકળો કરી હોય તેમાંથી જ એકાદા ખાનામાં જઇને પડે છે. એવું થાય ત્યારે આપણને આઘાત કે આશ્ચર્યની લાગણી થતી જ નથી. ઇવન જે રીતે વાર્તા પૂરી કરાઈ છે એ પણ ખાસ કન્વિન્સિંગ નથી.

કૅચી વનલાઇનરો કે ધારદાર ડાયલોગ્સના અભાવ છતાં ‘તીન’ તેની સ્ટારકાસ્ટના જોર પર ઘણે અંશે આપણો રસ ટકાવી રાખે છે. નવાઝુદ્દીન અને વિદ્યા બાલન પોતાના ફુલ ફોર્મમાં તો નથી, છતાં બંનેની કેમિસ્ટ્રી રસપ્રદ છે. એક તો એમનાં પાત્રોની ફરતે અમુક રહસ્યનાં વલય ફરતાં રહે છે. બીજી બાજુ જે રીતે વિદ્યા ‘ફાધર’ પર ભાર મૂકીને નવાઝુદ્દીનને સંબોધે છે ત્યારે આપણને એમના ભૂતકાળ વિશે પ્રશ્નો થાય છે. લેકિન ડિરેક્ટરે એમાં ઊંડાણમાં જવાનું મુનાસિબ લાગ્યું નથી. અન્ય સ્ટારકાસ્ટમાં પણ સબ્યસાચી ચક્રવર્તી જેવાં દમદાર નામ છે, એટલે પર્ફોર્મન્સની બાબતમાં જરાય કહેવાપણું નથી.

સિર્ફ નામ હી કાફી હૈ

એક પર્ફેક્ટ સસ્પેન્સ થ્રિલર તરીકે આ ઢીલીઢાલી ફિલ્મ નિરાશ કરી શકે, પરંતુ ઍક્ટિંગના મામલે ફુલ માર્ક્સ છે. એટલે એક વાર જોવા માટે આ ફિલ્મ પાસે પૂરતાં કારણો છે. આ ફિલ્મ જોયા પછી તમને પાછલા નવ મહિનામાં આવેલી આવી જ બે ફિલ્મો પણ યાદ આવી જાય એવી પૂરી શક્યતા છે.

રેટિંગઃ **1/2 (અઢી સ્ટાર)

(Published in Gujarati Mid Day)

Copyright © Jayesh Adhyaru. Please do not copy, reproduce this article without my permission. However, you are free to share this URL or the article with due credits.

વઝીર

ચૅકમેટ

***

થોડાં ગાબડાં છતાં સરસ પરફોર્મન્સ અને મ્યુઝિકને કારણે આ ફિલ્મ એક ટાઇમપાસ ક્વિક થ્રિલર બની રહી છે.

***

wazir-posterસસ્પેન્સ થ્રિલર ફિલ્મ બનાવવી એ પાકિસ્તાન સાથે દોસ્તી કરવા જેવું જોખમી કામ છે. એક તો છેક છેલ્લા સીન સુધી સસ્પેન્સનું તત્ત્વ અને લોકોની ઉત્કંઠા બરકરાર રાખવાં અઘરાં છે. બીજું, સોડાવૉટરની જેમ સસ્પેન્સ ફિલ્મોની મજા એનું સિક્રેટ ખબર ન હોય ત્યાં સુધી જ રહે છે. એક નાનકડા ઢાંકણ નીચે ધરબાયેલું સસ્પેન્સ જો ખૂલી ગયું એટલે ફિલ્મમાંથી ‘ઝિંગ’ ઊડી ગઈ સમજો. ત્રીજું શાશ્વત જોખમ એ છે કે સસ્પેન્સ ફિલ્મની રિપિટ વેલ્યૂ લગભગ ઝીરો થઈ જાય છે. એટલે જ કમસે કમ આપણે ત્યાં તો નિર્માતાઓ ભાગ્યે જ સસ્પેન્સ-મિસ્ટ્રીના પ્રકારવાળી ફિલ્મો બનાવે છે. ગયા વર્ષે આવેલી સુપર્બ ‘દૃશ્યમ્’ અને કંગાળ ‘જઝબા’ પછી આ વર્ષની પહેલી હિન્દી રિલીઝ ‘વઝીર’ એવી જ સસ્પેન્સ-થ્રિલર ફિલ્મ છે. પરંતુ સ્ટોરીમાં ગાબડાંને કારણે તે માત્ર ડિસન્ટ વન ટાઇમ વૉચ બનીને રહી જાય છે.

વાત બે પ્યાદાંની

દાનિશ અલી (ફરહાન અખ્તર) એન્ટિ ટેરરિસ્ટ સ્ક્વૉડનો જાંબાઝ ઑફિસર છે. પરંતુ એક ત્રાસવાદીનો પીછો કરતાં એની લાઇફમાં એવો કરુણ ટ્વિસ્ટ આવે છે, જેમાં એની પત્ની રુહાના (અદિતી રાવ હૈદરી) પણ એનાથી દૂર થઈ જાય છે. ત્યાં જ દાનિશની મુલાકાત થાય છે પંડિત ઓમકારનાથ ધર (અમિતાભ બચ્ચન) સાથે. પંડિતજી એક અકસ્માતમાં પત્ની અને પોતાના બંને પગ ગુમાવી બેઠા છે. ઉપરથી એક વર્ષ પહેલાં જુવાન દીકરી પણ એક અપમૃત્યુને વરી છે. હવે તેઓ બાળકોને ચેસ શીખવીને પોતાનો સમય પસાર કરે છે. આ બંને જણા પોતાનું દુખ ચેસબૉર્ડનાં મહોરાંમાં ભૂલવાનો પ્રયત્ન કરે છે. પરંતુ જૂના ઘાવ અને જૂના હિસાબ એમ થોડા વીસરાય?

એક ચાલ તારી, એક ચાલ મારી

કહે છેકે વિધુ વિનોદ ચોપરાને આ ફિલ્મનો આઇડિયા લગભગ અઢી દાયકા પહેલાં આવેલો. ખાસ્સા પ્રયત્નો પછીયે તેઓ આ આઇડિયા પર ફિલ્મ બનાવી શક્યા નહીં. હવે એમણે ટેલેન્ટેડ ગુજરાતી રાઇટર અભિજાત જોશી અને તેજસ્વી ડિરેક્ટર બિજોય નામ્બિયારને ડિરેક્શન સોંપ્યું છે, પરંતુ એ પછી ‘ટાઉટ થ્રિલર’ કહેવાતા આ ફિલ્મપ્રકારની ગંગામાં ખાસ્સું પાણી વહી ગયું છે. એટલે જો ફિલ્મનું સસ્પેન્સ એકદમ એરટાઇટ ન હોય, તો ગમે ત્યાંથી લોકોની શંકાઓ અંદર ઘૂસી જાય છે.

સીધી જ એક સોફ્ટ રોમેન્ટિક ગીત સાથે શરૂ થતી ‘વઝીર’ તરત જ ચોથા ગિયરમાં પહોંચીને જબરદસ્ત ટ્વિસ્ટ આપી દે છે (સો, શરૂઆત ચૂકશો નહીં, ને અંત કોઇને કહેશો નહીં). આ તબક્કે ફિલ્મમાં ટિપિકલ બોલિવુડિયન મેલોડ્રામા નાખવાનો પુષ્કળ સ્કોપ હતો, પરંતુ બિજોય નામ્બિયારે ફિલ્મને એ ઘિસિપિટી ગલીમાં ઘૂસતાં ફિલ્મને બચાવી લીધી છે. સરસ બૅકગ્રાઉન્ડ મ્યુઝિક, બ્લૅક એન્ડ વ્હાઇટ ફિલ્ટરનો ઉપયોગ, સ્લો મોશન વગેરેને લીધે આપણે ફિલ્મની પહેલી પંદર મિનિટમાં જ તેનાં મુખ્ય પાત્રો સાથે ઇમોશનલી કનેક્ટ થઈ જઇએ છીએ. જેટલી કાબેલિયતથી બિજોય નામ્બિયારે ઇમોશનલ સીન શૂટ કર્યા છે, એ જ હથોટીથી આખી શૂટઆઉટ સિક્વન્સ હૅન્ડલ કરી છે. એ સિક્વન્સનું કેમેરા વર્ક પણ ખાસ્સું ઇન્ટરેસ્ટિંગ છે.

ફિલ્મમાં અમિતાભ બચ્ચનની એન્ટ્રી વાર્તામાં બીજો ટ્રેક ઉમેરે છે. અમિતાભ શું કામ દાદુ એક્ટર છે એ તમને આ ફિલ્મ જોઇને સમજાય. અહીં એમના બે પગ કપાયેલા છે (જે જોઇને આપણું કાળજું કપાઈ જાય). અહીં એમણે વ્હીલચેર પર બેસીને માત્ર ચહેરાથી જ અભિનય કરવાનો છે, તેમ છતાં તેઓ એક મિલિમીટર પણ ઊણા ઊતરતા નથી. સામે જો ફરહાન જેવો દમદાર એક્ટર ન હોત તો બચ્ચનમોશાય ફિલ્મમાં એને ખાઈ જ ગયા હોત. બિગ બીને આમ ‘માનવભક્ષી’ થતા રોકનાર ફરહાન ઉપરાંત બીજો એક્ટર છે માનવ કૌલ. અગાઉ ‘સિટી લાઇટ્સ’ અને ‘કાઈ પો છે’માં ગ્રે શૅડની ભૂમિકાઓ ભજવીને છવાઈ ગયેલો માનવ કૌલ થિયેટરનો મંજાયેલો મહારથી છે. અહીં મિનિસ્ટર બનતો માનવ એક સીનમાં પલાંઠી વાળીને બેસે છે અને શર્ટની બાંયો ચડાવવા માત્રથી ખોફ ઊભો કરી દે છે. આ બધી જ સ્ટ્રોંગ બાબતોના પાયા પર ઊભેલો ફિલ્મનો ફર્સ્ટ હાફ એકદમ ક્રિસ્પ થ્રિલરના ટ્રેક પર ચાલે છે. ઇવન આ ફિલ્મમાં કોઈ સસ્પેન્સ એલિમેન્ટ છુપાયેલું હશે તે આ તબક્કે ખ્યાલ પણ આવતો નથી.

પરંતુ ઇન્ટરવલ બાદ ફિલ્મના પાયા એક પછી એક હચમચવા શરૂ થાય છે. પહેલાં તો નીલ નીતિન મુકેશના પાત્રની એન્ટ્રી થાય છે અને એની લાઉડ એક્ટિંગ જોઇને એવી શંકા થાય છે જાણે એ સીધો સંજય ગુપ્તાની ફિલ્મમાંથી ભાગીને આવ્યો હશે. બાકીનાં તમામ કલાકારોની કંટ્રોલ્ડ એક્ટિંગનો એ એકલે હાથે ભુક્કો બોલાવી દે છે. એવું જ એક નાનકડું દુખ એ થાય કે અહીં પ્રકાશ બેલાવાડી જેવા મસ્ત એક્ટરના ભાગે માત્ર ગણીને એક જ લાઇન બોલવાની આવી છે. સેઇમ વિથ અવતાર ગિલ.

બીજો પ્રોબ્લેમ છે, લોજિકના લોચાનો. કમનસીબી છે કે ફિલ્મના સ્ટોરી અને સ્ક્રીનપ્લે સાથે અનુક્રમે વિધુ વિનોદ ચોપરા તથા અભિજાત જોશી જેવાં તેજસ્વી નામ જોડાયેલાં હોવા છતાં વાર્તામાં જે બાકોરાં રહી ગયાં છે તે અક્ષમ્ય છે. ફિલ્મ પૂરી થયા પછીયે ‘આમ કેમ થયું?’, ‘ફલાણાનું શું થયું?’, ‘તો પછી આવું કઈ રીતે ન થયું?’ જેવા કેટલાય સવાલ આપણા દિમાગમાં દિલ્હીના પ્રદૂષણની જેમ ફર્યા કરે છે અને ફિલ્મના સર્જકોએ તેનો જવાબ આપવાની તસદી સુદ્ધાં લીધી નથી. કદાચ તમારું દિમાગ ‘ચાચા ચૌધરી’ની જેમ કમ્પ્યુટરથી પણ તેજ ચાલતું હોય તો તમે સિક્રેટ કળી જાઓ એવુંય બને. એક પર્ફેક્ટ સસ્પેન્સ ફિલ્મની જેમ આ તમામ વસ્તુઓ મરણતોલ સાબિત થાય છે. ઇવન અભિજાત જોશી વાર્તાને વધુ વળ ચડાવીને બદલો, વેરઝેર, મૈત્રી, ક્ષમા, ગિલ્ટ, દગો વગેરે મનોભાવોને બહુ સારી રીતે એક્સપ્લોર કરવાની અહીં તક હતી, જે વેડફાઈ ગઈ છે. જોકે સારી વાત એ છેકે ડિરેક્ટરને નબળા અને કંઇક અંશે પ્રીડિક્ટેબલ સેકન્ડ હાફનો અંદાજ આવી ગયો હોય કે કેમ, પણ એમણે ફિલ્મની લંબાઈ અત્યાંત ટૂંકી રાખી છે, જે તેને ડ્રેગ થવામાંથી બચાવી લે છે. એક્ચ્યુઅલી, આ ફિલ્મ એક પર્ફેક્ટ શૉર્ટફિલ્મનો મામલો છે.

ફિલ્મના મ્યુઝિક ડિપાર્ટમેન્ટમાં સંદેશ શાંડિલ્ય, અંકિત તિવારી સહિત ઘણાં નામો છે, પણ એ વાત માનવી પડે કે આખું આલ્બમ મસ્ત સોલફુલ બન્યું છે. ગાયકોમાં પણ સોનુ નિગમ, શ્રેયા ઘોષાલ, અંકિત તિવારી, જાવેદ અલીથી લઇને અમિતાભ બચ્ચન અને ફરહાન અખ્તર સુધીની વેરાયટી છે. એટલે ફિલ્મથી અલગ કરીને પણ ગીતો સાંભળવાની મજા પડે તેવાં બન્યાં છે. ઉપરથી ફિલ્મમાં આશા ભોંસલેનું ‘આઓ હુઝુર તુમકો’ ગીત પણ બહુ સરસ રીતે વપરાયું છે.

ગેઇમ ઇઝ અપ

સીધી ને સટ વાત એ છે કે ‘વઝીર’ સારાં પર્ફોર્મન્સ, સરસ મ્યુઝિક, ઘણા બધા ગ્રિપિંગ સીન અને સસ્પેન્સ એલિમેન્ટને કારણે ડબ્બો થઈ જવામાંથી સાંગોપાંગ ઊગરી ગઈ છે. બચ્ચન કે ફરહાનના ફૅન કે સસ્પેન્સ વાર્તાઓના ચાહકોએ આ ફિલ્મ થિયેટરમાં કે ટીવી પર એટલિસ્ટ એકવાર તો અવશ્ય જોવા જેવી બની છે. મજા પડે તો બાજી તમારી, નહીંતર ચૅકમેટ.

રેટિંગઃ *** (ત્રણ સ્ટાર)

(Published in Gujarati Mid Day)

Copyright © Jayesh Adhyaru. Please do not copy, reproduce this article without my permission. However, you are free to share this URL or the article with due credits.

Amitabh Bachchan – A Fountain Of Youth

amitabh-bachchan

Boss, I like this man. I’d like to grow old just like THIS man. એમના નવા શરૂ થઈ રહેલા શૉ ‘આજ કી રાત હૈ ઝિંદગી’ના પ્રોમો જેટલી વાર જોઉં છું એટલી વાર હું આ 72 વર્ષના માણસને ડાન્સ કરતા જોઉં છું, અને બસ, જોતો જ રહું છું. શું એનર્જી છે યાર એમની! શું મસ્ત યુથફુલ નાચે છે! આદેશ શ્રીવાસ્તવની અંત્યેષ્ઠિ જેવા માઠા પ્રસંગે જાય, તો વડીલ લાગે ને ‘ફર્સ્ટક્રાય.કોમ’ની એડમાં ટેણિયા સાથે પ્રામમાં બેસે તો ટાબરિયા જેવા લાગે.

એમની આ મસ્ત સુપર ડુપર એક્ટિવ લાઇફ વિશે મેં ૧૬-૧૦-૨૦૧૩ની મારી કોલમ ‘મૂડ ઇન્ડિગો’માં એક આખો લેખ લખેલો. તેમાં મેં એમને ક્વોટ કરેલાઃ “મારા શરીરની ઉંમર વધી છે, પણ મારું માઇન્ડ હજી ૧૯૪૨માં હતું એવું ને એવું જ છે…. જબ તક યે શરીર ચલ રહા હૈ, તબ તક તો કામ કરતા રહૂંગા. ઔર અગર મૈંને કામ કરના બંદ કર દિયા, તો ભાઈસાબ ક્યા કરુંગા? મૈં તો બીમાર પડ જાઉંગા!…. કશું પણ શીખવા માટે ક્યારેય મોડું નથી હોતું. મારે હજી કમ્પ્યુટર શીખવાનું છે, એક્ટિંગ શીખવાની છે, કોઈ મ્યુઝિકલ ઇન્સ્ટ્રુમેન્ટ વગાડતાં શીખવાનું છે, ગાતાં શીખવાનું છે, કોઈ નવી ભાષા શીખવાની છે, પણ મને લાગે છે કે કશુંક નવું શરૂ કરી દેવું જોઇએ, બાકીનું બધું આપમેળે પાછળ પાછળ આવશે…!”

એટલે આપણી તો એક જ ફિલોસોફી, ગ્રો હો તો બિગ બી જૈસે હો, વર્ના ના હો!

પિકુ

ટોઇલેટ હ્યુમર

***

માતાપિતા પ્રત્યેનો પ્રેમ, એમની બીમારીની આસપાસ વણાઈ જતી જિંદગી, તીવ્ર અતીતરાગ, વતન સાથે જોડાયેલાં આપણાં મૂળિયાં અને ત્યાંથી ઊખડ્યાં પછી ચીડિયો થઈ જતો સ્વભાવ અને હા, કબજિયાત… આવી તો કેટલીયે વાતો આ પારેવાની પાંખ જેવી હળવી ફિલ્મમાં અફલાતૂન રીતે પરોવી લેવાઈ છે.

***

pikuposter2_635629007822200905આપણા હાસ્યકારો કાયમ ‘હાસ્ય તો ઓબ્જરવેસનમાંથી મળે’ એવી એકની એક વાતો કરીને બોર કરતા હોય છે. પરંતુ જો ડિરેક્ટર શૂજિત સિરકાર જેવી શાર્પ આંખો-સમજ અને લેખિકા જૂહી ચતુર્વેદી જેવું અફલાતૂન લેખન કૌશલ્ય હોય, તો કબજિયાત અને છી-પીપીમાંથી પણ સાફસૂથરું હાસ્ય પેદા કરી શકાય. જાણે પીછું ફરતું હોય એવી નજાકતથી કેટલીયે લાગણીઓ, કેટલા બધા વિચારો અને કેટકેટલાં ઓબ્ઝર્વેશન્સ આપણને આપી દેતી આ ‘પિકુ’ જેવી ફિલ્મો જ આપણા સિનેમાને સાવ તામસિક-ફોર્મ્યુલેટિક બની જતાં રોકે છે.

આંતરડાંમાં ફસાયેલો અતીતરાગ

સિત્તેર વર્ષના ભાસ્કર, સોરી, ભાશ્કોર બેનર્જી (અમિતાભ બચ્ચન) પાસે જીવનમાં બે જ કામ છેઃ સવારથી સાંજ સુધી પોતાની તબિયતથી લઇને કામવાળી સુધીની બધી વાતે કકળાટ કરીને આખું ઘર માથે લેવું અને પોતાની વર્ષો જૂની કબજિયાતનું ડિસ્કશન કમ ડિસેક્શન કર્યા કરવું. એમની ત્રીસ વર્ષની આર્કિટેક્ટ દીકરી પિકુ (દીપિકા પદુકોણ) એમની આ આદતથી ત્રાસેલી છે, પણ પિતા પ્રત્યેની જવાબદારી અને પ્રેમથી ગાડું ગબડાવ્યે જાય છે. ત્યાં એક દિવસ દારૂના હેંગઓવરથી લથડેલી તબિયતથી ભાસ્કર મોશાયને થાય છે કે કોલકાતા ચાલો રે, આપણા પૈતૃક મકાનમાં. પરંતુ પ્લેનમાં એમને કબજિયાત થઈ જાય અને ટ્રેનમાં પણ સતત થતી હલહલથી એમને કબજિયાત થઈ જાય. એટલે દિલ્હીથી આખો સંઘ ઊપડે છે કોલકાતા બાય કાર.

પરંતુ પિતાનો કચકચિયો સ્વભાવ વેઠીને ચીડિયા સ્વભાવની થઈ ગયેલી પિકુથી ત્રાસીને એકેય ડ્રાઇવર હા પાડતો નથી અને અડિયો દડિયો આવે છે ટેક્સી કંપનીના માલિક રાણા ચૌધરી (ઈરફાન ખાન)ની માથે. આ ઈરફાન પોતેય એની કકળાટિયણ મમ્મી અને સાસરેથી ઘરે આવી ગયેલી માથાભારે બહેનથી ત્રાસેલો છે. દર થોડી વારે દલીલબાજી, મગજમારીથી ત્રાસીને ડચકાં ખાતો સંઘ આખરે કાશીએ થઈને કોલકાતા પહોંચે છે. વતનના એ મકાનમાં જઇને ભાસ્કર અને પિકુ બંનેને અતીતરાગ એટલે કે નોસ્ટેલ્જિયાનો તીવ્ર હુમલો આવે છે, અને…

શૌચ-વિચાર

આ ફિલ્મ એકસાથે અનેક મોરચે જલસા કરાવી દે છે. વન બાય વન જોઇએ…

મોરચા નં. ૧: લાગણીઓ
માતાપિતા કોને વહાલાં ન હોય? એમનાં પ્રત્યે જજમેન્ટલ થયા વિના પરાપૂર્વથી ચાલ્યું આવતું અહોભાવનું કોટિંગ હટાવીને જોઇએ તો મોટાભાગના લોકો સ્વીકારશે કે ગમે તે કારણસર પેરેન્ટ્સલોગ એટલાં બધાં ઇરિટેટિંગ થઈ જાય છે કે ન પૂછો વાત. નાનામાં નાની બીમારીમાંય કાગનો વાઘ કરી નાખે, પેટ સાફ ન આવે તો ઘરનાં છોકરાંથી લઇને બરાક ઓબામા સુધીનાંને અડફેટે લે, કામવાળાંની ધૂળ કાઢતાં ફરે, વહુવારુ પર છાણાં થાપે, આખો દિવસ નોનસ્ટોપ બોલ્યા કરે અને આખી દુનિયાને સલાહો આપતાં ફરે… બસ, ‘પિકુ’ના અમિતાભ બચ્ચન જેવાં પાત્રો શોધવા માટે આપણા ઘરમાં જ ડોકિયું કરવાની વાર છે.

અત્યારે ભલે વૃદ્ધાશ્રમો ઊભરાતાં હોય, પણ ‘પિકુ’ બનતી દીપિકા કહે છે તેમ, ‘એક ઉંમર પછી માબાપ એમની મેળે જીવતાં ન રહી શકે. એમને જીવતાં રાખવા પડે છે.’ એ જ રીતે નાનાં બાળકની જેમ વર્તતાં હોવા છતાં ‘આખરે તો આપણાં પેરેન્ટ્સ છેને’ એવું વિચારીને માતાપિતાને સાચવતાં સંતાનોની સંખ્યા વધારે જ છે. સાથોસાથ એમની વિચિત્ર જરૂરિયાતો, તરંગી દુરાગ્રહો અને કચકચિયા સ્વભાવને પણ નભાવતાં હોય છે. અહીં બચ્ચન રોજ મીઠું ચોરી લે છે, પોતાની ખુરશી કમ કમોડને સાથે જ લઇને ફરે છે, પોતાને કેવું છી આવ્યું તેનું ડિટેલ્ડ વર્ણન કરતો મેસેજ દીકરીની ઑફિસે મોકલાવે છે, અરે, પોતે સૂસૂ કરવા જાય તો બહાર નોકરને ‘શીશશશશ’ અવાજ કરવા ઊભો રાખે છે જેથી પોતાનાં આંતરિક અવયવોનો ટ્રાફિકજામ ક્લિયર થાય…

‘પિકુ’ એક એવા વિચારનું પણ ટ્રિગર દબાવે છે કે ક્યાંક વડીલોની ઘણી બધી સમસ્યાઓનું મૂળ એમના વતનઝુરાપામાં તો નથીને? એમની રોજિંદી કચકચ, સંતાનોનું ધ્યાન ખેંચવા માટે અજાણપણે ઊભો કરાતો બીમારીનો હાઉ, આ બધામાં એમની એકલતા તો જવાબદાર નથી ને? પણ જીવન કી આપાધાપીમાં આપણી પાસે એવું બધું વિચારવાનો સમય જ નથી.

મોરચા નં. ૨: બ્રિલિયન્સ

આ ફિલ્મના ડિરેક્ટર શૂજિત સિરકારનો બાયોડૅટા અત્યંત પ્રભાવશાળી છે. એવું જ લેખિકા જુહી ચતુર્વેદીનું છે. અહીં એકેક સીનમાં એમના કૌશલ્યનો સિક્કો જોઈ શકાય છે. વૃદ્ધ માતાપિતાની સંભાળથી લઇને સ્ત્રી સશક્તિકરણ અને વતનઝુરાપાથી લઇને એકલતા, અસલામતી જેવી લાગણીઓનું મેઘધનુષ ચીતરવા છતાં ફિલ્મ ક્યાંય મેલોડ્રામેટિક કે ભારેખમ થતી નથી કે હળવાશનો પાલવ છોડતી નથી. ના, મૃત્યુ જેવા ઘેરા પ્રસંગે પણ નહીં. એવું જ એક્ટિંગ ડિપાર્ટમેન્ટનું છે. એક્ટિંગની એબીસીડી શા માટે અમિતાભ બચ્ચનથી શરૂ થાય છે તે અહીં એમની ગ્રમ્પી ઓલ્ડ બંગાળીબાબુ તરીકેના અભિનય પરથી ખબર પડે છે. તેઓ એટલી હદે પાત્રમાં સમાઈ ગયા છે કે આખી ફિલ્મમાં એક સેકન્ડ માટેય ખ્યાલ નથી આવતો કે તેઓ કોઈ પાત્ર ભજવી રહ્યા છે. ડિટ્ટો, દીપિકા પદુકોણ. પિતાની કચકચથી ત્રાસેલી દીપિકાની એક્ટિંગ પણ એટલી જ સ્વાભાવિક છે. લેખનની દૃષ્ટિએ જોઇએ તો ઇરફાનનું પાત્ર અમિતાભ કે દીપિકા જેટલું સ્ટ્રોંગ નથી, પરંતુ એ કમી ઇરફાને પોતાની એક્ટિંગથી ભરપાઈ કરી દીધી છે. સાથોસાથ ડૉક્ટરબાબુ બનતા રઘુવીર યાદવ, બટકબોલી સાળી મૌસમી ચેટર્જી અને અન્ય નાનામાં નાના પાત્ર પણ એની જગ્યાએ જાણે જિગ્સો પઝલમાં ચિત્ર પૂરું કરતા હોય એ હદે પરફેક્ટ લાગે છે.

થેન્ક ગોડ, અહીં ફાલતુ ગીતોમાં ટાઇમ વેસ્ટ નથી કરાયો. પરિસ્થિતિને અનુકૂળ જે ત્રણેક ગીતો મુકાયાં છે, તે બૅકગ્રાઉન્ડમાં વાગીને જતાં રહે છે.

મોરચા નં. ૩: ઑબ્ઝર્વેશન્સ

ટોઇલેટનું ફ્લશ ખરાબ થઈ જવું કે ખાળ ભરાઈ જવી જેવી ડેઇલી મુશ્કેલીઓથી લઇને આંખો ઝીણી કરીએ તો કેટલીયે વાતો શ્રીખંડમાં આવતાં ડ્રાયફ્રુટ્સની જેમ વેરાયેલી મળી આવે. જેમ કે, દિગ્ગજ બંગાળી ફિલ્મમેકર સત્યજિત રાયે ‘પિકૂ’ નામની એક ફિલ્મ બનાવેલી. અહીં ‘પિકુ’ બનતી દીપિકા સત્યજિત રાયની એવી ફૅન છે કે ઘરમાં એમનું આઇકોનિક પોસ્ટર ટાંગ્યું છે અને એક છોકરાને એટલા માટે રિજેક્ટ કરી દે છે કેમ કે એણે સત્યજિત રાયની એકેય ફિલ્મ નથી જોઈ. બંગાળી ભદ્રલોકના પરિવારની જેમ અહીં પણ ઘરમાં ઠેકઠેકાણે સત્યજિત રાય, રામકૃષ્ણ પરમહંસ, રાજા રવિ વર્મા, રાજા રામમોહન રૉયનાં પોસ્ટર્સ જોવા મળે. બંગાળી પરિવારની જેમ જ ઘરના મોભી સિતાર વગાડતા હોય. આ ફિલ્મ હૃષિકેશ મુખર્જીની ફિલ્મો જેવી જ હળવી છે. એ જ હૃષિદાની ‘આનંદ’માં પણ બચ્ચન બાબુ ‘ભાસ્કર બેનર્જી’ બનેલા. ગમે ત્યાં ગમે તેની સામે છૂટથી પોતાના મળના રંગથી લઇને તેની ઘનતા સુધી વિગતવાર વાતો કરવી એ બંગાળીઓની નબળાઈ ગણાય છે. એ તો અહીં પર્ફેક્ટ્લી ઝીલાઈ છે. સાથોસાથ ઑથેન્ટિક બંગાળી વાનગીઓના પણ ખૂબ ભાલો ક્લોઝઅપ લીધા છે. એવી જ લાગણીથી (અને જરાય ઇન્ટેલેક્ચ્યુઅલ વાયડાઈ કર્યા વિના) કોલકાતા પણ ઝીલ્યું છે.

શુભસ્ય શીઘ્રમ

હા, ઘણાને આ ફિલ્મ થોડી ધીમી લાગશે. તો દીપિકા-ઇરફાનનો રોમેન્સ કે ઇવન એની જોડી જ પરાણે કરાવેલી લાગશે. એમ તો દર થોડીવારે દેખાડવામાં આવતી સ્પોન્સર્ડ પ્રોડક્ટ્સ પણ ભાતમાં કાંકરીની જેમ ખૂંચે છે. લેકિન ફિર ભી, આપણે મુક્તમને હસી પડીએ એવી અઢળક ક્ષણોથી આ ફિલ્મ ભરચક છે. કોઈપણ ફિલ્મી મરીમસાલા વિનાની અને ‘સ્લાઇસ ઑફ લાઇફ’ પ્રકારની આવી સાત્ત્વિક ફિલ્મ દરેક સિનેમાપ્રેમીએ જોવી જ જોઇએ. ઇન ફેક્ટ, આવી ફિલ્મ ચાલે તે આપણા સિનેમેટિક સ્વાસ્થ્ય માટે પણ અત્યંત જરૂરી છે. માટે વહેલી તકે સમય કાઢીને આ ફિલ્મ જોઈ પાડો. ખાસ તો, મમ્મી-પપ્પાઓને મનાવી-પટાવીને પણ સાથે લઈ જજો. કશું નહીં તો હસી હસીને એમનાં આંતરડાંને એટલી સરસ કસરત મળશે કે એમનું પણ પેટ સાફ આવી જશે.

રેટિંગઃ **** (ચાર સ્ટાર)

(Published in Gujarati Mid Day)

Copyright © Jayesh Adhyaru. Please do not copy, reproduce this article without my permission. However, you are free to share this URL or the article with due credits