જુડવા-2

ડબલ ટ્રબલ

***

કારણ વિનાની આ રિમેક અનફની, આઉટડેટેડ અને ઓફેન્સિવ પણ છે.

***

રેટિંગઃ ** (બે સ્ટાર)

***

dhfgmzqvwae6petઅમને ખબર છે કે ડેવિડ ધવનની ફિલ્મોની શરૂઆતમાં જાતભાતની સૂચનાઓની સાથોસાથ એવી અદૃશ્ય સૂચના પણ આવે જ છે કે, ‘આમ તો તમે તમારું મગજ ઘરે મૂકીને જ આવ્યા હશો, પણ જો ભૂલથી ભેગું આવી ગયું હોય તો મોબાઇલની સાથોસાથ દિમાગને પણ સાઇલન્ટ મૉડ પર મૂકી દેશો. નહીંતર દિમાગને કોઈ નુકસાન પહોંચશે તો તે માટે સંસ્થા જવાબદાર રહેશે નહીં.’

ઇન્ટરેસ્ટિંગ વાત એ છે કે આ સૂચના સિવાયનું ડેવિડ ધવનની ફિલ્મોનું તમામ મટિરિયલ આઉટડેટેડ થઈ ચૂક્યું છે. ઇન ફેક્ટ, ત્રણેક વર્ષ પહેલાં ડેવિડે દીકરા વરુણને લઇને ‘મૈં તેરા હીરો’ બનાવેલી, ત્યારે ખુદ વરુણે જ કહેલું કે, ‘અમારે એમને (ડેવિડ ધવનને) કહેવું પડતું કે, પાપા, યે આપ ફલાં ફલાં ફિલ્મ મેં કર ચૂકે હો.’ યાને કે પાપા ડેવિડનો કોમેડીનો સ્ટોક ખૂટી પડ્યો છે અને જ્યાં સુધી તેઓ નવું રિચાર્જ નહીં કરાવે ત્યાં સુધી એમની ફિલ્મોના હાલહવાલ ‘જુડવા-2’ જેવા જ થવાના છે, ભલે પછી એમાં એમનો મહા ડૅશિંગ, મહા ટેલેન્ટેડ દીકરો વરુણ ગમે તેટલાં મહેનતનાં મઠિયાં તળતો રહે.

હાઇલા, ડુપ્લિકેટ?

ઇતિહાસ ગવાહ છે કે આજ સે બીસ સાલ પહલે રિલીઝ હુઈ ફિલ્મ ‘જુડવા’ 1994ની નાગાર્જુન સ્ટારર તેલુગુ ફિલ્મ ‘હેલ્લો બ્રધર’ની રિમેક હતી, જે પોતે 1992ની જૅકી ચૅન સ્ટારર ફિલ્મ ‘ટ્વિન ડ્રેગન્સ’ની એકદમ જુડવા ફિલ્મ હતી. હવે એની પાછળ બગડે બે લગાવીને એ રીતે રિલીઝ કરાઈ છે જેથી આપણને લાગે કે આ ફિલ્મ સિક્વલ છે. લેકિન નો. કસમ હૈ રામ ઔર શ્યામ કી, સીતા ઔર ગીતા કી, કિશન ઔર કન્હૈયા કી, કે આ ફિલ્મ એકદમ-શત પ્રતિશત રિમેક છે. એટલે દિખાવોં પે ન જાઓ, અપની અક્લ લગાઓ.

હવે ધારો કે તમે આ નવા મિલેનિયમનું ફરજંદ હો કે પછી બે અઢી દાયકા બાદ તમારી યાદદાસ્ત પરત ફરી હોય, તો તમને આ ફિલ્મની સ્ટોરીનું ક્વિક પાન કરાવવું પડે. ‘જુડવા-2’ની સ્ટોરી એકદમ યુનિક છે. બે જુડવા ભાઈ (પ્રેમ અને રાજા, વરુણ અને ધવન) બચપનમાં જ બિછડી ગયા છે. એક લંડનમાં મોટો થાય ને બીજો મુંબઈની ઝૂંપડપટ્ટીમાં. પરંતુ ઈશ્વર નામના મિકેનિકે આ બંને ભાઇઓને ખાસ પ્રકારનું બ્લુટૂથ ઇન્સ્ટોલ કરીને મોકલ્યા છે. જેવા બંને ભાઈ એકબીજાની રેન્જમાં આવે કે બંનેની શારીરિક હરકતોનો ડૅટા એકબીજામાં ટ્રાન્સફર થવા લાગે! આ ઝેરોક્સગીરીને કારણે બંનેની લાઇફમાં ડબલ ટ્રબલ પેદા થાય છે ખરી, પરંતુ ડૉન્ટ વરી, ડિરેક્ટરે બંનેને સૅપરેટ ગર્લફ્રેન્ડો (તાપસી અને જૅકલિન) ફાળવી છે એટલે પ્રેમના કોઇપણ પ્રકારના ભૌમિતિક આકારો સર્જાતા નથી. હા, વિલનલોગની બબાલ છે ખરી. પરંતુ અગેઇન ઇતિહાસ ગવાહ છે કે ડૅવિડ ધવનની ફિલ્મો પોતે જ ઘીના ઠામમાં બને છે. એટલે ઘી પણ ઑબ્વિયસલી ઘીના ઠામમાં જ પડી રહેવાનું.

અનવૉન્ટેડ રિમેક

ઉત્ક્રાંતિનો એક નિયમ છે કે સમય વીતતો જાય તેમ પ્રાણીઓનાં બુદ્ધિ-શક્તિ-શરીર વિકસતાં જાય અને નકામી વસ્તુઓ નાશ પામવા લાગે. તે ઉત્ક્રાંતિ પ્રમાણે અત્યારે જૂની (એટલે કે માત્ર બે દાયકા પહેલાંની જ) ‘જુડવા’ જુઓ તો અત્યારે તમને હાડોહાડ સેક્સિસ્ટ અને ઑફેન્સિવ લાગે. એટલે જ આજે જ્યારે તેની રિમેક બનતી હોય અને આજે પણ આપણો હીરો છોકરીઓને જોઇને ‘કૂલે કૂલે થાપલીનો દાવ’ રમતો હોય, તો કોમેડીના નામે એવું ભાણામાં શા માટે પીરસાય છે તે વિશે નવેસરથી વિચારવું જોઇએ.

અફ કૉર્સ, અમને ખબર છે કે આ એક ટાઇમપાસ, માઇન્ડલેસ, ચાઇલ્ડિશ, એન્ટરટેનર ફિલ્મ છે. એમાં આવું આળું ન થવાનું હોય. પરંતુ દિમાગ સાઇલન્ટ મૉડ પર મૂકીને ફિલ્મ જોઈ હોવા છતાં હિરોઇનો માત્ર પૃષ્ઠ ભાગ પર ટપલીઓ ખાવા, પરાણે થતી પપ્પીઓ લેવા, શરીરના વળાંકો બતાવવા કે હેરાન કરવા માટે જ હોય, જુવાન દીકરીને એની મમ્મી જ સેક્સ ઑબ્જેક્ટ બનાવી રહી હોય, મમ્મીને પણ આપણો હીરો ‘ખટારો’ કહીને એની સાથે ભળતા ચેનચાળા કરતો હોય (અરે, પપ્પી ઠોકી લેતો હોય) અને બ્લૅક લોકોને ‘વેસ્ટ ઇન્ડિઝ કી ક્રિકેટ ટીમ’ કહેવામાં આવતી હોય, તો જનાબ યે એક્સેપ્ટેબલ નહીં હૈ! હા, અમને ખ્યાલ છે કે આની સામે એવી દલીલ થઈ શકે કે આમાંનું કશું જ સિરિયસલી લેવા માટે નથી અને માત્ર હસી નાખવા માટે જ છે. રાઇટ. તો હવે હસવાની વાત કરીએ.

ગરબાનું એક ચક્કર મારીને સ્વીકારવી પડે એવી એક કોન્ક્રિટ હકીકત એ છે કે વરુણ ધવનનું કોમિક ટાઇમિંગ જપાનની બુલેટ ટ્રેન જેવું પર્ફેક્ટ છે. એનો ફેરનેસ ક્રીમના મૉડલ જેવો ચહેરો, ટૂથપેસ્ટના મૉડલ જેવું સ્માઇલ, ચડ્ડી-બનિયનના મૉડલ જેવું ગઠ્ઠેદાર બૉડી, સૉફ્ટ ડ્રિંક્સના મૉડલ જેવી ખાલીપીલી ડાન્સિંગ-એક્શન અને ડિઑડરન્ટના મૉડલ જેવી હરકતો… યાને કે કમ્પ્લિટ સોલ્ડ આઉટ મટિરિયલ છે બંદો. મજાની વાત એ છે કે એ ‘બદલાપુર’ જેવી ઇન્ટેન્સ એક્ટિંગ અને ‘જુડવા-2’ જેવી બફૂનરી બંને એકસરખી સરળતાથી કરી શકે છે.

લેકિન ડૅન્જરસ વાત એ છે કે આ ફિલ્મને હસાવવાની મોટી જવાબદારી જેના પર છે તેવા તેના ડાયલોગ્સ જોડકણાં સમ્રાટ સાજિદ-ફરહાદે લખ્યા છે. એટલે જ ફિલ્મમાં ‘મેરી ઇઝ્ઝત સૌંદર્ય સાબુન કી ટિકિયા નહીં’, ‘કબ તક તેરે સાઇડકિક્સ કો કિક કરતા રહૂંગા’, ‘દુઆ મેં ઔર મુઆહ (કિસિંગ) મેં યાદ રખના’, ‘એ બોર્ન ફાયર મતલબ જનમજલી’, ‘હેય, સ્ટુડન્ટ ઑફ ધ ફિઅર’… જેવા PJ (પૂઅર જોક્સ) વનલાઇનર્સનો વોલ્કેનો ફાટ્યો છે. હા, એમાં ક્યાંક ક્યાંક હસવું આવે પણ ખરું, પણ ક્યાંક ક્યાંક! (રસ, રુચિ ને ટેસ્ટ અનુસાર!)

સબસે બડા પ્રોબ્લેમ એ છે કે રિમેક હોવા છતાં આ ફિલ્મને નવા જમાનાને અનુરૂપ અપડૅટેડ બનાવવામાં કોઈ જ મહેનત કરાઈ નથી (કમ ઑન, હવે તો આઈ ફોન પણ અપડૅટ થઈ ગયો છે!). એટલે જ ફિલ્મના જોક્સ, સ્ટોરી પ્રોગ્રેશન, ઍક્ટિંગ, વિલનલોગની વિલનગીરી, એમના દાવપેચ બધું જ ફૂગ ચડી ગયેલા જૂના અથાણા જેવું વાસી લાગે છે. અરે, હવે તો સેન્સર સર્ટિફિકેટમાં ફિલ્મની અઢી કલાકની તોતિંગ લંબાઈ જોઇને  જ ઑડિયન્સમાંથી સામુહિક ‘હાય હાય’ના ઉદગારો નીકળવા માંડે છે.

આમ તો આ ફિલ્મમાં જૂની ‘જુડવા’નાં પાત્રોનાં રિપ્લેસમેન્ટ જ બેસાડી દેવાયાં છે (સલમાનની જગ્યાએ વરુણ, કરિશ્મા-રંભાની જગ્યાએ જૅકલિન-તાપસી, દલિપ તાહિલની જગ્યાએ સચિન ખેડેકર, રીમા લાગુની જગ્યાએ પ્રાચી શાહ, તક્તી કપૂલ સોરી, શક્તિ કપૂરને સ્થાને રાજપાલ યાદવ, બિંદુની જગ્યાએ ઉપાસના સિંહ, કાદર ખાનને બદલે અનુપમ ખેર, મુકેશ રિશિને સ્થાને વિવાન ભતેના…). હજી આમાં ઝાકિર હુસૈન, જ્હોની લીવર, મનોજ પાહવા, પવન મલ્હોત્રા ઍટસેટરા લોકોનાં નામ તો ગણાવ્યાં જ નથી! (બ્રીધ ઇન… બ્રીધ આઉટ!) પ્રોબ્લેમ કલાકારોની આ વસ્તીગીચતાનો નહીં, પણ એમના દ્વારા કરાયેલી જાલિમ ઑવરઍક્ટિંગનો છે. જાણે એમને કહી દેવાયું હોય કે કુછ ભી કરો, લેકિન હસાઓ! (બાય ધ વે, અલી અસગર કોણ જાણે કેટલા યુગો પછી પુરુષ તરીકે જ સ્ક્રીન પર દેખાયો છે!)  ડેવિડ ધવનની આ આઉટડેટેડ, જુવેનાઇલ અને ઑફેન્સિવ ફિલ્મની કોમેડી માટે રમકડાંના બૉક્સ પર છપાતી સૂચના લખવી જોઇતી હતી, ‘5થી 10 વર્ષનાં બાળકો માટે!’

એક તો ફિલ્મ ઑલરેડી લાંબી છે, તેમાં પોપકોર્ન-સમોસાનો કારોબાર ચાલતો રહે તે માટે ગીતો પણ નાખવામાં આવ્યાં છે. રિમિક્સ ગીતો તો બે દાયકાથી હિટ છે, એટલે એમાં વાંધો નથી. પ્રોબ્લેમ છે નવાં ગીતોનો. નવાં ગીતો ફિલ્મ સાથે સીધી સ્પર્ધામાં છે કે વધુ કંગાળ શું છે, ફિલ્મ કે ગીતો?

જૂની ‘જુડવા’ જોઇને ખુશ થયેલા લોકોને પોતાના ‘વૃદ્ધત્વ’નો અહેસાસ કરાવવા માટે ફિલ્મમાં એક સરપ્રાઇઝ ગેસ્ટ અપિયરન્સ મુકાયું છે. એ સીનનું સાઉન્ડ રેકોર્ડિંગ એટલું ગંદું છે કે પાછળથી થીગડું મારવામાં આવ્યું હશે તેવું ચોખ્ખું ફીલ થાય છે.

ઑલ્ડ ઇઝ ગોલ્ડ

સવાલ એ છે કે કાયકુ બનાઈ યે ફિલ્મ? સલમાન હજી બૉક્સ ઑફિસ ધમધમાવે છે અને જૂની જુડવા જોનારાં છોકરાંવ હજી હેર ડાઈના ઘરાક બન્યાં નથી. તો આખિર ક્યોં, જજ સા’બ, આખિર ક્યોં?! ઇન શૉર્ટ, વરુણ માટે તમારા દિલના (ધ)વનમાં ‘ઑઑઑઑ, ચો ચ્વીટ…’ ટાઇપનાં ફૂલો ન ખીલતાં હોય, તો બેસ્ટ રસ્તો એ જ છે કે વધુ એક વખત જૂની ‘જુડવા’ અથવા તો જૅકી ચેનની ‘ટ્વિન ડ્રેગન્સ’ જોઈ કાઢો. અત્યારે બંને ફ્રીમાં અવેલેબલ છે!

(Reviewed for divyabhaskar.co.in)

P.S. વરુણ ધવનની ‘મૈં તેરા હીરો’નો રિવ્યુ વાંચવા માટે ક્લિક કરો અહીં.

Copyright © Jayesh Adhyaru. Please do not copy, reproduce this article without my permission. However, you are free to share this URL or the article with due credits.

Advertisements

નામ શબાના

એન્ગ્રી યંગ વુમન

***

ગીતો કાપીને ફિલ્મ વધુ ટાઇટ બનાવાઈ હોત, તો આ પ્રિક્વલ ઓર જામત. પરંતુ લાંબા સમય સુધી જલસો કરાવે તેવા ‘બૅબી યુનિવર્સ’નાં મંડાણ તો થઈ જ ચૂક્યાં છે.

***

naamshabanafirstlookposterઆપણે ત્યાં હૉલીવુડની જેમ ‘પ્રિક્વલ’ કે ‘સ્પિન ઑફ’ પ્રકારની ફિલ્મો બનાવવાનો ખાસ રિવાજ નથી. ફોર એક્ઝામ્પલ, ‘શોલે’માં ઠાકુરને મળતાં પહેલાં જય-વીરુનું કોઈ બીજું જ ઍડવેન્ચર પ્લાન કરીને ફિલ્મ બનાવવામાં આવે, તો તે થઈ ‘પ્રિક્વલ’ કમ ‘સ્પિન ઑફ’ ફિલ્મ. પરંતુ આવી ફિલ્મો બનાવવા માટે મૂળ ફિલ્મની ઝીણામાં ઝીણી ડિટેઇલનું ધ્યાન રાખીને એક સ્વતંત્ર ફિલ્મ તૈયાર કરવી પડે, જેનું મૂળ ફિલ્મ સાથે સીધું અનુસંધાન જોડી શકાય. હૉલીવુડમાં ‘માર્વેલ’ અને ‘DC’ કોમિક્સનાં સિનેમેટિક યુનિવર્સની આવી અનેક સુપરહીરો ફિલ્મો આવતી રહે છે. આપણે ત્યાં સુરેન્દ્ર મોહન પાઠક, વેદ પ્રકાશ શર્મા અને આપણા તારક મહેતા જેવા લેખકોએ તથા ‘રાજ કોમિક્સ’એ ‘નાગરાજ’, ‘ડોગા’, ‘સુપર કમાન્ડો ધ્રુવ’ વગેરે પાત્રો સાથે પોતાનાં આગવાં યુનિવર્સ સરજ્યાં છે, પરંતુ તેના પરથી ફેઇથફુલ ફિલ્મ ફ્રેન્ચાઇઝ સર્જવાની હિંમત કોઇએ કરી નથી. ડિરેક્ટર નીરજ પાંડે તેમાં અપવાદ છે. એમણે બે વર્ષ પહેલાંની પોતાની સ્પાય થ્રિલર ફિલ્મ ‘બૅબી’ના એક પાત્રની બૅક સ્ટોરી સર્જીને હવે ‘નામ શબાના’ રૂપે ‘સ્પિન ઑફ’ ફિલ્મ બનાવી છે. નીરજ પાંડે પોતાનું લોંગ લાસ્ટિંગ ‘બૅબી યુનિવર્સ’ સર્જવામાં સફળ થશે તેવી આશા રાખવામાં કંઈ વધારે પડતું નથી જ.

ઘાયલ શેરની ઑન અ મિશન

‘બૅબી’માં આપણે જોયેલું કે એક મોટું ઑપરેશન પાર પાડવા નીકળેલી ભારતની ખૂફિયા સિક્રેટ ઍજન્સી ટીમ ‘બૅબી’ના ઍજન્ટ અજય સિંઘ રાજપુત (અક્ષય કુમાર)ને નેપાળમાં એક ત્રાસવાદીને પકડવામાં શબાના ખાન (તાપસી પન્નુ)ની મદદ મળે છે. જબરદસ્ત કિલર ઇન્સ્ટિંક્ટ ધરાવતી શબાના ખાન કેવી રીતે સિક્રેટ સર્વિસમાં આવી? તેની સ્ટોરી એટલે ‘નામ શબાના’ ફિલ્મ. કૉમર્સ કોલેજના બીજા વર્ષમાં ભણતી શબાના મુંબઈમાં પોતાની વિધવા માતા સાથે રહે છે. સતત સિરિયસ રહેતી શબાના નીડર છે, ‘કુડો’ માર્શલ આર્ટની પણ ચૅમ્પિયન છે, જબરદસ્ત ફાઇટિંગ સ્પિરિટ ધરાવે છે અને પોતાની સાથે થતો સહેજ પણ અન્યાય સાંખી શકતી નથી. ભૂતકાળનું એક કરુણ ચૅપ્ટર અને વર્તમાનમાં બનતી વધુ એક કરુણ ઘટના એને અન્ડરગ્રાઉન્ડ રહીને દેશ માટે કામ કરતી ખૂફિયા ઍજન્સીના અધિકારી રણવીર સિંહ (મનોજ બાજપાઈ)ની સામે લાવીને મૂકી દે છે. એક પર્સનલ ઑપરેશન પાર પાડ્યા પછી હવે શબાના દેશ માટે કંઇક કરી છૂટવા માટે તૈયાર છે અને એની મદદ માટે હાજર છે ભવિષ્યમાં બનનારી ‘બૅબી’ ટીમના બે જાંબાઝ અધિકારી અજય અને ઓમ પ્રકાશ શુક્લા (અનુપમ ખેર). હવે એમના રડાર પર છે મલેશિયામાં ફરતો ખૂંખાર વુમન ટ્રાફિકર ટોની (પૃથ્વીરાજ).

યુનિવર્સમાં બાકોરાં

સૌપ્રથમ તો નામ અને ગ્લોરીની અપેક્ષા રાખ્યા વિના ‘મોસાદ’ ટાઇપની એક ખૂફિયા સિક્યોરિટી ઍજન્સી અન્ડરગ્રાઉન્ડ રહીને દેશની સલામતી માટે ખતરનાક મિશન પાર પાડતી હોય તે કલ્પના જ રોમાંચક છે. નીરજ પાંડેએ સર્જેલી ‘બૅબી’નાં પાત્રોની એ દુનિયામાં ‘જેમ્સ બોન્ડ’, ‘બોર્ન સિરીઝ’ કે ‘મિશન ઇમ્પોસિબલ’ જેવી મુવી ફ્રેન્ચાઇઝ બનવાનો તમામ મસાલો પડ્યો છે.

આમેય ક્રાઇમ થ્રિલર કથાઓ લખવામાં નીરજ પાંડેની માસ્ટરી છે. ‘અ વેન્સડે’, ‘સ્પેશ્યલ 26’ અને ‘બૅબી’ લખવા ઉપરાંતghalibdanger એમણે એક ક્રાઇમ નોવેલ ‘ગાલિબ ડૅન્જર’ પણ લખી છે. ‘નામ શબાના’માં નીરજ પાંડેએ માત્ર રાઇટિંગ ડિપાર્ટમેન્ટ સંભાળ્યો છે અને ડિરેક્શન ‘આહિસ્તા આહિસ્તા’ ફેમ શિવમ નાયરને સોંપ્યું છે. એક પ્રિક્વલ કે સ્પિન ઑફ ફિલ્મને છાજે તેવું તમામ ડિટેઇલિંગ પાંડેજીના રાઇટિંગમાં દેખાય છે. ‘બૅબી’ની સ્ટાઇલમાં જ આ ફિલ્મનાં ક્રેડિટ્સનાં તમામ નામ ડિસ્પ્લે થાય છે. બૅબીનું બૅકગ્રાઉન્ડ મ્યુઝિક પણ સંભળાય છે. તાપસીથી લઇને અક્ષય, અનુપમ ખેર, ડૅનીના લુક પણ એ જ રખાયા છે. સતત ‘મંત્રીજી બિઝી હૈ’નું રટણ કરતો એમનો સેક્રેટરી ‘મિસ્ટર ગુપ્તા’ (એક્ટર મુરલી શર્મા), ફોન કરીને અક્ષયની ભાળ પૂછતી એની પત્ની ‘અંજલિ’ (મધુરિમા તુલી) અને અક્ષય દ્વારા એને અપાતો સ્ટાન્ડર્ડ જવાબ ‘કૉન્ફરન્સ મેં હૂં’, તાપસીની અંબોડો વાળવાની સ્ટાઇલ, અક્ષય અને અનુપમનાં પાત્રો વચ્ચે સતત ચાલતી એક કૉલ્ડ વૉર વગેરે નાની નાની વિગતોનું ધ્યાન રખાયું છે. એક તબક્કે મનોજ બાજપાઈ પોતાના ઉપરી ડૅનીને પૂછે છે પણ ખરો કે, ‘સર, બૅબી ટાસ્ક ફૉર્સ કા ક્યા હુઆ?’ પ્રિક્વલ છે એટલે સ્ટોરી ઈ.સ. ૨૦૧૧માં બૅઝ્ડ છે અને એટલે જ ટેલિવિઝન પર પ્રધાનમંત્રી તરીકે ડૉ. મનમોહન સિંઘ પણ દેખાય છે (જોકે એક સીનમાં ‘CNN-ન્યુઝ 18’ ચૅનલ પણ દેખાય છે, જે છેક ૨૦૧૬માં અસ્તિત્વમાં આવી). આ બધાંને લીધે ‘નામ શબાના’ એક ફેઇથફુલ પ્રિક્વલ છે તેવું વાતાવરણ જામી જાય છે.

તાપસી પન્નુ દમદાર એક્ટર છે. એના એકદમ રિફ્લેક્ટિવ ચહેરા પર ક્યુટનેસ, ગુસ્સો, ફ્રસ્ટ્રેશન, નિઃસહાયતા, મક્કમતા અને કોરી સ્લૅટ જેવા તમામ હાવભાવ ‘એશિયન પેઇન્ટ્સ’ના શૅડકાર્ડની જેમ બરાબર જોઈ શકાય છે. એને ફાઇટ સીન કરતી જોઇને આપણને એના નખ તૂટવાનો ભય લાગતો નથી. તાપસીના મૅચ વિનિંગ પર્ફોર્મન્સ છતાં આ ફિલ્મમાં સંખ્યાબંધ પ્રોબ્લેમ્સ છે.

એક સ્પાય થ્રિલર ‘ફોર્મ્યુલા-1’ રેસિંગ કારની જેમ સતત ભાગતી રહેવી જોઇએ. ડૅન બ્રાઉન જેવા લેખકો તો આ માટે ચૅપ્ટરોની સાઇઝ પણ માંડ દોઢ-બે પાનાંની જ રાખે છે. પરંતુ એક તો આ ફિલ્મ પૂરી અઢી કલાક લાંબી છે. એમાંય આતંકવાદી હુમલાની જેમ દર થોડી વારે અતિશય કંગાળ ગીતો ટપકી પડે છે. શબાનાની બૅકસ્ટોરીમાં સ્માર્ટનેસના ચમકારા છે, પરંતુ તેની રફ્તાર ભયંકર સ્લો છે. ફર્સ્ટ હાફમાં શબાનાનો ભૂતકાળ અને સૅકન્ડ હાફમાં વિલનને પકડવાનું મિશન એમ બે ક્લિયર કટ ભાગ છે, જેને એકબીજા સાથે કોઈ સંબંધ નથી. એટલે જ આપણે સવા-સવા કલાકની બે અલગ અલગ ફિલ્મો જોઇને બહાર નીકળ્યા હોઇએ તેવું ફીલ થાય છે. બંનેમાં પ્રોપર સ્ટ્રગલ અને ક્લાઇમેક્સ બધું જ છે. જો બૅકસ્ટોરીમાં થોડા સીન અને તમામ ગીતો કાપી નખાયાં હોત તો આ ફિલ્મ ક્યાંય વધુ ફાસ્ટ અને ટાઇટ બની હોત.

‘મૅકિંગ ઑફ અ સ્પાય’માં ટિપિકલ ટ્રેનિંગ શૉટ્સ નાખવાને બદલે કશુંક ઇનોવેશન કરાયું હોત તો, કોઈ સ્માર્ટ ટેક્નિક અપનાવાઈ હોત તો ફર્સ્ટ હાફ ઓર રસપ્રદ બન્યો હોત. અહીંયા વિલન બનેલો સાઉથનો હીરો પૃથ્વીરાજ મસ્ત એક્ટર છે. અગાઉ એ ‘ઐય્યા’ અને ‘ઔરંગઝેબ’માં પણ ડોકિયું કાઢી ગયેલો. પરંતુ અહીં એનો રોલ એવો ક્લિશૅ અને ફિલ્મી રીતે લખાયો છે કે તેમાં કશું જ એક્સાઇટિંગ નથી. આમ તો એ આખા દેશ માટે જોખમી છે, પણ એના ભયને એસ્ટાબ્લિશ કરતો એકેય સીન જ નથી. એટલે એનો કોઈ ખોફ ઊભો થતો નથી. વળી, એને પકડવાના આખા ઑપરેશનમાં ક્યાંય કશું સસ્પેન્સ અને ‘સેન્સ ઑફ અર્જન્સી’ જેવી થ્રિલ અનુભવાતી નથી. જોકે જેને પકડવા માટે વર્ષોનાં ખૂન-પસીના એક કર્યાં હોય તેવો ખૂંખાર વિલન સાવ ચંબુ જેવી મિસ્ટેકમાં ભાગી છૂટે તે વાત ગળે ઉતારવા માટે લોટો ભરીને પાણી પી જવું પડે. હા, તાપસીએ હૅન્ડ ટુ હૅન્ડ ફાઇટથી વિલનલોગનાં હાડકાં મસ્ત ખોખરાં કર્યાં છે (અક્ષયે પણ પોતાની જૂની ટેવ મુજબ ક્લાઇમૅક્સ હાઇજૅક કર્યો છે). ઑવરઑલ રેસ અગેઇન્સ્ટ ટાઇમની થ્રિલના અભાવે આખા ક્લાઇમેક્સની જ ખાસ ઇમ્પેક્ટ અનુભવાતી નથી. ફિલ્મ ફ્રેન્ચાઇઝ તરીકે હૉલીવુડ સ્ટાઇલમાં હવે આવનારી ફિલ્મની ઝલક આપતો એક પોસ્ટ ક્રેડિટ સીન પણ ઉમેરી શકાયો હોત. લેકિન અફસોસ.

નેક્સ્ટ ટાઇમ, શબાના

એક તબક્કે શબાના સ્પાય તરીકે પોતાની પસંદગીનું કારણ પૂછે છે ત્યારે મનોજ બાજપાઈ એને કહે છે, ‘વિમેન આર બોર્ન સ્પાય્ઝ… એમને ઝાઝું ગાઇડન્સ આપવાની જરૂર પડતી નથી.’ જો ખુદ નીરજ પાંડે એ વાતને વળગી રહ્યા હોત તો આપણને એક ફિમેલ સ્પાય કઈ રીતે પુરુષથી અલગ પડે છે અને કેવી રીતે એકલે હાથે આખું ઑપરેશન પાર પાડે છે તેની દિલધડક સ્ટોરી માણવા મળી હોત. તેમ છતાં ‘બૅબી’ સિરીઝની આ બીજી ફિલ્મ એક વખત જોવાનો મસાલો તો ધરાવે જ છે અને તેમાં આખી મુવી ફ્રેન્ચાઇઝ ઊભી કરવાનો દમ પણ છે જ. બશર્તે તેને નવી રીતે લખવામાં આવે અને ખુદ પાંડેજી ડિરેક્શનની લગામ પોતાના હાથમાં રાખે.

P.S. ‘બેબી’નો રિવ્યુ વાંચો અહીં.

(Reviewed for Gujarati Mid Day)

Copyright © Jayesh Adhyaru. Please do not copy, reproduce this article without my permission. However, you are free to share this URL or the article with due credits.

રેટિંગઃ **1/2 (અઢી સ્ટાર)

ધ ગાઝી અટેક

ઉચ્છલ જલધિ તરંગ

***

ભારતના સૈન્ય ઇતિહાસમાં ભુલાયેલી ઘટનાને ફરીથી ઉજાગર કરતી આ થ્રિલિંગ વૉર ફિલ્મ ચૂકવા જેવી નથી.

***

ddddએક સારી થ્રિલર ફિલ્મ કેવી હોય? સાવ ટૂંકમાં કહેવું હોય તો આજે રિલીઝ થયેલી ‘ધ ગાઝી અટેક’ જેવી. કોઈ ખોટી ચરબી નહીં, ફાલતુ ગીતો નહીં, આડી-તેડી ગિમિકરી નહીં, સીધી એક જ મુદ્દાની વાત અને તેને જ વળગીને આગળ વધતી સ્ટોરી, 125 મિનિટનું પ્યોર ઍજ ઑફ ધ સીટ થ્રિલ. આપણે ત્યાં સબમરીનને કેન્દ્રમાં રાખીને કોઈ ફિલ્મ બની હોય તેવું યાદ નથી આવતું. હા. હૉલિવૂડમાં આ લિસ્ટ ખાસ્સું મોટું છે. હિન્દી અને તેલુગુમાં એકસાથે બનેલી ‘ધ ગાઝી અટેક’ એક સારી રીતે લખાયેલી, મસ્ત રીતે એક્ઝિક્યુટ થયેલી અને દેશભક્તિનાં ઇન્જેક્શન મારે તેવી નખશિખ થ્રિલર ફિલ્મ છે.

સારે જહાં સે શૂરવીર

લાંબા ડિસ્ક્લેમર અને અમિતાભ બચ્ચનના વોઇસ ઑવર સાથે શરૂ થતી આ ફિલ્મનું પ્રિમાઇસ ભારત-પાકિસ્તાન વચ્ચેના ત્રીજા યુદ્ધની જસ્ટ પહેલાંનું એટલે કે નવેમ્બર, 1971નું છે. પૂર્વ પાકિસ્તાન (અત્યારના બાંગ્લાદેશ) પર પોતાનો પંજો મજબૂત કરવા પાકિસ્તાને બંગાળની ખાડીમાં પોતાની ખૂફિયાગીરી વધારી. આટલું ઓછું ન હોય, તેમ આપણા એરક્રાફ્ટ કેરિયર ‘INS વિક્રાંત’ને તોડી પાડવાનો નાપાક મનસૂબો બનાવ્યો. પરંતુ આ મનસૂબો પાર પડે તે પહેલાં જ વચ્ચે આપણી સબમરીન ‘S21’ વચ્ચે આવી ગયેલી. INS વિક્રાંતને ઊની આંચ નહોતી આવી તે આપણને ખબર છે. પરંતુ તે કેવી રીતે બચ્યું (અને 1971ના યુદ્ધનો હીરો બન્યું) તેની ‘ફિલ્મી’ દાસ્તાન ‘ધ ગાઝી અટેક’ કહે છે. ‘ફિલ્મી’ એટલા માટે કે પાકિસ્તાની સબમરીન ‘PNS ગાઝી’ કેવી રીતે ડૂબી તેનો ઇતિહાસ વિવાદાસ્પદ છે. ભારત કહે છે કે આપણી નેવીના જાંબાઝ જવાનોએ ગાઝીને પેટાળભેગી કરી, તો પાકિસ્તાન કહે છે કે ઇન્ટર્નલ બ્લાસ્ટને કારણે ગાઝી નાશ પામી. ડિરેક્ટર સંકલ્પ રેડ્ડીએ આ બનાવનું આપણને માફક આવે તેવું ઇન્ટરપ્રિટેશન કરીને ફિલ્મ પેશ કરી છે. હા, ફિલ્મમૅકર્સે કોઈ ચોક્કસ પુસ્તકનો સંદર્ભ લીધો છે કે કેમ તેનો ઉલ્લેખ કર્યો હોત તો વધુ સારું થાત.

જેના માટે ‘વૉર ફિલ્મ’ શબ્દપ્રયોગ કરવો ગમે તેવી આ ‘ધ ગાઝી અટેક’માં પણ દરેક થ્રિલર ફિલ્મની જેમ ધીમે ધીમે થ્રિલ માઉન્ટ થતું જાય છે અને છેલ્લે છેક ચરમસીમાએ પહોંચે છે. તે ઉપરાંત બીજાં ઘણાં સબપ્લોટ્સ-લૅયર્સ-ઘર્ષણ તેમાં સમાંતરે ચાલતાં રહે છે. જેમ કે, ભારત-પાકિસ્તાન અને તેની સબમરીનો વચ્ચેનું ઘર્ષણ, પૂર્વ પાકિસ્તાની શાસકો અને બાંગ્લાદેશની મુક્તિ માટે લડતા વિદ્રોહીઓ વચ્ચેનો સંઘર્ષ, રાજકારણ અને સૈન્ય વચ્ચેનો સંઘર્ષ, યુધિષ્ઠિરની જેમ ધર્મ એટલે કે નિયમોને વળગીને ચાલવાનો અને શ્રીકૃષ્ણની જેમ પરિસ્થિતિ પારખીને વર્તતાં પાત્રો વચ્ચેનો સંઘર્ષ, એક સૈનિકની અંદર ચાલતો દ્વંદ્વ, સિસ્ટમ અને સ્પોન્ટેનિટી વચ્ચેનો સંઘર્ષ, પરિવાર અને દેશની ફરજો વચ્ચે વહેંચાયેલા સૈનિકની વિવશતાનો દ્વંદ્વ, માણસ અને આસપાસની કુદરતી પરિસ્થિતિની વિષમતા વચ્ચેનો સંઘર્ષ, દુશ્મનોનો ખાત્મો બોલાવવાનો અને સિદ્ધિની લાલચ વિના શહીદી વહોરવાનો સંઘર્ષ, છતાં જીવના જોખમે પણ નિર્દોષનો જીવ બચાવવાનો સંઘર્ષ…

આમ તો વર્લ્ડની બેસ્ટ વૉર ફિલ્મો જોવાના-વૉર લિટરેચર વાંચવાના શોખીનો માટે આ ફિલ્મની વોકેબ્યુલરી જરાય નવી ન લાગે. તેમ છતાં ‘ધ ગાઝી અટેક’ જોયા પછી તમારા શબ્દભંડોળમાં INS (ઇન્ડિયન નેવી શિપ), PNS (પાકિસ્તાન નેવી શિપ), સબમરીન, મૅનુવર, ટોરપિડો, ટોરપિડો કી, લોંગિટ્યુડ-લેટિટ્યુડ (અક્ષાંશ-રેખાંશ), ડાઇવ, પૅરિસ્કોપ, મર્ચન્ટ શિપ, બૅટરી રૂમ, સ્ટારબોર્ડ, વૉટરમાઇન જેવા શબ્દો કાયમ માટે સામેલ થઈ જશે. પ્લસ હોલ્ડ ફોર સપોર્ટ, મ્યુટિની, કમાન્ડ, ફાઇરિંગ રેન્જ, સોનાર સિગ્નલ્સ, ઇમર્જન્સી ડ્રિલ, ઍનિમી પોઝિશન, ટ્રેપ, ચેન્જ ઑફ કોર્સ વગેરે શબ્દપ્રયોગો પણ કાને પડશે. ઇવન પારાદીપનું નામ પણ લાંબા સમયે મીડિયામાં સાંભળવા મળ્યું છે.

ડિરેક્ટર સંકલ્પ રેડ્ડીએ આ ફિલ્મ માટે કરેલું રિસર્ચ દેખાઈ આવે છે. એટલે જ ક્યાંય કશું નકલી નથી લાગતું. એક સબમરીન, તેની અંદરના વિભાગો, તેમાં ચાલતું કામકાજ, સબમરીનની અપ-ડાઉન ડાઇવ, દરિયાના પેટાળમાં 350-380 મીટર નીચે ગયા પછી અનુભવાતું પાણીનું પ્રચંડ દબાણ અને તેને કારણે સબમરીન પર થતી અસર, ટોરપિડો ફાયર કરવા માટે કેટલી બૅટરી જોઇએ, સબમરીનની દીવાલ પર થમ્પિંગ-હમિંગ કરવાથી- વાઇબ્રેશન પેદા કરવાથી બહારની માઇન બ્લાસ્ટ થઈ શકે કે કેમ, સોનાર સિગ્નલ્સ સાંભળતાં પહેલાં કાન સાફ કરવાનો પ્રોટોકોલ હોય વગેરેમાં ક્યાંય ફિલ્મી એલિમેન્ટ દેખાતું નથી. અલબત્ત, તેમાં કેટલી ક્રિએટિવ લિબર્ટી લેવાઈ છે તે તો કોઈ ડિફેન્સ એક્સપર્ટ જ કહી શકે. પરંતુ ફિલ્મમાં બધું જ એકદમ રિયલ લાગે છે એ ચોક્કસ છે.

ફિલ્મમાં કે. કે. મેનન જ્યોર્જ પૅટનની ‘વૉર એઝ આઈ ન્યુ ઇટ’ બુક વાંચતો હોય અને હજુ આગલા વર્ષે જ (1970માં) પૅટન પર બનેલી ફિલ્મને ઑસ્કર મળ્યો હોય, તે બધી વાતો ઑથેન્ટિસિટીમાં કરાયેલું બારીક નકશીકામ છે. પાકિસ્તાની સાઇડ પણ આપણી રેગ્યુલર મસાલા ફિલ્મોથી વિપરિત ડફોળ અને કટ્ટર નથી બતાવાઈ. બલકે, પાકિસ્તાની કમાન્ડર મોટેભાગે ખાસ્સા ઇન્ટેલિજન્ટ નિર્ણયો લે છે, સામી ફાઇટ આપે છે અને ટેન્શન બિલ્ડઅપ કરે છે. લગભગ આખી ફિલ્મ સબમરીનની અંદર હોવા છતાં ક્યાંય ક્લસ્ટરોફોબિક-બંધિયારપણું ફીલ નથી થતું તેને આ ફિલ્મની સિનેમેટોગ્રાફીનો એક પ્લસ પોઇન્ટ ગણી શકાય.

સિનેમેટિક દેશભક્તિ

પાકિસ્તાની સાઇડ જોશ જગાવવા પોતાના પોપ્યુલર સોંગ ‘જીવે જીવે પાકિસ્તાન’નો ઉદઘોષ કરે, તો આપણે ત્યાં રાષ્ટ્રગીત ગવાય. જોકે ત્યાં મને સહેજ ખૂંચ્યું. પાણીની અંદર ફટાફટ દોડતી આ થ્રિલર સબમરીન રાઇડમાં ઓલરેડી દેશભક્તિનું એલિમેન્ટ ભરપુર છે. તેમાં આખેઆખું રાષ્ટ્રગીત અને ‘સારે જહાં સે અચ્છા’ નાખીને ફિલ્મનો ફ્લો બ્રેક કરવાની કશી જરૂર નહોતી. ઉપરથી બીજી વખત રાષ્ટ્રગીતનું ઇન્સ્ટ્રુમેન્ટલ વર્ઝન પણ નખાયું છે. ભારત સરકારની સત્તાવાર વેબસાઇટમાં વર્ષોથી લખાયેલું છે અને ત્રણેક દિવસ પહેલાં સુપ્રીમે પણ ફરી પાછું કહ્યું કે ફિલ્મના ભાગરૂપે જો રાષ્ટ્રગીત પ્લે થયું હોય તો અધવચ્ચે ઊભા થવાની જરૂર નથી, કેમ કે આવું કરીને તમે અન્ય લોકો માટે અડચણ પેદા કરો છો. એ વખતે તમે બેઠા રહો તો રાષ્ટ્રગીતનું કોઈ જ અપમાન નથી થતું. છતાં ‘દંગલ’ હોય કે આ ‘ધ ગાઝી અટેક’ લોકો અધવચ્ચે ઊભા થઇને આખો સ્ક્રીન બ્લોક કરી મૂકે છે. થોડા પ્રેક્ટિકલ થવામાં કોઈ દેશદ્રોહ નથી. આશા રાખીએ કે હવે આ મુદ્દે થિયેટરોમાં ક્યાંય બબાલ ન થાય.

અહીં સબમરીનની અંદર ત્રણ મુખ્ય અધિકારીઓ વચ્ચે સર્જાતું ઘર્ષણ, રાણા દગ્ગુબતીની અક્ષય કુમાર સ્ટાઇલની હીરોગીરી વગેરે થોડું વધારે પડતું લાગે છે. ધારો કે દરિયાની અંદર કોઈ સૈનિક શહીદ થાય, તો તેના મૃતદેહ સાથે શું કરવામાં આવે તે સવાલ આ ફિલ્મ જોયા પછી ઉપસ્થિત થશે. હા, ફિલ્મની નબળી સ્પેશ્યલ ઇફેક્ટ્સ આંખને ખૂંચે છે અને કમ્પ્યુટરથી ઉમેરી હોવાનું સ્પષ્ટ દેખાઈ આવે છે.

વૉર હીરો

‘ધ ગાઝી અટેક’માં કોઈ ‘ખાન’ કે ‘કુમાર’ નથી, એટલે ‘હીરો’નો રોમેન્ટિક સાઇડ ટ્રેક નાખવાની કે એને ડ્રીમ સિક્વન્સમાં નાખીને ગીત ગવડાવવાની જરૂર પડી નથી. હા, ફિલ્મમાં તાપસી પન્નુ છે, પણ એ બિચારી ડાહીડમરી થઇને લિટરલી એક ખૂણામાં બેસી રહે છે (બાય ધ વે, આજે તાપસીનાં એકસાથે બે મુવી રિલીઝ થયાં છે). બાકી એઝ ઓલ્વેઝ કે.કે. મેનન તો મિસ્ટર ડિપેન્ડેબલ છે જ, પ્લસ અતુલ કુલકર્ણી અને રાણા દગ્ગુબતી (ઉર્ફ ‘ભલ્લાલદેવ’) પણ જરાય ઓવરએક્ટિંગ કર્યા વિના ઇમ્પ્રેસ કરે છે. હા, આ ફિલ્મમાં એક નાનકડી ભૂમિકામાં સ્વર્ગસ્થ ઓમ પુરી દેખાય છે. ઇન ફૅક્ટ, આખી ફિલ્મ એમને જ અર્પણ કરવામાં આવી છે. ફિલ્મમાં અન્ય નાનકડી ભૂમિકાઓમાં દક્ષિણના અભિનેતા નાસર અને ઘણા સમયે દેખાયેલા મિલિંદ ગુણાજી પણ છે. જોકે એમનું પણ મુંહ દિખાઈ સિવાય કોઈ કામ નથી.

ચાલો, પેટાળની સફરે

એક તો આપણે ત્યાં ભાગ્યે જ વૉર ફિલ્મ બને છે અને જે બને તે એકદમ ફિલ્મી હોય છે. ત્યારે થ્રિલના મામલે જરાય મોળી ન પડતી ‘ધ ગાઝી અટેક’ વૉર ફિલ્મોના રસિયાઓએ જરાય ચૂકવા જેવી નથી. બાળકોને પણ ઍજ્યુકેશનના હેતુસર આ ફિલ્મ અવશ્ય બતાવવી જોઇએ.

રેટિંગઃ ***1/2 (સાડા ત્રણ સ્ટાર)

(Published in Gujarati Mid Day)

Copyright © Jayesh Adhyaru. Please do not copy, reproduce this article without my permission. However, you are free to share this URL or the article with due credits.

પિંક

સ્ત્રી વિરુદ્ધ સમાજ

***

આ જબરદસ્ત ફિલ્મ આપણી પછાત પુરુષવાદી મૅન્ટાલિટી અને દેશમાં સ્ત્રીઓની સ્થિતિ વિશે એકદમ બોલ્ડ સ્ટેટમેન્ટ છે.

***

pink-movie-posterપરંપરાગત અર્થમાં જોઇએ તો ‘પિંક’ હૉરર ફિલ્મ નથી. તેમ છતાં ફિલ્મની શરૂઆતથી જ જ્યારે પણ ડૉરબેલ-મોબાઇલની રિંગ વાગે છે, દૂરથી કોઈ ગાડી આવતી દેખાય છે, ફિલ્મની ત્રણ લીડિંગ લૅડીઝમાંથી એક પણ છોકરીને આપણે ધોળે દહાડે પણ ક્યાંય જતા જોઇએ અને આપણને થિયેટરના સલામત વાતાવરણમાં બેઠાં બેઠાં પણ એમના માટે ભય લાગવા માંડે છે. ડિરેક્ટર અનિરુદ્ધ રૉય ચૌધરીએ ‘પિંક’માં એવું વાતાવરણ સરજ્યું છે જે જોઇને આપણને થાય કે આ આપણો જ દેશ છે, જેના માટે આપણે છાતી ફુલાવીને ગૌરવ લઇએ છીએ?

નો કન્ટ્રી ફોર વિમેન

ત્રણ યુવતીઓ મીનલ (તાપસી પન્નુ), ફલક (કીર્તિ કુલ્હારી) અને ઍન્ડ્રિઆ (ઍન્ડ્રિઆ તેરિઆંગ) દિલ્હીમાં ઘર ભાડે રાખીને એકલી રહે છે. પરંતુ એમની સાથે કશુંક અઘટિત થયું છે અને ત્યાર પછી આ ત્રણેય યુવતીઓ ભયંકર ડરેલી છે. એક રૉક શૉ પછી યુવતીઓ કેટલાક યુવાનો સાથે જમવા ગઈ અને એમાંના એક યુવાનને આમાંની એક યુવતીએ માથામાં શરાબની બૉટલ મારી દીધી. યુવક તો બચી ગયો, પરંતુ આ ત્રણેય છોકરીઓની જિંદગી હરામ થઈ ગઈ. એમની સાથે થયેલા અન્યાયની વાત તો દૂર રહી, એમને જ આરોપીના પાંજરામાં ખડી કરી દેવાય છે. જાહેરમાં એમનું ચારિત્ર્ય ઊછળે છે. બધું જ દૂરથી જોયા કરતા એક વયોવૃદ્ધ વકીલ દીપક સહગલ (અમિતાભ બચ્ચન) આખરે એમનો કૅસ હાથમાં લે છે. એ કૅસની દલીલોની સાથોસાથ પ્રેક્ષક તરીકે આપણને પણ એક પછી એક લપડાકો પડતી જાય છે.

મિરર મિરર ઑન ધ વૉલ

એક ઘટના બને, અખબારો-ચેનલોમાં ચર્ચાય, લોકો મીણબત્તીઓ લઇને રસ્તા પર આવે અને ધીમે ધીમે ફરી પાછું જૈસે થે થઈ જાય. ખરેખરો પ્રોબ્લેમ જ્યાં છે, તે આપણી માનસિકતામાં તસુભાર પણ ફરક ન પડે. આપણી એ પછાત પુરુષવાદી માનસિકતા સામે આ ફિલ્મ મીઠાના પાણીમાં બોળીને બરાબરની ચાબુકો ફટકારે છે.

કોઈ જ પ્રકારના સાઉન્ડ વિના એકદમ બ્લૅક બૅકગ્રાઉન્ડ સાથે શરૂ થઈ જતી ‘પિંક’ જ્યારે સ્ટાર્ટ થાય છે ત્યારે આપણને સખત ડરી ગયેલી ત્રણ યુવતીઓ દેખાય છે. એમની સાથે એક્ઝેક્ટ્લી શું થયું છે તે આપણને કહેવામાં આવતું નથી. પરંતુ એમની વચ્ચેની વાતો અને કૉર્ટમાં પેશ કરાતી દલીલોમાંથી આપણને કંઇક અંદાજ આવે છે કે શું બન્યું હશે (અલબત્ત, એ રાત્રે એક્ઝેક્ટ્લી શું થયેલું તે આપણને ફિલ્મ પૂરી થાય છે ત્યારે ઍન્ડ ક્રેડિટ્સ દરમ્યાન બતાવવામાં આવે છે). ઉદ્દેશ એવો કે દર્શક તરીકે આપણે શરૂઆતથી જ કોઈ એક પક્ષ તરફ ઢળી ન જઇએ. ઇવન યુવતીઓને પણ બિચારી-બાપડી કે દયાની ભીખ માગતી બતાવાઈ નથી. એ ઇન્ડિપેન્ડન્ટ છે, એકલી રહે છે, નોકરી કરે છે, પોતાના હક માટે લડી શકે છે. પરંતુ એ જ્યારે કફોડી સ્થિતિમાં મુકાય ત્યારે આપણને ભાન થાય કે આપણા દેશમાં સ્ત્રીઓ સાથે કશું ન થાય ત્યાં સુધી જ તે સલામત છે. મતલબ કે એમની સલામતી ભૂખ્યા વરુઓની મહેરબાની પર જ અવલંબે છે. પાવર, પૈસા કે પપ્પાના કૅફમાં ભાન ભૂલેલા એ વરુઓ ત્રાટકે ત્યારે એમને આડકતરો સપોર્ટ આપવા માટે આપણી સિસ્ટમ અને ‘બિચારી’ કહેવાતી આમ જનતાના પૂર્વગ્રહો પણ હાજર જ હોય છે.

જો નામ પરથી ધર્મ શોધવાની આપણી કુટેવને કામે લગાડીએ તો આ ત્રણેય યુવતીઓ અનુક્રમે હિન્દુ, મુસ્લિમ અને ખ્રિસ્તી ધર્મ પાળે છે. મતલબ કે ધર્મ માટે દેશમાં ભલે ગમે તેટલું લોહી વહે, પરંતુ સ્ત્રી એકલી હોય તો તે ગમે તે ધર્મની હોય, એ સરખી જ અસલામત હોય છે. એમાંય ત્રીજી છોકરી ઍન્ડ્રિઆ તો નૉર્થ-ઇસ્ટની છે, જેને આપણે ભારતમાં ગણતા નથી કે ઇવન એ રાજ્યોને આપણે એકબીજાથી અલગ પણ પાડી શકતાં નથી. એમના પર થતા અટૅક માટે આપણે બહુ ઇતિહાસ ફંફોસવાની જરૂર નથી જ.

રિતેશ શાહે લખેલી આ ફિલ્મમાં આપણને વીંધી નાખે, અકળાવી મૂકે એવા સીનની ભરમાર છે. સતત હેરેસમેન્ટથી ત્રાસેલી યુવતીઓ જ્યારે પોલીસ કમ્પ્લેઇન કરવા જાય, જ્યારે એમની ધરપકડ થાય, કૉર્ટમાં જ્યારે મહિલા પોલીસ અધિકારીને, ‘આરોપી’ને, સાક્ષીને પેશ કરાય એ બધાં જ દૃશ્યો લાજવાબ બન્યાં છે. ફિલ્મનું રાઇટિંગ એકદમ મૅચ્યોર છે. કેટલાંય વનલાઇનર્સ આપણને ગાલે થપ્પડની જેમ વાગે છે. જેમ કે, ‘ઘડિયાળનો કાંટો આપણે ત્યાં સ્ત્રીઓનું કેરેક્ટર નક્કી કરે છે’, ‘અહીંયા દારૂ ખરાબ ચારિત્ર્યની નિશાની છે, પણ સ્ત્રીઓ માટે. પુરુષો માટે તો એ માત્ર સ્વાસ્થ્યને હાનિકારક છે’ એટ સેટરા. એક મહિલા પોલીસ અધિકારી પણ જ્યારે સિસ્ટમનો હાથો બની જાય ત્યારે એ કેવી રીતે એક સ્ત્રી મટી જાય છે એ (મોસ્ટ્લી મમતા મલિકના નાનકડા પણ ટેરિફિક પર્ફોર્મન્સમાં) ખાસ માર્ક કરજો.

સ્ત્રીઓ વિશે એક વાહિયાત વાત આપણને સતત-મોટેભાગે ફિલ્મો મારફતે-પીવડાવાતી આવેલી છે કે, ‘સ્ત્રીઓની ના એટલે એમની હા હોય.’ ‘પિંક’ અત્યંત વોકલ થઇને એકથી વધુ વખત કહે છે કે, ‘નો મીન્સ નો.’ કોઇપણ સ્ત્રીની મંજૂરી-સહમતિ વગર તમને એને અડકી સુદ્ધાં શકો નહીં. પછી ભલે તે કોઈ ગણિકા હોય કે પછી તમારી પોતાની પત્ની કેમ ન હોય. અહીં કહ્યા વિના ‘મૅરિટલ રેપ’ના મુદ્દે પણ કાન ખેંચવામાં આવ્યા છે.

‘પિંક’માં કેટલીયે મોમેન્ટ્સ સિનેમેટિકલી પર્ફેક્ટ છે અને કશું જ બોલ્યા વગર ઘણું બધું કહી દે છે. જેમ કે, ચાલુ કૉર્ટમાં જજ બોલાવતા હોય ત્યારે પણ બચ્ચન નીચે ફરતા કોક્રોચની સામે જોઈ રહે છે (વાંચોઃ આપણી જ્યુડિશિયલ સિસ્ટમ કેવી જરીપુરાણી થઈ ચૂકી છે). એ જજ (ફૅન્ટાસ્ટિક ઍક્ટર ધૃતિમાન ચૅટર્જી)નું નામ પણ સૂચક છે, ‘સત્યજિત’. કૉર્ટ કેસને કારણે અજાણી વ્યક્તિ આંગળી ચીંધે ત્યારે તાપસી પન્નુ પોતાનું મોઢું ઢાંકી લે છે અને બિગ બી એનું માથું ખુલ્લુ કરી નાખે છે (વાંચોઃ ખરેખર કોણે મોઢું સંતાડવાની જરૂર હોય?). બચ્ચન દિલ્હીની હવામાં બહાર ટ્રેકિંગ માસ્ક પહેરી રાખે છે, જાણે એ દિલ્હીની ‘ગંદી’ હવા અંદર લેવા જ નથી માગતા. ઇલેક્ટ્રોનિક મીડિયા અહીં માત્ર એક સીનમાં બતાવાય છે, એ પણ અવાજ વગર. અહીં પાવરનો મિસયુઝ કરતા નેતાઓને ક્યારેય સામે બતાવવામાં આવતા નથી, માત્ર એના જોરે ફૂટકળિયાઓ નિર્દોષ લોકોને કેવા હેરાન કરી શકે એની ભયાનક ઇફેક્ટ જ બતાવાઈ છે. મોટાભાગની ફિલ્મ આપણને અકળાવી મૂકે તે રીતે મોડી રાત, વહેલી સવાર, સાંજનાં દૃશ્યોથી જ ભરચક છે. અલબત્ત, છેલ્લા શૉટમાં ત્રણેય યુવતીઓની આંખ સામે સૂર્ય ઊગતો બતાવાયો છે. હકીકતમાં સ્ત્રીઓ માટે આશાના એ સૂર્યને ઊગવા દેવો કે કેમ તે એઝ અ સોસાયટી-આપણા હાથમાં છે.

આપણે ત્યાં સ્વતંત્ર મિજાજી, મોડે સુધી બહાર ફરતી, એકલી રહેતી, નોકરી કરતી, હસીને વાત કરતી, વૅસ્ટર્ન કપડાં પહેરતી કે પોતાના હક્કો માટે સજાગ સ્ત્રીઓનું કેરેક્ટર સર્ટિફિકેટ ફાડતા લોકોની કમી નથી. તેમ છતાં અહીં એમના પણ કાન ખેંચવામાં આવ્યા જ છે. બચ્ચન કૅસની બહાર જઇને પણ સ્ત્રીઓ માટે કડવી દવા લાગે તોય એક કમાન્ડમેન્ટ્સનું લિસ્ટ આપે છે, એ ખરેખર યાદ રાખવા જેવું છે.

‘પિંક’નું કાસ્ટિંગ એકદમ પર્ફેક્ટ છે. તાપસી પન્નુ, કીર્તિ કુલ્હારી અને નવોદિત ઍન્ડ્રિયા તૅરિયાંગ એકેક ઇમોશનને પર્ફેક્ટ્લી રિફ્લેક્ટ કરે છે. એમની વચ્ચેની સ્ટ્રોંગ, ઇમોશનલ, કૅરિંગ કેમિસ્ટ્રી આપણને સતત એમના માટે ચિંતા કરતા કરી મૂકે છે. ફિલ્મની વાર્તા અને લાંબા કૉર્ટકેસને કારણે આપણને ‘પિંક’ સહેજે ‘દામિની’ની યાદ અપાવે. પરંતુ દામિનીથી વિપરિત અહીં ત્રણેય છોકરીઓની સામે જે પ્રકારની દલીલો થાય છે, એ જે સ્થિતિમાં મુકાય છે, તે એમને એકદમ રિયલ બનાવી રાખે છે. એમનાં પાત્રોમાં ભારોભાર ડ્રામા હોવા છતાં ક્યાંય ફિલ્મી કે લાઉડ લાગતાં નથી. તમે એમને તબક્કાવાર ભાંગી પડતાં જોઈ-અનુભવી શકો.

ઍન્ડ અમિતાભ બચ્ચન. થોડા વધુ પડતા ઘોઘરા અવાજ અને ગંદી વિગ છતાં અમિતાભ આ ફિલ્મનું સુપર સ્ટ્રોંગ ઍલિમેન્ટ છે. એમની સતત આરપાર વીંધી નાખતી નજર, પર્સનલ ટ્રેજેડી અને કથળેલી તબિયતને સાઇડમાં ધકેલીને પણ પૂરી મહેનતથી કૅસ લડવાનો એમનો ટેમ્પરામેન્ટ, સુપર્બ ટાઇમિંગ અને ટેક્સ્ટ બુક સમાન લાઉડ થયા વિનાના આરોહ-અવરોહથી બોલાયેલા ડાયલોગ્સ બધું જ એકદમ પિચ પર્ફેક્ટ છે. પહેલીવાર જ્યારે એ વકીલના યુનિફોર્મમાં સજ્જ થઇને દરવાજાની બહાર ઊભેલા દેખાય છે એ સીન વખતે તમને થયેલી કેવી ફીલિંગ થયેલી, બાય ધ વે?!

વકીલ (‘દામિની’ના ચઢ્ઢા માઇનસ એમની ઝટકાવાળી લટ)ના રોલમાં પીયૂષ મિશ્રા થોડા લાઉડ અને ઇરિટેટિંગ છે, પરંતુ એમના કૅરેક્ટર માટે યોગ્ય છે (જોકે બધી જ ફિલ્મોમાં હાંફતા હોય એ રીતે ડાયલોગ બોલવાની એમની એકની એક સ્ટાઇલ હવે મોનોટોનસ બનતી જાય છે). બૅડ ગાય્ઝની ટોળકીમાં અંકિતનું પાત્ર ભજવતો વિજય વર્મા ખરેખર ડરામણો લાગે છે.

અલબત્ત, આ ફિલ્મ પણ પર્ફેક્ટ નથી. કેટલીયે કાનૂની દલીલો અને તેના પરથી અપાતો ચુકાદો, અમિતાભનો ભૂતકાળ, અમુક ઠેકાણે એની સતત વીંધી નાખતી નજરો, સ્ટાર્ટિંગમાં એક વણજોઇતું આવતું ગીત વગેરે બાબતો જરાતરા ખૂંચે એવી છે. પરંતુ આ ફિલ્મ એટલી બધી મજબૂત છે કે એ બધું જ અવગણી શકાય. આવી ફિલ્મ બને એ માટે તેના મૅકર્સ અભિનંદનને અધિકારી છે (એ લોકો અભિનંદનને અધિકારી તો એ વાત જણાવવા માટે પણ છે કે સ્ત્રીઓ અને માઇનર્સને નોન-બેઇલેબલ ઑફેન્સ માટે પણ બૅઇલ મળી શકે. અત્યાર સુધી એકપણ ઠેકાણે આ વાત વાંચી-સાંભળી નહોતી).

ફિલ્મ નહીં, હૉમવર્ક

‘પિંક’ એના સ્ટ્રોંગ રાઇટિંગ, ડિરેક્શન અને ઍક્ટિંગને લીધે ‘કાનૂન’, ‘એક રુકા હુઆ ફૈસલા’, ‘મેરી જંગ’, ‘દામિની’, ‘ઓહ માય ગોડ’, ‘જોલી LLB’, ‘તલવાર’ જેવી ફિલ્મોની યાદીમાં આવી શકે તેવી મજબૂત છે. પરંતુ વાત એ છે કે અમુક ફિલ્મો માત્ર મનોરંજન માટે જ નહીં, બલકે હૉમવર્કના ભાગરૂપે પણ જોવા જેવી હોય છે. ‘પિંક’ એમાંની જ એક છે. આ ફિલ્મ ઘરના બધા જ સભ્યોને લઇને થિયેટરમાં ફરજિયાતપણે જોવી જ જોઇએ. ઇવન સરકારોએ પણ આ ફિલ્મને ટેક્સ ફ્રી કરવી જોઇએ અને થિયેટરમાલિકોએ પોતાની ‘કૉર્પોરેટ સોશ્યલ રિસ્પોન્સિબિલિટી’ના ભાગરૂપે પણ આ ફિલ્મના ટૅક્સ ડિડક્શનનો લાભ લોકો સુધી પહોંચાડીને તેને શક્ય તેટલા વધુ લોકો સુધી પહોંચતી કરવી જોઇએ. આશા રાખીએ કે આવી ફિલ્મો સતત બનતી રહે, જેથી આપણા સમાજમાં એવું પરિવર્તન આવે કે જેનાથી આવી ફિલ્મો બનાવવાની જરૂર જ ન પડે.

રેટિંગઃ **** (ચાર સ્ટાર)

(Published in Gujarati Mid Day)

Copyright © Jayesh Adhyaru. Please do not copy, reproduce this article without my permission. However, you are free to share this URL or the article with due credits.