ટ્યુબલાઇટ

લૉ વોલ્ટેજ

***

સલમાનની પ્રામાણિક મહેનત છતાં નબળું રાઇટિંગ અને ઑવર સિમ્પ્લિસ્ટિક ટ્રીટમેન્ટને કારણે ‘ટ્યુબલાઇટ’માં જોઇએ તેટલો સ્પાર્ક નથી.

***

tubelight_posterઆપણે ત્યાં બાળકોની ફિલ્મો શા માટે બનતી નથી? જવાબ છે, તેને બદલે સલમાનભાઈની એમને મેન-ચાઇલ્ડ તરીકે પેશ કરતી ફિલ્મો બને છે એટલે. દુનિયાની કોઇપણ ફિલ્મનું ‘સલમાનીફિકેશન’ કરો એટલે તેનો હીરો આપોઆપ ‘પ્યોર મેન વિથ ગોલ્ડન હાર્ટ’માં કન્વર્ટ થઈ જાય. એ જ ક્રમમાં ‘બજરંગી ભાઈજાન’ના સલમાનને હજી વધુ બાળસહજ બનાવો એટલે ‘ટ્યુબલાઇટ’નો સલમાન મળી આવે. પરંતુ યોગ્ય રીતે લખાઈ ન હોય, તો સલમાનની ક્યુટનેસ પણ ફિલ્મની ટ્યુબલાઇટને ફ્યુઝ થતાં બચાવી શકે નહીં.

વૉર, પીસ એન્ડ યકીન

‘ટ્યુબલાઇટ’ વાર્તા છે કુમાઉંના એક નાનકડા ગામ જગતપુરમાં રહેતા બે ભાઈ લક્ષ્મણ (સલમાન ખાન) અને ભરત (સોહૈલ ખાન)ની. લક્ષ્મણ દિલ સે કમ્પ્લિટલી બચ્ચા હૈ જી, એટલે જ ગામમાં સૌ એને ‘ટ્યુબલાઇટ’ કહીને ઉતારી પાડે છે. ધિંગામસ્તી કરતાં બંને ભાઈ મોટા થાય છે, ત્યાં જ ઈ.સ. ૧૯૬૨માં ભારત-ચીનનું યુદ્ધ છેડાય છે. ભારતમાતાની હાકલ પડે છે એટલે અહીં ભરતને વનવાસ થાય છે. એટલે કે એ યુદ્ધમાં લડવા જાય છે અને ત્યાં જ ફસાઈ જાય છે. આ બાજુ ભાઈની પાદુકા એટલે કે એનાં શૂઝ લઇને ફરતો લક્ષ્મણ ગામના વડીલ બન્ને ચાચા (ઓમ પુરી) પાસેથી યકીન કી તાકત વિશે જાણે છે. પોતાના ભાઈને પાછો લાવવાના યકીનની તાકત કેળવવામાં એ ત્યાં રહેતાં ચાઇનીઝ મૂળનાં મા-દીકરા સાથે દોસ્તી કરે છે અને ‘મુન્નાભાઈ’ની જેમ ગાંધીજીના સિદ્ધાંતો પણ જાણે છે. લેકિન આ બધાથી એનો ભાઈ પાછો આવશે?

(બહોત સારે) સંદેશે આતે હૈ

આપણી હિન્દી ફિલ્મો ક્યાંકથી ઉઠાંતરી કરે અને મૂળ સ્રોતને ક્રેડિટ પણ આપે તે આકાશમાં કોઈ ધૂમકેતુ દેખાય એના જેવી દુર્લભ વાત છે. કબીર ખાનની ‘ટ્યુબલાઇટ’ બે વર્ષ પહેલાં આવેલી ઇંગ્લિશ ફિલ્મ ‘લિટલ બૉય’ની ઑફિશ્યલ રિમેક છે. એટલે તેને યોગ્ય ક્રેડિટ પણ અપાઈ છે. મૂળ ફિલ્મમાં તેના નામ પ્રમાણે નાનો ટાબરિયો કેન્દ્રમાં હતો, જે માત્ર મનથી જ નહીં, તનથી પણ ટેણિયું હતો. ઇંગ્લિશમાંથી હિન્દીમાં આવતાં ફિલ્મની મૂળ એસેન્સ કેવી રીતે ઊડી જાય, તેનું આ ‘ટ્યુબલાઇટ’ પર્ફેક્ટ એક્ઝામ્પલ છે. ‘લિટલ બૉય’માં બીજા વિશ્વયુદ્ધમાં જપાનીઓ સામે લડવા માટે મોરચે ગયેલા પિતાને પાછા લાવવા માટે પેપર નામનો ટેણિયો રીતસર પહાડ હલાવી નાખે છે. પરંતુ એ પહેલાં દીકરામાં આત્મવિશ્વાસ પૂરવા માટે એના પપ્પા એને એક કોમિકબુક હીરોના માધ્યમથી શ્રદ્ધનું માહાત્મ્ય સમજાવે છે. ટ્યુબલાઇટમાં એ વાત સલમાન અને સોહૈલ વચ્ચેના ‘ક્યા તુમ્હે યકીન હૈ?’ ટાઇપનાં વાક્યોમાં જ રહી જાય છે (જ્યારે યકીનની જામગરી ચાંપવા માટે બીજા એક સુપરસ્ટારે અવતરવું પડે છે). મૂળ ફિલ્મમાં ચર્ચના પાદરી નાના બાળકને બાઇબલના સિદ્ધાંતોની મદદથી ફરીથી શ્રદ્ધાનું બળ સમજાવે છે. અહીં બડી સ્માર્ટનેસથી ત્યાં ગાંધીજીના સિદ્ધાંતો મૂકી દેવાયા છે. પરંતુ ફિલ્મનું જ એક પાત્ર કહે છે તેમ આ સિદ્ધાંતો માત્ર ‘ટાઇમપાસ’ માટે જ છે. ફિલ્મની વાર્તાને આગળ વધારવામાં કે સલમાન ‘ટ્યુબલાઇટ’ ખાનમાં ‘યકીન’નું બળ પૂરવામાં કોઈ જ ભાગ ભજવતું નથી. રાધર, સલમાનની પોતાના ભાઈને પાછો લાવવાની ક્વાયત અને આ તરફ એની દોડધામ બંને વચ્ચે કોઈ જ કનેક્શન દેખાતું નથી. બાય ધ વે, ગાંધીજીનો એક મુખ્ય સિદ્ધાંત અહિંસા પણ હતો, પરંતુ સલમાન ભાઇને અહીં એની જરૂર નથી અને એટલે જ એ લાફાવાળી પણ કરી શકે છે.

ફિલ્મના એક સબપ્લોટ તરીકે ત્રણ પેઢીથી ભારતમાં રહેતા ચાઇનીઝ મૂળના એક મા-દીકરાની સ્ટોરી પણ છે (અંગ્રેજી ફિલ્મમાં ત્યાં જૅપનીસ વ્યક્તિ હતી). માત્ર તેમનાં મૂળિયાંને કારણે એમને ધિક્કારાય નહીં અને ‘અલ્ટ્રા નેશનાલિઝમ’થી કેવી રીતે બચી શકાય તે મેસેજ આ સબ પ્લોટમાંથી બરાબર બહાર આવે છે. પરંતુ તેને મૂળ સ્ટોરી સાથે કશી જ લેવાદેવા નથી. વળી, તેમનું ચાઇનીઝ વંશજ હોવું તે ગામલોકોના ધિક્કારનું કારણ બને છે તે વાત પણ બહાર આવતી નથી. કેમ કે, એક વ્યક્તિ સિવાય કોઈ એમને ધિક્કારતું નથી. હકીકતમાં આ આખો ટ્રેક પરાણે ઘુસાડેલો અને થિગડું મારેલો છે. તેમાં ચાઇનીઝ અભિનેત્રી ઝુ ઝુ અને એક ક્યુટ ટેણિયો નામે મતિન રે તાંગુએ મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી છે. વક્રતા એ છે કે ‘હિન્દી ચીની ભાઈ ભાઈ’નો મેસેજ આપવા જતાં ફિલ્મ પોતે ચાઇનીઝ નામોની મજાક ઉડાવે છે. બીજું, આપણે ત્યાં ઓલરેડી નોર્થ-ઇસ્ટના લોકોને ‘ચાઇનીઝ’ કહીને હડધૂત કરવાનું કુત્સિત રેસિઝમ ચાલે છે. ત્યારે એક અરુણાચલના બાળકને ચાઇનીઝ તરીકે કાસ્ટ કરવો એ આડકતરું રેસિઝમ નથી તો બીજું શું છે?

સલમાનના બાળકબુદ્ધિ પાત્રના પોઇન્ટ ઑફ વ્યૂથી કહેવાઈ હોવાના કારણે હોય કે ગમે તે, પણ ‘ટ્યુબલાઇટ’ અતિશય સિમ્પ્લિસ્ટિક છે. જાણે ‘એક ગામ હતું’ ટાઇપની બાળવાર્તા જ જોઈ લો. બધાં પાત્રો પણ નિર્દોષ બાળક, આદર્શ ભાઈ, વાહિયાત યુવાન (જેનો ફુલ ટાઇમ બિઝનેસ લોકોને હેરાન કરવાનો હોય) , યુદ્ધનો ભોગ બનેલા નિરાશ્રિત, મૂડ સ્વિંગ કરતો આર્મી ઑફિસર, ફિલોસોફર કાકા, પ્રેમાળ દુકાનદાર એવા સિંગલ રંગે જ રંગાયેલાં છે. કોઇના મનમાં શું ચાલતું હશે કે અમુક અનુભવો પરથી કોઇનામાં કંઇક પરિવર્તન આવે એવું કશું જ ઊંડાણ નહીં. ઇવન આપણને સલમાનના પાત્ર પ્રત્યે સહાનુભૂતિ થાય એ માટે જ કોઈ કારણ વિના અન્ય લોકો સલમાનને હડધૂત કરે છે તેવું લાગ્યા કરે. વાર્તા એક નાનકડા ગામમાં આકાર લેતી હોવાને કારણે એકનાં એક લોકેશન્સ પણ વારંવાર અથડાયા કરે. જેમ કે, પહાડ, ટાવર, દુકાન, બાંકડો, ક્લિફ અને નદી, ગામનો ચોક ધેટ્સ ઇટ.

જાતભાતના સંદેશા આપતી ‘ટ્યુબલાઇટ’નો વધુ એક પ્રોબ્લેમ છે તેની સ્લો પૅસ અને હાઈ મૅલોડ્રામેટિક રડારોળ. સાઇકલ લઇને અહીંથી તહીં ફરતા રહેતા સલમાન પાસે એટલું બધું રડાવ્યું છે એકાદ વખત આપણનેય (કંટાળીને) રડવાની ઇચ્છા થઈ આવે. પરંતુ એક તબક્કે આપણો સલમાનના પાત્ર સાથેનો ઇમોશનલ બંધ તૂટી જાય, એટલે પછીની તમામ રડારોળ ફિઝૂલ લાગવા માંડે. એમના ફૅન્સને દુઃખ થશે, પણ અહીં સલમાન ભાઈ ક્યાંય શર્ટ ઉતારતા નથી કે વિલનલોગની ધોલાઈ કરતા નથી. ચ્યુઇંગ ગમની પેઠે ચીપકી જાય એવું એકેય ગીત પણ ફિલ્મમાં નથી.

છતાં ફિલ્મની કેટલીક પૉઝિટિવ બાબતોને પણ નોંધવી જ પડે. જેમ કે, સલમાન અને નાનકડા ટાબરિયા (મતિનsalman-khan-tubelight-matin-rey-tangu-759 રે તાંગુ) સાથેના મોટાભાગના સીન મસ્ત છે. ખાસ કરીને કોમેડી સીન. સલમાનને મેન ચાઇલ્ડ બનવામાં અને આપણને હસાવવા-રડાવવામાં મહેનત કરવી પડે છે, આઠેક વર્ષનો ટેણિયો  બધું એકદમ સહજતાથી કરી બતાવે છે. સલમાનનો સોહૈલ સાથેનો વિદાયનો ‘સદમા’ની યાદ અપાવે તેવો સીન પણ સરસ બન્યો છે. લદ્દાખમાં શૂટ થયેલાં યુદ્ધનાં દૃશ્યોમાં યુદ્ધની ભયાનકતા કરતાં લદ્દાખનું સૌંદર્ય વધુ ધ્યાન ખેંચે છે.

આ ફિલ્મનો સૌથી મોટો ગુનેગાર તેનું ભંગાર રાઇટિંગ જ છે. તેમ છતાં ‘પિતાજી કો શરાબને માર ડાલા, માં કો ગમ ને ઔર ગાંધીજી કો હમને’ જેવાં ગણ્યાં ગાંઠ્યાં વનલાઇનર્સમાં સ્માર્ટનેસનો ચમકારો દેખાય છે ખરો. એ જ રીતે મોટા અવાજે ‘ભારત માતા કી જય’ બોલવું એ જ દેશભક્ત હોવાની સાબિતી નથી, કે પછી બે-ત્રણ પેઢી પહેલાંનું કનેક્શન કે દેખાવ તમને ઓછા ભારતીય નથી બનાવી દેતો એ મેસેજ પણ ક્યુટ રીતે બહાર આવે છે.

સોહૈલ ખાન, મોહમ્મદ ઝીશન ઐયુબ, યશપાલ શર્મા, બ્રિજેન્દ્ર કાલા કે ચાઇનીઝ ઝુ ઝુ જેવા અદાકારો માત્ર પોતાને ફાળે આવેલું પાત્ર ભજવી ગયા છે. પરંતુ સલમાનની ઍક્ટિંગ કરતાં આપણે વધુ ઇમોશનલ ઓમ પુરી સાહેબને પડદા પર જોઇને થઈ જઇએ, કે હવે તેઓ ફરી ક્યારેય આ રીતે જોવા નહીં મળે.

ફિલ્મની સ્લો પૅસને કારણે આપણને એવા સવાલોય થાય કે, ચાલીસીમાં પહોંચ્યા પછીયે સોહૈલે પણ લગ્ન કેમ નથી કર્યાં? એક શહીદની શબપેટી પર ‘મુરલી પ્રસાદ દત્ત’ લખીને ‘મુન્નાભાઈ’માં સંજય દત્તના પાત્રને સળી શા માટે કરાઈ છે? ઈ.સ. ૧૯૯૩માં બહાર પડેલો ઇન્ડિયન પોસ્ટનો લોગો ઈ.સ. ૧૯૬૨માં શા માટે દેખાય છે? બૉટલથી લઇને પહાડ હલાવવા માટે સલમાન કબજિયાતના દર્દી જેવો અવાજ શા માટે કાઢે છે? કોઈ માણસ અડધી મિનિટની અંદર કોમામાંથી બહાર શી રીતે આવી જાય છે?

ક્યા આપકો યકીન હૈ?

‘ટ્યુબલાઇટ’ની શરૂઆતમાં જ આપણને ખબર પડે છે કે આ ફિલ્મ આગામી દિવસોમાં ‘સ્ટાર ગોલ્ડ’ પર અને ઇન્ટરનેટમાં ‘એમેઝોન પ્રાઇમ’ પર આવવાની છે. સલમાનના નામે અત્યારે ટિકિટના ભાવો વધારી દેવાયા છે. એટલે જો તમે ‘ભાઈ કા ફૅન’ નામની બિનસત્તાવાર ઉપાધિ ન ધરાવતા હો, તો આ રિવ્યુનો મેસેજ શું છે એ બરાબર સમજાઈ ગયું હશે.

રેટિંગઃ ** (બે સ્ટાર)

(Reviewed for Gujarati Mid Day)

******************************************************************************

Extended Reading, Spoilers Ahead

960આપણી હીરો સેન્ટ્રિક ઇન્ડસ્ટ્રીમાં જ્યારે એક વિદેશી કૃતિને અડૅપ્ટ કરવામાં આવે ત્યારે ‘લોસ્ટ ઇન ટ્રાન્સલેશન’ જેવો ઘાટ કઈ રીતે થાય તેનું ‘ટ્યુબલાઇટ’ પર્ફેક્ટ એક્ઝામ્પલ છે. હૉલિવૂડની મૂળ કૃતિ, જેના પરથી ટ્યુબલાઇટ બની છે, તે ‘લિટલ બૉય’ એક એવરેજ ફિલ્મ હોવા છતાં ખાસ્સી સંવેદનશીલ છે. લિટલ બૉયના કેન્દ્રમાં છે આઠ વર્ષનો ટેણિયો પેપર, જેની હાઇટ જોઇએ તેવી વધી રહી નથી. એટલે જ બધા એને ‘લિટલ બૉય’ કહીને ખીજવે છે. આપણે ત્યાં સલમાન ભાઈની હાઇટ વિશે તો કોઈ કમેન્ટ કરી શકાય નહીં, એટલે એમને માનસિક રીતે બાળક બતાવવા પડે. એ રીતે જોકે ‘ટ્યુબલાઇટ’ નામ પર્ફેક્ટ છે. લિટલ બૉયનો લિટલ બૉય (ચાઇલ્ડ એક્ટર જેકબ સેલ્વેટી) પણ છે એવો ક્યુટ કે પરાણે વહાલો લાગે અને એનાં તમામ એક્સપ્રેશન્સ સીધાં આપણી અંદર ઊતરી જાય. એ ટાબરિયાના કિસ્સામાં જે નૅચરલી આવે છે, તેના માટે સલમાને પ્રયાસ કરવો પડે છે અને છતાં એ સ્વાભાવિક નથી લાગતો.

ઓછી હાઇટને કારણે લિટલ બૉય પેપર માથાભારે છોકરાઓના બુલિઇંગનો ભોગ બને છે અને એનો આત્મવિશ્વાસ તળિયે છે. દીકરાનો આત્મવિશ્વાસ બુલંદ કરવા માટે એના પિતા એને ‘બેન ઇગલ’ નામના જાદુગર-સુપરહીરોની કોમિક બુક્સ વંચાવે છે-તેની ફિલ્મો બતાવે છે. એ ‘બેન ઇગલ’નો તકિયાકલામ છે, જે દર વખતે કટોકટીની સ્થિતિમાં પોતાના સાઇડકિકને કહેતો રહે છે કે, ‘ડુ યુ બિલીવ પાર્ટનર, યુ કેન ડુ ધિસ?’ ‘બેન ઇગલ’નું એ પાત્ર આખી ફિલ્મમાં નાનકડા પેપરની સાથે રહે છે. બે હાથ લંબાવીને જાદુ કરવાની સ્ટાઇલ પણ એની જ છે. નાનકડો પેપર બેન ઇગલની કોમિક બુકસ વાંચે, એની ફિલ્મો જોવા જાય અને એના લાઇવ શોમાં પણ હાજરી આપે, એટલે ‘ફેઇથ’ અને ‘બિલીવ’વાળી વાત મૂળ સ્ટોરીમાં એકદમ સ્વાભાવિક રીતે મર્જ થઈ જાય છે. પરંતુ ‘ટ્યુબલાઇટ’માં એવું કશું કર્યું નહીં, એટલે જ ‘કેપ્ટન જૅક સ્પેરો’ જેવા ગેટઅપમાં શાહરુખને મહેમાન કલાકાર બનાવીને લાવવો પડ્યો. એ જાદુગર કમ અને મોટિવેશનલ સ્પીકર વધારે લાગે છે.

‘લિટલ બૉય’ના પેપરને બુલી-હેરાન કરતા જાડિયા છોકરાના ડૉક્ટર પિતા (જેની પાસે પેપરની હાઇટ વધારવાની દવા ચાલી રહી છે), તેનો ડોળો પણ પેપરની મમ્મી પર છે. એટલે પેપરને એ ડૉક્ટર બાપ-બેટામાંથી કોઈ દીઠા નથી ગમતા.

‘લિટલ બૉય’માં પિતા બીજા વિશ્વયુદ્ધમાં લડવા જાય છે. ખરેખર તો પેપરના મોટાભાઈ લંડનને જવું હતું પણ ‘ફ્લૅટ ફીટ’ને કારણે એ જઈ ન શક્યો (‘ટ્યુબલાઇટ’માં મોહમ્મદ ઝીશન અય્યુબને ‘knock knees’ હોય છે).  દરેક પરિવારમાંથી એટલિસ્ટ એક વ્યક્તિ યુદ્ધ લડવા જાય. મોટો દીકરો ન જઈ શક્યો એટલે ૪૦ વર્ષના પિતાએ જવું પડે છે. આ માટે  મોટો દીકરો પોતાની જાતને બ્લૅમ કરતો રહે છે અને ધૂંધવાયેલો ફરતો રહે છે. એના આ ધૂંધવાટનો ભોગ એનો નાનો ભાઈ અને એની માતા પણ બને છે. ‘ટ્યુબલાઇટ’માં એકાવન વર્ષના ‘ભાઈ’ના પિતા તો યુદ્ધમાં જઈ શકે નહીં, એટલે એના ભાઈને લડવા મોકલવો પડે છે. બિગ બ્રધર લંડન અને લિટલ બૉય પેપરના પિતા જપાનીઓ સામે લડવા ગયા છે અને પ્રિઝનર ઑફ વૉર તરીકે કેદ થઈ ગયા છે. એટલે જ જ્યારે નાનો ભાઈ પેપર પોતાનું ‘ફેઇથ’નું લિસ્ટ પૂરું કરવા માટે ગામમાં રહેતા એક જૅપનીસ સાથે દોસ્તી કરે છે ત્યારે મોટો ભાઈ ગુસ્સે થઇને એનું ઘર સળગાવવા પેટ્રોલ બોમ્બ પણ ફેંકે છે (કેમ કે પર્લહાર્બરમાં જૅપનીસોએ કરેલા હુમલામાં પોતાના દીકરાને ગુમાવી ચૂકેલા અન્ય એક આધેડ એને ઉશ્કેરે છે). એક જાહેર કન્ફ્રન્ટેશનમાં નાનો ભાઈ જૅપનીસનો પક્ષ લે એમાં ઇગો પર આવીને મોટો ભાઈ એને આખો પહાડ હલાવી દવા કહે છે અને એ જ વખતે યોગાનુયોગ ધરતીકંપ આવે છે.

ટ્યુબલાઇટમાં આપણા ‘લિટલ બૉય’ સલમાનને હેરાન કરતા બુલી અને મોટાભાઇનો રોલ મર્જ કરીને ગામના એક નવરીબજાર યુવાન નારાયણ (મોહમ્મદ ઝીશન અય્યુબ)નું પાત્ર ઊભું કર્યું. એ જ સલમાનને હેરાન કરે અને એ જ પહાડ હલાવી દેવા માટે પણ ફોર્સ કરે. પરંતુ આવું કરવા માટે એની પાસે કોઈ પર્સનલ રિઝન કે નક્કર મોટિવેશન નથી, સિવાય કે હાઇપર નેશનલિઝમ. ઇવન એના પાત્રમાં યુદ્ધમાં ન જઈ શકવાનો અફસોસ પણ દેખાતો નથી. એટલે જ મોહમ્મદ ઝીશન જ્યારે સલમાનને કે ગામમાં રહેતાં ચાઇનીઝ મા-દીકરાને હેરાન કરે તે વધારે પડતું અને તદ્દન આર્ટિફિશ્યલ લાગે છે. હદ તો એ છે કે ગામમાં એના સિવાય કોઇનેય એ ચાઇનીઝ પરિવાર સામે વાંધો નથી.

એટલે લિટલ બૉયમાં ફેઇથ-યકીન-વિશ્વાસની વાત ઑર્ગેનિકલી જન્મે છે અને સ્ટોરીની સાથે આગળ વધતી રહે છે. પહેલાં એના પિતાએ કહ્યું એટલે પેપરે વિશ્વાસ કર્યો, પછી ખુદ બેન ઇગલે એની પાસે બૉટલ હલાવડાવી એટલે એનો વિશ્વાસ વધુ દૃઢ થયો. પછી સ્થાનિક પાદરીના (જેના રોલમાં અહીં ઓમ પુરી છે) કહેવાથી એ પ્રાચીન વિઝ્ડમના નિયમોનું પાલન કરે છે (ભૂખ્યાને ભોજન આપવું, બેઘરને આશરો આપવો, જેલના કેદીઓને મળવા જવું, નિર્વસ્ત્રને કપડાં આપવાં, બીમારની સેવા કરવી અને મૃત્યુ પામેલાને દફનાવવા), આખું ગામ જેને (અલબત્ત ખોટી રીતે અને માત્ર એના જૅપનીસ હોવાથી) ધિક્કારે છે એ હાશિમોતો સાથે દોસ્તી પણ કરે છે, એક તબક્કે જોગાનુજોગ એેના ફેઇથની કસોટી વખતે (ધરતીકંપથી) પહાડ હલબલી ઊઠે છે, એના વૃદ્ધ જૅપનીસ મિત્ર હાશિમોતો કહે છે કે એ ધરતીકંપ કોઈ ચમત્કારથી નહીં, બલકે કો-ઇન્સિડન્સથી આવેલો, તેમ છતાં નાનકડો પેપર પોતાની ‘શક્તિ’થી યુદ્ધનો અંત લાવવાના પ્રયાસો રોજેરોજ કરતો જ રહે છે. એક તબક્કે તે જૅપનીસ માણસ અને ગામનો પાદરી પાનાંની ગેમ રમતાં રમતાં ચર્ચા કરે છે કે, ‘અત્યારે એ બાળકના પિતાને પાછા લાવવા માટે તમે તમારા કાલ્પનિક મિત્ર (ઈશ્વર)ના નામે વિશ્વાસની લોલીપોપ આપી છે, પણ ધારો કે એના પિતા યુદ્ધમાં ખપી ગયા અને ક્યારેય પાછા ન આવ્યા તો? ત્યારે એના તૂટી ગયેલા વિશ્વાસને કઈ રીતે સાંધશો?’ ત્યારે પાદરી કહે છે, ‘મારો એ ઇમેજિનરી ફ્રેન્ડ જ એને એમાંથી બહાર નીકળવામાં મદદ કરશે.’ જૅપનીસ જવાબ આપે છે, ‘એ બાળકને અટકાવો, નહીંતર એ પોતાની જાતમાંથી વિશ્વાસ કરવાનું બંધ કરી દેશે.’ કહેવાનો અર્થ એ છે કે આખી ફિલ્મમાં વિશ્વાસની તાકાતની વાત સમાંતરે ચાલતી રહે છે અને ક્યાંય આર્ટિફિશ્યલ નથી લાગતી, જેવું ટ્યુબલાઇટમાં થાય છે. ‘ભગવદ્ ગીતા’ના ‘સંશયાત્મા વિનશ્યતિ’વાળા શ્લોકનો પર્ફેક્ટ પડઘો ‘લિટલ બૉય’માં પડે છે, ‘ટ્યુબલાઇટ’માં એ વાત ઊડી ગઈ છે. વળી ફિલ્મની ઘટનાઓ પણ એ રીતે બને છે કે જેથી આપણે સતત એ વિચારતા રહીએ કે જે કંઈ થઈ રહ્યું છે તે ‘લિટલ બૉય’ના વિશ્વાસની તાકાત અને એના બે હાથ લંબાવીને કરાતા પ્રયત્નોને કારણે શક્ય બન્યું છે કે પછી માત્ર જોગાનુજોગ છે? ‘લાઇફ ઑફ પાઇ’ની જેમ આપણને પહેલો વિકલ્પ વધુ પસંદ આવે છે.

‘લિટલ બૉય’ એ ‘ટ્યુબલાઇટ’ કરતાં ક્યાંય વધુ મૅચ્યોર ફિલ્મ છે, તેનાં અન્ય કારણો પણ છે. જેમ કે, અહીં એ વખતે ફિલ્મોની પહેલાં બતાવવામાં આવતી પ્રોપેગન્ડા ફિલ્મોની અસર કેવી થાય તેની પણ ચર્ચા કરાઈ છે. એ ફિલ્મોને કારણે જ લોકો પોતાની આસપાસના જૅપનીસો પર શંકા કરતા થઈ જાય છે. એ પ્રોપેગન્ડા ફિલ્મો અને યુદ્ધની ભયાનકતાની નાનકડા બાળકના મન પર કેવી થાય તેની પણ અહીં ચર્ચા કરાઈ છે. જેમ કે, એ બધું જોઈ-સાંભળીને એ ટેણિયો પણ કહેવા માંડે છે, ‘એ જૅપ્સ (જૅપનીસો માટે વપરાતો તુચ્છકારવાચક શબ્દ) મારા હાથમાં આવે તો હું મારા બે હાથે એમને મસળી નાખું.’ ત્યારે એ જિંદગીમાં કોઈ જૅપનીસને મળ્યો પણ ન હોય. ‘લિટલ બૉય’માં યુદ્ધની સમાપ્તિ વખતનો પ્રાસ બેસાડીને ગામલોકો યુદ્ધનો અંત આણવાનું શ્રેય એ ટાબરિયાને આપે છે. કેમ કે હિરોશિમા પર ફેંકાયેલા પરમાણુ બોમ્બનું નામ હતું ‘લિટલ બૉય’ અને અખબારોની હેડલાઇન બનેલી ‘લિટલ બૉય એન્ડ્સ ધ વૉર’. (અહીં ‘ટ્યુબલાઇટ’માં એ વાતમાં લક્ષ્મણના નામ પરથી ભારત અને ચીન વચ્ચે ‘લક્ષ્મણ રેખા’ અંકિત થઈ એ વાત છે. જોકે આપણે અક્સાઈ ચીન ગુમાવ્યું તેનો કોઈ ઉલ્લેખ નથી.) પરંતુ લિટલ બૉય અખબારો-ન્યુઝ રીલમાં હિરોશિમાની તારાજીનાં દૃશ્યો જોઇને હચમચી ઊઠે છે. અને જ્યારે એને એ કહેવામાં આવે છે કે આખું ગામ સાફ કરી નાખે તેવા બોમ્બમાં કદાચ POW તરીકે રહેલા તારા પિતા પણ માર્યા ગયા હોય, ત્યારે એ આડકતરી રીતે પોતાના વિશ્વાસને પણ બ્લેમ કરે છે.

લિટલ બૉયના વૃદ્ધ જૅપનીસ મિત્ર હાશિમોતો એને જૅપનીસ કલ્ચર વિશે પણ સમજાવે છે, જેના પરથી લિટલ બૉયને સમજાય છે કે યુદ્ધમાં એના પિતા સામે લડનારા અને અહીં એની સાથે રહેતા જૅપનીસમાં ફરક છે. એ માટે એ જ દેશના બધા-નિર્દોષ લોકોને ધિક્કારવાનો કોઈ અર્થ નથી (આ વાત ચીનીઓના સંદર્ભમાં ‘ટ્યુબલાઇટ’માં છે જ નહીં). એ જૅપનીસ હાશિમોતોની પણ એક ટ્રેજિક બૅક સ્ટોરી છે (જેને ‘ટ્યુબલાઇટ’માં બાળવાર્તા જેવી સિમ્પ્લિસ્ટિક બનાવી દેવાઈ છે). એ હાશિમોતો જ લિટલ બૉયને સમજાવે છે કે વિશ્વાસ કરવા માટે પણ હિંમત જોઇએ.

‘લિટલ બૉય’માં પૈસાની તંગીને કારણે પોતાના માટે શૂઝ નહીં લઈ શકેલા પિતા માટે નાનો દીકરો પૈસા એકઠા કરે છે અને તેમાંથી બૂટ ખરીદે છે. એનો ઇરાદો એવો કે પિતા યુદ્ધમાંથી પાછા આવે તો એને એ બૂટ ગિફ્ટમાં આપશે. POW કેમ્પમાંથી ભાગતી વખતે પિતા પોતાનું બૂટ સાથી સૈનિક સાથે બદલાવે છે, જેથી એટલિસ્ટ પોતાની એક નિશાની તો ઘરે પહોંચે. એ બદલાયેલા બૂટને કારણે ઓળખવામાં ઊભી થતી કન્ફ્યુઝન અને લિટલ બૉયે ખરીદી રાખેલાં બૂટના આખા ટ્રેકમાંથી ઇમોશન્સની ‘ટ્યુબલાઇટ’માં બાદબાકી થઈ ગઈ છે. વળી, પઠ્ઠા જેવા બે આધેડ ભાઈ કશું કમાતા ન હોય અને પોતાના માટે બૂટ પણ ખરીદી ન શકે તે વાત ગળે ઊતરે તેવી જ નથી.

‘લિટલ બૉય’ મુવી પણ ખાસ્સું ઇમોશનલ છે, પરંતુ નાનકડા પેપરની સાથે ઇમોશન્સનું પાર્સલ સીધું જ આપણા સુધી પહોંચી જાય છે. આમાંનું લગભગ કશું જ ‘ટ્યુબલાઇટ’માં કનેક્ટ નથી થયું, અને એટલે જ ભાઈ લિટરના હિસાબે આંસુડાં સારતાં હોવા છતાં આપણને તે રડાવતાં નથી.

***

પર્સનલી મને લાગે છે કે સલમાનને લઇને યુદ્ધના બૅકડ્રોપમાં જ ફિલ્મ બનાવવી હતી, તો ‘લિટલ બૉય’ કરતાં ‘હૅકસો રિજ’ જેવી સ્ટોરી પરથી પ્રેરણા લેવાનું વધુ યોગ્ય સાબિત થયું હોત. આ ઑસ્કર વિનર ફિલ્મમાં ડૅસમંડ ડોસ નામના યુદ્ધમાં જતા તબીબી સહાયકની સત્યકથા છે, જે પૅસિફિસ્ટ યાને કે યુદ્ધ વિરોધી હતો અને એણે હથિયારને હાથ સુદ્ધાં ન અડાડવાનું પ્રણ લીધું હતું. તેમ છતાં બીજા વિશ્વયુદ્ધમાં એણે એક પણ ગોળી ચલાવ્યા વિના યુદ્ધમોરચેથી ૭૫ સૈનિકોના જીવ બચાવ્યા હતા. તેના પરથી ઈ.સ. 2004માં ડૉક્યુમેન્ટરી ફિલ્મ પણ બની હતી. જો આ સ્ટોરી પરથી સલમાનને ‘કોન્શિયસ ઓબ્જેક્ટર’ કે ‘પેસિફિસ્ટ’ તરીકે પ્રોજેક્ટ કરીને ફિલ્મ બનાવાઈ હોત તો વધુ અસરકારક ફિલ્મ બની હોત.

Copyright © Jayesh Adhyaru. Please do not copy, reproduce this article without my permission. However, you are free to share this URL or the article with due credits.

 

 

બૅન્ક ચોર

ચોર કરે બોર

***

કોમેડીનું ટ્રેલર બતાવીને થ્રિલર પકડાવી દેનારી આ ફિલ્મમાં નથી સરખી કોમેડી કે નથી ઠેકાણાસરનું થ્રિલ.

***

bankchor-2કુંદન શાહની કલ્ટ કોમેડી ફિલ્મ ‘જાને ભી દો યારો’ના ક્લાઇમેક્સનો ‘મહાભારત’વાળો સીન યાદ છે? સ્ટેજ પર ‘મહાભારત’નું નાટક ભજવાતું હોય અને દર થોડી વારે નવાં નવાં પાત્રોની ઍન્ટ્રી થયા કરે. ગરબડ-ગોટાળા અને એવા ભવાડા થાય કે સિંહાસન પર બિરાજેલા ધૃતરાષ્ટ્ર બિચારા દર થોડીવારે બોલ્યા કરે, ‘યે સબ ક્યા હો રહા હૈ?’ ડિટ્ટો એવી જ સ્થિતિ આ ફિલ્મ ‘બૅન્ક ચોર’ જોતી વખતે થાય છે. એક તો ટ્રેલરમાં આપણને બતાવવામાં આવેલું કે આ ફિલ્મ આઉટ એન્ડ આઉટ કોમેડી ઑફ ઍરર્સ હશે. ડબલ મીનિંગ ટાઇટલ પરથી એવી પણ બીક હતી કે આ ફિલ્મ અશ્લીલ જોક્સની ભરમાર ધરાવતી પણ હોઈ શકે. લેકિન નો. આ ફિલ્મ બેમાંથી કશું જ નથી. સ્ટાર્ટિંગની થોડીવાર પછી આ ફિલ્મ એક સિરિયસ ક્રાઇમ થ્રિલરમાં કન્વર્ટ થઈ જાય છે અને આપણું માથું ચૂલા પર મૂકેલા પ્રેશર કૂકરમાં, જે ગમે ત્યારે ફાટી શકે છે.

બૅન્કનું નહીં, બુદ્ધિનું ઊઠમણું

ચંપક ચંદ્રકાંત ચિપલુણકર (રિતેશ દેશમુખ) નામનો મરાઠી માણુસ પોતાના બે ભાડુતી સાગરિતો સાથે એક બૅન્કમાં ઘૂસે છે. ઘોડા અને હાથીના માસ્ક પહેરીને આવેલા આ ત્રણેય વાસ્તવમાં બુદ્ધિના બળદિયા છે. એટલે બૅન્ક લૂંટવામાં લોચા પર લોચા મારે છે. બહાર મીડિયા, પોલીસ, CBIનું ‘પીપલી લાઇવ’ શરૂ થઈ જાય છે. બૅન્કમાં ધાડ પડ્યાના સમાચાર સાંભળીને રાજ્યના ગૃહ મંત્રીની પણ હવા ટાઇટ થઈ જાય છે. ગભરાયેલા ચોરલોકો નક્કી કરે છે કે ચૂલામાં ગઈ બૅન્ક રોબરી, પતલી ગલી સે છટકો અહીંથી. બહાર CBI ઑફિસર અમજદ ખાન (વિવેક ઓબેરોય) મૂછો મરડતો રહી જાય છે અને બૅન્કનું ઑપરેશન પાર પણ પડી જાય છે. બટ વેઇટ. બૅન્કમાંથી શું ચોરાયું? કોણે ચોર્યું? કેવી રીતે ચોરાયું? શા માટે ચોરાયું? જો તમારું દિમાગ ચોરાયું નહીં હોય તો ફિલ્મના અંતે આવતા ટ્વિસ્ટમાં આ સવાલોના જવાબ મળી જશે.

બમ્પી રાઇડ

આ ફિલ્મના ડિરેક્ટરનું નામ બમ્પી છે. એમના નામ કરતાં ક્યાંય વધુ બમ્પ આ ફિલ્મમાં છે અને એમાં જ ફિલ્મ ક્યાંય આગળ વધતી નથી. ફિલ્મની શરૂઆત ટિપિકલ ગૂફી કોમેડીથી અને સીધી બૅન્ક રોબરીથી જ થાય છે. બૅન્કનું નામ ‘બૅન્ક ઑફ ઇન્ડિયન્સ’ છે. ત્રણમાંથી બે ચોર દિલ્હી-NCRના છે અને એક ચોર બમ્બૈયા મરાઠી છે. ત્રણેય વચ્ચે સતત દિલ્હી વર્સસ મુંબઈ અને ‘સારાભાઈ વર્સસ સારાભાઈ’ની ‘માયા સારાભાઈ’ની સ્ટાઇલમાં ‘ફરિદાબાદ વર્સસ ગાઝિયાબાદ’ની નોકઝોક ચાલે છે. એક તબક્કે એ લોકો મુંબઈમાં આઉટસાઇડરો પર થતા હુમલાના મુદ્દે પણ સળી કરી લે છે. એકેય બૅન્ક લૂંટારૂની ગનમાં સરખી ગોળીઓ નથી, તો એક ચોર વાસ્તુશાસ્ત્ર અને જ્યોતિષમાં માને છે. બૅન્કમાં બંધક બનાવાયેલા લોકોમાં બાબા સેહગલ પણ છે, એઝ હિમસેલ્ફ. એ પોતાની સ્ટાઇલમાં રૅપ સોંગ પણ ગાય છે અને અત્યારના ‘યો યો’ કરતા ગાયકોની પટ્ટી પણ ઉતારે છે. બહાર સતત મૂછે તાવ દીધે રાખતા CBI ઑફિસર અમજદ ખાનને પુછાય છે, ‘કિતને આદમી થે?’ હાઈ હીલ અને વધુ પડતું લૉ કટ ટૉપ પહેરીને રિપોર્ટિંગ કરતી ન્યુઝ ચૅનલની રિપોર્ટરનું નામ છે ગાયત્રી ગાંગુલી, જે પોતાને ‘ગાગા’ (એઝ ઇન લૅડી ગાગા) તરીકે ઓળખાવે છે. એનો રોલ મૉડલ છે ‘આર્ગો’ યાને કે અર્નબ ગોસ્વામી.

એટલું સ્વીકારવું પડે કે શરૂઆતની આ સિક્વન્સીસ આપણને હસાવે છે. આપણા મગજમાં સિતારના બૅકગ્રાઉન્ડ મ્યુઝિક સાથે આપણને એવાય વિચારો આવવા માંડે કે જો આમ જ ચાલતું રહ્યું તો આ ફિલ્મ હૉલિવૂડની ‘ડૉગ ડે આફ્ટરનૂન’ જેવી સિરિયસ ફિલ્મની મસ્ત સ્પૂફ બની શકશે. ત્યાં જ ડિરેક્ટર બમ્પી એક બમ્પ લાવે છે. ફિલ્મમાં એક ભ્રષ્ટ નેતા (ઉપેન્દ્ર લિમયે) અને સાહિલ વૈદ્યની એન્ટ્રી થાય છે. ‘હમ્પ્ટી શર્મા’ અને ‘બદ્રીનાથ’ની દુલ્હનિયાઓમાં વરુણ ધવનનો ભાઇબંધ બનનારો સાહિલ અહીં વાળને બદલે દાઢી વધારીને આવ્યો છે. ઉપરથી કોમેડીને બદલે ગુંડાગીરી કરે છે. એ સાથે જ ફિલ્મ પ્યોર ક્રાઇમ થ્રિલરની ગલીમાં ઘૂસી જાય છે. લિટરલી કોઈ ભળતી સ્ક્રિપ્ટનાં પાનાં પર ભૂલથી શૂટિંગ થઈ ગયું હોય એવો ની જર્ક ટર્ન છે આ.

વધુ ઇરિટેશનની વાત એ છે કે ફિલ્મની સ્ટોરી આગળ વધવાને બદલે સીન બૅન્કની અંદર ને બહાર શટલકૉક થયા કરે છે. અને આપણે અગેઇન, ‘અરે ભાઈ, યે ક્યા હો રહા હૈ?’ નો ડાઉટ, સાહિલ વૈદ્ય એકદમ કૉન્ફિડન્સથી પોતાનો નેગેટિવ રોલ ભજવે છે, પરંતુ ફિલ્મના વચ્ચેના પોર્શનમાં એ એટલો બધો છવાઈ જાય છે કે રિતેશ દેશમુખ રીતસર સાઇડમાં ધકેલાઈ જાય છે. ફિલ્મનો સબપ્લોટ એવો કન્ફ્યુઝિંગ છે કે શું એક્ઝેક્ટ્લી શું થઈ રહ્યું છે, કોણ કોના માટે કામ કરે છે અને કોણ શું ચોરવા આવ્યું છે તે સમજાવવા માટે એક અલગ ગાઇડ બહાર પાડવી પડે.

પડદા પર થ્રિલ કે કોમેડી બંનેના અભાવે આપણું મન વિચારે ચડી જાય છે કે, રેગ્યુલર બૅન્ક રોબરીના કૅસમાં CBI શું કરે છે? અને CBI ક્યારથી મૌકા-એ-વારદાત પર ભડાકા કરવા માંડી? (જોકે, હવે CBIનો KRA બદલાયો છે એટલે હોઈ શકે કદાચ.) એક બાહોશ ગણાતો CBI ઑફિસર TV રિપોર્ટર પાસેથી હોસ્ટેજ ક્રાઇસિસ સોલ્વ કરવાની ટિપ્સ લે? જાણીતી ન્યુઝ ચૅનલ પર કોઇપણ વ્યક્તિ આવીને રિપોર્ટિંગ કરી જાય અને કોઇને ખબર પણ ન પડે? CBIવાળા બિનધાસ્ત કોઇપણ નેતા પર મીડિયા સમક્ષ આરોપ મૂકી શકે? મીડિયા પર્સનને ક્રાઇમ સીનમાં ઘુસાડી શકે? ગુનેગાર કોણ છે તે કોઇનેય છેક સુધી ખબર પણ ન પડે? બાબા સેહગલ હસાવતો હોવા છતાં શા માટે એને અધવચ્ચેથી જ વિદાય કરી દેવાયો?

આવા સવાલો અને ફિલ્મના લોજિક વિશે ચિંતન કરતા બેઠા હોઇએ ત્યારે જ ડિરેક્ટર વધુ એક બમ્પ લઈ આવે, ‘ટ્વિસ્ટ ઍન્ડિંગ’. રાઇટર લોગની મહત્ત્વાકાંક્ષા તમે જુઓ કે ટ્વિસ્ટ પણ સીધો હૉલિવૂડની ‘યુઝવલ સસ્પેક્ટ્સ’ કે ‘નાઉ યુ સી મી’ જેવી સુપર સ્માર્ટ ક્રાઇમ ફિલ્મોની યાદ અપાવે તેવો. એ ટ્વિસ્ટ જોઇને આપણા ચહેરા પર વધુ એક સ્મિત આવે. ત્યાં જ ટ્વિસ્ટની સમજૂતિ જોઇને ફરી પાછા કેટલાક સવાલો થવા માંડે. એ જ વખતે આપણા સદનસીબે ફિલ્મ પૂરી જાહેર કરી દેવામાં આવે અને આપણે પણ ફિલ્મના બંધકોની જેમ સહી સલામત બહાર આવી જઇએ, વેલ ઑલમોસ્ટ.

આખિર ક્યોં?

‘નેશન વૉન્ટ્સ ટુ નૉ’ જેવા સવાલ તો એ પણ છે કે શા માટે કરોડોના ખર્ચે આવી બાલિશ ફિલ્મો બને છે? અને શા માટે રિતેશ જેવો ટેલેન્ટેડ એક્ટર આવી વાહિયાત ફિલ્મોમાં પોતાની ટેલેન્ટ વેડફે છે? જોકે રાઇટિંગ ઑન ધ વૉલ ક્લિયર છે કે આ ફિલ્મથી સલામત અંતર જાળવવું. જોવી જ હોય તો ભવિષ્યમાં જ્યારે ટેલિવિઝન પર કે ઑનલાઇન જોવા મળે ત્યારે ગિલ્ટી પ્લેઝરના ભાગરૂપે જોઈ શકાય, પોતાના હિસાબે ને જોખમે.

રેટિંગઃ * (એક સ્ટાર)

(Reviewed for Gujarati Mid Day)

Copyright © Jayesh Adhyaru. Please do not copy, reproduce this article without my permission. However, you are free to share this URL or the article with due credits.

Headshot (Indonesian Movie)

  • tiff-2016-headshot-posterએક્શન ફિલ્મોના દીવાનાઓ રિસ્પેક્ટિવલી 2011 અને 2014માં આવેલી ઇન્ડોનેશિયન મુવીઝ ‘ધ રેઇડઃ રિડેમ્પ્શન’ અને ‘રેઇડ-2’ પર સ્વાભાવિક રીતે જ બ્રુસ લી-જૅકી ચેન ઓવારી ગયેલા. એ પછી (મારા સહિત!) બહુ બધા લોકોનો તામસિક રસ વોલ્કેનોની જેમ ઊછળી ઊઠેલો કે આવી બીજી ફિલ્મો હોય તો શોધો. એ તમામ ‘લોહિયાળ ફિલ્મપ્રેમી’ઓએ વહેલી તકે આ વર્ષે માર્ચમાં આવેલી (અગેઇન) ઇન્ડોનેશિયન ફિલ્મ ‘હેડશોટ’ (Headshot) ડાઉનલોડમાં મૂકી દેવી જોઇએ. ‘ટોરેન્ટ’ પર આ ફિલ્મની સબટાઇટલ્સ સાથેની ચકાચક પ્રિન્ટ આવી ગઈ છે (લૂટ લો!). [ઑરિજિન મળે તો ક્યા કહેને!] અને બેસ્ટ પાર્ટ, આ ફિલ્મનો હીરો પણ ‘રેઇડ’ સિરીઝમાં હતો એ જ ઇકો ઉવૈસ છે. સો, એક્સાઇટેડ?!

***

  • પ્રવાસીઓથી ભરેલી એક બસ છે, પરંતુ બધી સીટો પર લાશો ઢળેલી છે. થોડી વાર પહેલાં જ બેફામ શબ્દ પણ નાનો પડે એવા ગોળીબારથી આખી બસ લોહીઝાણ થઈ ગઈ છે. પાછળથી આવેલો હીરો તે બસમાં પ્રવેશે છે. કોઇકને શોધવા માટે. ત્યાં જ પાછળથી બે આતંકી અંદર પ્રવેશે છે અને ફરી પાછું લોહી રેડાય છે. ત્યાં જ બસમાં કેરોસીન છાંટી ને આગ લગાવી દેવાય છે. દરવાજો પણ લૉક. આપણો હીરો અંદર. એ ઓલરેડી ઘવાયેલો છે. હવે એનાં કપડાંને પણ ઝાળ લાગી ચૂકી છે. છતાં જોશભેર પાટું મારીને એ બસનો પાછળનો કાચ તોડીને નીચે કૂદે છે. એકેય કટ વગર કેમેરા પણ એની સાથે જ બસમાંથી જમ્પ લગાવે છે. હજી એનું જૅકેટ સળગી રહ્યું છે અને કેમેરાના કટ વિના જ એ પોતાનું સળગતું જૅકેટ કાઢે છે. એનો શ્વાસ હજી હેઠે બેઠો નથી, ત્યાં ફરી પાછા કેટલાક દૈત્યો એના પર હુમલો કરી દે છે. {હીરોની સાથે જ કેમેરા પણ જમ્પ મારે તેવો સીન કોરિયન ફિલ્મ ‘અ મેન ફ્રોમ નોવ્હેર’ અને તેના પરથી બનેલી ‘રૉકી હેન્ડસમ’માં પણ હતો.}
  • ‘હૅડશોટ’ ફિલ્મમાં તમે કેવા પ્રકારની ઍક્શન એક્સપેક્ટ કરી શકો તેનું આ અત્યંત માઇલ્ડ અને ભારતનાiko-uwais સેન્સર બૉર્ડમાંથી પણ પાસ થઈ જાય તેવું સેમ્પલ વાંચ્યું. સાઉથ કોરિયન ફિલ્મોની જેમ એક્સ્ટ્રીમ વાયોલન્સથી ભરેલી અમુક ઇન્ડોનેશિયન ક્રાઇમ ફિલ્મો કશું જ છુપાવવામાં કે આપણી કલ્પના પર છોડવા માગતી નથી. જેની ડિક્શનેરીમાં દયા-માણસાઈ જેવા શબ્દો જ ન હોય એવા ક્રૂર-અતિ ક્રૂર લોકો જ્યારે ખૂન કી હોલી ખેલે ત્યારે કેવી સિચ્યુએશન થાય તે આ ‘રેઇડ’ કે ‘હેડશૉટ’ જેવી ફિલ્મો બધું જ ડિસેક્ટ કરીને આપણી સામે મૂકી દે છે.
  • ‘હેડશૉટ’માં સ્ટોરી છે એક યુવાનની. ઇન્ડોનેશિયાના કોઈ દરિયા કિનારે તણાતો આવી પહોંચે છે. એના માથા પર ગોળી વાગી છે (એટલે જ ટાઇટલ છે, ‘હેડશૉટ’), પરંતુ જીવતો છે. બે મહિના કોમામાં રહ્યા બાદ એ ભાનમાં આવે છે, પણ એની યાદશક્તિ ડિલીટ થઈ ગઈ છે. પોતાનું નામ પણ એને યાદ નથી. માત્ર કેટલાક અલપ ઝલપ દૃશ્યો જ એની આંખ સામે આવે છે, એટલું જ. આ બે મહિના દરમ્યાન એક યંગ ફિમેલ ડૉક્ટર એની સારવાર કરી રહી છે. અફ કોર્સ, એને આ યંગ પેશન્ટ પ્રત્યે ફીલિંગ પણ ક્રિએટ થઈ છે. અઠંગ વાચક અત્યારે અમેરિકન રાઇટર હર્મન મેલવિલની નોવેલ ‘મોબિ-ડિક’ વાંચી રહી છે. એટલે તેના મુખ્ય પાત્રની જેમ આ રહસ્યમયી પેશન્ટને પણ એ નામ આપે છે ‘ઇશ્માઇલ’.બીજી બાજુ, ભયાનક બ્લડબાથ પછી જેલમાંથી એક ડ્રગ લૉર્ડ નામે ‘લી’ને ભગાડી દેવામાં આવે છે. હવે લી પોતાના માણસોને આ ઇશ્માઇલને પતાવી દેવા માટે મોકલે છે (‘બૉર્ન’ સિરીઝ યાદ આવી ને?!). ધીમે ધીમે એની યાદદાસ્ત પાછી આવે છે અને એ સાથે એને એ પણ યાદ આવે છે કે હજી જૂનો હિસાબ પતાવવાનો છે ને એક અમૂલ્ય ચીજ પણ છોડાવવાની છે. થોડી મિનિટોની રોમેન્ટિક પળો સિવાયની આ આખી ફિલ્મમાં ઍક્શન-ઍક્શન અને ઍક્શન જ ભરી છે.
  • વેલ, ‘હેડશૉટ’માં ઘણે ઠેકાણે ક્લિશૅ ફિલ્મી લિબર્ટીઝ લેવાઈ છે. જેમ કે, ટાણે જ વિલનલોગની બંદૂકોની ગોળીઓ ખાલી થઈ જાય, ઑટોમેટિક ગન્સમાંથી સૅકન્ડના ડઝનબંધના હિસાબે ગોળીઓ વછૂટતી હોય પણ સાહેબોને એકેય ન લાગે, નાની અમથી વાતમાં માણસોને મૂળાની જેમ સમારી નાખતો વિલન અણીના સમયે કશું રિએક્ટ ન કરે, ટાણે વિલનલોગ બંદૂકો ફગાવીને મુષ્ટિયુદ્ધ-લાતયુદ્ધ કરવાનો ફેંસલો કરે, ગોળીઓના વરસાદમાં માણસની ડૅડબૉડીની આડશ લઇને ફરતી વ્યક્તિને એકેય ગોળી ન વાગે વગેરે. સ્ટોરી પણ ઘણે અંશે પ્રીડિક્ટેબલ છે અને ‘બૉર્ન’ સિરીઝ જોયેલી હોય તો તેના જેટલી સ્માર્ટ પણ ન લાગે. છતાં બે કલાક કરતાં પણ ઓછા સમયની ‘હેડશૉટ’ પાંચ મિનિટ માટે પણ આપણને જગ્યાએથી ચસકવા દેતી નથી. તેનું કારણ છે આ ફિલ્મની ટ્રીટમેન્ટ અને એક પછી એક સતત ચાલ્યા કરતી અનબિલિવેબલ ઍક્શન સિક્વન્સીસ.
  • જૅકી ચૅનની જેમ આ ઇન્ડોનેશિયન સ્ટાર ઇકો ઉવૈસ પણ પોતાની ઍક્શન જાતે જ કોરિયોગ્રાફ કરે છે અને પોતાની સ્ટન્ટ ટીમને પણ સાથે રાખે છે. એટલે જ અહીં સતત એક રિધમમાં ચાલતી અફલાતૂન માર્શલ આર્ટ જોવા મળે છે. આગળ કહ્યું તેમ, આ ફિલ્મમાં એટલી બ્રુટાલિટી છે કે ગમે તેવું કઠણ કાળજું હોય તોય બે-એક ઠેકાણે આપણે પણ આંખો બંધ કરી દેવાની ઇચ્છા થાય. હિંસામાં પણ કેવું ઇમેજિનેશન હોઈ શકે તેનું આ ફિલ્મ મસ્ત એક્ઝામ્પલ છે. અહીં ગરદનમાં ધારદાર ચપ્પુ કે ચોપસ્ટિક ઘુસાડી દેવામાં આવે તો લોહીના ફુવારા છૂટે છે, હાડકું ભાંગે તો હાથ કે પગ બૅન્ડ થતાં દેખાય, માથામાં ટાઇપરાઇટર છૂટ્ટું મારવામાં આવે તો આંખમાં તેની કીઝ ખૂંપેલી હોય, બંદૂકની છૂટ્ટી ગોળી આંખમાં ધરબી દેવાય, કોઇની ગરદનમાં છરો વાગે તો છરો ગરદન-ચામડીની આરપાર નીકળતો દેખાય, હાથમાં લોઢાનો સળિયો ખૂંપેલો હોય અને મહાશય ફાઇટ કરતા હોય, માણસના ચહેરા પર મુક્કા મારવાનું શરૂ થાય તો ચહેરાનો છુંદો ન થઈ જાય ત્યાં સુધી બ્લોઝ ચાલુ રહે… રિમેમ્બર, આ બધાં સૅમ્પલ માત્ર છે!
  • ‘હેડશૉટ’ને એકદમ ફ્રેશ બનાવતું તેનું વધુ એક સ્ટ્રોંગ પાસું છે તેનું કેમેરા વર્ક. મોટાભાગની ફિલ્મ સ્ટેડીકેમ એટલે કે હાથમાં પકડીને હલકડોલક થતા કેમેરાથી શૂટ થઈ છે. મોટાભાગી ફાઇટ સિક્વન્સીસ વખતે પણ હૉલિવૂડની ફિલ્મોની જેમ દર સેકન્ડે કટ્સ વાગવાને બદલે સીન સળંગ ચાલતો રહે. એટલું જ નહીં, હીરો-વિલન અને ફંગોળાતા મનુષ્યોની સાથેસાથે કેમેરા પણ ફંગોળાતો અને વિવિધ ઠેકાણે ફોકસ થતો રહે. એટલે આપણને ત્યાં એમની વચ્ચે રહીને જ જોતા હોઇએ એવી જ ફીલ આવે.
  • આટલી બ્રુટલ અને મસાલા ફિલ્મ હોવા છતાં તેમાં મૅટાફર અને સિમ્બોલ પણ શોધી શકો (જોકે તે કહેવામાં સ્પોઇલરનું જોખમ છે!). મિનિમમ ડાયલોગ્સ સાથે માત્ર સીનની મદદથી જ સ્ટોરી કહેવાની કળા પણ આ ફિલ્મમાં તમે જોઈ શકો.
  • ઓલમોસ્ટ આખી ફિલ્મમાં હીરો ઇકો ઉવૈસ જેટલી ફાઇટ કરે છે એ દરમ્યાન એ ઘવાયેલો છે, ઇજામાંથીheadshot-movie-poster-2-india-release-2017 બહાર નથી આવ્યો અને છતાં વધુ ને વધુ લોહી રેડતો રહે છે. બે ફાઇટ વચ્ચે જરાય સમય આપ્યા વિના સતત ચાલતી રહેતી ‘હેડશૉટ’ જોઇને હીરો થાકતો કેમ નથી એવો સવાલ થાય તો તે તદ્દન સ્વાભાવિક છે. હીરોની સામે એવી ચૅલેન્જ ઊભી કરો અને એવો વિલન એની સામે લાવીને મૂકી દો, જેને પરાસ્ત કર્યા પછી આપણને પણ એક તામસિક સંતોષ મળે. એવો જ ખૂંખાર વિલન અહીં પણ છે. એ શાંત હોય ત્યારે પણ એની અનપ્રીડિક્ટેબિલિટી આપણને ડરાવતી રહે.
  • રિમેમ્બર, ‘હેડશૉટ’ એ ‘રેઇડ’ નથી. છતાં તેનાથી ખાસ ઊતરતી પણ નથી. ભયંકર ક્રૂરતા અને લોહીની નદીઓ જોવામાં ચીતરી ન ચડતી હોય કે ધ્રૂજી ન ઊઠતા હો તો આ ફિલ્મ તમારા માટે છે.

રેટિંગઃ ***1/2 (સાડાત્રણ સ્ટાર)

Copyright © Jayesh Adhyaru. Please do not copy, reproduce this article without my permission. However, you are free to share this URL or the article with due credits.

રાબતા

બે ભવનો કંટાળો

***

૧૦૦ ટકા શુદ્ધ કંટાળો કોને કહેવાય તેનો અનુભવ કરવો હોય તો આ ફિલ્મ જોઈ આવો.

***

thequint2f2017-042f38b61631-20fe-4ed8-830e-6c941ccb7d392fraabta20first20look‘રાબતા’ એટલે જોડાણ-કનેક્શન. ફિલ્મનું સ્લોગન પણ છે ‘એવરીથિંગ ઇઝ કનેક્ટેડ’. ફિલ્મ જોયા પછી સમજાય છે કે તે એવરિથિંગ એટલે બેહદ કંટાળો, માથાનો દુખાવો, સાઉથની ફિલ્મમાંથી ઉઠાંતરી, એક ટકો પણ ક્રિએટિવિટીનો અભાવ, અઢી કલાકનું કચુંબર અને પૈસાનો બગાડ. વળી, ફિલ્મના પોસ્ટરમાં આપેલા ‘ઇન્ફિનિટી-અનંત’ના સિમ્બોલની જેમ આ બધું સતત ચાલ્યા જ કરે છે.

હમારી અધૂરી કહાની

અગાઉ ‘ધોની’ બનીને રિટાયર થયેલો શિવ (સુશાંત સિંઘ રાજપુત) બુડાપેસ્ટ-હંગેરીમાં બૅન્કની નોકરી કરવા જાય છે. જોકે ત્યાં જઇને એ સુશાંત સિંઘમાંથી રણવીર સિંઘ બનીને રૂપાળી છોકરીઓ પટાવવા માંડે છે તે અલગ વાત છે. આ જ ક્રમમાં એને સાયરા સિંઘ (ક્રિતી સેનન) મળે છે. બે જ દિવસમાં બંનેનો પ્રેમ બૅડરૂમ સુધી પહોંચી જાય છે. એમની પ્રેમ-પ્રેમની રમત ચાલુ હોય છે ત્યાં જ એક લિકર કિંગ ઝાકિર મર્ચન્ટ ઉર્ફ ‘ઝૅક’ (‘નીરજા’ ફૅમ જિમ સાર્ભ)ની એન્ટ્રી થાય છે. શિવ સાથે કમિટેડ હોવા છતાં સાયરા સાઇકો ઝૅક સાથે લટુડી પટુડી થાય છે. દારૂનો નશો ઊતરે ત્યારે સાયરાને ટ્યુબલાઇટ થાય છે કે ઝૅક તો આઠસો વર્ષથી એની પાછળ પડ્યો છે. મીન્સ કે, એ ગયા ભવનો અધૂરો પ્રેમ પામવા પાછો આવ્યો છે. ઇવન પોતે અને શિવ પણ પ્રેમની બીજી ઇનિંગ્સ રમવા પૃથ્વી પર આવ્યાં છે.

૮૦૦ વર્ષ જૂની મગજમારી

બૉલીવુડમાં ‘શાયરા’ અને ‘કાયરા’ના ઉપદ્રવ પછી હવે ‘સાયરા’ તરીકે આવેલી ક્રિતી બુડાપેસ્ટમાં ‘ચૉકલેટિયર’ છે. પણ એક તો એ ગ્લવ્સ પહેર્યા વિના ચૉકલેટ બનાવે છે અને પોતાની જ ચૉકલેટમાં આંગળી ખેંસીને ચાટે છે. સુશાંત બૅન્કર છે, પણ એની પાસે બૅન્કિંગ સિવાય બધું જ કરવાનો સમય છે. ક્રિતી એની ઑફિસમાં બૉસ હોય ત્યારે એના ટૅબલ પર પણ બેસે છે. પ્રોડ્યુસરમાંથી ડિરેક્ટર બનેલા દિનેશ વિજનનું વિઝન કેટલું ક્લિયર (યાને કે બ્લર) છે તે આટલી નાની ડિટેઇલમાંથી પણ ખબર પડી જાય છે. જોકે ડિરેક્ટરની હિંમતને દાદ દેવી પડે. એમણે સીધો ‘બાહુબલિ’ના ડિરેક્ટર એસ. એસ. રાજમૌલિના ઘરે જ હાથ માર્યો છે. એમની ૨૦૦૯માં આવેલી ફિલ્મ ‘મગધીરા’ની જ વાર્તા બેઠ્ઠી લઈ લીધી છે. આ મુદ્દે કૉર્ટમાં કૅસ પણ થયેલો. એક જમાનામાં ઘરે દરજી બેસાડતા એમ સિદ્ધાર્થ-ગરિમા નામની લેખકજોડીને મગધીરાની વાર્તામાં ‘બેફિકરે’, ‘એ દિલ હૈ મુશ્કિલ’, ‘લવ આજકલ’, ‘મિર્ઝયા’નો મસાલો ઉમેરીને એક ભેળપુરી તૈયાર કરવાનું કામ સોંપ્યું છે. પરિણામે અઢી કલાકની આ ફિલ્મ રૂપે જે કંઈ બન્યું છે તે આપણે કોઈ કરુણ ઘટનાના મૂક સાક્ષી બનતા હોઇએ એવી પીડા સાથે સહન કરતા રહીએ છીએ.

‘રાબતા’માં લગભગ બધું જ ઇલ્લોજિકલ અને કંટાળાજનક છે. સુશાંત બૅન્કર અને ક્રિતી ચૉકલેટિયર નથી લાગતી. એક સાદી દેશીહિસાબ પણ ન વેચી શકે એવો સાઇકો માણસ અહીં ‘લિકર બૅરન’ છે. સુશાંત આસ્થા ચૅનલમાંથી ડાઉનલોડ કર્યો હોય એવો સંસ્કારી પ્લેબોય લાગે છે. બંનેની લવસ્ટોરી પણ હૉસ્પિટલના ભોજન જેવી ફિક્કી છે. કશા જ કારણ વિના બંને ભેગાં થાય, છૂટાં પડે, ફરી પાછાં ભેગાં થાય, ફરી છૂટાં થાય… બસ, એક આપણો જ છૂટકારો નથી થતો.

જાણે કંટાળાની કોટડીમાં પૂરી દીધા હોય એવી હાલત થાય એટલે આપણું દિમાગ પણ જથ્થાબંધ સવાલો પૂછવા પર ચડી જાય છે. જેમ કે, ધૂમકેતુ અહીં ઉલ્કાપાત જેવો કેમ દેખાય છે? શહેર સાથે કશું જ કનેક્શન ન હોવા છતાં ફિલ્મની સ્ટોરી બુડાપેસ્ટમાં શા માટે આકાર લે છે? દર બીજી મિનિટે હંગેરી ટુરિઝમની જાહેરાત કરતા હોય એમ બુડાપેસ્ટ-દર્શન જ કેમ કરાવવામાં આવે છે? ક્રિતી સેનન એને મળતા દરેક પુરુષના પ્રેમમાં કેમ પડી જાય છે? અજાણ્યા પુરુષને એ પોતાના ઘરમાં કેમ આવવા દે છે? જળોની જેમ ચોંટતો હોવા છતાં ક્રિતી સુશાંતના પ્રેમમાં શું કામ પડે છે? ક્રિતી સહિત સૌ ક્રિતીનું જ સાઇકોઍનાલિસિસ શા માટે કર્યા કરે છે? પુનર્જન્મની સ્ટોરી છે તે ખબર હોવા છતાં સૌ ‘હમ પહલે કભી મિલ ચૂકે હૈ’ એવી ક્લિશૅ લાઇનો શા માટે બોલ્યા કરે છે? ૮૦૦ વર્ષ પહેલાંની આગલા ભવની સ્ટોરીમાં સુશાંત ફરહાન અખ્તર જેવા હસ્કી અવાજમાં શા માટે બોલે છે? એ લોકોની ભાષા ‘મોહેંજો દારો’ જેવી કેમ લાગે છે? તેમાં કશું સમજાતું ન હોવા છતાં સબટાઇટલ્સ કેમ નથી? એ બધું ‘ગૅમ ઑફ થ્રોન્સ’ જેવું કેમ લાગે છે? ગયા ભવનાં ક્રિતી-સુશાંત જંગલમાં શા માટે દોડાદોડી કરે છે? રાત્રે સરખું ઊંઘી ન શકતી ક્રિતી પાણીની અંદર આખો આગલો ભવ કઈ રીતે યાદ કરી લે છે અને ત્યાં સુધી એ જીવતી કઈ રીતે રહી શકે છે? ૧૦૦-૨૦૦ ફૂટ ઊંચેથી પટકાવા છતાં એને કેમ કશું થતું નથી? રાજકુમાર રાવ ૮૦૦ વર્ષથી મૅકઅપ કરાવતો બેઠો હોય એમ ‘રામસે બ્રધર્સ’ના ભૂત જેવો કેમ દેખાય છે? માંડ બસ્સો વર્ષ પહેલાં થઈ ગયેલા ગાબિલનો શૅર ૮૦૦ વર્ષ પહેલાંનો રાજકુમાર રાવ કઈ રીતે મારી શકે છે? એક મિનિટ, એ ફિલ્મમાં જ શા માટે છે? સાવ નિર્જન સ્થળે સુશાંત મિનરલ વૉટરની બૉટલ કેવી રીતે શોધી લાવે છે? દીપિકા જૂની ફિલ્મનું ગીત ગાવા શા માટે આવે છે? વરુણ શર્મા (ઉર્ફ ‘ફુકરે’નો ‘ચૂચો’) બધા કલાકારોનો દોસ્તાર કઈ રીતે હોઈ શકે? આપણે આ ફિલ્મમાં શા માટે બેઠા છીએ?

જેનું ધડ-માથું-મગજ એકેયનો મેળ ન પડતો હોય તેવી કાળાડિબાંગ અંધકાર જેવી આ ફિલ્મમાં ઝબૂકતા તારા જેવી ગણીગાંઠી પૉઝિટિવ બાબતો પણ છે. જેમ કે, ભલે અહીં તહીંથી ઊસેટીને ભેગાં કર્યાં હોય, પરંતુ ફિલ્મનાં મોટા ભાગનાં ગીતો સહ્ય છે. અરિજિત સિંઘે ગાયેલું ‘ઇક વારી આ’ સોંગ તો રિલીઝ થયું ત્યારથી જ હિટ છે. જ્યારે ફિલ્મનું ટાઇટલ સોંગ ‘કુછ તો હૈ તુઝસે રાબતા’ છેક ‘ઍજન્ટ વિનોદ’ના જમાનાથી હિટ છે. ‘મૈં તેરા બૉયફ્રેન્ડ’ ગીત હની સિંઘની ઝેરોક્સ જેવા દેખાતા પંજાબી ગાયક જે સ્ટારે ગાયું ત્યારથી હિટ છે. ફિલ્મમાં ‘એક લડકી ભીગી ભાગી સી’નું ક્લબ મિક્સ પણ ઘુસાડાયું છે. જે કિશોર કુમાર-મધુબાલાના યુગથી હિટ છે. ટૂંકમાં બીજું ગમે તે હોય, આ ફિલ્મનું મ્યુઝિક હિટ છે. પરંતુ બે ગીતોની વચ્ચે ચાલતી ફિલ્મ એટલી બોરિંગ છે કે ગીતો અલગથી જ સાંભળી લેવાં. ક્યાંક ડાયલોગ્સમાં સ્માર્ટનેસના ચમકારા દેખાય છે, ત્યાં જ સેક્સિસ્ટ અને હોમોફોબિક કોમેડી એમાંય પંક્ચર પાડી દે છે.

ટ્રેલરથી પણ દૂર રહેજો

‘રાબતા’માં આ ભવ કે આગલો ભવ બેમાંથી એકેયમાં ભલીવાર નથી. એના કરતાં ઑરિજિનલ કૃતિ ‘મગધીરા’ કે પછી ‘મધુમતી’, ‘મિલન’થી લઇને ‘કર્ઝ’ જેવી પુનર્જન્મની થીમ પર બનેલી ફિલ્મો વધુ એકવાર જોઈ લેવી વધુ ફાયદાનો સોદો છે. હા, તમને સુશાંત કે ક્રિતી ક્યુટ લાગતાં હોય તો ભગવાન તમારું ભલુ કરે.

રેટિંગઃ * (એક સ્ટાર)

(Reviewed for Gujarati Mid Day)

Copyright © Jayesh Adhyaru. Please do not copy, reproduce this article without my permission. However, you are free to share this URL or the article with due credits.

Wonder Woman

  • wonder_woman_ver8_xlgગયા વર્ષે ‘બૅટમેન વર્સસ સુપરમેન’ જોતી વખતે ક્લાઇમેક્સમાં જ્યારે બૅટમેનની ગાડી ખોટકાયેલી અને એની બરાબરની વાટ લાગેલી ત્યારે આકાશમાંથી વીજળી પડે એમ એક બાનુની એન્ટ્રી થઈ હતી. એને જોઇને ઑડિયન્સે જાણે ‘બાહુબલિકા’ પાછી મળી હોય એમ ચિચિયારીઓ બોલાવેલી. ‘બાહુબલિ બાહુબલિ’ની જેમ ‘વન્ડર વુમન’ના પોકારો પણ થયેલા. ત્યારે થયેલું કે મારી બેટી છે તો જોરદાર બાકી! બૅટમેન ને સુપરમેન પોતપોતાના ‘ક્રાઇમ માસ્ટર ગોગો’ જેવા ‘ઘાઘરા’ સાચવીને પાછળ ઊભા હોય અને બંનેની આગળ મોરચો સંભાળીને ઊભેલી વન્ડર વુમનને જોઇને મારીય આંખ પર બરફના ક્યુબ મૂક્યા હોય એવી ટાઢક થયેલી. હવે કટ ટુ 2017ની ‘વન્ડર વુમન’.
  • અહીં વન્ડર વુમન બનેલી ઇઝરાયેલી એક્ટ્રેસ ગાલ ગડોટ એટલી બધી ક્યુટ, બ્યુટિફુલ અને વન્ડરફુલ છે કે
    screen-shot-2017-03-20-at-4-28-28-pm
    ‘મિસ ઇઝરાયેલ’ રહી ચૂકેલી ગાલ ગડોટ

    એની દિલધડક બ્યુટિની શાનમાં આખો શબ્દકોશ ઊલેચી નાખવાનું મન થાય. જો ‘વન્ડર વુમન’માં કોઈ જ સ્ટોરી ન હોત અને અઢી કલાક સુધી એ કેમેરા સામે સ્માઇલ જ કરતી રહી હોત તોય મારા જેવાને એટલી જ મજા પડી હોત (કદાચ વધુ મજા આવી હોત)! એ જો ‘મોસાદ’માં હોય તો પોતાની બ્યુટિથી જ દુશ્મનોનો ખેલ ખતમ કરી શકે!

  • લગાતાર ઘણી બધી સુપરહીરો મુવીઝ જોયા પછી નવી ફિલ્મ જોવાના ઉત્સાહમાં થોડી ઓટ આવે છે. કેમ કે, એક તો બધી ફિલ્મોના પાયામાં એ જ જમાના જૂની ‘ગુડ વર્સસ ઇવિલ’ની બબાલ હોય. ક્યાંકથી કોઈ પડછંદ દૈત્ય આવીને વિનાશનું સુનામી વેરવા માંડે. એટલે દુનિયાને બચાવવાની જવાબદારી સુપરહીરોલોગ પર આવી પડે. પાછું સુપરહીરોઝની નાતમાં પણ ‘માર્વેલ’ અને ‘DC’ એમ બે ચોકા હોય અને દરેકની બૅકસ્ટોરી અને ઇન્ટર્નલ કોન્ફ્લિક્ટ્સ. એટલે દર વખતે નવી સુપરહીરો ફિલ્મ જોવા જતાં પહેલાં થોડું ‘હોમવર્ક’ કરવું પડે. આખી ફિલ્મ આર્ટિફિશ્યલ-અંધારિયા CGIથી ઊભરાતી હોય અને છેલ્લે કાન ફાડી નાખે એવા ધડાકા-ભડાકા સાથે ફિલ્મ પૂરી થાય. પરંતુ થૅન્ક ગૉડ ઑફ ઑલ ગૉડ્સ, ‘વન્ડર વુમન’માં એવું નથી. વેલ, મોસ્ટ્લી!
  • ‘બૅટમેન વર્સસ સુપરમેન’માં દેખાયેલા એક ફોટોગ્રાફથી શરૂઆતમાં જ આખી ફિલ્મ એક સૈકા પહેલાંના ફ્લૅશબેકમાં સરી પડે છે. એ સાથે જ શરૂ થાય છે ‘વન્ડર વુમન’ના ઑરિજિનની સ્ટોરી. દુનિયાના હોકાયંત્રમાં ક્યાંય પકડાય નહીં એવા એક ટાપુ નામે ‘થેમિસ્કિરા’ પર માત્ર સ્ત્રીઓનું જ રાજ છે. ‘એમેઝોન’ પ્રજાતિની એ સ્ત્રીઓની અને એ ટાપુની રચના ખુદ ભગવાને કરેલી છે અને એમનું નામ ઈશ્વરના વંઠેલ સંતાન એવા ‘એરિસ’થી માનવજાતને બચાવવાનું છે. જબરદસ્ત લડાયક એવી આ એમેઝોન સ્ત્રીઓની રાણી ‘ક્વીન હિપોલિતા’એ માટીમાંથી એક દીકરી બનાવેલી, જેમાં ખુદ ઈશ્વર ‘ઝિયસે’ પ્રાણ પૂરેલા. એ દીકરી એટલે ‘પ્રિન્સેસ ડાયાના’. પોતાની માતાની મરજી વિરુદ્ધ ડાયાના પોતાની માસી ‘એન્ટિઓપી’ પાસે યુદ્ધની તાલીમ લે.વર્ષો પછી એક દિવસ આ ટાપુ પર એક પુરુષની એન્ટ્રી થાય, એની સાથે આવેલા કટકની સાથે ભીષણ યુદ્ધ કર્યા બાદ ડાયાનાને ખ્યાલ આવે કે આ ટાપુની બહાર પણ એક દુનિયા છે, જ્યાં વધુ એક ભીષણ યુદ્ધ ચાલી રહ્યું છે. એ યુદ્ધ એટલે ‘ધ ગ્રેટ વૉર’, જેને આપણે ‘પહેલું વિશ્વયુદ્ધ’ કહીએ છીએ. ત્યારપછી ‘પુરુષોની દુનિયા’માં ‘પ્રિન્સેસ ડાયાના’ પ્રેમ, વિરહ, ભય, ભૂખ, પીડા, મૃત્યુ, યુદ્ધ, સારા-નરસા માણસો બધાનો અનુભવ કરે અને એક બાળસહજ ‘પ્રિન્સેસ’માંથી મૅચ્યોર ‘વન્ડર વુમન’માં કન્વર્ટ થાય. અને હા, પેલો એરિસ પણ ક્યાંક છે, પણ કોણ છે એ? અને એ શું કરવાની ફિરાકમાં છે?
  • લગભગ અઢી કલાકની ‘વન્ડર વુમન’ છેલ્લાં થોડાં વર્ષોમાં આવેલી બેસ્ટ સુપરહીરો મુવી છે (અફ કોર્સ, બિસાઇડ્સ ‘ડૅડપૂલ’!). પહેલી રિફ્રેશિંગ વાત છે રોલ રિવર્સલ. નૅચરલી અહીં સુપરહીરોને બદલે ‘સુપરહીરોઇન’ કેન્દ્રમાં છે. એટલે જ જ્યારે હીરો મુશ્કેલીમાં હોય ત્યારે એને દરિયાના પેટાળમાંથી પણ હિરોઇન બહાર ખેંચી લાવે. પોતાના પર કે નિર્દોષ લોકો પર હુમલો થાય ત્યારે સ્ત્રીઓ આગેવાની લઇને યુદ્ધે ચડે. જ્યારે સૈનિકો મચ્છરોની જેમ મરતા હોય ત્યારે તમામ જોખમોને અવગણીને પણ આ વન્ડર વુમન મોરચો સંભાળે અને યુદ્ધ પર શાંતિનું બરાબરનું બૂચ મારી દે.
  • આ ફિલ્મમાં સુપરહિરોઇનની સ્ટોરી છે અને ફિલ્મની ડિરેક્ટર પણ એક સ્ત્રી (પૅટી જેનકિન્સ)એ ડિરેક્ટ કરેલી છે. એટલે નૅચરલી તેમાં ફેમિનિઝમની પણ હિન્ટ છે. પહેલા વિશ્વયુદ્ધ વખતે બ્રિટિશ રાજનેતાઓની ચર્ચામાં એક સ્ત્રીની હાજરી માત્રથી એ લોકો બેબાકળા થઈ ઊઠે અને એમાંય સ્ત્રી જ્યારે પોતાનો એકદમ ફ્રેન્ક ઑપિનિયન વ્યક્ત કરે એટલે તો હાહાકાર! ડાયાના માટે જ્યારે પ્રોપર કપડાં ખરીદવાનાં થાય તે વખતે સ્ત્રીઓનાં શરીરને કોર્સેટમાં બાંધીને એક ચોક્કસ ફિગર મેન્ટેઇન રાખવાની માનસિકતા પર પણ એક કમેન્ટ છે. પુરુષો જ્યારે પોતાની તાકાત પર મુસ્તાક હોય ત્યારે અચાનક એક સ્ત્રી આવીને એમને ભોંય ભેગા કરી દે ત્યારે આપણનેય થાય કે અમારા તરફથી પણ એક ઊંધા હાથની ચોડી દે! પોતાને જે યોગ્ય-સાચું લાગે તે કરવામાં પ્રિન્સેસ ડાયાના કોઈ પુરુષની પરવાનગીની રાહ જોતી નથી.
  • મોટા ભાગની ફિલ્મનો ટૉન હળવો છે, એટલે ક્યાંય કંટાળવા જેવી મોમેન્ટ્સ નથી. સ્ટોરી પ્રોગ્રેશન એટલું મસ્ત છે કે ખાસ્સી લાંબી હોવા છતાં ક્યાં ઇન્ટરવલ આવે એય ખ્યાલ રહેતો નથી. હા, ઇન્ટરવલ પછી ફિલ્મ થોડી લાંબી લાગે છે ખરી. CGIથી ભરેલા ક્લાઇમેક્સના સીનને બાદ કરતાં ફિલ્મની બધી જ ઍક્શન સિક્વન્સ ખરેખર થ્રિલિંગ છે. એમાંય થેમિસ્કિરા ટાપુ પર સ્ત્રીઓ દ્વારા થતી ઍથ્લેટિક ફાઇટ (જેમાં આપણને ‘બાહુબલિ’ યાદ આવ્યા વિના રહે નહીં!) અને યુદ્ધ વખતની સિક્વન્સીસ તો ખાસ.
  • પ્રિન્સેસ ડાયાના ‘ટારઝન’, ‘જ્યોર્જ (ઑફ ધ જંગલ)’, ‘મોર્ક એન્ડ મિન્ડી’ના રોબિન વિલિયમ્સ કે એના પરથી આવેલા આપણા ‘પીકે’ની જેમ બહારની પ્રેક્ટિકલ દુનિયા અને તેની રીતરસમોથી અજાણ છે. એ ક્લૅશ ઑફ કલ્ચર્સમાંથી પણ હળવીફૂલ કોમેડી પેદા કરાઈ છે.
  • ઔદ્યોગિક ક્રાંતિના નામે ચારેકોર આવેલી ફેક્ટરીઓ-મિલોમાંથી ધુમાડો ઓકતા ઓગણીસમી સદીના લગભગ ડિસ્ટોપિયન લંડનને જોઇને ડાયાના કહે છે, ‘હિડિયસ’ યાને કે અત્યંત કદરૂપું (વિચારો, અત્યારે આપણે તો એના કરતાંય ક્યાંય વધુ પ્રદૂષિત અને ગંદા વાતાવરણમાં જીવીએ છીએ!). ‘ધ ગ્રેટ વૉર’ વિશે ફિલ્મમાં કહેવાય છે કે એ ‘ધ વૉર ટુ એન્ડ ઑલ વૉર્સ’. ત્યારે આપણને કડવું હસવું પણ આવે કે માનવજાતને ક્યારેય યુદ્ધ વગર ચાલ્યું છે? ઘરથી લઇને વિશ્વ સુધી કોઇપણ ઠેકાણે આપણે ‘લડ, નહીં તો લડનારો દે’ ટાઇપની ફિલોસોફીમાં જ વિશ્વાસ કરતા આવ્યા છીએ.
  • પૌરાણિક કથાઓ આપણી હોય કે ગ્રીક, ક્યાંક તો છેડા અડતા જ હોય. જેમ કે, અહીં વન્ડર વુમનના જન્મની સ્ટોરી આપણે ત્યાં પાર્વતીએ ગણેશનું સર્જન કરેલું એવી જ છે. પ્રિન્સેસ ડાયાના જ્યારે યુદ્ધક્ષેત્રમાં જાય છે અને ત્યાં પહેલીવાર એ હાથ-પગ ગુમાવેલા, લોહી નીંગળતા સૈનિકો, ભૂખે-તરસે તરફડતી સ્ત્રીઓ-બાળકો, મરતા લોકો જુએ છે ત્યારે હચમચી ઊઠે છે. આ એની ડિટ્ટો ‘સિદ્ધાર્થ’માંથી ‘બુદ્ધ’ બનવા જેવા જ રિયલાઇઝેશનની સફર છે.
  • ડિરેક્ટરની સૂઝ કહો કે અભિનેત્રી ગાલ ગડોટની દિલધડક બ્યુટિનો કમાલ કહો, ક્યાંય આપણને ‘વન્ડર વુમન’ પુરુષોની નજરે જોવાતા સેક્સ સિમ્બોલ જેવી લાગતી નથી. એને બદલે એ જ્યારે સ્ક્રીન પર હોય ત્યારે આપણને એક અજીબ ધરપત રહે છે.
  • અહીં વન્ડર વુમને લીડમાં રહેવાનું હતું અને એટલે જ ફિલ્મના લીડ એક્ટર ક્રિસ પાઇનની ભૂમિકા ખાસ્સીthis_is_as_good_as_it_gets_in_that_trailer-850x560 ટ્રિકી હતી. એ નબળો કે ડબ્બુ પણ ન દેખાવો જોઇએ કે વન્ડર વુમન પર છવાઈ જનારો પણ ન લાગવો જોઇએ. છતાં એની બહાદૂરી પણ બહાર આવવી જોઇએ. અહીં એ બધી જ વાતોનું બરાબર ધ્યાન રખાયું છે. ઇવન ડાયાના અને ક્રિસની લવસ્ટોરી પણ પરાણે ઠૂંસી હોય એવું લાગ્યા વિના આકાર લે છે. બાય ધ વે, ક્રિસ પાઇનની બ્લ્યુ આંખો, જાણે ચમકતા બ્લ્યુ LED!
  • દર સુપરહીરો ફિલ્મમાં મને એક કુતૂહલ રહ્યા કરે કે સુપરહીરોઝ તો અમર્ત્ય છે, વન્ડર વુમન પણ. આપણને ખબર છે કે એ ક્યારેય હારવાના નથી, તો પછી એમની સામે લડવા માટે હવે કેવા નવા વિલન લાવશે? વિલન શું કરશે, જેથી ‘મૅચ ફિક્સ’ હોવા છતાં આપણી થ્રિલ બરકરાર રહે? અહીં એક ઇવિલ જર્મન આર્મી જનરલ માનવજાતનો ખાત્મો બોલાવી દેવા માટે પોતાની સહયોગી ‘ડૉક્ટર ઇઝાબેલ મારુ’ ઉર્ફ ‘ડૉક્ટર પોઇઝન’ પાસે ઝેરી-અતિશય ઝેરી ગૅસ બનાવડાવી રહ્યો છે. હજી એ ઓછું હોય તેમ એક સિક્રેટ વિલન પણ છે, જેને અત્યારે સિક્રેટ જ રહેવા દઇએ.
  • સુપરહીરો ફિલ્મોમાં પોતાનાં લોજિક હોય છે, આપણો સિલેબસ ત્યાં કામ ન કરે. જેમ કે, મને સવાલ થાય કે વન્ડર વુમન પાસે એક પ્રચંડ ધડાકો કરવાની તાકાત છે, તો પછી એ આપણા ‘શહેનશાહ’ની જેમ હાથ પર ગોળીઓ ઝીલવાની મહેનત શા માટે કરે છે? એક ધડાકે વાત કેમ પૂરી કરતી નથી? ચારેકોર ઝેરી ગૅસ ફેલાયો હોય તો એ બાજુમાં જ ઊભેલાં અન્ય પાત્રોને કેમ અસર ન કરે?
  • ઇવન સેન્સર બૉર્ડનાં પણ પોતાનાં લોજિક છે. જેમ કે, એક દૃશ્યમાં ક્રિસ પાઇનના નંગુપંગુ શરીર પર એવું ગંદુગોબરું કાળું ધાબું માર્યું છે કે છૂટ્ટું ખાસડું ફેંકવાની ઇચ્છા થાય. આખી ફિલ્મની સ્પેશ્યલ ઇફેક્ટ્સ એક તરફ અને એ ફાટેલા કપડા પર કોન્ટ્રાસ્ટ મૅચિંગવાળું થીગડું માર્યું હોય એવું ધાબું બીજી તરફ. મોટા અક્ષરોમાં લખાયેલી ‘સ્મોકિંગ કિલ્સ’ની ઍડવાઇઝરી પણ એટલી બધી વખત આવે છે કે ઘણી વાર તો સ્ક્રીન પર કોણ સિગારેટ પીવે છે એ શોધવું પડે (મોસ્ટ્લી તો એ દેખાતું પણ નથી) {નિહલાની સાહેબે એવું લોજિક લગાવ્યું હશે કે આ હીરો તો અગાઉ સિગારેટ પીતો’તો એટલે અહીંયે એના ખિસ્સામાં પણ સિગારેટ તો પડી જ હશે ને? ભલેને દેખાતી ન હોય, એય નુકસાન તો કરે જ ને!}.
  • ગાલ ગડોટ ‘વન્ડર વુમન’ બનીને જ્યારે હવામાં જમ્પ લગાવે છે, જે સ્ફૂર્તિથી-સ્ટાઇલથી એ દીવાલ તોડીને એક હાથમાં તલવાર અને બીજા હાથમાં ઢાલ લઇને ઍન્ટ્રી મારે છે, જે રીતે એ પોતાનો સુપરહિરોઇન ગણવેશ ધારણ કરે છે, જે રીતે એ લલકાર કરે છે ‘આઈ એમ ડાયાના, પ્રિન્સેસ ઑફ ધ એમેઝોન્સ’ અને જે કાતિલાના અદાથી એ સ્માઇલ કરે છે… આઈ જસ્ટ લવ ધિસ વન્ડર વુમન.

રેટિંગઃ ***1/2 (સાડા ત્રણ સ્ટાર)

Copyright © Jayesh Adhyaru. Please do not copy, reproduce this article without my permission. However, you are free to share this URL or the article with due credits.

A Death In The Gunj

  • a-death-in-the-gunj-2‘ડૉન્ટ જજ અ બુક બાય ઇટ્સ કવર’ એવું અંગ્રેજીમાં કહે છે. ગુજરાતીમાં કોઇએ કહ્યું નથી એટલે હું કહું છું કે, ‘ડૉન્ટ જજ અ ફેમિલી બાય ઇટ્સ લાફ્ટર’. એક પરિવાર એક છત નીચે એકઠો થઇને સુરજ બડજાત્યાની ફિલ્મની જેમ હસતો હોય તો તેમાં ઑલ ઇઝ વેલ છે એવું માનીને ચાલતા થાઓ તો ઊંધે માથે પટકાઓ એવી શક્યતા છે. જો સપાટી પરના હાસ્યને સહેજ ખોતરો તો અંદર ચાલતાં અન્ડરકરન્ટ્સ મળી આવે. કેટલીયે અધૂરી ઇચ્છાઓ, અપેક્ષાભંગ, ગુસ્સો, ફ્ર્સ્ટ્રેશન, ઇર્ષ્યા, એકલતા, પીડા, દુઃખ અને ડર.
  • હવે કટ ટુ, મૅકક્લુસ્કીગંજ. એક વખતના બિહારમાં અને અત્યારના ઝારખંડમાં આવેલા આ નાનકડા ડુંગરાળ ગામમાં ત્રીસના દાયકામાં ચારસો જેટલા ઍન્ગ્લો ઇન્ડિયન પરિવારો વસતા હતા. બીજા વિશ્વયુદ્ધ પછી તેમાંથી મોટાભાગના જતા રહ્યા અને આજે ત્યાંની લીલોતરી વચ્ચે એકલતા અને સન્નાટાની બહુમતી છે. ઈ.સ. 1979ના ડિસેમ્બરના છેલ્લા અઠવાડિયામાં આ ગામમાં એક પરિવાર, મિત્રો ન્યુ યરની રજાઓ ગાળવા એકઠા થયેલા. તે અઠવાડિયામાં એમની સાથે જે કંઈ થયું તેની કાલ્પનિક સ્ટોરી એટલે કોંકણા સેન શર્માની બ્યુટિફુલી હૉન્ટિંગ ફિલ્મ ‘અ ડૅથ ઇન ધ ગંજ’. કોંકણા જેવી સુપ્રીમલી ટેલેન્ટેડ ઍક્ટર ડિરેક્ટરની કૅપ પહેરે ત્યારે આનાથી વધુ સારી ફિલ્મ હોઈ જ ન શકે.
  • કોંકણાના પપ્પા મુકુલ શર્મા એને નાનપણમાં એક વાર્તા સંભળાવતા. એ જ વાર્તાને પોતાની રીતે ડૅવલપ કરીને કોંકણાએ ‘અ ડૅથ ઇન ધ ગંજ’ તરીકે આપણી સામે પેશ કરી છે. આ ફિલ્મ ઑલરેડી ‘ટોરોન્ટો’, ‘બુસાન-સાઉથ કોરિયા’, ‘MAMI’ જેવા ફિલ્મ ફેસ્ટિવલોમાં પોતાનું કૌવત બતાવી ચૂકી છે અને હવે આપણે બસ એક ટિકિટ ખર્ચીને જોવા જઇએ એટલી વાર છે.
  • ફિલ્મનું ટાઇટલ જોઇને એટલું તો નક્કી છે કે ‘ગંજ’ એટલે કે અહીં મૅકક્લુસ્કીગંજમાં એક ડૅથ થાય છે તેની વાત છે. પણ એ ડૅથ કોનું છે, કયા સંજોગોમાં થાય છે અને તેના માટે કોણ જવાબદાર છે? ઇન ફૅક્ટ, ટ્રેલરમાં અને ફિલ્મના પહેલા જ સીનમાં કારની ડિકિમાં એક મૃતદેહને પ્રોપર્લી ગોઠવવાની વેતરણમાં પડેલા બે માણસ (ગુલશન દેવૈયા અને ‘નીરજા’, ‘રાબતા’ ફૅમ જિમ સાર્ભ) દેખાય છે.
  • આ ફિલ્મમાં જથ્થાબંધ પાત્રો/કલાકારો છે. ઓમ પુરી, તનુજા, રણવીર શોરી, ગુલશન દેવૈયા, કલ્કિ કેકલાં, તિલોત્તમા શોમ, જિમ સાર્ભ અને અબોવ ઑલ વિક્રાંત મૅસી. એક ક્યુટ ટેણી પણ ખરી. આ બધાં પાત્રોનાં નામ એમની વચ્ચેનાં રિલેશન વગેરેની ગડ બેસાડતાં થોડી વાર લાગે, પણ પહેલા જ સીનથી ફિલ્મ આપણને વૅક્યુમ ક્લીનરની જેમ અંદર ખેંચી લે.
  • આગળ કહ્યું તેમ 1979ના ડિસેમ્બરના છેલ્લા અઠવાડિયામાં એક પરિવાર-મિત્રો મૅકક્લુસ્કીગંજમાં ન્યુ યર મનાવવા આવે છે. મિસ્ટર એન્ડ મિસિસ બક્ષી (ઓમ પુરી અને તનુજા) મૅકક્લુસ્કીગંજમાં જ રહે છે. એમને ત્યાં મહેમાનોનું ધાડું આવે એટલે ઘર માણસો, અવાજો અને ઍક્ટિવિટીથી ભરાઈ જાય. ખાણી, પીણી, ડાન્સ, તોફાન-મસ્તી, પ્રેતાત્માને બોલાવવાની અને શરીરને શાંત કરવાની પ્રક્રિયાઓ, ખેલકૂદ, પિકનિક બધું જ થાય. આ મહેમાનો પોતાની સાથે સામાન ઉપરાંત ઉપરથી ન દેખાતો ઇમોશનલ બૅગેજ પણ લાવ્યા છે. ક્યાંક જૂનું પ્રેમપ્રકરણ છે જે લગ્ન પછી પણ ચાલુ છે, કો’ક ઇર્ષ્યાથી સળગી રહ્યું છે, કો’કને બીજાને હેરાન કરવામાં સૅડિસ્ટ આનંદ આવે છે, કો’ક વધતી ઉંમરને પકડી રાખવાનાં હવાતિયાં મારે છે, વધતી ઉંમર છતાં કો’કનું મૅલ શોવિનિઝમ ગયું નથી, કો’ક સતત પોતાની જવાબદારીઓ પૂરી કરી હોવાના પ્રયત્નોમાં છે, વડીલો જૂની કટાયેલી બંદૂકોની જેમ નામનાં વડીલ રહી ગયાં છે.
  • આ બધાની વચ્ચે-બધા સામે છતાં અદૃશ્ય એવું એક પાત્ર છે શ્યામલ ઉર્ફ ‘શુટુ’ (વિક્રાંત મૅસી). ૨૩ વર્ષનો59380-remzgmhbeb-1496088236 હૅન્ડસમ યુવાન. સ્માર્ટ, ઍજ્યુકેટેડ, ઇન્ટેલિજન્ટ, પણ ભીની રેતી જેવો સંવેદનશીલ અને સસલાની જેમ ક્યાંક લપાઈ જાય એવો ઇન્ટ્રોવર્ટ. એની અંદર ઇમોશન્સનો આખો જ્વાળામુખી ધખધખી રહ્યો છે. થોડા સમય પહેલાં જ એના પિતાનું અવસાન થયું છે, જેની પીડામાંથી એ બહાર આવ્યો નથી. એનાથીયે ખરાબ, આખા ઘરનું એ ડાર્ટ બૉર્ડ, પંચિંગ બૅગ છે. બધા એને બુલી કરે, કોઈ ફિઝિકલી, તો કોઈ ઇમોશનલી. ઘરનો નોકર પણ એ, ટાઇમપાસનું સાધન પણ એ, જૅલસી કાઢવાનું સાધન પણ એ અને વર્બલ ડાયેરિયા કરવાનું કમોડ પણ એ. એના પર હાથ ઉપાડી લેવામાં, પોતાના દોષનો ટોપલો એના પર ઢોળી દેતાં પણ કોઇને સંકોચ ન થાય. એ ભયંકર ફ્રસ્ટ્રેટ થાય, ગુસ્સે થાય. પણ એ ગુસ્સો એની આંખના ખૂણે આવીને અટકી જાય, ક્યારેય બહાર ન આવે. એટલે જ ઘરના કૅક્ટસ જેવા લોકો કરતાં એને આઠેક વર્ષની ભત્રીજી સાથે વધારે ભળે.
  • શુટુએ પોતાની એક ડાયરી પણ રાખી છે, જેમાં એણે ‘E’ અક્ષરથી શરૂ થતા પોતાના ફેવરિટ શબ્દોની યાદી બનાવી છે. જેમ કે, Eulogy, Esoteric. આ શબ્દો પણ એની પર્સનાલિટીનું પ્રતિબિંબ પાડે છે. Eulogy પરથી ખબર પડે છે કે એ હજી પોતાના પિતાની વિદાયના દુઃખમાંથી નીકળ્યો નથી. એ પોતાને Esoteric માને છે, યાને કે એને ઓળખી-સમજી શકે એવા મુઠ્ઠીભર લોકો જ છે. આમેય એ મૅનિએક મોટાઓની દુનિયામાં શુટુ ફિટ થતો નથી, એટલે જ એમનાથી સતત ભાગતો ફરે છે. શુટુને બાકીના લોકોની દુનિયા સાથે જોડતો એકમાત્ર સેતુ એટલે એની આઠ વર્ષની ભત્રીજી તાની. મોટેરાંની બેદરકારીની એના પર થતી અસર પણ નોટિસ થયા વિના રહેતી નથી.
  • એક મસ્ત ફિલ્મ થિયેટરમાંથી બહાર નીકળ્યા પછી પણ આપણો પીછો છોડતી નથી. ફિલ્મની વાર્તાના અન્ડરટૉન, મૅટાફર, ડાયલોગ્સ વગેરે બધું જ ફિલ્મ જોયાના દિવસો સુધી આપણા મનમાં ગ્રામોફોન રૅકર્ડની જેમ ચાલ્યા કરે. જેમ કે, ફિલ્મનાં પાત્રો જેવા બુલી-મૅન્ટલ-ફિઝિકલ અબ્યુઝર આપણી આસપાસ પણ હોય જ છે. માત્ર એ પોઇન્ટ ઑફ વ્યુથી જોવાની જ વાર હોય છે. ઇન ફેક્ટ, લાઇફના કોઈ ને કોઈ તબક્કે આપણે પણ શુટુ જેવા જ બુલિઇંગના ભોગ બન્યા હોઇએ અને શુટુ જેવા જ વિચારો આવ્યા હોય. આ બે પક્ષમાંથી એકેય સાથે આપણી જાતને આઇડેન્ટિફાય કરીએ એટલે એક સૅકન્ડ માટે થથરી જઇએ.
  • આ આખી ફિલ્મમાં ડૅથ-વિષાદ-પીડા સતત હવામાં તરતી મહેસૂસ થયા કરે. ઇવન શુટુના બિહેવિયરમાંથી પણ એ દેખાઈ આવે. જેમ કે, એ પોતાના સ્વર્ગસ્થ પિતાનું સ્વેટર પહેરીને ફરે, મરી ગયેલું ફૂદું પોતાની ડાયરીમાં રાખે કે પછી સૌની હેરાનગતિ જેવા બિલોરીકાચમાંથી તડકો પાડીને પોતાના જેવા જ એક ફૂદાને બાળી નાખે. આંગણમાં એક ‘ફેમિલી ટ્રી’ છે, જેના પર પરિવારના બધા સભ્યોએ પોતપોતાનાં નામ કોતરી રાખ્યાં છે. માત્ર એક જ સભ્યનું નામ નથી. જાણે એ પરિવારનો હિસ્સો જ નથી. પરંતુ જ્યારે એ ફેમિલી ટ્રી પર એનું નામ ‘લખાય’ છે ત્યારે…
  • 107 મિનિટની આ ફિલ્મમાં ડઝનેક પાત્રો છે, છતાં ક્યાંય ગિર્દી ન લાગે. કુટુંબના સભ્યો ઉપરાંત ઘરના નોકરોની પાસિંગ કમેન્ટ્સ જોઇને બે અલગ અલગ સોશ્યલ સ્ટ્રક્ચર વચ્ચેનો તફાવત પણ દેખાઈ આવે. ફિલ્મ કોઈ જ ઉતાવળ વિના હૉન્ટિંગ બૅકગ્રાઉન્ડ મ્યુઝિક સાથે હિલ સ્ટેશનના સુસ્ત દિવસની જેમ ધીમે ધીમે આગળ વધતી રહે અને આપણે તેમાં કળણની જેમ ખૂંપતા જઇએ. આ ફિલ્મની સિનેમેટોગ્રાફી પણ એવી ઇફેક્ટિવ છે કે વીતેલા વર્ષોના અવશેષ જેવું એ ઘર, બિહામણું જંગલ, કબ્રસ્તાન, અંધારી રાત, પડછાયા, ગાડીની હૅડલાઇટ બધું જ આપણી સામે ભૂતાવળની જેમ નાચતું રહે.
  • આ ફિલ્મ ક્લિયર્લી ‘ફેસ્ટિવલ સર્કિટ’ની ફિલ્મ છે. એટલે જ એમાં પાત્રો બિહારી-બંગાળી હોવા છતાં ધરાર ઇંગ્લિશ જ બોલે છે. ફિલ્મ સબટાઇટલ્સ સાથે ચાલે છે. કોઈ ગીતો નથી. ક્યાંક આપણે ફ્રસ્ટ્રેટ થઈ જઇએ કે પેલું પાત્ર આમ કેમ બિહેવ કરે છે? શા માટે એ કશું કરતો/કરતી નથી? કેમ ધૂંધવાઇને બેસી રહે છે? શા માટે અન્ય પાત્રો અને શુટુ વચ્ચે બ્લૅક એન્ડ વ્હાઇટ જેવું ક્લિયર ડિમાર્કેશન છે? ઇવન ક્યાંક અન્ય આઇકનિક ફિલ્મોની છાપ પણ દેખાઈ આવે. ફિલ્મની સ્પીડ પણ સ્લો લાગી શકે. પરંતુ એક વાત ચોક્કસ છે કે આવી ફિલ્મો જોવાની ટેવ ન હોય તોય આ ફિલ્મ જરાય બોરિંગ નથી બનતી. જો ઑફ બીટ અને વિચારતા કરી મૂકે તેવી સંવેદનશીલ ફિલ્મો જોવામાં રસ હોય તો આ ફિલ્મ જરાય ચૂકવા જેવી નથી.
  • વિઝ્યુઅલ સ્ટોરીટેલિંગ માટે પણ આ ફિલ્મ જોવા જેવી છે. જે રીતે તેમાં સિત્તેરનો દાયકો જીવંત થયો છે એ પણ મસ્ત છે. એમ્બેસેડર કાર, પોસ્ટ ઑફિસ જઇને ટ્રંક કૉલ બુક કરાવવો, એ વખતની હેરસ્ટાઇલ, કપડાં, નવી નવાઈનું ટૅપ રેકોર્ડર, ઍન્ગ્લો ઇન્ડિયન ક્વિઝિનની વાનગીઓ, એક રૉ ગામઠી ફ્લૅવર… બધું પાણીમાં મીઠું ભળે એ રીતે બ્લૅન્ડ થઈ જાય છે. આ બધું જ જાણે રસ્કિન બોન્ડની કોઈ સસ્પેન્સ-થ્રિલર વાર્તામાંથી સજીવન થયું હોય એવું જ લાગે છે.
  • બે વાત ઉનાળાના તડકા જેવી ક્લિયર છે. એક, કોંકણા સેન શર્મા ઇઝ અ માસ્ટર સ્ટોરીટેલર. બે, વિક્રાંત મૅસી ઍક્ટિંગની રેસમાં બહુ દૂર સુધી જવાનો.
  • ‘અ ડૅથ ઇન ધ ગંજ’ જુઓ તો આખી ફિલ્મને કે ફિલ્મના ક્લાઇમૅક્સના શુટુના મનની ઊપજ તરીકે જોશો તો પણ એક રસપ્રદ ઍન્ગલ મળશે. અને હા, આ ફિલ્મમાં એક ઠેકાણે (ફિલ્મ મૅકર અને કોંકણાની મમ્મી) અપર્ણા સેનની પણ હાજરી છે. ક્યાં એ શોધી કાઢવાનું કામ તમારું.

રેટિંગઃ **** (ચાર સ્ટાર)

Copyright © Jayesh Adhyaru. Please do not copy, reproduce this article without my permission. However, you are free to share this URL or the article with due credits.

Baywatch

ડૉન્ટ વૉચ

***

આ ફિલ્મ જોવા કરતાં દુઃખતી દાઢ પડાવી આવો, ફાયદામાં રહેશો.

***

342008_m1464661063નેવુંના દાયકાની શરૂઆતમાં આપણે ત્યાં સેટેલાઇટ ચેનલોનું નવું નવું આગમન થયેલું. તેમાં ‘બેવૉચ’ નામની સિરિયલે શોખીન વડીલો અને જુવાનિયાંવને બરાબરનો ચસ્કો લગાડેલો. તેમાં ટેલિવિઝન સ્ક્રીન પર લાલ બિકિની પહેરીને દોડતી ચાર-પાંચ કમનીય સુંદરીઓને જોવા માટે કેટલાય લોકો ઉજાગરા કરતા. તે સિરિયલના એકેય હપ્તાની સ્ટોરી ભલે ન ખબર હોય, પણ પામેલા એન્ડરસનનું નામ અને એના ફિગર વિશેની માહિતી ન હોય તેવો યુવાન તમને ન મળે. તે સિરિયલને ફિલ્મ સ્વરૂપે ફરીથી જીવંત કરવાનો આઇડિયા કાગળ પર કદાચ રોમાંચક લાગી શકે, પરંતુ પડદા પર તે સડી ગયેલી કેરી જેવું લાગે છે.

તેરે મેરે બીચ મેં

ફ્લોરિડાના ‘ઍમરાલ્ડ બે’ બીચ પર લાલ સ્વિમિંગ કોશ્ચ્યુમ ધારી લાઇફ ગાર્ડ ઍજન્સી ‘બેવૉચ’માં ભરતી ચાલી રહી છે. લગભગ સરખી જ લંબાઈ અને પહોળાઈ ધરાવતો મિચ બ્યુકેનન (ડ્વેઇન જ્હોનસન) અને કેટલીક ચુસ્ત બદન ધરાવતી યુવતીઓ ત્રણ નવાં રિક્રુટમેન્ટ કરી રહ્યાં છે. આપણને અમેરિકામાં નોકરીઓની સ્થિતિ વિશે ચિંતા થઈ આવે એટલી મોટી સંખ્યામાં યુવક-યુવતીઓ આ ત્રણ જગ્યા માટે ઊમટી પડ્યાં છે. થોડી એક્સરસાઇઝ અને બહુ બધા સ્કીન શૉ પછી તેમાં એક ભૂતપૂર્વ ઑલિમ્પિક સ્વિમર (ઝેક એફરોન), એક ચક્રમ અને એક યુવતીનું ટ્રેઇની લાઇફગાર્ડ તરીકે સિલેક્શન થઈ જાય છે. ત્યાં લાંબા-પહોળા મિચને શંકા જાય છે કે આ બીચ પર ડ્રગ્સની દાણચોરી ચાલી રહી છે. શંકા જાય છે ત્યાંના એક ક્લબની પહોંચેલી માલકિન વિક્ટોરિયા લીડ્સ (પ્રિયંકા ચોપરા) પર. હવે, આ વિક્ટોરિયાનું સિક્રેટ શું છે અને આ લાઇફગાર્ડ્સ ડૂબતા લોકોને બચાવવાની પોતાની ડ્યુટી છોડીને એસીપી પ્રદ્યુમ્ન જેવું કામ કરવામાં સફળ રહે છે કે કેમ એ જાણવા માટે તમારે પણ આ ફિલ્મમાં ઝંપલાવવાનું જોખમ ઉઠાવવું પડશે.

સમુંદર મેં નહા કે

આમ તો બહાર કાળઝાળ ગરમી પડતી હોય અને થિયેટરની અંદર મસ્ત ઠંડક હોય અને સામે ‘બેવૉચ’ જેવી ફિલ્મ ચાલી રહી હોય ત્યારે જાગતા રહેવું લગભગ અશક્ય છે. છતાં અનિદ્રા કે અન્ય મનો-શારીરિક કારણોસર તમે જાગતા રહો અને ફિલ્મ જુઓ તો તમને કંઇક આવાં દૃશ્યો દેખાય. સુપરહૉટ બિકિનીધારી યુવતીના સ્પર્શથી એક યુવાન એટલો બધો ઉત્તેજિત થઈ ગયો છે કે તેના શરીરનું ચોક્કસ અંગ ગુરુત્વાકર્ષણની અસરથી મુક્ત થઈ જાય છે. તે શરમથી બચવા માટે તે પાસે પડેલા એક બાંકડા પર ઝંપલાવે છે અને તે બેશરમ અંગ બાંકડામાં ફસાઈ જાય છે. લગભગ પાંચેક મિનિટ સુધી તે અંગને મુક્ત કરાવવાની ક્વાયત ચાલે છે. બીજું સેમ્પલ જુઓ, એક શબઘરમાં પોસ્ટમોર્ટમ કરેલા મડદાની તપાસ ચાલી રહી છે. ડ્વેઇન જ્હોનસન તેના સાથીદાર એફરોનની મસ્તી કરવા માટે તે મડદાના પ્રાઇવેટ પાર્ટનું પરીક્ષણ કરાવે છે. એટલું જ નહીં, તેના ફોટા પણ પાડે છે.

એક ‘સી’ ગ્રેડ કોમેડીમાં ચાલે તેવાં આ દૃશ્યો ખાસ કરીને યંગસ્ટર્સ પાસેથી સસ્તું હાસ્ય ઉઘરાવવા માટે મુકાયેલાં છે. પરંતુ તે એવાં ફૂવડ છે કે જો થિયેટરનાં એર કન્ડિશનમાંથી ઠંડી હવાની સાથોસાથ લાફિંગ ગૅસ પણ છોડવામાં આવે, તો જ તેમાં હસવું આવે. ફિલ્મનાં મોટાભાગનાં કોમિક દૃશ્યોની આ જ હાલત છે. જોકે ચીપ કોમેડી આ ફિલ્મનો મેઇન પ્રોબ્લેમ નથી. બેવૉચનો સૌથી મોટો ત્રાસ એ છે કે તેમાં ઑરિજિનાલિટી કે નવીનતા નામની કોઈ વસ્તુ જ નથી.

દર્શક તરીકે આપણને ખબર છે કે આ લોકો ભલે પ્રધાનમંત્રીની સામે ન જઈ શકે એવાં ટૂંકાં કપડાં પહેરીને ફરતાં હોય, પરંતુ તેમનું કામ દરિયામાં ડૂબતા લોકોનો જીવ બચાવવાનું છે. શરૂઆતમાં એક વખત એવું કરીને પણ બતાવે છે. પછી સીધા મુખ્ય વાત પર આવી જવાને બદલે ફરી પાછા કોઇકને બચાવવા જાય. એય પૂરતું ન હોય એમ દર થોડી વારે કંપનીના હ્યુમન રિસોર્સ ડિપાર્ટમેન્ટે મોકલાવેલી વર્ક રિસ્પોન્સિબિલિટીની શીટ ભરતા હોય એમ પોતાનાં કામ ગણાવ્યે જ રાખે.

ફિલ્મના પુરુષો બેશરમની જેમ સ્ત્રીઓનાં સ્તનની સામે તાક્યા કરે, એવું સેક્સિઝમ પચાવી જાઓ તોય ફિમેલ priyanka-story-647_120916011839કેરેક્ટર્સના ભાગે સેક્સ સિમ્બોલ બનીને ફરવા સિવાય કશું કામ નથી આવ્યું એ વાત કઠ્યા કરે. ખાસ કરીને હૉલીવુડમાં આ ફિલ્મથી જેની એન્ટ્રી થઈ રહી છે તે પ્રિયંકા ચોપરા માટે આપણને લાગી આવે. ‘પિંક પેન્થર-2’ની ઐશ્વર્યા રાયની જેમ પ્રિયંકા પણ અહીં ઠીકઠાક નેગેટિવ રોલમાં છે. પરંતુ આખી ફિલ્મમાં નાદિરા સ્ટાઇલના આઠ-દસ સીનને બાદ કરતાં એ જ ક્યાંય દેખાતી નથી. (સંસ્કારી લોકોનાં મનમાં) નેગેટિવિટી ઊભી કરવા માટે પ્રિયંકા પાસે ક્લિવેજના પ્રદર્શન સિવાય કશું જ કરાવાયું નથી. એટલે બિચારીની સ્કિલને બદલે સ્કિન જ દેખાઈ છે (રાધર, એય પૂરતી નથી દેખાઈ).

તાકાત માત્ર પુરુષો પાસે જ હોય, કટોકટીની સ્થિતિમાં પુરુષો જ બચાવી શકે, સ્ત્રી માત્ર સેક્સને પાત્ર જેવું સેક્સિસ્ટ ચિત્રણ બાજુએ મૂકો તોય અહીં ક્લિશૅ દૃશ્યોનો પાર નથી. જેમ કે, આગમાંથી સ્ત્રીને બચાવવી, હીરોની પીઠ પાછળ જબ્બર બ્લાસ્ટ થાય અને હીરો એ તરફ મચ્છર મારવા જેટલું પણ ધ્યાન ન આપે, વિલનના અડ્ડામાં ઘૂસવા માટે હીરોએ કારણ વિના સ્ત્રીવેશ ધારણ કરવો પડે (કપિલ શર્મા શૉ ઇફેક્ટ?), દારૂ પીને સ્વિમિંગ પૂલમાં ખાબકવું, ફેસબુક પર સ્ટેટસ મૂકતા હોય એ સ્પીડે આખી સિસ્ટમ હૅક થઈ જાય, વિલનના આદમીલોગમાં પાવલીનીયે અક્કલ ન હોય, ખરે ટાણે હીરો સુપરમેનની જેમ પ્રગટ થઈ જાય વગેરે. એમાંય ડ્રગ્સના સ્મગલિંગની પદ્ધતિ જોઇને તો સિત્તેર-એંસીના દાયકાની હિન્દી ફિલ્મો જીનિયસ લાગવા માંડશે.

હા, એટલું ખરું કે કેટલાક જોક્સ આપણને હસાવવામાં સફળ રહે છે. જેમ કે, ડ્વેઇન જ્હોનસન ઝેક એફરોનને ‘હાઇસ્કૂલ મ્યુઝિકલ’ કહીને ખીજવે છે. અસલમાં એણે ‘હાઇસ્કૂલ મ્યુઝિકલ’ સિરીઝની ફિલ્મોમાં કામ કરેલું. ગિલ્ટી પ્લેઝર તરીકે જોઇએ તો અમુક વલ્ગર જોક્સમાં હસવું આવી શક્યું હોત, પરંતુ ત્યાં આપણા મહાન સેન્સર બૉર્ડે બેરહેમીથી કાતર ચલાવીને કેટલાંય જોક્સ-દૃશ્યોનો ફજેતો કરી નાખ્યો છે. એમણે આ ફિલ્મમાં બિકિની પહેરેલી યુવતીઓનાં શરીર બ્લર કેમ ન કર્યાં એ જ આશ્ચર્યની વાત છે.

આ કોઈ મહાન કૃતિનો પુનરાવતાર છે એવું જતાવવા માટે ફરી ફરીને તેની આઇકનિક સ્લો મોશન વૉકનાં ઓવારણાં લેવામાં આવે. મૂળ સિરીઝનાં બે અતિ જાણીતાં પાત્રોની મહેમાન ભૂમિકા પણ જોવા મળે. એ તો ઠીક, પણ આત્મવિશ્વાસના ઘોડાપુરમાં ફિલ્મની અંદર જ તેની સિક્વલની પણ જાહેરાત થાય. જેથી તમે નક્કી કરી શકો કે બેએક વર્ષ પછી કઈ ફિલ્મ નથી જોવાની.

માંહી પડ્યા તે મહાદુઃખ માણે

‘ફાસ્ટ એન્ડ ફ્યુરિયસ’ સિરીઝમાં લંબચોરસ ડ્વેઇન જ્હોનસનની કોમેડી મોટો પ્લસ પોઇન્ટ છે. અહીં એણે પણ પરાણે કામ કર્યું હોય એવું લાગે છે. સ્ટોરી, મ્યુઝિક, ઍક્શન, કોમેડી, ઍક્ટિંગ કે ઇવન સ્પેશ્યલ ઇફેક્ટ્સ જેવા બધા જ મોરચે જળસમાધિ લેતી આ ફિલ્મ કદાચ તેમાં આમતેમ ફરતાં નર-નારી દેહો માટે જોવાની લાલચ થઈ શકે. પરંતુ એ માટે બીજા કયા વિકલ્પો છે તે જણાવવાની જરૂર ખરી?

રેટિંગઃ * (એક સ્ટાર)

(Reviewed for Gujarati Mid Day)

Copyright © Jayesh Adhyaru. Please do not copy, reproduce this article without my permission. However, you are free to share this URL or the article with due credits.