તમ્મા તમ્મા, જુમ્મા ચુમ્મા, હમ્મા હમ્મા… ખમ્મા ખમ્મા!

હની સિંઘ, બાદશાહ આણિ મંડળીએ અન્નુ મલિક-કોપીતમદાના કસમ ખાધા લાગે છે કે અમ ૯૦ના દાયકામાં ઊછરેલાઓની ગોલ્ડન યાદો પર રેસ્ટોરાંનું ગંદું વાસ મારતું પોતું ફેરવીને જ રહેશે. ‘ધીરે ધીરે’ અને ‘હમ્મા હમ્મા’નું બમ્બુ ફિટ કર્યા પછી હવે ‘તમ્મા તમ્મા’નાં નામનાં તમ્મર ચડાવ્યાં છે. એક તો મને એ સમજાતું નથી કે નાઇન્ટીઝનો જમાનો એવો તે કેવો જરીપુરાણો થઈ ગયો છે કે ત્યારનાં ગીતોને ‘રિક્રિએટ’ કરવાં પડે? અને ‘મિલેનિયલ્સ’ કહેવાતા યંગસ્ટર્સ બે દાયકા પહેલાંનાં સોંગ્સ યુટ્યુબ એટસેટરા પરથી ઍન્જોય ન કરી શકે? કમ ઓન, નાઇન્ટીઝ અને અત્યારના પહેરવેશ-રહેણીકરણીમાં કંઈ એવું પરિવર્તન નથી આવ્યું કે શાહરુખ-કાજોલ શરીરે કેળનાં પાન લપેટીને આદિવાસી ડાન્સ કરતાં હોય એવું લાગે! એ સોંગ્સમાં અત્યારે આલિયા-વરુણો-શ્રદ્ધા-આદિત્યોને નચાવીએ અને વચ્ચે બાદશાહ-હની સિંઘની અલતાફ રાજા છાપ લવારી નાખો તો જ યંગસ્ટર્સને મજા આવે? એન્ડ વર્સ્ટ ઑફ ઑલ, આપણે જે ગીતો સાથે મોટાં થયા હોઇએ, એ અત્યારે સો કૉલ્ડ ‘પાર્ટી ઍન્થમ’ તરીકે ‘રિક્રિએટ’ થયેલાં જોઇને સાલી ઘરડા થઈ ગયાની ફીલ આવે છે! અભી ઇતને બુઢ્ઢે ભી નહીં હુએ યાર, કે અત્યારની જનરેશનની સાથે રહેવા માટે, લેખક તરીકે ‘ટાર્ગેટ ઑડિયન્સ’ જાળવી રાખવા માટે 15-20 વર્ષનાં ટાબરિયાંવની કદમબોસી કરવી પડે!

આ કકળાટ વાંચીને રખે કોઈ માને કે હું બહુ મોટો મરજાદી પ્યોરિસ્ટ છું અને રિમિક્સ ગીતોથી મને રાતી કીડીઓ ચડે છે. જરાય નહીં. બશર્તે એ સોંગ્સ સરસ રીતે ‘રિમિક્સ’ થયેલાં હોય. તમે ‘ઇન્સ્ટન્ટ કર્મા’નાં ‘ડાન્સ મસ્તી’ સિરીઝનાં ગીતો સાંભળો, મારી વાત સમજાઈ જશે. ‘રિમિક્સ’-‘રિક્રિએશન’ વ્હોટએવરની સામે એક દલીલ એ થાય છે કે એ તો જૂનાં સોંગ્સને જીવંત રાખે છે. પરંતુ ‘રિક્રિએશન’-‘રિપ્રાઇઝ’ના નામે મસ્ત ગીતોનું ‘હમ્મા હમ્મા’ કરીને કામ તમામ કરી નાખવું હોય, તો કાઉન્ટ મી આઉટ પ્લીઝ. એક ઑબ્ઝર્વેશન હું એ જોઉં છું કે અત્યારે બધું જ મ્યુઝિક, ફિલ્મો લિટરલી એક ક્લિક પર અવેલેબલ હોવા છતાં કોઇને જોવાની તસદી નથી લેવી. ‘બઝફીડ’ કે ‘સ્કૂપવૂપ’ ટાઇપની ‘માધુકરી વેબસાઇટો’ પોતાની ‘ક્લિક બેઇટ’વાળી લિંક્સથી ‘ફલાણા વિલ બ્લો યોર માઇન્ડ’ ટાઇપની લિંકોમાં ‘લિસ્ટિકલ’ બનાવીને અધકચરું જ્ઞાન પિરસે ત્યારે યંગસ્ટર્સને ખબર પડે. એ પછીયે, ‘વ્હોટેવર…’ કહીને સ્નૅપચેટ-ટિન્ડર પર બિઝી થઈ જાય.

***

લૅટ્સ ગેટ બેક ટુ લેટેસ્ટ સેન્સેશન ‘તમ્મા તમ્મા’. અત્યારે ‘બદ્રીનાથ કી દુલ્હનિયા’માં ‘તમ્મા તમ્મા અગેઇન’ના નામે ફરી પાછું એ જ ‘તમ્મા તમ્મા’ સોંગ (‘ઓ.કે. જાનુ’માં ‘હમ્મા હમ્મા’નો ખુરદો બોલાવનારા) બાદશાહ-તનિશ્ક બાગચી પાસે રિમિક્સ કરાવાયું છે.

‘તમ્મા તમ્મા અગેઇન’ (‘બદ્રીનાથ કી દુલ્હનિયા’)

***

મને યાદ છે, સંજય દત્ત-માધુરી સ્ટારર ‘થાનેદાર’ રિલીઝ થયું ત્યારે અમે વેકેશનમાં કૅબલ પર કઝિનો સાથે મળીને એક બપોરે જોયેલું. અને ‘તમ્મા તમ્મા’ અમારા આઠેક વર્ષના દિમાગ પર છવાઈ ગયેલું. એક તો એનું ધમાકેદાર મ્યુઝિક. અને એનાથીયે સુપ્પક ડાન્સ. અત્યારે માધુરી વરુણ-આલિયાને ‘તમ્મા તમ્મા’નાં સ્ટેપ્સ શીખવતી હોય એવો વીડિયો વાઇરલ થાય છે. પરંતુ એ વખતે સેટેલાઇટ ચેનલોની ગેરહાજરીમાં લિમિટેડ વ્યુઇંગ સાથે બે-ચાર સ્ટેપ્સ અમેય શીખી લીધેલા. ધરપત એવી કે જો સંજય દત્ત ડાન્સ કરી શકતો હોય, વ્હાટ કાન્ટ અસ?! એ વખતે સૌ માધુરી દીક્ષિતની દિલધડક બ્યુટીમાં હિપ્નોટાઇઝ્ડ હતા. એનાં ક્યુટ લુક્સ, એનો ડાન્સ, એનો વિન્ડ ચાઇમ્સ જેવો રણકતો અવાજ, એક્ટિંગ… મીન્સ ધ કમ્પ્લિટ એક્ટર. ઉપરથી ‘તમ્મા તમ્મા’ના બળવાખોર શબ્દોઃ ‘તુ રાઝી… મૈં રાઝી… ફિર ક્યા ડેડી ક્યા અમ્મા…’ આઈ વૉઝ લાઇક, વ્હોટ? અહીંયા સાડાત્રણ રૂપિયાનું ‘ચંપક’ લેવા માટે પણ મમ્મી-પપ્પાને મસ્કા મારવા પડતા હોય, ત્યાં ‘ફિર ક્યા ડેડી ક્યા અમ્મા’? ધીસ ઇઝ ક્રેઝી, મૅન! અને અમે દોસ્તારો એવી ઇમ્પ્રેશનમાં હતા કે ‘તમ્મા તમ્મા’ એ કોઇક ખૂફિયા પ્રવૃત્તિ માટેનો કોડવર્ડ છે. ઇવન ફિલ્મના છેલ્લા સીનમાં જયાપ્રદા જીતેન્દ્રને પૂછે છે પણ ખરી કે ‘યે તમ્મા તમ્મા ક્યા હૈ?’ અને જવાબમાં જીતેન્દ્ર કહે છે, ‘ઇધર આઓ, બતાતા હૂં!’ પાછી ગીતમાં એવી લાઇન પણ હોય કે, ‘દોનોં મિલકર જો હોના હૈ હો ગયા…’ આઈ મીન, વ્હોટ હો ગયા?!

***

એ જ અરસામાં બીજા એક ગીતે તરખાટ મચાવેલો. અમિતાભ બચ્ચનનું ‘જુમ્મા ચુમ્મા દે દે’. ત્રીજા ધોરણના ક્લાસમાં બાજુની બૅન્ચ પર બેસતી છોકરી પાસેથી પૅન્સિલનું શાર્પનર માગવામાં પણ ટેન્શનમાં અડધું વૉટરબૅગ પાણી પી જવું પડતું હોય, એવા ઇન્ટ્રોવર્ટ કાન પર બચ્ચનમોશાય સુદેશ ભોસલેના અવાજમાં ખુલ્લે આમ ઉઘરાણી કરતા હતા, ‘અરે ઓ જુમ્મા, મેરી જાનેમન, બાહર નિકલ, તૂને બોલા થા, પિછલે જુમ્મે કો, ચુમ્મા દૂંગી, અગલે જુમ્મે કો, આજ જુમ્મા હૈ….!’

શરૂઆતમાં ‘દૂરદર્શન’ પર ‘ચિત્રહાર’માં અવાજ વિના એ ગીત જોયું ત્યારે તો લાગેલું કે આ કોઈ ડિટર્જન્ટ પાઉડરની ઍડ છે! એટલે જ બધાના હાથમાં રહેલા મગમાંથી ફીણ નીકળે છે. બચ્ચન કિમી કાટકરને બોલાવે છે કે, ‘ગયા અઠવાડિયે તેં મારાં મેલાંઘેલાં કપડાં ધોઈ દેવાનું કહેલું, હવે તું જલ્દી આવ અને આ ગાભાં ધોઈ દે, જો હું નવો ડિટર્જન્ટ પાઉડર પણ લાવ્યો છું, ખુશ્બુદાર ઝાગવાલા.’ ત્યાં કિમી કાટકર પોતાનો ઘાઘરો ઉલાળતી આવીને કહે છે કે, ‘હું કંઈ નવરી બેઠી છું? આ મારો ઘાઘરો ધોઉં કે તારાં મસોતાં જેવાં લૂગડાં ધોઉં? ને આ આખી જાન જોડીને આવ્યો છો તે મેં કંઈ ધોબીઘાટ ખોલ્યો છે?!’ પછી ક્લિયર થયું કે આ તો જુમ્માબેન પાસેથી ગાભા કાઢી નાખે એવા ચુમ્મા માગી રહ્યો છે! એ વખતે ‘બધા ભારતીયો મારાં ભાઈ-બહેન છે’વાળા ટાઇમમાંય તે એટલું તો સમજાઈ ગયેલું કે આમાં અમિતાભ જે રીતે પેલ્વિક થ્રસ્ટ કરે છે અને કિમી કાટકર જે રીતે ઘાઘરો 90 અંશના ખૂણે ઉલાળે છે, એનો અર્થ કંઇક ભળતો જ થાય છે! એ અમારા ‘સ.ઉ.ઉ.કાર્ય’ના સિલેબસની બહારનો વિષય હતો! (એ ગીતમાં જે રીતે કિમી કાટકર સિક્કો પોતાના સૅન્ડલ નીચે દબાવી દે છે અને બચ્ચન પોતાના પૅન્ટની અંદર ઝીલી લે છે, એ દૃશ્ય અત્યારના અસહિષ્ણુ ટાઇમમાં ફિલ્માવાયું હોય તો હાહાકાર મચી જાય!)

***

અર્લી નાઇન્ટીઝમાં એટલું તો અમારા વાંચવામાં આવેલું કે અમિતાભ બચ્ચને ‘જુમ્મા ચુમ્મા ઇન લંડન’ નામનો ધમાકેદાર કૉન્સર્ટ કરેલો. વર્ષો પછી સાત સમુંદર પારથી ઇન્ટરનેટ નામનો જાદુઈ ચિરાગ અમારી પાસે આવ્યો અને રાતોની રાતો જાગીને અમે મનગમતાં મોતી ઊલેચવા માંડ્યાં. ત્યારે દિમાગમાં ‘ટોઇંગ’ થયું કે હાઇલા, આ ‘તમ્મા તમ્મા’ ને ‘જુમ્મા ચુમ્મા’ બંને તો આયાતી માલ છે! વેસ્ટ આફ્રિકન દેશ ગિનીના સિંગર મોરી કાન્તેના ‘અકવાબા બીચ’ આલ્બમનાં ‘યે કે યે કે’ અને ‘તમા તમા લોગે તમા’ની બેઠ્ઠી ઉઠાંતરી છે. તેમ છતાં આપણા ગ્રેટ બૉલિવૂડની બલિહારી જુઓ એ વખતે આ ગીત કોણે પહેલાં બનાવ્યું એની કોન્ટ્રોવર્સી સર્જાયેલી! લક્ષ્મીકાંત-પ્યારેલાલની છાવણી કહે કે અમારું ‘જુમ્મા ચુમ્મા’ પહેલાં સર્જાયેલું, જ્યારે બપ્પી લાહિરી કહે કે, ‘ના, હમ તમ્મા તમ્મા ગાન પહેલે બનાયા. લક્ષ્મીકાંત-પ્યારેલાલ હમારા ગાન કૉપી કિયા…’ યાને કે કોણે પહેલાં ચોરી કરી એ બાબતે પણ વિવાદ! સો રી ટુ સે, પણ અત્યારે હાઇન્ડસાઇટમાં જોઇએ તો એવું જ લાગે કે આ તો દુકાળગ્રસ્ત એરિયામાં ફૂડપૅકેટની ઝૂંટાઝૂંટ જેવો જ મામલો છે. આ કોન્ટ્રોવર્સી અંગે ‘યુટ્યુબ’માં અમિતાભ બચ્ચનની પણ એ વખતની એક બાઇટ અવેલેબલ છે, જેમાં એ પોતાની ચિત-પરિચિત પોલિટિકલી કરેક્ટ સ્ટાઇલમાં ડિપ્લોમેટિક આન્સર આપે છે (અને બંને હિન્દી ગીત ચોરાઉ માલ હતો એ મુદ્દો સફાઈથી ચાતરી જાય છે).

***

પછી તો મેં મારા ફેવરિટ ટાઇમપાસ તરીકે આ ગીતોની ઉઠાંતરીનાં અને તેની સાથેની રસપ્રદ વિગતોનાં શક્ય તેટલાં રેકોર્ડ્સ એકઠા કર્યા. સમય હોય તો એ બધા વન બાય વન જોવા-સાંભળવાની મજા પડે તેમ છે. સૌથી પહેલાં આપણાં બંને હિન્દી સુપર ડુપર હીટ ‘ઑરિજિનલ’ સોંગ્સ જોઈ લોઃ

‘જુમ્મા ચુમ્મા દે દે’ (ફિલ્મઃ હમ, અમિતાભ બચ્ચન, કિમી કાટકર)

‘તમ્મા તમ્મા લોગે’ (ફિલ્મઃ થાનેદાર, સંજય દત્ત, માધુરી દીક્ષિત)

આ બંને ગીત જેના પરથી ‘ઇન્સ્પાયર્ડ’ છે તે ખરેખર ઑરિજિનલ ગીત
‘તમા તમા લોગે તમા’ (મોરી કાન્તે)

‘યે કે યે કે’ (મોરી કાન્તે)

‘યે કે યે કે’ (મોરી કાન્તે, મ્યુઝિક વીડિયો વર્ઝન)

***

આ પાંચ ગીતો સાંભળ્યા પછી એટલો ખ્યાલ આવશે કે એક તો પાંચેય સોંગ્સ સરખાં જ મસ્ત છે. ગમે તેવા ઔરંગઝેબને થિરકવા પર મજબૂર કરી દે તેવાં. બીજું, આપણાં બંને હિન્દી ગીતોમાં અમેઝિંગ કોરિયોગ્રાફી-ડાન્સ છે. અમિતાભ બચ્ચનનો તો આખા કરિયરનો વન ઑફ ધ બેસ્ટ હાઈ ઍનર્જી ડાન્સ છે ‘જુમ્મા ચુમ્મા’ ગીતમાં. જૂની લિંક્સ ઊલેચતાં માલુમ પડે છે કે કોરિયોગ્રાફર સરોજ ખાનને સંજય દત્તને નચાવતાં નાકે દમ આવી ગયેલો અને કંઇક ૪૮ રિટેક થયેલાં. એમાંય ‘તમ્મા તમ્મા’ સોંગમાં (બરાબર 4-01 મિનિટથી 4-46 મિનિટ સુધી ચાલતી 45 સેકન્ડની) ખુરશીવાળી સિંગલ ટેક સિક્વન્સમાં છેક સુધી સંજય દત્તને ટપ્પી પડી નહીં. આખરે સંકટ સમયની સાંકળ તરીકે સુપર્બ ડાન્સર એવા જાવેદ જાફરીને બોલાવાયો અને એણે આ સિક્વન્સ ફટ્ટાક સે ઓકે કરી આપી એ જાણીતી વાત છે. એટલી સિક્વન્સ પૂરતો જાવેદ જાફરી સંજય દત્તનો બૉડી ડબલ છે એટલે જ એટલો પોર્શન ‘લોંગ શૉટ’માં (દૂરથી) જ શૂટ થયો છે. વધુ ઇન્ટરેસ્ટિંગ વાત એ છે કે એ સિક્વન્સ બેઠ્ઠી જૅનેટ જેક્સનનાં ‘મિસ યુ મચ’માંથી સરોજબેને બેઠ્ઠી તફડાવી લીધી છે. સીધી વાત છે, ‘થાનેદાર’ પોતે તમિલ-તેલુગુ ફિલ્મની ‘રિમેક’ હોય, ગીત ઉઠાંતરી હોય, તો ડાન્સ શા માટે રહી જાય?

આ રહી જૅનેટ જેક્સનના ‘મિસ યુ મચ’ સોંગની ચેર રુટિન સિક્વન્સઃ

(જૅનેટના સોંગમાં ઑડિયન્સમાંથી પુછાય છે, ‘ધેટ્સ ઇટ?’ તો ‘તમ્મા તમ્મા’માં પણ પુછાય છે, ‘એય, ખતમ હો ગયા ક્યા?’ બોલે તો, કમ્પ્લિટ ચિપકાઓઇંગ!)

‘જુમ્મા ચુમ્મા’ વર્સસ ‘તમ્મા તમ્મા’માં એટલું સમજાય છે કે લક્ષ્મી-પ્યારેએ નવું લાગે તેવું ગીત સર્જવાની મહેનત કરી છે. જ્યારે બપ્પીદાએ બે ગીતોનું મિક્સિંગ જ કર્યું છે. પરંતુ પોતાના ગીત બાબતે એ લોકો કેવા ઉત્સાહી હશે કે ‘તમ્મા તમ્મા લોગે’ના રેકોર્ડિંગ વખતનો વ્યવસ્થિત વીડિયો પણ શૂટ કરાયો છે. એમાં નવાં નવાં આવેલાં કમ્પ્યુટરને કેવી દિલકશીથી ડિસ્પ્લે કરાયાં છે તે જુઓ. એ પણ માર્ક કરો કે આવું ધમ્માલ સોંગ પણ અનુરાધા પૌંડવાલ કેવી ભક્તિગીતની નિઃસ્પૃહતાથી ગાઈ શકે છે!

‘તમ્મા તમ્મા લોગે’ના રેકોર્ડિંગનો વીડિયો

***

વધુ ખણખોદ કરતાં એવું પણ જાણવા મળ્યું કે ‘જુમ્મા ચુમ્મા’ સોંગમાં ‘ચુમ્મા દે, દે દે ચુમ્મા’ ઝિલાય છે, તેના પર વધુ એક વિદેશી ગીતની અસર છે. ઍડી ગ્રાન્ટ નામના બ્રિટિશ ગાયકના ઈ.સ. 1978ના ગીત ‘ગિવ મી હૉપ, જોઆના’નું મુખડું એ જ ઢાળમાં ગવાયેલું છે (‘ચુમ્મા દે, દે દે ચુમ્મા’ને બદલે ‘ગિવ મી હૉપ, જોઆના’ મૂકીને ગાઈ જુઓ!) ઑરિજિનલ ગીતની લિંક પર ક્લિક કરીને સાંભળી જ લોઃ

‘ગિવ મી હૉપ, જોઆના’ (ઍડી ગ્રાન્ટ) (0-45 સેકન્ડથી એ લાઇન આવે છે)

***

મોરી કાન્તેનું ‘યે કે યે કે’ ગીત મુકુલ એસ. આનંદના જ અમિતાભ સ્ટારર ‘અગ્નિપથ’માં પણ વાપરવામાં આવેલું. વિજય દીનાનાથ ચૌહાણ જ્યારે કાંચા ચીના સાથે ‘બિઝનેસ ડીલ’ કરવા મૉરેશિયસ જાય છે, તે વખતે બૅકગ્રાઉન્ડમાં આ ગીત સિમ્પ્લી પ્લે જ કરી દીધું છે. હેવ અ લુક…

***

ઉઠાઉ ગીતો, પ્લેજરિઝમ-ઇન્સ્પિરેશનની વાત નીકળે અને અન્નુ મલિકનું નામ ન લઇએ એ તો કેમ ચાલે?! ‘બાઝીગર’ના સુપરહીટ સોંગ ‘યે કાલી કાલી આંખે’માં (એક્ઝેક્ટ 5-18મી મિનિટથી) આવતું કોરસગાન ‘યા યા યા યા યય્યા…’ પણ ડિટ્ટો ‘યે કે યે કે’ના જ ઢાળમાં છે. નીચેની લિંક ક્લિક કરીને ચૅક કરી જુઓ.

‘યે કાલી કાલી આંખે’ ગીતમાં સતત ગવાતી ‘તુ રુ રુ… તુ રુ રુ’ લાઇન ડીન માર્ટિનના 1957ના ગીત ‘ધ મેન હુ પ્લેય્સ ધ મેન્ડોલિનો’માંથી લીધેલી છે અને આખું બાઝીગર મુવી ‘અ કિસ બિફોર ડાઇંગ’ની ઇન્ડિયન ઍડિશન છે એ પાછી અલગ વાત થઈ.

‘ધ મેન હુ પ્લેય્સ ધ મેન્ડોલિનો’ (ડીન માર્ટિન)

***

‘હમ’નું જ બીજું એક અત્યંત જાણીતું ગીત ‘એકદુસરે સે કરતે હૈં પ્યાર હમ’ પણ આ જ મોરી કાન્તેના ‘અકવાબા બીચ’ના જ બીજા એક ગીત ‘Inch’ Allah’થી પૂરેપૂરું ‘પ્રેરિત’ છે.

‘Inch’ Allah’ (મોરી કાન્તે)

***

હિન્દી ફિલ્મોની ઉઠાંતરીની આખી દાસ્તાન જ્યાં આલેખાયેલી છે તે પ્રસિદ્ધ વેબસાઇટ itwofs.comમાં આંટો મારતાં અમને જાણવા મળ્યું કે ‘મોરી કાન્તે’ના ‘યે કે યે કે’નું એક સાઉથ ઇન્ડિયન વર્ઝન પણ છે. 1997માં આવેલી વેંકટેશ-અંજલા ઝવેરી (‘પ્યાર કિયા તો ડરના ક્યા’માં અરબાઝ ખાનની અપોઝિટ હતી એ)ની તેલુગુ ફિલ્મ ‘પ્રેમીંચુકુંદમ રા’નું એક ગીત પણ આ ‘યે કે યે કે’ને જરા મોડિફાય કરીને બનાવાયું છે. એ પણ સાંભળી લો ભેગાભેગું…

***

અમિતાભના ‘જુમ્મા ચુમ્મા’નો ક્રેઝ એવો જબરદસ્ત હતો કે ઍડવર્ટાઇઝિંગ પણ એમાંથી બાકાત નહોતું. અમિતાભના જ ડુપ્લિકેટને લઇને એ ‘જુમ્મા ચુમ્મા’ના ઢાળમાં ‘તુલસી મિક્સ આયા… લો અસલી મઝા લાયા તુલસી મિક્સ’ જિંગલ ધરાવતી ઍડ ‘દૂરદર્શન’માં આવતી થયેલી (એ વખતે અત્યારના જેવી સરોગેટ ઍડ્સનો ત્રાસ નહોતો, એટલે સીધું ‘તુલસી મિક્સ ગુટખા’ તરીકે જ માર્કેટિંગ થતું હતું). ઇવન ‘અમુલ’ના ‘અટર્લી બટર્લી’ કેમ્પેઇને પણ આ ગીતના ક્રેઝની નોંધ લઇને એક પોતાની સ્ટાઇલમાં એક હૉર્ડિંગ બનાવેલું. આ રહ્યું એ કાર્ટૂનઃ

amul-hits-1074

***

આમ તો ‘તમ્મા તમ્મા’ અને ‘જુમ્મા ચુમ્મા’ની ‘પ્રેરણા’ કથા એટલી ફેમસ છે કે એની વાત જ ન કરવાની હોય. તેમ છતાં આ પારાયણ માંડવાનો એક હેતુ અમારી પોતાની ખુજલી ઉપરાંત વો ભૂલી દાસ્તાં ફિર સે યાદ કરાવવાનો છે. સાથોસાથ એ કહેવાનો પણ છે કે આવાં બાદશાહ-તનિશ્ક બાગચી એટસેટરાનાં વર્ઝનો કરતાં ક્યાંય વધુ તોફાની, વધુ રોમેન્ટિક, વધુ સારા ડાન્સ સાથે ઑલરેડી આવી ચૂક્યાં છે એ કોઈ ન ભૂલે.

Copyright © Jayesh Adhyaru. Please do not copy, reproduce this article without my permission. However, you are free to share this URL or the article with due credits.

Advertisements

બેફિક્રે

ઘિસાપિટા કિસિંગ ફેસ્ટિવલ

***

દિલકશ મ્યુઝિક અને જથ્થાબંધ કિસિંગ-બૅડરૂમ સીન સિવાય આ ફિલ્મમાં કશું જ નવું નથી.

***

befikre759કહે છે કે ચાર્લી ચૅપ્લિન એક વખત પોતાના ડુપ્લિકેટ બનવાની સ્પર્ધામાં ગયેલા અને એમાં એમનો ત્રીજો નંબર આવેલો. ‘બેફિકરે’માં આદિત્ય ચોપરાની હાલત કંઇક એવી જ થઈ છે. એણે DDLJ જેવી કલ્ટ રોમેન્ટિક ફિલ્મ બનાવી. એ જ ફિલ્મમાં શાહરુખના દોસ્તારનો રોલ કરી ચૂકેલા કરણ જૌહરે પછી ‘કુછ કુછ હોતા હૈ’ જેવી બીજી એક્સપાયરી ડૅટ વિનાની રોમેન્ટિક ફિલ્મ સર્જી. એ પછી ખુદ આ બંનેના પ્રોડક્શન હાઉસમાંથી જ ઢગલાબંધ ફિલ્મો બહાર પડી જેમાં આ બંને ફિલ્મોનું જ પ્રતિબિંબ હતું. નવી પેઢીમાં ઇમ્તિઆઝ અલીની લગભગ બધી જ ફિલ્મો, પ્લસ ‘દિલ ચાહતા હૈ’, ‘યે જવાની હૈ દીવાની’, ‘કોકટેલ’, ‘વેકઅપ સિદ’, ‘હેપ્પી એન્ડિંગ’, ‘જાને તુ યા જાને ના’, ‘સલામ નમસ્તે’થી લઇને મણિ રત્નમની છેલ્લે આવેલી તમિળ ફિલ્મ ‘ઓ કાધલ કન્મની’ (જેની ‘ઓકે જાનુ’ નામે હિન્દી રિમેક બની રહી છે) વગેરે તમામ ફિલ્મોમાં એક લ.સા.અ. જેવી વાત હતી કે છોકરા-છોકરી પ્રેમમાં પડે, પરંતુ કોઈ કારણસર છૂટા પડ્યા પછી એ પ્રેમનું ભાન થાય. હૉલીવુડની પણ આવી અનેક ફિલ્મો ગણાવી શકો. લેકિન આ થીમ પરની મોટા ભાગની ફિલ્મોમાં તે ઉપરાંત પણ કોઈ ને કોઈ સબપ્લોટ, મેસેજ હતો. આજે એ જ આદિત્ય ચોપરાની ‘બેફિકરે’માં એ જ ઘસાયેલી સિંગલ લાઇન સ્ટોરી છે, પણ નવીનતાના નામે કંઈ કહેતા કંઈ જ નથી.

ફ્રોમ પૅરિસ વિથ કન્ફ્યુઝન

ધરમ ગુલાટી (રણવીર સિંઘ) સ્ટેન્ડઅપ કોમેડિયન બનવા દિલ્હીથી પૅરિસ આવે છે. પરંતુ કોમેડિયન બનતાં પહેલાં એ પ્રેમી બની જાય છે અને સાંગોપાંગ શાયરા ગિલ (વાણી કપૂર)માં ડૂબી જાય છે. બેઉ જણાં મળીને આખું પૅરિસ રીતસર માથે લે છે. પોલીસને લાફો મારી દે, રખડે, ડાન્સ કરે, હોટેલમાં નંગુપંગુ પકડાય, લાઇબ્રેરીમાં-પાર્ટીઓમાં ઉઘાડા ડાન્સ કરે, રાતોરાત લિવર ફેઇલ થઈ જાય એટલો દારૂ પીવે, ગિનેસ બુકવાળા રેકોર્ડ ફાડી આપે એટલાં બધાં ચુંબનો કરે, સેન્સર કૃપાથી બંને પારવિનાનો સેક્સ કરે અને મા-બાપને અંગૂઠો બતાવીને લિવઇનમાં પણ રહે. પછી એઝ યુઝવલ બંને ઝઘડે, અલગ થાય, બીજાં પાત્રો શોધે. પછી સવાલ થાય કે હવે જે ફીલિંગ થઈ રહી છે એ સાચો પ્રેમ છે?

અર્બન, માય ફૂટ

આદિત્ય ચોપરા સાહેબે આ ફિલ્મ વિશે કહ્યું છે કે ‘બેફિકરે’માં તેઓ પોતાના કમ્ફર્ટ ઝોનમાંથી બહાર નીકળ્યા છે. તદ્દન ખોટ્ટી વાત છે. આ ફિલ્મનું માત્ર ક્લેવર અર્બન, યંગ છે. બાકી તે આપણી ફિલ્મોમાં વર્ષોથી થતી આવેલી એની એ જ વાત કરે છે. અને ધારો કે દર બીજા દિવસે ગમે તેની સાથે સેક્સ કરતા ફરવું, દારૂ પીને પાર્ટી વગેરેમાં ધમાલ કરવી, મજા ખાતર પોલીસને થપ્પડો મારવી, કરિયરને તો ઠીક મારા ભૈ સમજવું… યુવાનો એવું જ કરતા હોય, તો પછી બોસ, તમે આજની યુવાપેઢી વિશે ગંભીર અને અફકોર્સ ફૉલ્ટી રિમાર્ક પેશ કરી રહ્યા છો. એટલે આ ફિલ્મની લીડિંગ જોડીની કેરફ્રી લાઇફસ્ટાઇલ તમને બે ઘડી મજા કરાવી શકે, પણ એ લોકો અત્યારના યંગસ્ટર્સનું પ્રતિનિધિત્વ નથી કરતા એ યાદ રાખવું પડે.

આજના યુવાનોનો આવો ક્લિશૅ ચહેરો પેશ કરતી ‘બેફિકરે’ બે કલાક ઉપર ચાલ્યા કરતી મોટી ‘ટ્રુથ ઑર ડૅર’ની ગેમ જ છે. જેના છેલ્લા દૃશ્યનો ડાયલોગ પણ માત્ર ટ્રેલર જોઇને કળી શકાય તેમ છે. બેફિકરે આ હદે પ્રીડિક્ટેબલ છે. પોતે અગાઉની રોમેન્ટિક ફિલ્મો જેવી રોનાધોના ટાઇપ નથી એવું જાતે જ સાબિત કરવા મથે છે અને એ પ્રયત્નમાં એ તદ્દન ફારસ બની જાય છે. પરિણામે બંને પાત્રોની એકબીજા માટેની ફીલિંગ આપણને સ્પર્શતી નથી. જેવાં એ બંને છે એ જોઇને આપણને ગળા સુધીની ખાતરી થઈ જાય કે એ બંને છૂટાં પડતાં હોય તો છો પડતાં, સાંજ પડ્યે બીજું કોઇક શોધી જ લેવાનાં છે. તેમ છતાં અલ્ટિમેટલી તો એ ટ્રેડિશનલ જ બની રહે છે.

‘બાજીરાવ’ જેવા છૂટક રોલને બાદ કરતાં રણવીર સિંઘ ફરી પાછો પોતાના ઑરિજિનલ ‘દિલ્લી કા લૌંડા’ના રોલમાં આવી ગયો છે. એની ઍનર્જી, કોમિક ટાઇમિંગ, વખતોવખત ગલુડિયામાં કન્વર્ટ થઈ જતું એનું ડાચું વગેરે અપીલ કરે છે, આપણને હસાવે પણ છે, લેકિન આપણે એના દુઃખે દુઃખી થઇએ એવું જરાય બનતું નથી. યંગસ્ટર્સને અપીલ કરે તે માટે રણવીર અહીં સ્ટેન્ડઅપ કોમેડિયન બન્યો છે. પરંતુ જો તમે અત્યારના સ્ટેન્ડઅપ કોમેડિયનોના વીડિયો જોતા હશો તો સમજાશે કે રણવીર એમાં સ્ટેન્ડ અપ કોમેડિયન કરતાં ‘રાજુ બન ગયા જેન્ટલમેન’ના નાના પાટેકરની નબળી આવૃત્તિ જેવો વધારે લાગે છે.

ડિટ્ટો હિરોઇન વાણી કપૂર. આ બડે મૂંહવાલી હિરોઇનનું મૂંહફટ કેરેક્ટર આદિત્ય ચોપરાના મતે ઍમ્પાવર્ડ વુમનનું અને NRI પરિવારના કન્ફ્યુઝ્ડ સંતાનનું પ્રતીક હશે, પણ એની ઉદ્ધતાઈ એની કોઈ જ ફીલિંગ આપણા સુધી પહોંચવા દેતું નથી. જો એ પાત્રની ઉદ્ધતાઈ પાછળ ‘પૅરિસ બોર્ન કન્ફ્યુઝ્ડ દેશી’ ટાઇપનો ઍન્ગલ હોત તો એક નવું ડાયમેન્શન ઉમેરાયું હોત. પાત્રોમાં આવું કોઈ ઉંડાણ તો નથી જ, પરંતુ બંને કલાકાર વચ્ચેની કેમેસ્ટ્રીમાં પણ ખાસ જામતું નથી. હા, એટલું ખરું કે વાણી-રણવીર સુપર્બ ઍનર્જેટિક ડાન્સ કરે છે. એમને જોઇને ડાન્સ ક્લાસીસના ગ્રાહકો વધે તો નવાઈ નહીં.

ઇન ફૅક્ટ, બેફિકરેમાં જો વિશાલ-શેખરનું ધમ્માલ મ્યુઝિક ન હોત, તો આ ફિલ્મ અસહ્ય બની ગઈ હોત. ટાઇટલ ટ્રેક, ‘નશે સી ચડ ગઈ’, ફ્રેન્ચ સોંગ વગેરે બધાં જ ગીતો લૂપમાં સાંભળવાં કે તેના પર ડાન્સ કરવાનું મન થાય એવાં બન્યાં છે. ફિલ્મ માટે વખતસર પહોંચી જાઓ તો જયદીપ સાહનીએ દિલકશ શબ્દોથી સજાવેલું (અને ચુંબનોથી ભરચક એવું) ‘લબોં કા કારોબાર’ ગીત પણ સાંભળવા જેવું છે. બેફિકરેનું મિકી મૅકલિઅરીએ આપેલું બૅકગ્રાઉન્ડ મ્યુઝિક તેને ‘ઍમિલી’ જેવી કોઈ ફ્રેન્ચ ફિલ્મની ફીલ આપે છે. એ જ રીતે ફિલ્મને ગ્લોબલ લુક આપવા માટે આદિત્ય ચોપરાએ ફ્રેન્ચ-જૅપનીસ સિનેમેટોગ્રાફર કાનામી ઓનોયામાની મદદ લીધી છે. તેને કારણે વિઝ્યુઅલી તો આ ફિલ્મ જબરદસ્ત રીતે શૂટ થઈ છે, પરંતુ આદિસરના ઝેનોફોબિક રાઇટિંગે આ ફીલની ચટણી કરી નાખી છે. કેમકે અર્બન બનાવવાની લ્હાયમાં આદિત્ય ચોપરાનાં પાત્રો બીજાનાં ડિફરન્ટ સેક્સ્યુઅલ ઓરિએન્ટેશનની, કલ્ચરની મજાક ઉડાવે છે. ઇવન એમની જ સો કૉલ્ડ પ્રોગ્રેસિવ હિરોઇન ફિલ્મમાં બીજા સ્ત્રીપાત્રનું એના વિદેશી હોવા માત્રથી કેરેક્ટર સર્ટિફિકેટ પણ ફાડી આપે છે. એ જ રીતે યુવાનોને વ્હાલા થવા માટે આદિત્ય ચોપરાએ પોતાની જ DDLJના મોસ્ટ ફેમસ સીનને વલ્ગર ટર્ન આપી દીધો છે (DDLJના ચાહકો હિંમત રાખે). આખી ‘બેફિકરે’ પૅરિસમાં છે, પણ જાણે ટુરિઝમનો વીડિયો જોતા હોઇએ એ રીતે શૂટ થયેલી આ ફિલ્મમાં પૅરિસ એક પાત્ર તરીકે ઊપસીને આવતું નથી (જેવું ‘ક્વીન’માં થોડા ભાગમાં પણ કરી શકાયું હતું).

આપણા સંસ્કારી અને સગવડિયા સેન્સર બૉર્ડે પણ બડા બૅનરની આ ફિલ્મ માટે જે સગવડિયો અપ્રોચ લીધો છે તે ખાસ્સો શૉકિંગ છે. ટ્રક ભરીને ચુંબનો, ગાડું ભરીને બૅડરૂમ સીન અને એટલું પૂરતું ન હોય તેમ રણવીરનો તદ્દન ઉઘાડો પિછવાડો પણ ઓકે થઈ ગયો છે.

કુછ નયા લાઓ, યાર

સદૈવ અદૃશ્ય રહેતા આદિત્ય ચોપરા પોતે પોતાના બૅનરની કે અત્યારની બૉલીવુડની ફિલ્મો જોતા હશે કે કેમ ખબર નહીં, પરંતુ એમની આ ફિલ્મ પૂરેપૂરી ક્લિશૅ અને કન્ફ્યુઝ્ડ છે. તેઓ પોતે રોમ-કોમ, કમિંગ ઑફ ઍજ ફિલ્મ બનાવવા માગે છે, પ્યોર રોમેન્ટિક કે ખાલી કોમેડી બનાવવી છે કે પછી એવી ફિલ્મોની પૅરડી બનાવવી છે એ જ સમજાતું નથી. ફિલ્મના પાત્રો જેટલી જ આ ફિલ્મ અને તેના મૅકર પણ કન્ફ્યુઝ્ડ છે. પરંતુ થૅન્ક ગૉડ, આપણા માટે કોઈ કન્ફ્યુઝન નથી. કમિટમેન્ટ ફોબિક યુવાનોની આ ઘિસિપિટી અર્બન ગાથા સંપૂર્ણપણે અવગણી શકાય તેવી છે. રણવીર સિંઘના ફૅન હો તો એકાદ વખત કોઈ જ અપેક્ષા વિના માત્ર ટાઇમપાસ માટે એકવીસમી સદીના અંત સુધીમાં ગમે ત્યારે જોશો તોય કશું ખાટુંમોળું થવાનું નથી. ઇન ફૅક્ટ, આના કરતાં વધુ એકવાર DDLJ જોઈ લેવી વધુ ફાયદાનો સોદો છે.

રેટિંગઃ *1/2 (દોઢ સ્ટાર)

DDLJ= દિલવાલે દુલ્હનિયા લે જાયેંગે

(Published in Gujarati Mid Day)

Copyright © Jayesh Adhyaru. Please do not copy, reproduce this article without my permission. However, you are free to share this URL or the article with due credits.

Aditya Chopra: From DDLJ to Befikre

DDLJ મારી લાઇફની પહેલી એવી ફિલ્મ હતી જે મેં ટૉકિઝમાં બે વખત જોઈ હોય. હું હતો તેર વર્ષનો. નાઇન્ટીઝના કોઇપણ ટીનએજરની જેમ હું પણ ઘાયલ હતો રાજ-સિમરનની લવસ્ટોરીથી. લાઇક એવરી ટીનએજર ઑફ ધેટ ટાઇમ, આપણનેય અંદરખાને એવી ફીલિંગ કે આપણે રાજ મલ્હોત્રા જેવા દિલફેંક, ડૅશિંગ ન હોઇએ તો કંઈ નહીં, પણ એક સિમરન તો હોવી જ જોઇએ લાઇફમાં, ક્યું સૅનોરિટા?!

 

81sdhlyn1cl

‘મરાઠા મંદિર’માં DDLJ જેટલી ચાલી છે, મારા પર આ ફિલ્મનો ખુમાર પણ એટલો જ રહ્યો છે. પરંતુ અત્યારે વાત મારી નહીં, આદિત્ય ચોપરાની કરવી છે. વરસમાં નહીં, દાયકામાં પણ માંડ એકાદી ફિલ્મ લઇને આવતો આ યશપુત્ર ‘ઇન્વિઝબલ’ ચોપરા પોતાની માંડ ચોથી ફિલ્મ લઇને આવતો હોય ત્યારે એકાદું આસોપાલવનું તોરણિયું બાંધવું તો બનતા હૈ, બૉસ! એટલે મેં કબાટ ખોલીને એમાંથી કાઢી આ દિવાળીની ખરીદી એવી બુક ‘આદિત્ય ચોપરા રિલિવ્સ… દિલવાલે દુલ્હનિયાં લે જાયેંગે.’ મસ્ત બાઇન્ડિંગ, સુપર્બ બિહાઇન્ડ ધ સીન ફોટોગ્રાફ્સ અને નસરીન મુન્ની કબીરને ‘આદિ’એ કહેલી DDLJના મૅકિંગ પાછળની સુપર ઇન્ટરેસ્ટિંગ દાસ્તાન. હિન્દી સિનેમા અને DDLJના ચાહક પાસે હોવી જ જોઇએ એવી આ બુકની છાપેલી કિંમત તો અંકે રૂપિયા 2 હજાર છે. લેકિન ‘એમેઝોન’ના દિવાળી સેલમાં અપુન કો મિલી 99 રુપીઝ વૉન્લી મેં! હજીયે ખરીદવી હોય તો જસ્ટ 200 રૂપિયામાં અવેલેબલ છે. ઍની વે…

 

NRI ઑડિયન્સને ધ્યાનમાં રાખીને બનેલી આ પહેલી હિન્દી ફિલ્મને આપણે ભલે ‘DDLJ’ કહેતા હોઇએ, પણ આદિત્ય ચોપરા એને ‘દિલવાલે’ કહે છે. એનો ઑરિજિનલ આઇડિયા હતો ટૉમ ક્રૂઝ અને કાજોલને લઇને એક ઇંગ્લિશ ફિલ્મ બનાવવાનો! પછી ટૉમ ક્રૂઝના ભારતીય વર્ઝન જેવા હીરોને લઇને ફિલ્મ બનાવવાનો આઇડિયા એણે પાપા યશ ચોપરાને સંભળાવ્યો ત્યારે એણે એવી લાઇન કહી, ‘તુમ્હેં યહાં સે લે જાઉંગા તભી, જબ તુમ્હારે બાઉજી ખુદ તુમ્હારા હાથ મેરે હાથ મેં દેંગે.’ એ વખતે આદિત્ય ચોપરાના દિમાગમાં બત્તી થઈ કે એને એક નવા જ પ્રકારની હિન્દી ફિલ્મનો આઇડિયા સૂઝ્યો છે. એવી સ્ટોરી જે નવી અને જૂની પેઢીને જોડતો પૂલ છે. અહીં સ્ટાર ક્રોસ્ડ લવર્સ છે, પણ ‘એક દુજે કે લિયે’ કે ‘કયામત સે કયામત તક’ જેવો બળવો નથી કરવાનો, બલકે લડકી કે બાઉજીને મનાવીને દુલ્હન કા હાથ અપને હાથ મેં દે તેની રાહ જોવાની છે.

befikre-poster-4ફાઇન. DDLJ ફિલ્મ હતી જેનાં હીરો-હિરોઇન લંડનમાં મોટાં થયાં હોય, તોય વો જાનતે થે કિ ‘એક હિન્દુસ્તાની લડકી કી ઇઝ્ઝત ક્યા હોતી હૈ!’ ગ્લોબલાઇઝેશનના સ્ટાર્ટિંગના સમયમાં આવી હોવા છતાં આ લાઇન અને અત્યારે એ જ આદિ ચોપરાએ પકડેલી લાઇન ખાસ્સી ઇન્ટરેસ્ટિંગ છે. એ વખતે લડકી ક્યારેય શરાબને હાથ નહોતી લગાડતી. લડકા-લડકી એક કમરે મેં રાત ગુઝારે તોય નો સૅક્સ. કમ્પ્લિટલી ફરબિડન ફ્રૂટ. હીરો પોતાની છાતી પર લિપસ્ટિકનાં નિશાન બનાવીને ચીડવે તોય હિરોઇન રડી પડે! એ જ આદિ ચોપરા હવે ‘બેફિકરે’માં એના કહેવા પ્રમાણે અગાઉનું બધું અનલર્ન કરીને પોતાના કમ્ફર્ટ ઝોનની બહાર નીકળી રહ્યો છે. આજે એનાં હીરો-હિરોઇન ‘નૅવર સૅ આઈ લવ યુ’ની વાત કરતાં દેખાય છે. અને આઈ લવ યુ? યક્! આખા ટ્રેલરમાં બંને એટલાં બધાં સેક્સ્યુઅલી ચાર્જ્ડ દેખાય છે કે ફિલ્મનું નામ ‘Befikre’ને બદલે ‘Be-fuckre’ હોવું જોઇતું હતું! ઇવન અત્યારે તો આખી ફિલ્મ મને ‘ટ્રૂથ ઑર ડૅર’ના એક્સ રેટેડ વર્ઝન જેવી લાગી રહી છે. જેમાં હીરો-હિરોઇન બંને એકબીજાને ભળતી જ વસ્તુ ડૅર કર્યા કરે. આઈ ડૅર યુ, પોલીસને થપ્પડ મારી આવ, આઈ ડૅર યુ પ્લૅબૉયનો જાંગિયો પહેરીને પાર્ટીમાં કૅટવૉક કરી બતાવ, આઈ ડૅર યુ પબ્લિક લાઇબ્રેરીમાં સ્ટ્રિપટિઝ કરી બતાવ, આઈ ડૅર યુ કોઈ સ્ટેજ શૉમાં ઘૂસ મારીને ડાન્સ કરી આવ, આઈ ડૅર યુ ઉત્તેજક પૉલ ડાન્સ કરી બતાવ, આઈ ડૅર યુ ફાઇવ સ્ટાર હૉટેલમાં ઘૂસ મારીને ડિંગડોંગ કરીએ તો?, આઈ ડૅર યુ, અભી ઇસી વક્ત ઇસી જગહ… આઈ ડૅર યુ ટુ કિસ ઍનીવ્હેર પોસિબલ અન્ડર ધ સ્કાય…!

જે યશરાજ ફિલ્મ્સ પ્રેમના ઢાઈ અક્ષરના પાયા પર ઊભું છે એનો મેઇન કર્તા હર્તા અત્યારે પોતાનાં લીડ પાત્રો દ્વારા એવું બોલાવડાવે છે કે આપણે ક્યારેય આઈ લવ યુ બોલવાનું નથી. પરંતુ મેં જોયું છે કે ગમે તેટલી રિવોલ્યુશનરી વાતો કરે, લીડ કેરેક્ટર્સ ગમે તેટલાં કમિટમેન્ટ ફોબિક હોય, પણ અલ્ટિમેટલી તો સ્ટોરી ટ્રેડિશનલ ખાનામાં જ જઇને પડે છે. પછી એ ફરહાનની ‘દિલ ચાહતા હૈ’ હોય, સિદ્ધાર્થ આનંદની ‘સલામ નમસ્તે’ હોય, ઝોયાની ‘ZNMD’ હોય, ઇમ્તિઆઝની ‘લવ આજકલ’ હોય કે અયાનની ‘YJHD’ હોય. ઇવન મણિ રત્નમે પણ ‘ઓ કાધલ કન્મની’માં નવી પેઢીના રોમાન્સ-કમિટમેન્ટ પર ફોકસ કર્યું અને છેવટે તો એવું જ સાબિત કર્યું કે યંગસ્ટર્સ ગમે તેટલાં આધુનિક થાય અલ્ટિમેટલી તો ટ્રેડિશનલ પાથ જ પકડે છે. ટૂંકમાં, ‘મોહબ્બત કા નામ આજ ભી મોહબ્બત હૈ!’ રિમેમ્બર, DDLJનો રાજ પણ ખાલી વાતો ‘મુઝે તો આજ તક યે સમઝ નહીં આયા કિ લોગ એક હી લડકી કે સાથ પૂરી ઝિંદગી કૈસે ગુઝાર લેતે હૈ? દુનિયા મેં ઇતની સુંદર સુંદર લડકિયાં હૈ, કિસી કી આંખે અચ્છી, કિસી કે હોઠ અચ્છે…’ની કરતો, ‘લવ-શવ મેરે બસ કી બાત નહીં હૈ’ એવું એ ખાલી બોલતો, પણ હતો પૂરેપૂરો રોમેન્ટિક, લવમાં ફૉલ થવા એકદમ રૅડી! હવે એ જ આદિત્ય ચોપરાનો હીરો કે પછી ઍમ્પાવર્ડ હિરોઇન કયો રસ્તો પકડે છે એ જોવાનું રહે. બની શકે કે એનાં પાત્રો ક્લાઇમૅક્સમાં એકબીજાને એવું કહી શકે કે, ‘આઈ ડૅર યુ ટુ મૅરી મી!’

નવા મિલેનિયમમાં સમજણી થયેલી જનરેશનને ‘DDLJ’નો યુફોરિયા કદાચ નહીં સમજાય. ક્યારેક તો એવુંય થાય કે બિચ્ચારાઓ ઑરિજિનલ DDLJને બદલે ‘હમ્પ્ટી શર્મા’ જેવી એની Nth રિમેક જોઇને જ મોટાં થયાં છે.  પણ બેફિકરેથી મને જે બીક છે તે એ છે કે આ નવી જનરેશનને વ્હાલા થવા માટે આદિ પોતાની જ એ ફિલ્મો-ફિલોસોફીની મજાક ન ઉડાવે. જેવું એણે ટ્રેલરમાં છેલ્લે ‘પલટ’વાળો સીન ઉમેરીને કર્યું છે કે, ‘પલટને કા ઇન્તેઝાર તો નાઇન્ટીઝ મેં કિયા કરતે થે, આઇ વૉઝ જસ્ટ ચૅકિંગ આઉટ હિઝ એસ!’ તમે મને ઑલ્ડી કહી શકો, પણ શાહરુખના એ ‘પલટ’માં જે કશિશ હતી, જે રોમાન્સ હતો અને સિમરન પલટીને રાજ સામે સ્માઇલ કરે ત્યારે જે ઉન્માદ હતો, એ ‘કોઈ હન્કની એસને ચૅક આઉટ’ કરવામાં નથી.

બાય ધ વે, આદિત્ય ચોપરાને DDLJમાં એ ‘પલટ’વાળો સીન મૂકવાનો આઇડિયા ક્લિન્ટ ઇસ્ટવૂડની ૧૯૯૩માં આવેલી ફિલ્મ ‘ઇન ધ લાઇન ઑફ ફાયર’ના એક સીન પરથી આવેલો. ઇસ્ટવૂડ અને રૅની રુસ્સો લિંકન મેમોરિયલનાં પગથિયે બેઠાં બેઠાં આઇસક્રીમ ખાઈ રહ્યાં છે. રૅની આઇસક્રીમ માટે થેન્ક્સ કહીને પોતાની એક ડૅટ માટે ચાલી નીકળે છે. એને જતી જોઇને ઇસ્ટવૂડ (જે ત્યારે 63 વર્ષના હતા) ચમચી આઇસક્રીમ મોંમાં મૂકતાં કહે છે, ‘ઇફ શી લુક્સ બૅક, ધેટ મીન્સ શી ઇઝ ઇન્ટરેસ્ટેડ’. વેલ, તમે કલ્પના કરી શકો છો કે પેલીએ પાછા વળીને જોયું હશે કે નહીં! એટલું કહી શકું કે ઇસ્ટવૂડના ચહેરા પર પણ શાહરુખ જેવું જ સ્માઇલ હતું!

***

DDLJ માટે આદિત્ય ચોપરાએ કૅચલાઇન લખેલી, ‘કમ… ફૉલ ઇન લવ.’ હવે આજે એ જ આદિત્ય ચોપરાની ફિલ્મની કૅચલાઇન છે, ‘ધોઝ હુ ડૅર ટુ લવ.’ બે દાયકામાં આટલો ફેર પડ્યો છે. ત્યારે પ્રેમમાં પડવું એક સેલિબ્રેશન હતું. રાજ-સિમરનની સાથે આપણે પણ પ્રેમમાં પડતા હતા. અત્યારે ધરમ-શાયરાને પ્રેમમાં પડવાની હિંમત કરવી પડે છે. તો એક્ચ્યુઅલી, આપણે આગળ ગયા કે પાછળ?! વેલ, આવતીકાલે ‘બેફિકરે’ જોયા પછી ખબર!

PS. 1 DDLJમાં શાહરુખ-કાજોલનો ‘પલટ’વાળો સીન:

PS. 2 આદિત્ય ચોપરાને એ સીનની પ્રેરણા જ્યાંથી મળી તે ક્લિન્ટ ઇસ્ટવૂડ સ્ટારર ફિલ્મ ‘ઇન ધ લાઇન ઑફ ફાયર’નો સીનઃ

Copyright © Jayesh Adhyaru. Please do not copy, reproduce this article without my permission. However, you are free to share this URL or the article with due credits.

Days Of Tafree

Lost In Translation

***

The biggest hit of recent years in Gujarati cinema may not be able to recreate its magic in this childish Hindi remake.

***

daysoftafree-1aShahbuddin Rathod is Gujarat’s best known stand-up comedian. His audience has heard almost all of his jokes a million times. But whenever he comes on stage, people demand same old jokes, Mr. Rathod doesn’t disappoint them. And people on the other hand in spite of remembering every word of those jokes, laugh wholeheartedly as if they are listening to them for the first time! I have observed the same phenomenon with ‘Days Of Tafree’ (DOT) which is an official remake of one of the biggest hits of Gujarati cinema ‘Chhello Divas.’ Almost all the people in the auditorium were fond of Chhello Divas, they knew all the jokes and every time they came people started laughing even before the punch-lines were spoken. But what is there in DOT for those who aren’t aware of Chhello Divas?

College Ke Saathi

DOT is a story of four third-year college friends, Nikhil (Yash Soni), Vicky (Ansh Bagri), Suresh (Sanchay Goswami) and Daljeet aka ‘Dhula’ (Sarabjeet Bindra), studying in Delhi. Nikhil has just come out of a breakup with an irritating girlfriend and ready to fall in love with his classmate Pooja (Nimisha Mehta). Rich spoilt brat Vicky has two things in his mind all the time, girl and ‘masti.’ Suresh is in desperate search of a girlfriend. Hot-headed Dhula is always ready for two things, hit someone and eat something. Together they bunk classes, mess with teachers (pun intended), go to movies, pass the time in a canteen, celebrate different days-birthdays, party hard, copy in exams, propose girls and so on. But an accident is waiting for them to suck all the joy of their carefree life.

Fooling around

In film schools, they teach about film story and struggle of its main characters. But DOT is unique in that sense. It virtually doesn’t have any story, neither its characters have any struggle in life. They are from well to do families, study in posh college, drive cars and spend more money than average Indian earns every month. DOT is actually a compilation of routine college gags and pranks. Chhello Divas worked mainly because of the chemistry among the actors, their superb performances and carefree writing by writer-director Krishnadev Yagnik. Without a story or any kind of progression the film keeps on jumping from one gag to another. They could go on and on this way. To be frank, DOT is more suitable for a web series than a full-fledged movie. There is an accident, hospital sequence (which strongly reminds us of Karan Johar’s ‘Student Of The Year’) to hold the movie together, but it doesn’t serve many purposes in the film.

‘Tafree’ means making fun of someone or something, especially in front of them. And believe me, they spare no one. The humour level of this film can give a hard time for some sensitive people. Guys in this film make crude remarks about elderly people, their fathers; make fun of somebody’s appearance, skin colour, they literally hit girls for cheap laughs; use toilet humour, speak sexist lines to count a few. The makers of this movie promised that this film will be a clean entertainment for a whole family. However some lines are muted by our censor board, there are many, many cuss words, suggestive lines, and gestures to make you uncomfortable if you are with your family or kids. Some might argue saying this is today’s generation who talk and behave like this only, but I doubt how many youngsters sleep with their girlfriend in their own house or tell shamelessly to their dad they haven’t had sex yet.

To remake in Hindi, the director has omitted some sequences and characters. For example, ‘Naresh-the peon’ who was the spoof of well-known Gujarati actor Naresh Kanodia is not here in Hindi version. But more than 90 per cent movie is the literal translation of its Gujarati version. So, you can easily guess the dialogues even before they spoken. Many times humour is evaporated in the process of translation.

But to be fair with DOT, many situations make you laugh. The scene where a girl furiously complains about why his boyfriend ordered coffee for her, when the group celebrates birthday, guys copy in an exam in a unique way, are the moments when you laugh out loud. But most of other situations completely fall flat. However, the farewell speech by one of the characters can evoke your college memory and make you a bit nostalgic depending upon your sensibilities.

The movie is set in Delhi but most shooting has been done in Gujarat, around Ahmedabad. They have used stock footage of Delhi in most places. Thus we never get the feeling of Delhi or outside Gujarat.

‘Days Of Tafree’ is full of loud background music which might hamper your hearing abilities. The movie has two songs which are amateurish. As a viewer, you can sustain its first half, but with more than 2.35 hours of length, it tests your patience. One long propose prank is completely avoidable and stretched to hell.

The lead guy Yash Soni is reprising his role of ‘Nikhil’ from Chhello Divas and he’s the only sane guy in the movie. He is a charmer and I am looking forward to more meaty roles for him. Ansh Bagri as ‘Vicky’ is nice but he reminded me of Jacky Bhagnani instead of Malhar Thakar from the original movie. The leading lady Nimisha Mehta looks cute but doesn’t have much to do. All other people in the movie are completely cardboard characters and are there just to make noise.

For Gujjubhais and Gujjubens

Adaptation of movies from Gujarati to Hindi is not a new phenomenon. But as far as DOT is concern, its original audience i.e. Gujaratis can laugh at it as they have enjoyed Chhello Divas. Days Of Tafree doesn’t exceed its original edition and has a tremendous uphill task for the audience outside the state.

Rating: ** (Two Stars)

(Published On DeshGujarat.Com)

Copyright © Jayesh Adhyaru. Please do not copy, reproduce this article without my permission. However, you are free to share this URL or the article with due credits.

Tarak Mehta & The Lunchbox

મારા મોસ્ટ ફેવરિટ લેખક તારક મહેતાના જન્મ દિવસે એમના ‘લંચબૉક્સ’ ફિલ્મના કનેક્શનની ઝક્કાસ વાત!

તારકભાઈનો અને એમના ક્લાસિક સર્જન ‘દુનિયાને ઊંધાં ચશ્માં’નો હું કટ્ટર એટલે કટ્ટર એટલે ડાઇહાર્ડ ફૅન. એના એકેએક કેરેક્ટર વિશે કલાકો સુધી વાતો કરીને બોર કરી શકું (કર્યાં પણ છે અને ‘વિક્ટિમ’ મોટે ભાગે મારાં ‘શ્રીમતીજી’ જ હોય!). એમના લેખોમાં બીજા કોઇએ કશુંક ઉમેર્યું હોય કે કોઇએ એમની સ્ટાઇલમાં કશુંક લખ્યું હોય તોય કહી દઉં એવા એ મારા લોહીમાં ભળી ગયા છે. વર્ષોથી ‘ચિત્રલેખા’માં પબ્લિશ થતી એમની આ સિરીઝ મારા ડિપ્રેશનનું પર્મેનન્ટ અને રામબાણ ટોનિક રહી છે. ગ્લુમી ફીલ થાય એટલે મારા કલેક્શનમાંથી રેન્ડમલી એમનો કોઈ લેખ કાઢીને વાંચી જાઉં એટલે મૂડ ફ્રેશ!

હમણાં ગયા વર્ષે એમનાં જૂનાં પુસ્તકો મારા પપ્પા માટે લાઇબ્રેરીમાંથી વન બાય વન મંગાવ્યાં હતાં (ભેગો હુંય ચટાકો કરતો જાઉં!). એક દિવસ એમનું ‘સધ્ધર સસરા, અધ્ધર જમાઈ’ પુસ્તક મંગાવ્યું. એમાં ‘છોડને એ બધી વાત’ પ્રકરણ વાંચ્યું તો મારા કાન સસલાની જેમ ઊંચા થઈ ગયા. ૨૦૦૩ના અરસામાં લખાયેલા એ લેખમાં તારકભાઇએ લગ્ન પછી મુંબઈમાં સંસાર શરૂ કર્યો એ વખતની વાત કરેલી.

એમણે લખ્યું છે કે શ્રીમતીજી રોજ તારકભાઇને ડબ્બાવાળાઓ મારફતે ટિફિન મોકલે. ક્યારેક ક્યાંક જવાનો પ્રોગ્રામ હોય, તો ટિફિનના ડબ્બામાં નામ વિનાની ચિઠ્ઠી પણ મોકલે. એક વખત ટિફિનમાંથી જુદા જ અક્ષરોમાં લખાયેલી ચિઠ્ઠી નીકળી, જેમાં કોઇ બહેને સાંજે પ્રમોદરાયને ત્યાં મળવાની વાત લખેલી. કેળાનાં પકોડાંવાળી એ થોડી તીખી રસોઈ ખાતાં એમને ચિંતા થઈ કે ધારો કે એમના ડબ્બામાં પણ શ્રીમતીજીએ આવી જ કોઈ ચિઠ્ઠી મૂકી હોય અને એ મળવા માટે એમની રાહ જોતાં રહે તો? આ વિચાર પરથી તારકભાઇને એક વાર્તા સ્ફૂરી અને એમણે આ લેખમાં ઉતારી છે. વાર્તાની સ્ટોરી કંઇક આવી છેઃ પુરસ્કાર પરીખ નામના અકાઉન્ટન્ટને ડબ્બાવાળા કોઈ ભળતું જ ટિફિન ડિલિવર કરી દે છે. ટિફિનબૉક્સમાંથી ચિઠ્ઠી નીકળી, જેમાં લખ્યું છે કે સાંજે ઇરોસ સિનેમાની બહાર મળજો, દીકરી મીતુએ જિદ્દ લીધી છે કે ‘સાઉન્ડ ઑફ મ્યુઝિક’ જોવું છે. પછી તો પુરસ્કારભાઈ એ બહેનના પતિનો મેસેજ આપવા ઇરોસ પહોંચે છે અને એ બહેનને મળે છે. ત્યાં જ કહાની મેં ટ્વિસ્ટ…

તારકભાઈની વર્ષો પહેલાં લખેલી એ વાર્તા અને ૨૦૧૩માં આવેલી ‘લંચબૉક્સ’ની સ્ટોરીમાં ગજ્જબની સિમિલારિટી છે. બંનેના હીરો ચીવટવાળા છે, એક પત્ની રોજેરોજ ટિફિનમાં એકસરખી રસોઈ પિરસે છે, જેનાથી કંટાળેલા પતિ માટે પત્ની નવી રસોઈ શીખે છે અને બનાવીને મોકલે છે, બંનેમાં ટિફિનમાં ચિઠ્ઠીઓની આપ-લે થાય છે અને ટિફિન બદલાઇ જતાં ક્રોસ મેસેજિંગ થાય છે, (સ્પોઇલર) બંનેમાં પતિનું એક્સ્ટ્રા મેરિટલ અફેર છે! અને અને અને, તારકભાઈની એ વાર્તાનું શીર્ષક છે, ‘ટિફિન’!!!

‘લંચબૉક્સ’વાળા રિતેશ બત્રાને આ વાર્તા કોઇએ કહી હશે કે કેમ એ તો ખબર નથી, પણ આ યોગાનુયોગે મને સેરેન્ડિપિટીમાં માનતો કરી દીધો. અને તારકભાઈ માટેનું માન અનેક ગુણાકારમાં વધી ગયું. ‘લંચબૉક્સ’ ઑસ્કરમાં ગયું હોત તો જીત્યું હોત કે કેમ એ ખબર નથી પણ મારા તરફથી બેસ્ટ ઑરિજિનલ સ્ટોરીનો ઑસ્કર ગોઝ ટુ ધ વન એન્ડ ઓન્લી તારકભાઈ!

તારકભાઈ, ખૂબ ખૂબ લાંબું, સ્વસ્થ જીવો અને મારી લાઇફની અસંખ્ય નિરાશ પળોને હાર્ટવૉર્મિંગ આનંદથી ભરી દેવા બદલ ટનબંધ થેન્ક યુ!

tarak-mehta

Copyright © Jayesh Adhyaru. Please do not copy, reproduce this article without my permission. However, you are free to share this URL or the article with due credits.

તમાશા

IFFI-2015, ગોવાથી પાછો ઘરે આવ્યો એ સવારની વાત છે. બૅગ ખોલીને સામાન અનપૅક કરતો’તો. ટૂથબ્રશ-શૅવિંગ કિટ એની જગ્યાએ, ન પહેરાયેલાં કપડાં પાછાં કબાટમાં, પહેરેલાં કપડાં લૉન્ડ્રીમાં, કેમેરા-પાવરબૅન્ક ડ્રૉઅરમાં… આ વખતે-ટચવૂડ-મને એવું લાગ્યું જાણે મારી પાછળ એક કેમેરા ફરે છે અને મારી આ હરકતોને રેકોર્ડ કરે છે. બધી વસ્તુઓ ફરી પાછી એની જગ્યાએ ગોઠવાઈ રહી છે અને સરવાળે હું પણ રુટિન નામના બૉક્સમાં ગોઠવાઈ રહ્યો છું. રુટિનનો રાક્ષસ મારા પર સાઇલન્ટ અટ્ટહાસ્ય કરી રહ્યો હતો કે, કેમ બેટા, થવું પડ્યું ને બૅક ટુ પેવિલિયન? ગમે ત્યાં ગમે તેટલું રખડી લે, અંતે તો હું જ સત્ય છું, હું જ શાશ્વત છું. મારી જ આંખ સામે હું ‘મૉડર્ન ટાઇમ્સ’ના ચાર્લી ચૅપ્લિનની જેમ દિવસોના એસેમ્બલી લાઇન પ્રોડક્શનની બીબાંઢાળ જિંદગીમાં ફરી પાછો ફિક્સ થઈ રહ્યો હતો.

એ વખતે તમાશા નહોતું જોયું. હવે ફાઇનલી જોઈ નાખ્યું છે, પણ અત્યારે હવે ફિલ્મ સારી છે કે ખરાબ, ફાસ્ટ છે કે સ્લો, જોવી કે ન જોવી એ ભાંજગડમાં પડવાનો સમય વીતી ગયો છે. તમાશાએ મારા કયા વિચારોનું ટ્રિગર દબાવ્યું એ જ વાત બાકી રહી જાય છે.

પહેલી વાત તો એ કે મને તમાશા ગમી. ‘રૉકસ્ટાર’ કે ‘જબ વી મેટ’ જેટલી તો નહીં, પણ ઇમ્તિયાઝ અલીની સાથે બેસીને ચર્ચા કરવા જેવી ગમી. ગમી રણબીર-દીપિકાની લગભગ રિયલ ઍક્ટિંગ માટે; ફિલ્મમાં કિસ્સાગો-સ્ટોરી ટેલરનું પાત્ર આવ્યું એટલા માટે; ‘લવ સ્ટોરી હોય કે મિથોલોજી, વાર્તા તો અંતે એ જ હોય છે’ એ વાત કરી એ માટે; શરૂઆતની એ સોહની મહિવાલ- રોમિયો જુલિયેટ- રામાયણની વાર્તાના અત્યારના બૅકડ્રોપવાળા પ્રેઝન્ટેશન માટે; ઇર્શાદ કામિલનાં મીનિંગફુલ શબ્દો માટે અને અબોવ ઑલ ઇમ્તિયાઝે અસંખ્ય લોકોના દિમાગમાં વિચારોના ઘોડા છુટ્ટા મૂકી દે તેવી વાત કરી તે માટે.

ગમી મને એ વાત માટે કે ઇમ્તિયાઝે કહ્યું કે ભાઈ આ બધું એક સ્ટોરી જ છે અને આપણે એ સ્ટોરીના ભાગ છીએ એવું સ્વીકારી લો પછી જુઓ મજા આવવા માંડે છે કે નહીં. શૅક્સપિયરની જેમ ‘ધ હૉલ વર્લ્ડ ઇઝ અ થિયેટર’ અને હમ સબ તો ઇસ રંગમંચ કી કઠપુતલિયાં હૈ એ વાત સ્વીકાર્યા પછી આપણે આપણી અંદરથી બહાર નીકળીને આપણી જ લાઇફના પ્રેક્ષક બની જઇએ. પછી પેલું સુખ-દુઃખ- ફ્રસ્ટ્રેશન- અપેક્ષાઓ ખાસ કશું સ્પર્શે નહીં. આવું લખવા-વાંચવાની બહુ મજા આવે, પણ લોચો એ છે કે આપણી ડોર ઉપરવાળાના હાથમાં તો છે જ, પણ બીજી કેટલીયે દોરીઓ સાથે આપણે પેલા કરોળિયાના જાળામાં ફસાયેલા જંતુની જેમ ફસાયેલા છીએ. એની વાત પર જરા એક પેરેગ્રાફ પછી આવું.

બીજી વાત એ ગમી કે લાઇફમાં એ ‘તારા’ જેવી એક સાથી હોવી જોઇએ. તારા એટલે ધ્રુવતારો સમજી લો ને, ગાઇડિંગ સ્ટાર. એ ગર્લફ્રેન્ડ-પત્ની પણ હોય, મમ્મી-પપ્પા-ભાઈ-બહેન-દોસ્ત-ટીચર-રોલમૉડલ કોઈપણ. પેલી પાકિસ્તાની ફિલ્મ ‘મૂર’માં પણ એ જ હતું. પતિ-દીકરો-પ્રેમી ખોટા રસ્તે ચડે એટલે લડી ઝઘડી કે જીવ આપીને પણ એને સાચા રસ્તે લાવ્યે જ છૂટકો કરે. ઘણી એવી મહાન આત્માઓ હોય છે, જે ખુદ પોતાના ગાઇડિંગ સ્ટાર હોય છે, પણ આપણે વાત ઇમ્તિયાઝ કહે છે એમ ‘મેંગો પીપલ’- ધ આમ આદમીની કરીએ છીએ, જે અત્યાર સુધી તો ઇમ્તિયાઝની ફિલ્મોમાં જ એ કન્ફ્યુઝનમાં હતો કે આ હું જે કરું છું એ પ્રેમ છે કે વહેમ? હવે આ ફિલ્મથી એને એ તો ખબર છે કે એ છે તો પ્રેમ, પણ એ માણસ કોણ છે? અને ‘મૈં જો હૂં, વો મૈં હૂં? યા મૈં ભી વો હૂં, જો મૈં નહીં હૂં? મૈં કૌન હૂં?’

ત્યાં આવે છે મારો ઇમ્તિયાઝને પૂછવાના પ્રશ્નવાળો મુદ્દો. માત્ર ઇમ્તિયાઝને જ નહીં, આ વાત કરનારા અભિજાત-હિરાણી, અયાન, ઝોયા-ફરહાન, અભિષેક કપૂર આણિ મંડળીને પણ. કે તમારી વાત તો જાણે સમજી ગયા કે તમારા અંતરનો સેલ્ફી લો અને શોધી કાઢો કે એક્ઝેક્ટ્લી તમારે શું બનવું છે? તમે શેને માટે સર્જાયેલા છો? મમ્પી-પપ્પા તો કહે છે કે ડૉક્ટર-એન્જિનિયર-એમબીએ બન. પણ આપણે તો એક્ટર બનવું છે, લેખક બનીને લમણે બોલપેનવાળા હાથ મૂકીને ફોટા પડાવવા છે, મોટિવેશનલ વાતો કરીને છવાઈ જવું છે, ક્રિકેટર બનવું છે, આરજે-વીજે-પેઇન્ટર-સિંગર-ટ્રાવેલર… કંઇપણ બનવું છે, બસ, આ રુટિનથી ફાટફાટ થતી બોરિંગ લાઇફ નથી જીવવી. હજારો લોકોને આ ફિલ્મમાંથી બહાર નીકળતાં પહેલો વિચાર એ આવ્યો હશે કે બોસને એક મેઇલ ટાઇપ કરીએ અને લખી નાખીએઃ ‘ડિયર બૉસ, F@#$ યૉર જોબ.’

પણ પછી ફિલ્મનો હૅંગઓવર ઓછો થાય એટલે આફ્ટરથૉટ આવે કે એક મિનિટ, મેડિસિન-ઍન્જિનિયરિંગ છોડીને ક્રિએટિવ ફિલ્ડમાં આવીએ, પણ પછીયે મોનોટોની આવી તો? ફ્ર્સ્ટ્રેશન આવ્યું તો? એક્ચ્યુઅલી, આ રુટિન સાલું પહોંચેલી માયા છે. રુટિન છે તો સવારે છાપું આવે છે, દૂધ આવે છે, ગામમાં શાકભાજી આવે છે, બસ-ટ્રેન-પ્લેન નિયમિત દોડે છે, દેશ-દુનિયા ચાલે છે. મને તો લાગે છે કે આ ઇશ્વરેય ભગવાન બનવાના ખોટા ધંધામાં આવી ગયો હશે, એટલે જ જુઓને, એનું ય બધું સાવ બીબાંઢાળ રુટિનમાં ચાલે છેઃ રાત-દિવસ ઊગે, ઋતુઓ બદલાય, ફળો-ફૂલો ઊગે-કરમાય-ખરી પડે, માણસેય જન્મે-આખી લાઇફ એનું હૃદય સાવ એકધારી બોરિંગ રીતે ધબકતું રહે ને એક દિવસ કંટાળીને બંધ થઈ જાય. ક્યારેક ઈશ્વર કંટાળે તો વાવાઝોડાં-ધરતીકંપો લાવે, માણસ કંટાળે તો ત્રાસવાદનાં તોફાન કરે. ફરી પાછા બંને થાકે અને એ જ રુટિન. ટૂંકમાં, ઉમ્મીદ ઉપરાંત રુટિન પે દુનિયા કાયમ હૈ!

એટલે ઇમ્તિયાઝભાઈ, રુટિન ભલે ગમે તેટલું બોરિંગ, ફ્ર્સ્ટ્રેટિંગ અને બીબાંઢાળ હોય, પણ મને લાગે છે કે એનાથી છટકવું અશક્ય છે. અને એને ધિક્કારવું બેવકૂફી છે. તમારો વેદિયો, આઈ મીન વેદ તો ગળથૂથીથી સ્ટોરીટેલર છે, તો આ વાત કેમ સમજી શકતો નથી? એનો આત્મા માત્ર કોર્સિકામાં જ કેમ જાગે છે? નાઇન ટુ ફાઇવમાં એણે ઝોમ્બી બની જવાની જરૂર નથી. ભલે કામ એને ગમતું નથી, પણ એણે આખો વખત એક્ઝિક્યુટિવ બની રહેવાની પણ જરૂર નથી. વેદ પાસે લક્ઝરી છે નોકરી ફગાવી દેવાની, એણે એની અંદરનો અવાજ સાંભળી લીધો છે, પણ કરોડો લોકો છે જે છેક સુધી એ જ જદ્દોજહદમાં પડ્યા રહે છે કે એક્ઝેક્ટ્લી આપણે અહીં શા માટે મોકલવામાં આવ્યા છીએ. લેકિન એવા લોકોનો આ દુનિયાને સ્મૂધલી ચલાવવામાં બહુ મોટો ફાળો છે. અને આવી ફિલ્મો જોઇને તો એવું જ લાગે કે આવા એક્ઝિસ્ટેન્શિયલ ક્રાઇસિસ ક્રિએટિવ દિમાગના લોકોને કદાચ વધારે હેરાન કરે છે. બધા જો સ્ટોરીટેલર બની જશે તો કાર કોણ રિપેર કરશે? દર્દીઓને કોણ સાજા કરશે? બસ-ટ્રેન કોણ ચલાવશે? અને પ્લીઝ, એવું તો કહો જ નહીં કે એ લોકો તો આત્મા વિનાના સાવ પેલા ‘વર્કર બી’ જેવા હાર્ટલેસ-માઇન્ડલેસ સેકન્ડ ગ્રેડ સિટીઝન્સ છે.

હમણાં જ મેં જોયેલી જૅપનીઝ ફિલ્મ ‘સ્વીટ રેડ બીન પેસ્ટ’માં હીરોને તો પબ ખોલવું છે, ગળપણ ગમતું જ નથી. પણ એ ગળપણની દુકાન છોડીને મધુશાલા ખોલી શકતો નથી. એ નિરાશામાં જ એની વાનગીમાં ટેસ્ટ નથી આવતો. એ ટેસ્ટ એને એક વૃદ્ધ સ્ત્રી લાવતા શીખવે છે, પણ આખરે તો એ પબને બદલે સ્વીટ રેડ બીનમાં જ ટેસ્ટ લાવીને જ છૂટકો કરે છે, કેમ કે એને એક દેવું ચૂકવવાનું છે. એક્ઝેક્ટ્લી, બધા જો નારાજીનું રાજીનામું આપીને કવિતાઓ કરવા માંડશે, તો લોનના હપ્તા કોણ ભરશે? એટલે ક્યારેક એવુંય બતાવો કે તમે જેને રુટિન-મોનોટોનસ ગણો છો એ લોકોય લાઇફ તો એન્જોય કરે છે. અને તમારા ‘વેદ 1.0’ને એક સારા સાઇકાયટ્રિસ્ટને બતાવો, એનામાં ફ્રસ્ટ્રેશન કરતાં મલ્ટિપલ પર્સનાલિટી ડિસઑર્ડરનાં લક્ષણો વધારે દેખાય છે.

અને અંતરનો અવાજ સંભળાઈ પણ ગયો, ઇનર કૉલિંગને અનુસરીને ગમતા ફિલ્ડમાં આવી પણ ગયા, પણ ત્યાં ફિલ્મ પૂરી નથી થતી. પહાડની પેલે પાર ઘાસ વધારે લીલું હશે એ આશાએ ગયા પછી ત્યાં રણપ્રદેશ નીકળે ત્યારે તમારા વેદની શી હાલત થાય છે એય ક્યારેક બતાવો તો પલ્લું બેલેન્સ થાય.

બાય ધ વે, ઇમ્તિયાઝમિયાં, હવે આ ‘પાઇલ ઑન’ શબ્દ બહુ થયો. ‘લવ આજ કલ’ અને ‘કોકટેલ’ પછી ત્રીજીવાર આવ્યો. એકસરખા સીન અને એકસરખી થીમનું રિપિટેશન બંધ કરો, પ્રભુ!

Copyright © Jayesh Adhyaru. Please do not copy, reproduce this article without my permission. However, you are free to share this URL or the article with due credits.

સોનાલી કેબલ

મારા જેવા ઘણાય હશે જે એક જમાનામાં વીજે હોઝેની સાથે આવતી ચિબાવલી રિયા ચક્રવર્તી માટે ખાસ એમટીવી વૉસ્સપ મૂકીને બેઠા રહેતા હશે. પછી અચાનક રિયા એમટીવી પરથી મિસ ઇન્ડિયા થઈ ગઈ. એની સાથે વીજે હોઝે અને આખેઆખા પ્રોગ્રામ વૉસ્સપનું પણ ફીંડલું વળી ગયું. ત્યાં તો રિયાડી ‘મેરે ડેડ કી મારુતિ’માં આવી ને થયું કે હાશ છોકરી હજી નજર સામે જ છે! પણ પછી ચુરમાના લાડુ ભાવતા હોય અને થાળી ભરીને ચુરમું જ પીરસી દો તો કંઈ આખી થાળી થોડી બને? સારું ચલો, થોડી કડવા લીમડાની ચટણી પિરસો તોય એ ફુલ ડિશની વ્યાખ્યામાં આવે? અમને તો ન ચાલે, રિયાડીના સમ.

ફિલ્મનો સબ્જેક્ટ મજાનો છે, એકદમ ઇનોવેટિવ. માર્કેટમાં મોટી શાર્ક આવે અને નાની માછલીઓને ગળી જાય. બિઝનેસ કોઈ પણ હોય મરો નાના માણસનો જ થાય. અહીં કેબલ બિઝનેસ છે. શ્રૂડ બિઝનેસમેન અનુપમ ખેર કાઠિયાવાડી બન્યો છે (ડિરેક્ટરનો ઈશારો અંબાણીઓ તરફ હશે?). જોકે એ શ્રૂડ કરતાં ચક્રમ વધારે લાગે છે. પરંતુ ગમે તેવો ચક્કરબત્તી ગુજરાતી હોય તોય આખો દિવસ કોઈ ખાખરા ન ખાય! અહીં તો એક કાનમાં ઇયરબડ નાખીને ફરતા અનુપમે આખી ફિલ્મમાં ખાખરા ખાધા છે. સાલું એટલા ખાખરા તો પંદર દિવસ ચાલે.

જેમ થ્રીજી કનેક્શન લઇએ કે ટુજી, સ્પીડ તો ઓલમોસ્ટ સરખી જ આવે, એની જેમ સબ્જેક્ટ સારો હોય (અને હિરોઇન રાપચિક હોય) તોય અહીં કંટાળો તો એકસરખો જ આવે છે. અને આ કોણ છે યાર હીરો, અલી ફઝલ? એ સોર્ટ ઓફ બુંદિયાળ છે. એક તો ચહેરા પરથી જૂની કબજિયાતથી પીડાતો દેવદાસ લાગે છે અને એની એક્ટિંગમાં પણ કશો ભલીવાર હોતો નથી. એક્ચ્યુઅલી એનું નામ અલી ફઝલને બદલે ‘અલી ફિઝૂલ’ હોવું જોઇએ! હા, ‘સદા’ નામના પાત્રમાં એક રાઘવ જુયાલ કરીને જુવાનડો છે, એ સાલો મસ્ત નાચે છે. વિકિપીડિયા કહે છે કે કંઇક ડાન્સ ઇન્ડિયા ડાન્સમાં પણ જલવા બિખેરીને આવ્યો છે. એને જોવો ગમે છે.

કંઈ નહીં, જવા દો. લખવાનો પણ કંટાળો આવે છે. ફિલ્મમાં વાત સાચી છે, પણ રીત ભંગાર છે. અને હા, મૉલ હોય કે કેબલ, અંતે તો ડાર્વિન દાદા જ સાચા ઠરે છે.

બાય ધ વે, આ ફિલ્મ જેવો જ સબ્જેક્ટ ધરાવતી એક અત્યંત સંવેદનશીલ કન્નડ ફિલ્મ મેં ગયા વર્ષે IFFIમાં જોયેલી, ‘ભારત સ્ટોર્સ.’ રસ હોય અને ક્યાંકથી મેળ પડે તો જોઈ પાડજો.

Copyright © Jayesh Adhyaru. Please do not copy, reproduce this article without my permission. However, you are free to share this URL or the article with due credits.