તમ્મા તમ્મા, જુમ્મા ચુમ્મા, હમ્મા હમ્મા… ખમ્મા ખમ્મા!

હની સિંઘ, બાદશાહ આણિ મંડળીએ અન્નુ મલિક-કોપીતમદાના કસમ ખાધા લાગે છે કે અમ ૯૦ના દાયકામાં ઊછરેલાઓની ગોલ્ડન યાદો પર રેસ્ટોરાંનું ગંદું વાસ મારતું પોતું ફેરવીને જ રહેશે. ‘ધીરે ધીરે’ અને ‘હમ્મા હમ્મા’નું બમ્બુ ફિટ કર્યા પછી હવે ‘તમ્મા તમ્મા’નાં નામનાં તમ્મર ચડાવ્યાં છે. એક તો મને એ સમજાતું નથી કે નાઇન્ટીઝનો જમાનો એવો તે કેવો જરીપુરાણો થઈ ગયો છે કે ત્યારનાં ગીતોને ‘રિક્રિએટ’ કરવાં પડે? અને ‘મિલેનિયલ્સ’ કહેવાતા યંગસ્ટર્સ બે દાયકા પહેલાંનાં સોંગ્સ યુટ્યુબ એટસેટરા પરથી ઍન્જોય ન કરી શકે? કમ ઓન, નાઇન્ટીઝ અને અત્યારના પહેરવેશ-રહેણીકરણીમાં કંઈ એવું પરિવર્તન નથી આવ્યું કે શાહરુખ-કાજોલ શરીરે કેળનાં પાન લપેટીને આદિવાસી ડાન્સ કરતાં હોય એવું લાગે! એ સોંગ્સમાં અત્યારે આલિયા-વરુણો-શ્રદ્ધા-આદિત્યોને નચાવીએ અને વચ્ચે બાદશાહ-હની સિંઘની અલતાફ રાજા છાપ લવારી નાખો તો જ યંગસ્ટર્સને મજા આવે? એન્ડ વર્સ્ટ ઑફ ઑલ, આપણે જે ગીતો સાથે મોટાં થયા હોઇએ, એ અત્યારે સો કૉલ્ડ ‘પાર્ટી ઍન્થમ’ તરીકે ‘રિક્રિએટ’ થયેલાં જોઇને સાલી ઘરડા થઈ ગયાની ફીલ આવે છે! અભી ઇતને બુઢ્ઢે ભી નહીં હુએ યાર, કે અત્યારની જનરેશનની સાથે રહેવા માટે, લેખક તરીકે ‘ટાર્ગેટ ઑડિયન્સ’ જાળવી રાખવા માટે 15-20 વર્ષનાં ટાબરિયાંવની કદમબોસી કરવી પડે!

આ કકળાટ વાંચીને રખે કોઈ માને કે હું બહુ મોટો મરજાદી પ્યોરિસ્ટ છું અને રિમિક્સ ગીતોથી મને રાતી કીડીઓ ચડે છે. જરાય નહીં. બશર્તે એ સોંગ્સ સરસ રીતે ‘રિમિક્સ’ થયેલાં હોય. તમે ‘ઇન્સ્ટન્ટ કર્મા’નાં ‘ડાન્સ મસ્તી’ સિરીઝનાં ગીતો સાંભળો, મારી વાત સમજાઈ જશે. ‘રિમિક્સ’-‘રિક્રિએશન’ વ્હોટએવરની સામે એક દલીલ એ થાય છે કે એ તો જૂનાં સોંગ્સને જીવંત રાખે છે. પરંતુ ‘રિક્રિએશન’-‘રિપ્રાઇઝ’ના નામે મસ્ત ગીતોનું ‘હમ્મા હમ્મા’ કરીને કામ તમામ કરી નાખવું હોય, તો કાઉન્ટ મી આઉટ પ્લીઝ. એક ઑબ્ઝર્વેશન હું એ જોઉં છું કે અત્યારે બધું જ મ્યુઝિક, ફિલ્મો લિટરલી એક ક્લિક પર અવેલેબલ હોવા છતાં કોઇને જોવાની તસદી નથી લેવી. ‘બઝફીડ’ કે ‘સ્કૂપવૂપ’ ટાઇપની ‘માધુકરી વેબસાઇટો’ પોતાની ‘ક્લિક બેઇટ’વાળી લિંક્સથી ‘ફલાણા વિલ બ્લો યોર માઇન્ડ’ ટાઇપની લિંકોમાં ‘લિસ્ટિકલ’ બનાવીને અધકચરું જ્ઞાન પિરસે ત્યારે યંગસ્ટર્સને ખબર પડે. એ પછીયે, ‘વ્હોટેવર…’ કહીને સ્નૅપચેટ-ટિન્ડર પર બિઝી થઈ જાય.

***

લૅટ્સ ગેટ બેક ટુ લેટેસ્ટ સેન્સેશન ‘તમ્મા તમ્મા’. અત્યારે ‘બદ્રીનાથ કી દુલ્હનિયા’માં ‘તમ્મા તમ્મા અગેઇન’ના નામે ફરી પાછું એ જ ‘તમ્મા તમ્મા’ સોંગ (‘ઓ.કે. જાનુ’માં ‘હમ્મા હમ્મા’નો ખુરદો બોલાવનારા) બાદશાહ-તનિશ્ક બાગચી પાસે રિમિક્સ કરાવાયું છે.

‘તમ્મા તમ્મા અગેઇન’ (‘બદ્રીનાથ કી દુલ્હનિયા’)

***

મને યાદ છે, સંજય દત્ત-માધુરી સ્ટારર ‘થાનેદાર’ રિલીઝ થયું ત્યારે અમે વેકેશનમાં કૅબલ પર કઝિનો સાથે મળીને એક બપોરે જોયેલું. અને ‘તમ્મા તમ્મા’ અમારા આઠેક વર્ષના દિમાગ પર છવાઈ ગયેલું. એક તો એનું ધમાકેદાર મ્યુઝિક. અને એનાથીયે સુપ્પક ડાન્સ. અત્યારે માધુરી વરુણ-આલિયાને ‘તમ્મા તમ્મા’નાં સ્ટેપ્સ શીખવતી હોય એવો વીડિયો વાઇરલ થાય છે. પરંતુ એ વખતે સેટેલાઇટ ચેનલોની ગેરહાજરીમાં લિમિટેડ વ્યુઇંગ સાથે બે-ચાર સ્ટેપ્સ અમેય શીખી લીધેલા. ધરપત એવી કે જો સંજય દત્ત ડાન્સ કરી શકતો હોય, વ્હાટ કાન્ટ અસ?! એ વખતે સૌ માધુરી દીક્ષિતની દિલધડક બ્યુટીમાં હિપ્નોટાઇઝ્ડ હતા. એનાં ક્યુટ લુક્સ, એનો ડાન્સ, એનો વિન્ડ ચાઇમ્સ જેવો રણકતો અવાજ, એક્ટિંગ… મીન્સ ધ કમ્પ્લિટ એક્ટર. ઉપરથી ‘તમ્મા તમ્મા’ના બળવાખોર શબ્દોઃ ‘તુ રાઝી… મૈં રાઝી… ફિર ક્યા ડેડી ક્યા અમ્મા…’ આઈ વૉઝ લાઇક, વ્હોટ? અહીંયા સાડાત્રણ રૂપિયાનું ‘ચંપક’ લેવા માટે પણ મમ્મી-પપ્પાને મસ્કા મારવા પડતા હોય, ત્યાં ‘ફિર ક્યા ડેડી ક્યા અમ્મા’? ધીસ ઇઝ ક્રેઝી, મૅન! અને અમે દોસ્તારો એવી ઇમ્પ્રેશનમાં હતા કે ‘તમ્મા તમ્મા’ એ કોઇક ખૂફિયા પ્રવૃત્તિ માટેનો કોડવર્ડ છે. ઇવન ફિલ્મના છેલ્લા સીનમાં જયાપ્રદા જીતેન્દ્રને પૂછે છે પણ ખરી કે ‘યે તમ્મા તમ્મા ક્યા હૈ?’ અને જવાબમાં જીતેન્દ્ર કહે છે, ‘ઇધર આઓ, બતાતા હૂં!’ પાછી ગીતમાં એવી લાઇન પણ હોય કે, ‘દોનોં મિલકર જો હોના હૈ હો ગયા…’ આઈ મીન, વ્હોટ હો ગયા?!

***

એ જ અરસામાં બીજા એક ગીતે તરખાટ મચાવેલો. અમિતાભ બચ્ચનનું ‘જુમ્મા ચુમ્મા દે દે’. ત્રીજા ધોરણના ક્લાસમાં બાજુની બૅન્ચ પર બેસતી છોકરી પાસેથી પૅન્સિલનું શાર્પનર માગવામાં પણ ટેન્શનમાં અડધું વૉટરબૅગ પાણી પી જવું પડતું હોય, એવા ઇન્ટ્રોવર્ટ કાન પર બચ્ચનમોશાય સુદેશ ભોસલેના અવાજમાં ખુલ્લે આમ ઉઘરાણી કરતા હતા, ‘અરે ઓ જુમ્મા, મેરી જાનેમન, બાહર નિકલ, તૂને બોલા થા, પિછલે જુમ્મે કો, ચુમ્મા દૂંગી, અગલે જુમ્મે કો, આજ જુમ્મા હૈ….!’

શરૂઆતમાં ‘દૂરદર્શન’ પર ‘ચિત્રહાર’માં અવાજ વિના એ ગીત જોયું ત્યારે તો લાગેલું કે આ કોઈ ડિટર્જન્ટ પાઉડરની ઍડ છે! એટલે જ બધાના હાથમાં રહેલા મગમાંથી ફીણ નીકળે છે. બચ્ચન કિમી કાટકરને બોલાવે છે કે, ‘ગયા અઠવાડિયે તેં મારાં મેલાંઘેલાં કપડાં ધોઈ દેવાનું કહેલું, હવે તું જલ્દી આવ અને આ ગાભાં ધોઈ દે, જો હું નવો ડિટર્જન્ટ પાઉડર પણ લાવ્યો છું, ખુશ્બુદાર ઝાગવાલા.’ ત્યાં કિમી કાટકર પોતાનો ઘાઘરો ઉલાળતી આવીને કહે છે કે, ‘હું કંઈ નવરી બેઠી છું? આ મારો ઘાઘરો ધોઉં કે તારાં મસોતાં જેવાં લૂગડાં ધોઉં? ને આ આખી જાન જોડીને આવ્યો છો તે મેં કંઈ ધોબીઘાટ ખોલ્યો છે?!’ પછી ક્લિયર થયું કે આ તો જુમ્માબેન પાસેથી ગાભા કાઢી નાખે એવા ચુમ્મા માગી રહ્યો છે! એ વખતે ‘બધા ભારતીયો મારાં ભાઈ-બહેન છે’વાળા ટાઇમમાંય તે એટલું તો સમજાઈ ગયેલું કે આમાં અમિતાભ જે રીતે પેલ્વિક થ્રસ્ટ કરે છે અને કિમી કાટકર જે રીતે ઘાઘરો 90 અંશના ખૂણે ઉલાળે છે, એનો અર્થ કંઇક ભળતો જ થાય છે! એ અમારા ‘સ.ઉ.ઉ.કાર્ય’ના સિલેબસની બહારનો વિષય હતો! (એ ગીતમાં જે રીતે કિમી કાટકર સિક્કો પોતાના સૅન્ડલ નીચે દબાવી દે છે અને બચ્ચન પોતાના પૅન્ટની અંદર ઝીલી લે છે, એ દૃશ્ય અત્યારના અસહિષ્ણુ ટાઇમમાં ફિલ્માવાયું હોય તો હાહાકાર મચી જાય!)

***

અર્લી નાઇન્ટીઝમાં એટલું તો અમારા વાંચવામાં આવેલું કે અમિતાભ બચ્ચને ‘જુમ્મા ચુમ્મા ઇન લંડન’ નામનો ધમાકેદાર કૉન્સર્ટ કરેલો. વર્ષો પછી સાત સમુંદર પારથી ઇન્ટરનેટ નામનો જાદુઈ ચિરાગ અમારી પાસે આવ્યો અને રાતોની રાતો જાગીને અમે મનગમતાં મોતી ઊલેચવા માંડ્યાં. ત્યારે દિમાગમાં ‘ટોઇંગ’ થયું કે હાઇલા, આ ‘તમ્મા તમ્મા’ ને ‘જુમ્મા ચુમ્મા’ બંને તો આયાતી માલ છે! વેસ્ટ આફ્રિકન દેશ ગિનીના સિંગર મોરી કાન્તેના ‘અકવાબા બીચ’ આલ્બમનાં ‘યે કે યે કે’ અને ‘તમા તમા લોગે તમા’ની બેઠ્ઠી ઉઠાંતરી છે. તેમ છતાં આપણા ગ્રેટ બૉલિવૂડની બલિહારી જુઓ એ વખતે આ ગીત કોણે પહેલાં બનાવ્યું એની કોન્ટ્રોવર્સી સર્જાયેલી! લક્ષ્મીકાંત-પ્યારેલાલની છાવણી કહે કે અમારું ‘જુમ્મા ચુમ્મા’ પહેલાં સર્જાયેલું, જ્યારે બપ્પી લાહિરી કહે કે, ‘ના, હમ તમ્મા તમ્મા ગાન પહેલે બનાયા. લક્ષ્મીકાંત-પ્યારેલાલ હમારા ગાન કૉપી કિયા…’ યાને કે કોણે પહેલાં ચોરી કરી એ બાબતે પણ વિવાદ! સો રી ટુ સે, પણ અત્યારે હાઇન્ડસાઇટમાં જોઇએ તો એવું જ લાગે કે આ તો દુકાળગ્રસ્ત એરિયામાં ફૂડપૅકેટની ઝૂંટાઝૂંટ જેવો જ મામલો છે. આ કોન્ટ્રોવર્સી અંગે ‘યુટ્યુબ’માં અમિતાભ બચ્ચનની પણ એ વખતની એક બાઇટ અવેલેબલ છે, જેમાં એ પોતાની ચિત-પરિચિત પોલિટિકલી કરેક્ટ સ્ટાઇલમાં ડિપ્લોમેટિક આન્સર આપે છે (અને બંને હિન્દી ગીત ચોરાઉ માલ હતો એ મુદ્દો સફાઈથી ચાતરી જાય છે).

***

પછી તો મેં મારા ફેવરિટ ટાઇમપાસ તરીકે આ ગીતોની ઉઠાંતરીનાં અને તેની સાથેની રસપ્રદ વિગતોનાં શક્ય તેટલાં રેકોર્ડ્સ એકઠા કર્યા. સમય હોય તો એ બધા વન બાય વન જોવા-સાંભળવાની મજા પડે તેમ છે. સૌથી પહેલાં આપણાં બંને હિન્દી સુપર ડુપર હીટ ‘ઑરિજિનલ’ સોંગ્સ જોઈ લોઃ

‘જુમ્મા ચુમ્મા દે દે’ (ફિલ્મઃ હમ, અમિતાભ બચ્ચન, કિમી કાટકર)

‘તમ્મા તમ્મા લોગે’ (ફિલ્મઃ થાનેદાર, સંજય દત્ત, માધુરી દીક્ષિત)

આ બંને ગીત જેના પરથી ‘ઇન્સ્પાયર્ડ’ છે તે ખરેખર ઑરિજિનલ ગીત
‘તમા તમા લોગે તમા’ (મોરી કાન્તે)

‘યે કે યે કે’ (મોરી કાન્તે)

‘યે કે યે કે’ (મોરી કાન્તે, મ્યુઝિક વીડિયો વર્ઝન)

***

આ પાંચ ગીતો સાંભળ્યા પછી એટલો ખ્યાલ આવશે કે એક તો પાંચેય સોંગ્સ સરખાં જ મસ્ત છે. ગમે તેવા ઔરંગઝેબને થિરકવા પર મજબૂર કરી દે તેવાં. બીજું, આપણાં બંને હિન્દી ગીતોમાં અમેઝિંગ કોરિયોગ્રાફી-ડાન્સ છે. અમિતાભ બચ્ચનનો તો આખા કરિયરનો વન ઑફ ધ બેસ્ટ હાઈ ઍનર્જી ડાન્સ છે ‘જુમ્મા ચુમ્મા’ ગીતમાં. જૂની લિંક્સ ઊલેચતાં માલુમ પડે છે કે કોરિયોગ્રાફર સરોજ ખાનને સંજય દત્તને નચાવતાં નાકે દમ આવી ગયેલો અને કંઇક ૪૮ રિટેક થયેલાં. એમાંય ‘તમ્મા તમ્મા’ સોંગમાં (બરાબર 4-01 મિનિટથી 4-46 મિનિટ સુધી ચાલતી 45 સેકન્ડની) ખુરશીવાળી સિંગલ ટેક સિક્વન્સમાં છેક સુધી સંજય દત્તને ટપ્પી પડી નહીં. આખરે સંકટ સમયની સાંકળ તરીકે સુપર્બ ડાન્સર એવા જાવેદ જાફરીને બોલાવાયો અને એણે આ સિક્વન્સ ફટ્ટાક સે ઓકે કરી આપી એ જાણીતી વાત છે. એટલી સિક્વન્સ પૂરતો જાવેદ જાફરી સંજય દત્તનો બૉડી ડબલ છે એટલે જ એટલો પોર્શન ‘લોંગ શૉટ’માં (દૂરથી) જ શૂટ થયો છે. વધુ ઇન્ટરેસ્ટિંગ વાત એ છે કે એ સિક્વન્સ બેઠ્ઠી જૅનેટ જેક્સનનાં ‘મિસ યુ મચ’માંથી સરોજબેને બેઠ્ઠી તફડાવી લીધી છે. સીધી વાત છે, ‘થાનેદાર’ પોતે તમિલ-તેલુગુ ફિલ્મની ‘રિમેક’ હોય, ગીત ઉઠાંતરી હોય, તો ડાન્સ શા માટે રહી જાય?

આ રહી જૅનેટ જેક્સનના ‘મિસ યુ મચ’ સોંગની ચેર રુટિન સિક્વન્સઃ

(જૅનેટના સોંગમાં ઑડિયન્સમાંથી પુછાય છે, ‘ધેટ્સ ઇટ?’ તો ‘તમ્મા તમ્મા’માં પણ પુછાય છે, ‘એય, ખતમ હો ગયા ક્યા?’ બોલે તો, કમ્પ્લિટ ચિપકાઓઇંગ!)

‘જુમ્મા ચુમ્મા’ વર્સસ ‘તમ્મા તમ્મા’માં એટલું સમજાય છે કે લક્ષ્મી-પ્યારેએ નવું લાગે તેવું ગીત સર્જવાની મહેનત કરી છે. જ્યારે બપ્પીદાએ બે ગીતોનું મિક્સિંગ જ કર્યું છે. પરંતુ પોતાના ગીત બાબતે એ લોકો કેવા ઉત્સાહી હશે કે ‘તમ્મા તમ્મા લોગે’ના રેકોર્ડિંગ વખતનો વ્યવસ્થિત વીડિયો પણ શૂટ કરાયો છે. એમાં નવાં નવાં આવેલાં કમ્પ્યુટરને કેવી દિલકશીથી ડિસ્પ્લે કરાયાં છે તે જુઓ. એ પણ માર્ક કરો કે આવું ધમ્માલ સોંગ પણ અનુરાધા પૌંડવાલ કેવી ભક્તિગીતની નિઃસ્પૃહતાથી ગાઈ શકે છે!

‘તમ્મા તમ્મા લોગે’ના રેકોર્ડિંગનો વીડિયો

***

વધુ ખણખોદ કરતાં એવું પણ જાણવા મળ્યું કે ‘જુમ્મા ચુમ્મા’ સોંગમાં ‘ચુમ્મા દે, દે દે ચુમ્મા’ ઝિલાય છે, તેના પર વધુ એક વિદેશી ગીતની અસર છે. ઍડી ગ્રાન્ટ નામના બ્રિટિશ ગાયકના ઈ.સ. 1978ના ગીત ‘ગિવ મી હૉપ, જોઆના’નું મુખડું એ જ ઢાળમાં ગવાયેલું છે (‘ચુમ્મા દે, દે દે ચુમ્મા’ને બદલે ‘ગિવ મી હૉપ, જોઆના’ મૂકીને ગાઈ જુઓ!) ઑરિજિનલ ગીતની લિંક પર ક્લિક કરીને સાંભળી જ લોઃ

‘ગિવ મી હૉપ, જોઆના’ (ઍડી ગ્રાન્ટ) (0-45 સેકન્ડથી એ લાઇન આવે છે)

***

મોરી કાન્તેનું ‘યે કે યે કે’ ગીત મુકુલ એસ. આનંદના જ અમિતાભ સ્ટારર ‘અગ્નિપથ’માં પણ વાપરવામાં આવેલું. વિજય દીનાનાથ ચૌહાણ જ્યારે કાંચા ચીના સાથે ‘બિઝનેસ ડીલ’ કરવા મૉરેશિયસ જાય છે, તે વખતે બૅકગ્રાઉન્ડમાં આ ગીત સિમ્પ્લી પ્લે જ કરી દીધું છે. હેવ અ લુક…

***

ઉઠાઉ ગીતો, પ્લેજરિઝમ-ઇન્સ્પિરેશનની વાત નીકળે અને અન્નુ મલિકનું નામ ન લઇએ એ તો કેમ ચાલે?! ‘બાઝીગર’ના સુપરહીટ સોંગ ‘યે કાલી કાલી આંખે’માં (એક્ઝેક્ટ 5-18મી મિનિટથી) આવતું કોરસગાન ‘યા યા યા યા યય્યા…’ પણ ડિટ્ટો ‘યે કે યે કે’ના જ ઢાળમાં છે. નીચેની લિંક ક્લિક કરીને ચૅક કરી જુઓ.

‘યે કાલી કાલી આંખે’ ગીતમાં સતત ગવાતી ‘તુ રુ રુ… તુ રુ રુ’ લાઇન ડીન માર્ટિનના 1957ના ગીત ‘ધ મેન હુ પ્લેય્સ ધ મેન્ડોલિનો’માંથી લીધેલી છે અને આખું બાઝીગર મુવી ‘અ કિસ બિફોર ડાઇંગ’ની ઇન્ડિયન ઍડિશન છે એ પાછી અલગ વાત થઈ.

‘ધ મેન હુ પ્લેય્સ ધ મેન્ડોલિનો’ (ડીન માર્ટિન)

***

‘હમ’નું જ બીજું એક અત્યંત જાણીતું ગીત ‘એકદુસરે સે કરતે હૈં પ્યાર હમ’ પણ આ જ મોરી કાન્તેના ‘અકવાબા બીચ’ના જ બીજા એક ગીત ‘Inch’ Allah’થી પૂરેપૂરું ‘પ્રેરિત’ છે.

‘Inch’ Allah’ (મોરી કાન્તે)

***

હિન્દી ફિલ્મોની ઉઠાંતરીની આખી દાસ્તાન જ્યાં આલેખાયેલી છે તે પ્રસિદ્ધ વેબસાઇટ itwofs.comમાં આંટો મારતાં અમને જાણવા મળ્યું કે ‘મોરી કાન્તે’ના ‘યે કે યે કે’નું એક સાઉથ ઇન્ડિયન વર્ઝન પણ છે. 1997માં આવેલી વેંકટેશ-અંજલા ઝવેરી (‘પ્યાર કિયા તો ડરના ક્યા’માં અરબાઝ ખાનની અપોઝિટ હતી એ)ની તેલુગુ ફિલ્મ ‘પ્રેમીંચુકુંદમ રા’નું એક ગીત પણ આ ‘યે કે યે કે’ને જરા મોડિફાય કરીને બનાવાયું છે. એ પણ સાંભળી લો ભેગાભેગું…

***

અમિતાભના ‘જુમ્મા ચુમ્મા’નો ક્રેઝ એવો જબરદસ્ત હતો કે ઍડવર્ટાઇઝિંગ પણ એમાંથી બાકાત નહોતું. અમિતાભના જ ડુપ્લિકેટને લઇને એ ‘જુમ્મા ચુમ્મા’ના ઢાળમાં ‘તુલસી મિક્સ આયા… લો અસલી મઝા લાયા તુલસી મિક્સ’ જિંગલ ધરાવતી ઍડ ‘દૂરદર્શન’માં આવતી થયેલી (એ વખતે અત્યારના જેવી સરોગેટ ઍડ્સનો ત્રાસ નહોતો, એટલે સીધું ‘તુલસી મિક્સ ગુટખા’ તરીકે જ માર્કેટિંગ થતું હતું). ઇવન ‘અમુલ’ના ‘અટર્લી બટર્લી’ કેમ્પેઇને પણ આ ગીતના ક્રેઝની નોંધ લઇને એક પોતાની સ્ટાઇલમાં એક હૉર્ડિંગ બનાવેલું. આ રહ્યું એ કાર્ટૂનઃ

amul-hits-1074

***

આમ તો ‘તમ્મા તમ્મા’ અને ‘જુમ્મા ચુમ્મા’ની ‘પ્રેરણા’ કથા એટલી ફેમસ છે કે એની વાત જ ન કરવાની હોય. તેમ છતાં આ પારાયણ માંડવાનો એક હેતુ અમારી પોતાની ખુજલી ઉપરાંત વો ભૂલી દાસ્તાં ફિર સે યાદ કરાવવાનો છે. સાથોસાથ એ કહેવાનો પણ છે કે આવાં બાદશાહ-તનિશ્ક બાગચી એટસેટરાનાં વર્ઝનો કરતાં ક્યાંય વધુ તોફાની, વધુ રોમેન્ટિક, વધુ સારા ડાન્સ સાથે ઑલરેડી આવી ચૂક્યાં છે એ કોઈ ન ભૂલે.

Copyright © Jayesh Adhyaru. Please do not copy, reproduce this article without my permission. However, you are free to share this URL or the article with due credits.

Advertisements

ધ એક્સપોઝે

સિક્સટીઝની મ્યુઝિકલ સસ્પેન્સ ખીચડી

***

સ્ટાઈલના ઓવરડોઝમાં દબાઈ ગયેલી સસ્પેન્સ સ્ટોરીવાળી આ ફિલ્મ એવરેજ મ્યુઝિકલ ફિલ્મ બનીને રહી ગઈ છે.

***

the-xpose-poster_139651188100ઈમેજિન કરો, સાઠના દાયકાની હિન્દી ફિલ્મ ઈન્ડસ્ટ્રી. દસ માળની બિલ્ડિંગના ટેકે જેનું કટઆઉટ મૂક્યું હોય તોય નાનું પડે એવા લાર્જર ધેન લાઈફ હીરોલોગ, હિરોઈનો વચ્ચે ખુલ્લેઆમ ચાલતી કેટફાઈટ્સ, એકબીજાની ફિલ્મ ફ્લોપ કરાવવા માટે ડિરેક્ટરો-પ્રોડ્યુસરો વચ્ચે ચાલતા કાવાદાવા, પૈસા માટે અને આગળ આવવા માટે પોતાનું શરીર વેચતી અભિનેત્રીઓ, પોતે જે બોલે તે સ્ક્રિપ્ટ બની જાય એવો આગ્રહ રાખતા સ્ટાઈલિશ અભિનેતાઓ અને આજની તારીખે પણ પપ્પા-મમ્મીઓ પોતાનાં સંતાનોને ફિલ્મસ્ટાર્સની જે ગોસિપ કરતાં હતાં એ અને ઉપરથી એક ‘હુ ડન ઈટ’ પ્રકારની મર્ડર-મિસ્ટ્રી આ બધાની સ્ટાઈલિશ મ્યુઝિકલ ખીચડી એટલે હિમેશ રેશમિયાની ફિલ્મ ‘ધ એક્સપોઝી’.

સ્ટાર યાર કલાકાર

સમય છે 1967-68ના બોલિવૂડનો. માથાફરેલ પણ સ્ટાઈલિશ પોલીસમેન (હિમેશ રેશમિયા) સાઉથની ફિલ્મોમાં ‘રવિ કુમાર’ તરીકે સુપરહીટ થઈ જાય છે. હવે એને ‘ઉજ્જ્વલ નિર્મલ શીતલ’ નામની ફિલ્મ દ્વારા હિન્દી ફિલ્મોમાં લૉન્ચ કરવાનો છે. પરંતુ સામે બીજો એક કટ્ટર હરીફ ડિરેક્ટર ‘રીના મેરા નામ’ નામની ફિલ્મ બનાવી રહ્યો છે. નસીબજોગે રીના મેરા નામ હીટ થાય છે અને અને ઉજ્જવલ નિર્મલ શીતલ ફ્લોપ. ત્યાં જ આખી કહાનીમાં ટ્વિસ્ટ આવે છે. ઢગલાબંધ એવોર્ડ જીત્યા બાદની પાર્ટીમાં બિલ્ડિંગ પરથી નીચે ફેંકાઈને રીના મેરા નામની હિરોઈન ઝારા ફર્નાન્ડિસની હત્યા થાય છે. એક હત્યા અને અગિયાર શકમંદો. કોણ હશે ઝારાનો હત્યારો?

જલસા પાર્ટી

ધ એક્સપોઝીની સ્ટોરી હિમેશ રેશમિયાએ લખી છે. એટલું જ નહીં, હીરો પણ હિમેશ પોતે છે, પ્રોડ્યુસ પણ એણે કરી છે અને ફિલ્મનું મ્યુઝિક પણ એણે જ આપ્યું છે. હવે આટલા બધા મોરચે એ એકલો પહોંચી વળે નહીં એટલે ડિરેક્ટર તરીકેનું કામ અનંત નારાયણ મહાદેવનને આપ્યું છે. ફિલ્મની શરૂઆતમાં આપણને એવું કહેવામાં આવે છે કે આ ફિલ્મ સાઠના દાયકામાં બનેલી સાચી ઘટનાઓ પરથી પ્રેરિત છે. જે લોકોને આ દાયકામાં ફિલ્મ ઈન્ડસ્ટ્રીની ગોસિપ ખબર હશે તેઓ આ ફિલ્મની મોટા ભાગની ઘટનાઓને હકીકત સાથે જોડી શકશે. જેમ કે, હિમેશ રેશમિયાનું પાત્ર ફિલ્મસ્ટાર ‘જાની’ રાજકુમાર પરથી પ્રેરિત છે. આ ઉપરાંત સુનીલ દત્તે નરગિસને ફિલ્મ ‘મધર ઈન્ડિયા’ના સેટ પર લાગેલી આગમાંથી બચાવેલી તે, સત્યમ શિવમ સુંદરમ ફિલ્મની ઝીનત અમાન, પરવીન બાબીની જેમ દરિયામાંથી સ્વિમિંગ કોશ્ચ્યુમમાં બહાર આવતી હિરોઈન, જ્હોની મેરા નામ અને મેરા નામ જોકરની રિલીઝ વચ્ચે થયેલી રસાકસી, મીનાકુમારીનું કસમયે થયેલું મૃત્યુ અને એને કારણે પાકિઝાનું હિટ જવું… આ બધી જ વાતો અહીં એક સ્ટોરીમાં વણી લેવાઈ છે.

એક સુપરસ્ટાર દેખાવા માટે હિમેશ રેશમિયાએ પોતે હિરોઈન સાથે કોમ્પિટિશનમાં ઊતરી શકે એટલી ગજબનાક હદે વજન ઉતારી નાખ્યું છે. આખી ફિલ્મને મ્યુઝિકલ મર્ડર મિસ્ટ્રી તરીકે પ્રમોટ કરવામાં આવી છે, એટલે હિમેશે ખરેખર જલસો પડી જાય એવાં ગીતો પણ કમ્પોઝ કર્યાં છે. એટલું જ નહીં, સૂત્રધાર તરીકેની જવાબદારી ઉમદા અભિનેતા ઈરફાન ખાનને સોંપાઈ છે. અત્યારે જુવાનિયાઓ જેની પાછળ ગાંડા છે એ યો યો હની સિંઘે પોતાની આગવી સ્ટાઈલમાં અહીં ગીતડાં તો ગાયા છે ઉપરથી એ અહીં એક્ટિંગ કરવા પણ પહોંચી ગયો છે.

સાઠના દાયકાનો જાદુ, પુરાણી વિન્ટેજ ગાડીઓ, રેડિયો સિલોન, ગણીને બે-ત્રણ ફિલ્મી ગોસિપ મેગેઝિન્સ અને એક જ ફિલ્મ એવોર્ડ, વિશાળ સ્ટુડિયોઝ, મસમોટાં પોસ્ટર્સ, જથ્થાબંધ કલાકારો… આ બધું જ ફિલ્મને એક સ્ટાઈલિશ મ્યુઝિકલ થ્રિલર ફિલ્મની ફીલ આપવા માટે પૂરતું છે.

લોચા લાપસી

ધ એક્સપોઝીમાં મુખ્ય ફોકસ ખુદ હિમેશ પર જ હોઈ, તે ‘ઓફ ધ હિમેશ, ફોર ધ હિમેશ બાય ધ હિમેશ’ બનીને રહી ગઈ છે. ફિલ્મના ચટાકેદાર કેચી સંવાદો પણ એણે પોતાની પાસે જ રાખ્યા છે. એટલે બીજા કલાકારોના ભાગે સ્ટોરીને આગળ ધપાવવા સિવાય ખાસ મસાલો આવ્યો નથી.

જે લોકો સાઠના દાયકાની ફિલ્મોને જીવ્યા નથી અને ખાસ કરીને અત્યારના યંગસ્ટર્સ, એ લોકો આ ફિલ્મમાં બતાવેલી ઘટનાઓ સાથે રિલેટ જ નહીં કરી શકે. એ બચાડાઓ તો સતત ‘યે ક્યા હો રહા હૈ’ બોલતાં બોલતાં આખી ફિલ્મમાં વ્હોટ્સ એપ્પ જ ચેક કર્યા કરશે.

ફિલ્મનું પ્રમોશન મર્ડર મિસ્ટ્રી તરીકે કરાયું છે, પણ એક્ચ્યુઅલ મર્ડર ફિલ્મની અધવચ્ચે થાય છે અને છેક સુધી એની થ્રિલ ઊભી જ નથી થતી. આપણને સતત એવું બતાવવાનો પ્રયાસ કરાય છે કે આટલા શકમંદો છે, પણ એમાંથી ખૂની કોણ હશે એ જાણવાની તાલાવેલી ઊભી જ નથી થતી. વળી, ઘણા શકમંદો પાસે તો ખૂન કરવા માટેનું નક્કર કારણ પણ નથી. હા, ફિલ્મમાં છેલ્લે આવતો ટ્વિસ્ટ મજાનો છે. જોકે જે રીતે હિમેશ પાંચ મિનિટમાં મિસ્ટ્રી સોલ્વ કરી નાખે છે એ હજમ કરવા માટે કાયમચૂર્ણનો હેવી ડોઝ લેવો પડે એવું છે!

ફિલ્મમાં ઈરફાન, આદિલ હુસૈન, દયાશંકર પાંડે, રાજેશ શર્મા જેવા મંજાયેલા કલાકારો છે, પણ એમને પૂરતી સ્ક્રીન સ્પેસ મળતી જ નથી. આંખોમાં આંજણ આંજીને અને હાથમાં લાકડી લઈને અભિનેતા પ્રાણ જેવા ગેટઅપમાં ફરતો યો યો હની સિંઘ જુવાનિયાંવની સીટીઓ મેળવશે, પણ ઝાઝા સીનમાં તો એ પણ નથી. નવી હિરોઈનો સોનાલી રાઉત અને ઝોયા અફરોઝ પણ ઝાઝું ઉકાળી શકી નથી.

એક્સપોઝીને બહુમતી ખરી?

જુઓ, તમે હિમેશ રેશમિયા કે યો યો હની સિંઘના ફેફસાંફાડ ફેન હો, તમને સાઠના દાયકાની હિન્દી ફિલ્મ ઈન્ડસ્ટ્રી પડદા પર જીવંત થતી જોવામાં રસ હોય અને કેટલાંક સારાં ગીતો માણવામાં રસ હોય, તો થિયેટર સુધી લાંબું થવું. નહીંતર, હમણાં થોડા દિવસોમાં જ તેની ડીવીડી બહાર પડી જશે, ત્યાં સુધી ધીરજ રાખવામાં જ માલ છે.

રેટિંગઃ ** (બે સ્ટાર)

(Published in Gujarati Mid Day)

Copyright © Jayesh Adhyaru. Please do not copy, reproduce this article without my permission. However, you are free to share this URL or the article with due credits.

યારિયાં

આ દુશવારિયાંથી રાખજો દૂરિયાં

***

કેટલીયે બોલિવૂડ ફિલ્મોની ખીચડી એવી આ ફિલ્મ પડદા પરનું જંક ફૂડ છે, પેકિંગ સારું પણ સ્વાસ્થ્ય માટે હાનિકારક!

***

yaariyan-poster-4દૃશ્ય પહેલું

(પ્રોડ્યુસર પતિ ભૂષણ કુમાર અને એમની એક્સ મોડલ પત્ની દિવ્યા ખોસલા કુમાર વચ્ચેનો કાલ્પનિક સંવાદ)

મોડલ પત્નીઃ જાનુ, હવે હું ઘરમાં બેસી બેસીને અને બાબાની નેપી ચેન્જ કરીને કંટાળી ગઇ છું. મારે એક ફિલ્મ બનાવવી છે.

પ્રોડ્યુસર પતિદેવઃ એનીથિંગ ફોર યુ હની, પણ તું કેવી ફિલ્મ બનાવીશ? એ વિશે કંઇ વિચાર્યું છે?

મોડલ પત્નીઃ યસ જાનુ. મારી ફિલ્મ ઓફ ધ યુથ ફોર ધ યુથ બાય ધ યુથ હશે. ઉછળતાં કૂદતાં હેપનિંગ યંગસ્ટર્સ. બિલકુલ મારા જેવાં જ.

પ્રોડ્યુસર પતિદેવઃ ઓકે હની, ધેન ગો અહેડ.

મોડલ પત્નીઃ યુપ્પીઇઇઇ…!!!

***

દૃશ્ય બીજું

(મોડલ ટર્ન્ડ ડિરેક્ટર દિવ્યા ખોસલા કુમાર અને એના લેખક વચ્ચે પણ કંઇક આવી જ વાતો થઇ હશે)

ડિરેક્ટરઃ ઓકે, તેં કરનની સ્ટુડન્ટ ઓફ ધ યર, ફારાહની મૈં હૂં ના અને મન્સૂર ખાનની જો જીતા વોહી સિકંદર જોઇ છે ને?

રાઇટરઃ અફ કોર્સ, યસ મેમ. એના એકેએક સીન યાદ છે મને.

ડિરેક્ટરઃ વેલ ડન. આપણે આવી જ ફિલ્મ બનાવવી છે. પણ યુ નો, આપણે આજના યૂથ પર ફિલ્મ બનાવી રહ્યા છીએ. સો, બુઝિંગ, કિસિંગ, લેટ નાઇટ પાર્ટીઝ, પજામા પાર્ટી એન્ડ ઓલ ધેટ પણ હોવું જોઇએ. કમ્પ્લિટ અમેરિકન પાઇ સ્ટાઇલ નોટી નોટી થિંગ્સ, યુ સી! બટ રિમેમ્બર, સાથે થોડી દેશભક્તિ, થોડી માં કી મમતા, કોમ્પિટિશન એન્ડ ઓલ ધેટ સ્ટફ પણ ઉમેરવું પડશે, ટુ મેઇક ધ ડિશ મોર સ્પાઇસી.

રાઇટરઃ રાઇટ મે’મ. એક્ચ્યુઅલી, મારા મગજમાં આખી સ્ટોરીનો ફર્સ્ટ ડ્રાફ્ટ રેડી છે, તમે કહો તો સંભળાવી દઉં?

ડિરેક્ટરઃ વાઉ, સો સ્પીડી! ગો અહેડ, ક્વિક ક્વિક ક્વિક…

રાઇટરઃ મેમ આપણી ફિલ્મનું નામ હશે, ‘યારિયાં’. યાદ છે ને, હમણા સૈફની કોકટેઇલ આવેલી, એનું સુપરહીટ સોંગ એ જ નામનું છે. આપણો હીરો હશે, લક્ષ્ય. શહીદ આર્મી ઓફિસરનો યુવાન દીકરો, જેને આર્મીથી નફરત છે. સિક્કિમની એક કોલેજમાં ભણે છે. ગર્લફ્રેન્ડ્સ બનાવે છે, ખૂબ બધું બુઝિંગ (ડ્રિંકિંગ) કરે છે, ગીતો ગાય છે અને ધમાલ કરે છે. ત્યાં જ એમના પ્રિન્સિપલ સર બ્રેકિંગ ન્યૂઝ લાવે છે કે ઓસ્ટ્રેલિયન ટીમ સાથે આપણે સિંગિંગ-ડાન્સિંગ, મોટરબાઇક રેસિંગ, ચેસ, માઉન્ટેઇન બાઇકિંગ, ટ્રેકિંગની સ્પર્ધા કરવાની છે. એમાં જે ટીમ જીતી જાય એના કબ્જામાં આખી કોલેજ આવે. સ્પર્ધાના ફર્સ્ટ રાઉન્ડ માટે પ્રિન્સિપલ આખી કોલેજમાંથી પાંચ જણાની ટીમ ઓસ્ટ્રેલિયા મોકલે છે, જેમાં આપણા હીરો લક્ષ્ય અને એના દોસ્તો ઉપરાંત એક બહેનજી ટાઇપ છોકરી સલોની પણ હશે. ઓસ્ટ્રેલિયામાં આપણા હીરોના એક ખાસમખાસ દોસ્તાર દેબુ પર રેસિયલ અટેક (વંશિય હુમલો) થશે અને એના આઘાતમાં આપણા હીરોની ઇન્ડિયન ટીમ હારી જશે. એટલે બધો આધાર સિક્કિમમાં ખેલાનારા સેકન્ડ એન્ડ ફાઇનલ રાઉન્ડ પર રહેશે.

ડિરેક્ટરઃ સાઉન્ડ્સ, ગ્રેટ. બટ વેઇટ, આમાં લવ સ્ટોરી ક્યાં આવી? ભલે ગમે તેટલું લસ્ટ-વાસના બતાવીએ, પણ હમારે આદર્શ-પરંપરા તો જોઇએ ને! એટલે હીરોને પ્રેમમાં તો પાડવો પડશે ને?!

રાઇટરઃ હમમ, વેલિડ પોઇન્ટ, મે’મ. આપણે એક કામ કરીએ પેલી બહેનજી ટાઇપ છોકરીનો મેઇકઓવર કરીને એને ગ્લેમરસ સેક્સી ડોલ બનાવી દઇએ એટલે હીરો ઇન્સ્ટન્ટ્લી એના પ્રેમમાં પડી જશે. પેલું ‘જસ્સી જૈસી કોઇ નહીં’માં હતું ને એવું જ.

ડિરેક્ટરઃ કૂલ! મને તો અત્યારથી જ ગૂઝબમ્પ્સ આવવા લાગ્યા છે. તું ફટાફટ હાર્ડબાઉન્ડ સ્ક્રિપ્ટ આપી દે. આપણે ફિલ્મનું શૂટિંગ શરૂ કરીએ છીએ. બાય ધ વે, આઇ વોન્ટ મ્યુઝિક ટુ બી હિપ હોપ પેપી નંબર્સથી ફુલ. હું પ્રીતમને અને મિથૂનને કહું છું એક એક સોંગ કમ્પોઝ કરવા માટે. અનુપમ અમોદ અને આર્કો મુખરજી પણ ટેલેન્ટેડ છે, એ પણ કમ્પોઝ કરી આપશે. અને અત્યારે કોણ પેલો હોર્ની સિંઘ, સોરી, યો યો હની સિંઘ ચાલે છે ને, એની પાસે પણ ડિસ્કોથેક ટાઇપનું એક સોંગ બનાવડાવીશું.

રાઇટરઃ એક્સલન્ટ, ફેન્ટાસ્ટિક, ગ્રેટ મે’મ!

ડિરેક્ટરઃ ઉઉઉ… આઇ એમ સો એક્સાઇટેડ! જય માતા દી, લેટ્સ રૉક!

***

દૃશ્ય ત્રીજું

(યારિયાં જોઇને બહાર નીકળેલા બે દર્શકો વચ્ચેનો શાબ્દિક બળાપો)

દર્શક-1: બે યાર, આ લોકો શું માનતા હશે કે આપણે મૈં હૂં ના, જો જીતા વોહી સિકંદર, સ્ટુડન્ટ ઓફ ધ યર કે એબીસીડી નહીં જોઇ હોય? આ બધી ફિલ્મોને એક તપેલીમાં નાખીને હલાવી હોય અને એમાં ખૂબ બધી વલ્ગારિટી, માં કી મમતાનાં અને દેશભક્તિનાં ઇમોશન્સ ઠપકાર્યાં હોય એવી એકદમ વાસી ખીચડી જેવી ફિલ્મ હતી!

દર્શક-2: અરે, એ બધી તો પ્રમાણમાં ઘણી સેન્સિબલ ફિલ્મો હતી. અહીં તો છોકરાઓ બિન્દાસ ગર્લ્સ હોસ્ટેલમાં ઘુસીને અડધી ઉઘાડી છોકરીઓ સાથે દારૂ પીવે છે અને ઇવન પથારીમાં પણ સૂઇ જાય છે! ટીચર વિદ્યાર્થીઓના દેખતા પોતાના સાથી શિક્ષક સાથે અશ્લીલ ચેનચાળા કરે અને છોકરીઓ છોકરાઓને ગંદા ઇશારા કરે એ કેવું? અને હા, કારગિલના યુદ્ધ પર સ્ટેજ પ્લે ચાલતું હોય ત્યારે શહીદ થઇ રહેલા જવાનની વચ્ચે સાવ બિકિની જેવાં કપડાંમાં એની મા હાજર થઇ જાય? અને એ જોઇને કોલેજના પ્રિન્સિપલ (ગુલશન ગ્રોવર) પણ કશું બોલે નહીં? આવું તે કંઇ હોતું હશે?

દર્શક-1: સાવ સાચી વાત. અને એવું હોય કે અત્યારની સ્ટોરી હોય એટલે એક ગે કેરેક્ટર તો ફિલ્મમાં હોવું જ જોઇએ? ખરેખર તો ફિલ્મ ઇન્ટરવલમાં પૂરી થઇ જાય એવી સ્ટોરી છે. પણ ના, હીરો લક્ષ્ય (નવોદિત હિમાંશ કોહલી)ને પ્રેમમાં પાડવાનો બાકી હતો ને, એટલે પેલી બહેનજી સલોની (રકુલ પ્રીત સિંઘ)ને ઢીનચાક બનાવીને પ્રેમમાં પાડ્યો બોલો. હવે એ આખા ટ્રેકને મૂળ સ્ટોરી સાથે કોઇ લેવાદેવા જ નહોતી.

દર્શક-2: તેં માર્ક કર્યું? સિક્કિમમાં બરફનો વરસાદ થતો હોય ત્યારે પણ હિરોઇન મિની સ્કર્ટ પહેરીને બરફમાં કૂદાકૂદ કરતી હોય. સાવ એવું તો યશ ચોપરા સ્વિત્ઝર્લેન્ડમાં પણ નહોતા બતાવતા, હોં!

દર્શક-1: અને પેલી સ્પર્ધા પણ કેવી, જે જીતે એની કોલેજ! અરે, આ કંઇ વડાપાંવ ખાવાની શરત થોડી છે! મને તો એ સમજાતું નથી કે દીપ્તિ નવલ જેવાં સિનિયર કલાકારે આવું બુદ્ધિ વિનાનું પિક્ચર કર્યું જ શા માટે હશે? જેમાં એમના ભાગે રોનાધોના સિવાય કશું જ ન હોય.

દર્શક-2: પણ ગમે તે કહે, ફિલ્મનું મ્યુઝિક મસ્ત હતું. પેલું હની સિંઘનું ‘સન્ની સન્ની’, પ્રીતમે કમ્પોઝ કરેલું ‘એબીસીડી’વાળું સોંગ અને શફકત અમાનત અલીએ ગાયેલું ‘અલ્લા વારિયાં’ મસ્ત હતું. અને પેલું ‘મેરી માં’ તો તારે ઝમીં પરના મેરી માં સોંગ જેવું જ હતું, નહીં?!

દર્શક-1: હા, ગીતો સારાં હતાં એની ના નહીં, પણ કંઇ ગીત માટે અઢી કલાકની ફિલ્મ થોડી સહન કરાય? પાછાં તો ફિલ્મના અંતે શૂટિંગના સીન્સ અને ડિરેક્ટર બહેન એના બાબાને શૂટિંગમાં કેવી રીતે સાચવતાં એના સીન બતાવે. અરે, શૂટિંગમાં આટલી મહેનત લીધી, તો થોડી મહેનત સ્ક્રિપ્ટ લખવામાં પણ કરી હોત તો?!

(આમ બોલીને બંને દર્શકો પોતાની ટિકિટનો ડૂચો વાળીને કચરાપેટીમાં ઘા કરીને ચાલતી પકડે છે.)

રેટિંગઃ * (એક સ્ટાર)

(Published in Gujarati Mid Day)

Copyright © Jayesh Adhyaru. Please do not copy, reproduce this article without my permission. However, you are free to share this URL or the article with due credits.