બાદશાહો

બાદબાકી દિમાગની

***

મિલન લુથરિયાની બાદશાહો પોપકોર્ન ખાધા પછીના ખાલી ખોખાની જેમ ભૂલી જવા જેવી જ છે.

***

રેટિંગઃ ** (બે સ્ટાર)

***

dcuy4ykvyaa5zdnઆજથી બે દાયકા પહેલાં મિલન લુથરિયાએ ‘કચ્ચે ધાગે’ બનાવી ત્યારે અમે બે વાતોનું અનુમાન કરેલું. એક તો એમને હૉલિવૂડની કાઉબૉય ટાઇપની ‘સ્પઘેટી વેસ્ટર્ન મુવીઝ’ ગમતી હશે અને બીજું, અમારી જેમ એમનેય તે જનાબ નુસરત ફતેહ અલી ખાઁ સાહેબ પ્રત્યે અપાર પ્રેમ છે. આજે રોકડા 21 વર્ષ પછી એમની જ બનાવેલી ‘બાદશાહો’ જોઇએ ત્યારે થાય કે એમના આ બંને પ્રેમમાં ખાસ ઓટ આવી લાગતી નથી. હા, સિરિયસનેસ અને ઇતિહાસ પ્રત્યે વફાદાર રહેવાની પ્રક્રિયામાં જરૂર ઓટ આવી છે.

કોન્સ્પિરસી થિયરી પર કાલ્પનિક ચણતરકામ

એક ક્વિક ગૂગલ સર્ચ મારતાં જાણવા મળે છે કે ઇમર્જન્સી દરમ્યાન ઇન્દિરા ગાંધીએ ખજાનાની લાલચમાં જયપુરનાં રાજમાતા ગાયત્રી દેવીના પેલેસ, જયગઢ ફોર્ટ વગેરે પર આર્મી મોકલીને તેના ચપ્પે ચપ્પાની શોધખોળ કરાવેલી. ત્રણેક મહિના સુધી સર્ચ ચલાવ્યા બાદ કશું મળ્યું નહીં, અને ડકવર્થ લુઇસની મદદ વિના આખી ક્વાયત સંકેલી લેવાઈ. ત્યારપછી વાત સંસદમાં પણ ઊછળી અને એક થિયરી વહેતી થઈ કે તે સર્ચ દરમ્યાન ખરેખર જંગી ખજાનો મળેલો, જેને ટ્રકમાં લાદીને જયપુરથી દિલ્હી ટ્રાન્સપોર્ટ કરાયેલો. થિયરી પ્રમાણે તે ખજાનાને ખૂફિયા રીતે ટ્રાન્સપોર્ટ કરવા માટે જયપુર-દિલ્હી હાઇવે પણ એક દિવસ માટે બંધ કરી દેવાયેલો. એક પેરેગ્રાફમાં લખી શકાય તેવી જાડી કોન્સ્પિરસી થિયરીના પાયા પર મિલન લુથરિયાએ વર્તમાન પોલિટિકલ માહોલને માફક આવે તેવું રંગરોગાન કરીને ટિપિકલ મસાલા સાથે પેશ કરી છે.

સો, ફિલ્મનું મજમૂન કંઇક આવું છેઃ ઇમર્જન્સીમાં સંજય ગાંધી જેવા દેખાતા સંજીવ (પ્રિયાંશુ ચૅટર્જી) નામના નેતા નસબંદી પર બનેલી શૉર્ટ ફિલ્મ જોતાં જોતાં જોધપુરની મહારાણી ગીતાંજલિ (ઇલિયાના ડીક્રુઝ)નો ખજાનો જપ્ત કરવાનું ફરમાન છોડે છે. ખજાનો શોધીને સહીસલામત દિલ્હી પહોંચાડવાની જવાબદારી છે આર્મી ઑફિસર સેહેર સિંઘ (વિદ્યુત જામવાલ)ની. જ્યારે બચાવવાની જવાબદારી છે દિલમાં વફાદારી, ખિસ્સામાં જિંદગીનું રાજીનામું અને ચહેરા પર એક જ એક્સપ્રેશન લઇને ફરતા ભવાની (અજય દેવગણ)ની. આ વરઘોડામાં પછી તો દલિયા (ઇમરાન હાશ્મી), ગુરુજી (સંજય મિશ્રા), સંજના (ઇશા ગુપ્તા), દુર્જન સિંઘ (શરદ કેલકર) જેવા લોકો પણ જોડાય છે. વચ્ચે રણની ગરમીમાં આંખો ઠારવા માટે સની લિયોની પણ એ જેના માટે પ્રખ્યાત છે તે કરી જાય છે.

નો લોજિક, નો મેજિક, ઓન્લી ઝિકઝિક

ફિલ્મસંહિતા મુજબ ‘બાદશાહો’ ‘હાઇસ્ટ’ (Heist) પ્રકારની થ્રિલર ફિલ્મ છે. આવી ફિલ્મોમાં કેટલાંક પાત્રો લૂંટ જેવું એકાદું ભાંગફોડિયું પરાક્રમ કરવા માટે ભેગાં થાય, તેનું ડિટેઇલમાં પ્લાનિંગ કરે અને પછી તે કૃત્યને અંજામ આપે. એમાં પછી કહાની મેં કંઇક ટ્વિસ્ટ પણ આવે. એ દૃષ્ટિએ એટલું માનવું પડે કે લગભગ અડધી ફિલ્મ યાને કે ઇન્ટરવલ સુધી ‘બાદશાહો’ એકદમ થ્રિલચીંધ્યા માર્ગે ચાલે છે. એક પછી એક પાત્રો ઇન્ટ્રોડ્યુસ થતાં જાય, પોતાના મિજાજના પરચા બતાવે અને એક કડક ઑપરેશન હાથ ધરવામાં આવે. એમાં એકાદ-બે ઠેકાણે તો આપણા મોંમાંથી હાયકારો નીકળી જાય એવી મોમેન્ટ્સ પણ છે. પરંતુ મિલનભાઈની આ ફિલ્મમાં એટલા બધા પ્રોબ્લેમ્સ છે કે એમની ફિલ્મની ગાડી ભારતીય રેલવેની જેમ દર થોડી વારે પાટા પરથી ખડી પડે છે.

પ્રોબ્લેમ નં. 1. હિસ્ટ્રી બોલે તો?

આ ફિલ્મને ભલે ‘પિરિયડ ડ્રામા’ કે ‘ઇમર્જન્સી પર આધારિત’ હોવાનું કહીને પ્રમોટ કરવામાં આવી હોય, પરંતુ તેને એક માઇન્ડલેસ ટાઇમપાસ એન્ટરટેનરથી એક ટકોય વધારે ગંભીરતાથી લેવાની ભૂલ કરવા જેવી નથી. શરૂઆતમાં ઇમર્જન્સીના રૅન્ડમ શૉટ્સ નાખીને ભૂતકાળમાં થઈ ગયેલાં વ્યક્તિત્વો કે ઘટનાઓને મનપસંદ રંગ આપી દેવાયો છે. એટલે આ ફિલ્મને આધાર બનાવીને આપણો કોઈ પોલિટિકલ ઑપિનિયન બાંધીએ તો ઊંધે માથે ખાબકીએ એવા પૂરા ચાન્સીસ છે. કટોકટીના કાળ સાથે પણ આ ફિલ્મને જરાતરા જ છેડો અડે છે. ઇમર્જન્સી કે ગાંધી પરિવાર વિશે આપણો એક ચોક્કસ અને પબ્લિકમાં જાણીતો ઑપિનિયન જ ઘૂંટવો હોય એ રીતે સંજય ગાંધી જેવા ગેટઅપમાં રહેલા અભિનેતા (પ્રિયાંશુ ચૅટર્જી)ને ચરિત્રહીન, દારૂબાજ બતાવવામાં આવે અને ફિલ્મમાં ફરી ફરીને આપણને ‘નસબંદી સર્વોત્તમ ઉપાય’ જેવાં બૅનર્સ-ઍડ્સ બતાવવામાં આવે. અરે, રિસર્ચના નામે માત્ર એકાદ પાનાનો જૂનો ન્યુઝ રિપોર્ટ વાંચીને બનાવી હોય તેવી આ ફિલ્મમાં મહારાણી ગાયત્રી દેવીના પાત્રને પણ ભારોભાર અન્યાય થાય-એમની બદનક્ષી થાય તે પ્રકારનું ચિત્રણ કરાયું છે. ટૂંકમાં મનફાવે તે બતાવીને શરૂઆતમાં ‘આ ફિલ્મની વાર્તાને વાસ્તવિકતા સાથે લેશમાત્ર સંબંધ નથી’ એવું ડિસ્ક્લેમર મૂકીને છટકી જવાનું. (ફિલ્મમાં જ અજય દેવગણ બોલે છે એમ, ‘મૈં કહાની બદલ દેતા હૂં!’ બસ, ફિલ્મમાં પણ એવું જ છે.)

પ્રોબ્લેમ નં. 2. કમ્પ્લિટલી નો લોજિક

તમે જો બરાબરની કડક ચા પીને ફિલ્મ જોવા ગયા હો તો ધડાધડ તમને લોજિકનાં બાકોરાં દેખાવા માંડશે. તમારું મગજ ધમપછાડા કરી કરીને પૂછશે કે, આપણા હીરોને ટિયરગેસની પણ કેમ કોઈ અસર થતી નથી? ‘રાની સા’ મહેલની ટોચે ચડીને સૌનું મનોરંજન થાય એ રીતે શા માટે પોતાનું તનોરંજન કરે છે? જે કીમતી સામાન ભરેલા ટ્રકની સિક્યોરિટી ઇન્ડિયન આર્મીના મિલિટરી ઇન્ટેલિજન્સ વિભાગના અધિકારીઓને સોંપાઈ હોય, તેની આગળ પાછળ કવર માટે કોઈ વાહન જ ન હોય? ભારતીય સૈનિકો અમુક ફૂટના અંતરેથી ગોલિયોં કી બૌછાર કરે તોય આપણા હીરોલોગને કશું ન થાય? (આ તો આપણા સૈનિકોની ક્ષમતાનું પણ અપમાન છે!) આખેઆખી ટ્રક ગાયબ થઈ જાય, પણ એક નાનકડા ગામમાં કોઈ કહેતા કોઈ તેને શોધી જ ન શકે? ખાસ કરીને ત્યારે જ્યારે રણપ્રદેશમાં મેઇન રોડ સિવાય ખાસ કશે જવાની શક્યતા જ ન હોય. શા માટે મિલિટરીનો અધિકારી નંગુપંગુ થઇને ટ્રેનમાં પ્રવાસ કરે છે? શા માટે એ શેમ્પૂની ઍડના મૉડલ જેવા લાંબા વાળ રાખીને ફરે છે? હિપોપોટેમસ જેવી ટ્રકને રોકવા માટે પોલીસ સાવ મમરાની ગૂણ જેવાં બેરિકેડ મૂકે? બંદૂકની ગોળી ખાઇને અને પોલીસનું ટૉર્ચર વેઠીને ઊભો થયેલો ઘરડો માણસ એકદમ સ્વસ્થતાથી અને ફિજેટ સ્પિનર ફેરવતો હોય એવી સરળતાથી તિજોરી ખોલી બતાવે? (એ પણ એવી તિજોરી જેના માટે અગાઉ એવું કહેવાયું હોય કે ‘યે ટ્રક નહીં, ચલતા ફિરતા બંકર હૈ!’) શા માટે (ઇમર્જન્સીમાં પણ) અજય દેવગણ ગાર્ડનમાં ટહેલવા જતો હોય તેમ જેલની અંદર-બહાર આવ-જા કરે છે? આખી જીપ રોડ પરથી ઊછળીને તળાવમાં પડે, પણ અંદર બેઠેલા લોકોને લિટરલી ઘસરકો સુદ્ધાં ન પડે!  અમાં યાર, થોડું તો વાજબી રાખો!

એક્ચ્યુઅલી, આ હાઇસ્ટ ફિલ્મમાં સૌથી મોટી લૂંટ લોજિકની જ થઈ છે!

પ્રોબ્લેમ નં. 3. રાઇટર રજત અરોરાનાં સસ્તાં વનલાઇનર્સ

જરા નોશ ફરમાવોઃ ‘આપકે સોને કા કેરેટ, મેરા કેરેક્ટર ખરાબ નહીં કર સકતા’, ‘રજાઈ, લુગાઈ ઔર લડાઈ, તીનોં બરાબર કી હોની ચાહિયે’, ‘ઔરતોં કી વજહ સે જિતને ઘર નહીં બસે, ઉતને પંગે હુએ હૈ’, ‘આંખોં મેં તભી ચમક આતી હૈ જબ ઉનમેં ખતરા હોતા હૈ’, ‘જબ બાત ઝબાન કી હો, તો જાન કી કીમત કમ હો જાતી હૈ’, ‘રાજનીતિ મેં નીતિ સે કુછ નહીં હોતા’… હજી આવાં અનેક વનલાઇનર્સ અમે ગણાવી શકીએ એમ છીએ, પરંતુ પછી તમને થિયેટરમાં ટાઇમપાસ માટે પણ કંઇક જોઇશે ને? રજત અરોરાને માલુમ થાય કે એમનાં આવાં વનલાઇનર્સ એક્સપાયરી ડૅટ વટાવી ચૂક્યાં છે અને હવે માત્ર લાફિંગ ગૅસના સસ્તા વિકલ્પ તરીકે જ તેનો ઉપયોગ થાય છે. આ પ્રોબ્લેમનો પેટા-પ્રોબ્લેમ એ છે કે વનલાઇનર્સનું પ્રમાણભાન જળવાતું નથી. દરેક પાત્ર મોં ખોલે એટલે પહેલી લાઇન તો વનલાઇનર જ ફેંકે! એવું જ લાગે કે આ લોકો પહેલાં વનલાઇનર્સ લખતાં હશે અને પછી તેની આસપાસ સ્ટોરી ગૂંથતા હશે!

પ્રોબ્લેમ નં. 4. સ્ત્રીઓનું ઑબ્જેક્ટિફિકેશન

આમ તો આ ક્રાઇમમાં ‘બાદશાહો’ પહેલી ફિલ્મ નથી, તેના ‘ક્રિમિનલો’ની સંખ્યા બહુ મોટી છે. બાદશાહોમાં જે રીતે સ્ત્રીઓ વર્તે છે, જે રીતે તે માત્ર ગ્લેમર ક્વૉશન્ટ વધારવા માટે જ છે, એ જોતાં એવું જ લાગે કે અહીં સ્ત્રીઓનું કામ પુરુષોને ‘ખુશ’ કરવાથી વિશેષ કશું જ નથી. સ્ટોરીમાં મહત્ત્વની ભૂમિકા તો ઠીક, કૅચી વનલાઇનર્સ પણ માત્ર પુરુષોને જ આપવાનાં. હજી આમાં એકદમ ચીપ ‘અન્ડરગાર્મેન્ટ્સ જોક’ની તો વાત જ નથી કરી.

પરચૂરણ પ્રોબ્લેમ્સ

આ ફિલ્મનાં બધાં જ ગીતો પરાણે અને બિનજરૂરી રીતે ઠૂંસવામાં આવ્યાં છે. સ્ટોરી-કેરેક્ટર ડૅવલપ કરવામાં તેનો કોઈ જ ફાળો નથી. છતાં અમદાવાદના રસ્તાઓ પરના ખાડાની જેમ એક પછી એક ગીતો આવ્યા જ કરે છે. કદાચ સંગીતકારોને પણ આ ખબર છે (આઈ મીન, ગીતો વિશે), એટલે એમણે પણ ખાસ મહેનત કરી હોય એવું લાગતું નથી. હા, ‘રસ્કે કમર’ની વાત અલગ છે, પરંતુ તેની મજા નુસરત ફતેહ અલી ખાઁ સા’બની ઑરિજિનલ રચના સાંભળવામાં જ છે.

ફિલ્મ પ્લોટ ડ્રિવન છે, એટલે તેમાં સારી એક્ટિંગનો છેદ ઉડાડી દેવાયો છે. આમેય ફિલ્મમાં સંજય મિશ્રા અને ક્યારેક અજય દેવગણને બાદ કરતાં કોઈ કલાકાર પોતાની એક્ટિંગ માટે જાણીતો નથી. જેમ ફિલ્મમાં ઇલિયાનાનો મૅકઅપ કે હેરસ્ટાઇલ વીંખાતા નથી, એ જ રીતે અજય દેવગણના ચહેરા પરથી ‘મને કશો જ ફરક પડતો નથી’ એવું એકમાત્ર એક્સપ્રેશન પણ ભૂંસાતું નથી. ઇશા ગુપ્તા બિચારી ફિલ્મમાં માત્ર ઇમરાન હાશ્મીને એકલું ન લાગે એટલા ખાતર જ મુકાઈ હોય એવી હાલત છે એની. હા, સંજય મિશ્રા જેટલા સીનમાં છે એ તમામ સીનને એ રીતસર ખાઈ ગયા છે.

આમ તો બૉલિવૂડમાં હરિયાણવી બોલીનો અતિરેક થઈ રહ્યો છે. છતાં ‘બાદશાહો’ પરથી એટલું કહી શકાય કે તે હરિયાણવી બોલીનો ક્રેશ કૉર્સ છે. કોઇપણ હિન્દી ડાયલોગમાં ‘મારે કો’, ‘થારે કો’, ‘મૈં જાઉં કો ના’ જેવા શબ્દપ્રયોગો અને ‘ન’ને બદલે ‘ણ’ (જેમ કે, સોણા કહાં હૈ?) નાખી દો એટલે થઈ ગયું ફિલ્મનું ‘હરિયાણવીફિકેશન’!

‘બાદશાહો’માં બતાવવામાં આવેલો ટિપિકલ ખજાનો જેટલો હાસ્યાસ્પદ છે, તેના કરતાં ક્યાંય વધુ રિડિક્યુલસ તેની સ્પેશ્યલ ઇફેક્ટ્સ છે!

ખજાનાની બેલેન્સ શીટ

સવા બે કલાકની આ ફિલ્મ ક્લાઇમેક્સ સુધી પહોંચતા સુધીમાં ફુસ્સ થઈ જાય છે. અરે, ફિલ્મનું ઍન્ડિંગ પણ એવું છે કે જાણે પાત્રો કહેતા હોય, ‘હવે બહુ થયું ફિલમ-ફિલમ! મૂકો ને મગજમારી!’ ‘બાદશાહો’ની માઇલ્ડ એન્ટરટેનમેન્ટ વેલ્યૂ, સસ્તી થ્રિલ અપીલ અને સ્ટાર પાવર જોતાં એકાદ વખત ટીવી પર આવતી હોય તો જોઈ શકાય. બાકી નહીં જુઓ તો ખાસ કોઈ ખજાનો ગુમાવવા જેવું નથી.

P.S. નુસરત ફતેહ અલી ખાઁ સા’બના અવાજમાં ‘રસ્કે કમર’નું 17 મિનિટનું ઑરિજિનલ વર્ઝન આ રહ્યુંઃ

(Reviewed for divyabhaskar.co.in)

Copyright © Jayesh Adhyaru. Please do not copy, reproduce this article without my permission. However, you are free to share this URL or the article with due credits.

Advertisements

કમાન્ડો-2

  • Caution: Spoilers Ahead…commando2-2
  • પહેલાજભાઈ નિહલાણી સાહેબને હું પર્સનલી ઓળખતો નથી. પરંતુ એમણે આ વિદ્યુત જામવાલનું ‘કમાન્ડો-2’ જોયું હશે તો ગર્વથી એમની છાતી એક્સપાન્ડ થઇને સાડા પંચાવન ઇંચની થઈ ગઈ હશે. આંખોમાં ઝળઝળિયાં આવી ગયાં હશે. અને બોલી પડ્યા હશે, ‘વડી, સાબાસ! આને કહેવાય સાચું સિનેમા. મનોરંજન પ્લસ દેશભક્તિ. યે ક્યા બુરખે મેં લિપસ્ટિક જૈસી મુવી લે કે આતે હૈ? આદર્શ ભારતીય નારી ઐસા ખુલ્લંખુલ્લા બોલતી-કરતી હૈ ક્યા? નામાકૂલ કહીં કે!’
  • વિદ્યુત જામવાલની જે જૅકી ચૅન-બ્રુસ લી છાપ એક્શન જોઇને ‘કમાન્ડો-1’થી લોકો પ્રભાવિત થઈ ગયેલા, એવી ટાંટિયાતોડ ઍક્શનવાળા બે જ સીન છે (જેમાંનો પહેલો તો ડિટ્ટો ‘રેઇડ રિડેમ્પશન’ જ છે!). આ હાસ્યાસ્પદ ફિલ્મમાં બાકીનું જે છે એ થોડું ગંભીર છે. એટલે એની વાત થોડા સ્પોઇલર સાથે પણ કરવી પડે એમ છે.
  • વરુણ-જ્હોન અબ્રાહમનું ‘ઢિશૂમ’ રિલીઝ થયું ત્યારે ફિલ્મ ક્રિટિક ભારદ્વાજ રંગને એક સરસ વાત નૉટિસ કરેલી. એમનું કહેવું હતું કે ‘ડિશૂમ’ એ મોદીયુગની પ્રોટોટાઇપ મસાલા એન્ટરટેનર ફિલ્મ છે. જેમાં સુષમા સ્વરાજ જેવાં વિદેશમંત્રી છે, જુનૈદ અને કબીર (J & K) ‘વાગાહ’ નામના આતંકવાદીને પકડે છે, મિશન પાર પાડવા માટે એમની પાસે ૩૬ કલાક છે-જે ૨૯ રાજ્યો અને ૯ કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોનો ટોટલ છે, દુબઈમાં કામ કરતો ‘જુનૈદ’ બિનધાસ્ત કહે છે, ‘નૌકરી કરતા હૂં ઇનકી, સૂનતા હૂં સિર્ફ મોદીજી કી’, ફિલ્મના ગીતમાં પણ આવે કે ‘જો જન ગણ મન પે ખડા ન હુઆ તો ઢિશૂમ’…
  • એ પછી આવેલી ‘ફોર્સ-2’માં પણ મેં ઑબ્ઝર્વ કરેલું કે સજેસ્ટિવ રીતે છેલ્લે એવો ડાયલોગ ન્યુઝ ચેનલના રિપોર્ટર પાસે બોલાવવામાં આવ્યો હતો કે, ‘હમારા દેશ વાકઈ મેં બદલ રહા હૈ…’
  • નાઉ ઍન્ટર ‘કમાન્ડો-2’, જેની ટૅગલાઇન છે, ‘ધ બ્લૅક મની ટ્રેઇલ’. ફિલ્મની શરૂઆત જ 8 નવેમ્બર અને ડિમોનેટાઇઝેશનના ન્યુઝથી થાય છે. કેવી રીતે આ ઐતિહાસિક નિર્ણયથી દેશભરના સામાન્ય લોકો ખુશ થઈ ગયા અને કાળાબજારિયા-બ્લૅકમની ધારકોની સિટ્ટી પિટ્ટી ગુલ હો ગઈ, સ્વચ્છ ભારત મિશનને કેવો વેગ મળ્યો છે તેની વાત વોઇસ ઑવરમાં કહેવાય છે. આખી ફિલ્મમાં ત્રણેક હજાર કરોડ રૂપિયાનાં બ્લૅક મની લઇને વિદેશ ભાગી ગયેલા એક વિકી ચઢ્ઢાને પકડવા માટે જાંબાઝ જવાનોની એક પર્ફેક્ટ સેક્યુલર ટીમ મોકલવામાં આવે છે (જેમાં સ્ત્રીઓને પણ 25 ટકા અનામતનો લાભ અપાયો છે!). શરૂઆતથી અંત સુધી ફિલ્મમાં બેએક ફૅક ઍન્કાઉન્ટર થાય છે અને તેને જસ્ટિફાય કરવામાં આવે છે, જેના માટે ફિલ્મના લીડ એક્ટર્સ કહે છે, ‘હમ નયે ઝમાને કે હૈ, હમારા કામ કરને કા તરીકા અલગ હૈ!’ સ્વાભાવિક રીતે જ આ જાંબાઝ ટીમ બ્લૅક મની ભારત પાછા લાવે છે. એટલું જ નહીં, એ નાણાં સીધા જ દેશના ગરીબો-ખેડૂતોનાં (જનધન ટાઇપનાં) અકાઉન્ટ્સમાં જમા થઈ જાય છે. કેટલા રૂપિયા? અનુમાન લગાવી શકો? ઍક્ઝેક્ટ્લી, 15-15 લાખ રૂપિયા! ફિલ્મમાં સફેદ દાઢીધારી પ્રધાનમંત્રી થ્રી-પીસ ચશ્માં પહેરે છે અને કાળાં નાણાંની વિરુદ્ધમાં એકદમ કડક સ્ટૅન્ડ ધરાવે છે. પ્રધાનમંત્રી બનેલા કલાકાર ધરખમ ટેલેન્ટેડ રાઇટર અને આપણા ગુજરાતી એવા અંજુમ રજબઅલી છે, જેઓ પોતે વિચાર-વાણી-અભિવ્યક્તિ સ્વાતંત્ર્યના પ્રખર હિમાયતી છે અને હમણાં જ એમણે શૈક્ષણિક સંસ્થાઓમાં અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતા માટેની એક પિટિશન સાઇન કરી છે. કમાન્ડો-2નાં પ્રોડ્યુસર-પત્ની શેફાલી શાહ અહીં હોમ મિનિસ્ટર છે (એક મંત્રાલય ચુકાઈ ગયું!). એમનો પોતાનો દીકરો બ્લૅકમનીમાં સંડોવાયેલો હોવા છતાં તેઓ જરાય શેહશરમ રાખ્યા વિના ગુનેગારોને પકડવામાં મદદ કરે છે. અને હા, ઝફર હુસૈન નામનો એક સાઇબર એક્સપર્ટ પણ છે, જેને પોતાના ધર્મના લોકો એટલા જ દેશભક્ત હોય છે એ સાબિત કરવા માટે જ પોલીસ ફોર્સમાં આવ્યો છે. એક દૃશ્યમાં તો મલેશિયાની BRT પર પણ કેમેરા મંડાય છે. BRT, યુ નૉ ને?!સો, આપણે જ્યારે મુવીમાંથી બહાર નીકળીએ ત્યારે કેન્દ્ર સરકારની નીતિઓને પ્રમોટ કરવા માટે બનાવવામાં આવેલી કોઈ પ્રોપેગન્ડા ફિલ્મ જોઇને નીકળ્યા હોઇએ એવી જ ફીલ આવે. જો આવું જ ચાલતું રહ્યું તો આગામી ચૂંટણીઓની સભાઓમાં આ મુદ્દે ગર્વ લેવાતો હશે, કે ‘અમારા શાસનકાળમાં અમે ‘ડી-ડે’ બનાવીને દાઉદની ગેમ ઑવર કરી નાખી, ‘ફેન્ટમ’ બનાવીને હાફિઝ સઈદનું ઢીમ ઢાળી નાખ્યું અને ‘કમાન્ડો-2’માં બ્લૅકમની પણ પાછું લઈ આવ્યા.’ ત્યારે હરીફ પક્ષના ‘યુવા નેતા’ કહેશે, ‘લાસ્ટ નાઇટ, આઈ વોકઅપ ઇન ધ મોર્નિંગ, અને મને ખબર પડી કે ‘ડી-ડે’ તો અમારા શાસનકાળમાં રિલીઝ થયેલી, એટલે દાઉદને અમે પૂરો કરેલો, જેનું શ્રેય વર્તમાન સરકાર ખોટેખોટું પોતાના નામે લખી રહી છે!’

    ‘કમાન્ડો-2’ના અંતે હજી તેનો ત્રીજો પાર્ટ પણ લાવવાનો અણસાર અપાયો છે. આ ફિલ્મ જોતાં એવું જ લાગે છે કે ત્રીજા પાર્ટમાં હાનિકારક કેમિકલ્સથી દેશવાસીઓના આરોગ્ય સાથે ખિલવાડ કરતી અને તેમને ઈમોશનલ બ્લેકમેલ કરતી વિદેશી કંપનીઓના ભુક્કા બોલાવી દેવાશે, ને સામે એક નક્કર સ્વદેશી કંપની ખોલવામાં આવશે. જેના સ્થાપકને બચાવવાનું કામ આ કમાન્ડો ટોળીને સોંપવામાં આવશે!

  • આમ તો મારા ફેવરિટ એક્ટર-ડિરેક્ટર એવા ક્યુટ દેવેન ભોજાણીએ આ ફિલ્મ ડિરેક્ટ કરી છે, એટલે ટીકા કરતાં જીવ નથી ચાલતો, પણ આ ફિલ્મ તદ્દન રિડિક્યુલસ અને અનઇન્ટેશનલ ફની છે. જેમ કે, ઍક્શન હીરો બાઇક પર કૂદીને કે હૅલિકોપ્ટર વગેરેમાંથી જમ્પ લગાવીને ઍન્ટ્રી મારે. આ વિદ્યુત જામવાલ પોતાના બાઇસેપ્સથી એન્ટ્રી મારે છે! ખરેખર! ચહેરાની પણ પહેલાં એના કસાયેલા બાઇસેપ્સ પર ફોકસ થયેલો કેમેરા ઝૂમઆઉટ થાય ત્યારે ખબર પડે કે આ માત્ર બાઇસેપ્સ નહીં, પણ તે જેની સાથે અટૅચ થયેલા છે એ વિદ્યુત જામવાલ મુખ્ય હીરો છે. છઠ્ઠીમાં એને કદાચ રોલરકોસ્ટરમાં બેસાડીને ગળથૂથી પીવડાવવામાં આવી હશે. એટલે જ ગ્રૅવિટીની આમન્યા રાખ્યા વિના, લિફ્ટ-સીડીઓ વગર એ પરબારો ઊંચી બિલ્ડિંગ ચડી જાય છે, રસ્તામાં આવતી ગાડીઓને મિનિ-ઠેકામણી રમતો હોય એમ કૂદી જાય છે, પાસપોર્ટ સાઇઝ ફોટોગ્રાફ જેટલી જગ્યામાંથી પણ એ ગરકી જાય છે. કદાચ ઘરનું લૉક ખોલવા માટે કી-હોલમાં ચાવી ભરાવવાને બદલે એ પોતે જ તેમાંથી ગરકી જતો હશે.
  • દેવેન ભોજાણીએ જ ડિરેક્ટ કરેલી આઇકનિક કોમેડી સિરિયલ ‘સારાભાઈ વર્સસ સારાભાઈ’માં એણે પોતે ‘દુષ્યંત’નું પાત્ર ભજવેલું. એ દુષ્યંતને બધી જ વાત ‘આઇ’લ એક્સપ્લેઇન’ બોલીને સમજાવવાની ટેવ. જાણે અહીં પણ એ દુષ્યંતના મોડમાં આવી ગયા હોય તેમ એમનું આ મુવી પણ બધું એટલે બધું જ સિમ્પ્લિફાય કરીને પીરસે છે. આપણી સામે કરન કમાન્ડો કોઈ વિકીને લઇને ભાગી ગ્યો હોય, તોય બીજો કલાકાર ફોન કરીને કહેશે, ‘સર, કરન વિકી કો લે કર ભાગ ગયા!’ ઓહ, રિયલી? (બાય ધ વે, આ ‘વિકી’ નામનું આમાં ‘સ્મૉલ વન્ડર’ સિટકોમ સાથેનું સ્મૉલ કનેક્શન પણ છે!) આપણી સામે એક પાત્રનો ઢાળિયો થઈ ગયો હોય, તોય કમાન્ડો એને જ સંબોધીને કહેશે, ‘તૂને જાન દે દી, યાર!’ (યાદ કરો, ઍપિક ‘ગુંડા’: ‘મુન્ની મેરી બહન, તુ મર ગયી? લંબુ આટાને તુઝે લંબા કર દિયા?’) મિશન પૂરું થઈ ગયું હોવા છતાં સાહેબ કમાન્ડોને ફોન કરીને કહેશે, ‘સો કમાન્ડો, મિશન એકમ્પ્લિશ્ડ!’ લ્યા, એણે જ તો કમ્પ્લિટ કર્યું છે, એને ખબર ન હોય?! (કદાચ થિયેટરમાં સૂઈ ગયેલા લોકોને જગાડવા માટે બોલાતું હશે, કે જાગો, મિશન પતી ગ્યું, ઘર ભેળા થાવ હવે!)
  • જાયન્ટ બિલ્ડિંગ પર ‘ઇન્ડિયન ઍમ્બેસી’, ‘ઇન્દિરા ગાંધી ઇન્ટરનેશનલ ઍરપોર્ટ’, ‘બૅન્ક ઑફ બૅંગકોક’ લખેલું હોય, પ્રાઇમ મિનિસ્ટર્સ ઑફિસ, સૅફ હાઉસ… બધું જ સ્ક્રીન પર લખીને પીરસી દેવામાં આવે. યુ નૉ, મગજ ચલાને કા નક્કો! ઇવન ત્રિપોલી શહેર લિબિયામાં આવેલું છે એ પણ તમને આ ફિલ્મમાંથી ખબર પડી શકે (બુસ્ટ યૉર, જી.કે., બડ્ડી!)
  • વિદેશમાં ફરજ બજાવતો ઇન્ડિયન એમ્બેસેડર તો જાણે એલચી નહીં, પણ ‘એમેઝોન’ હોય એમ બધા એને હુકમ છોડ્યા કરે, ‘મિસ્ટર ઐયર, મુઝે એક ચોપર ચાહિયે’, ‘મુઝે એરપોર્ટ પર સભી કે હાથોં મેં ઉન લોગોં કી એક-એક તસવીર ચાહિયે’ (અને બીજા સીનમાં બધા પોલીસવાળા ફરફરિયાં વહેંચતાં હોય એમ હાથમાં પ્રિન્ટઆઉટ લઇને ફરતા હોય! મોબાઇલમાં જોઈ ન શકે?), ‘હમેં એક હાઇટેક ફોરેન્સિક લૅબ ચાહિયે’, ‘હમેં એક ડાઇવર્ઝન ક્રિએટ કરના પડેગા’…
  • જો ખોપરીને બદલે બાવડામાં મગજ ઊગતું હોત તો આ કમાન્ડોનું દિમાગ કસાયેલું હોત! અને એને ખબર પડી જાત, કે જે બ્લૅકમની ધારકને પકડવા ગયા હોઇએ એને ત્યાં બહુ ન રોકાવાય, એની બૈરી ભલે ગમે તેટલી હૉટ હોય, પણ એની સાથે જેમ્સ બોન્ડવેડા ન કરાય, વેવલાવેડા કરીને એની વાત ન મનાય. જોકે એકવાર દેશભક્તિ મૉડમાં આવ્યા પછી કમાન્ડોનું દિમાગ એવું ઍક્ટિવેટ થઈ જાય છે કે કમ્પ્યુટર પર રૅન્ડમ ક્લિક કરીને ખૂફિયા માહિતી શોધી કાઢે છે અને ફિલ્મની અડધી સ્ટોરી તો પોતે જ બોલી નાખે છે! એની પાસે અવાજની ઍક્ઝેક્ટ ફ્રિક્વન્સી પકડી લે તેવા કાન છે, એક્સ-રે વાળાં બાયનોક્યુલર્સ છે (મમ્મી, મારે લેવાં છે!), ફિલ્મમાં આખી હાર્ડડિસ્ક સીધી જ કનેક્ટ થઈ જાય એવું કમ્પ્યુટર છે જે નાણાં ટ્રાન્સફર કરી આપે છે (મમ્મી, એ પણ…!). (Btw, ત્યાં ‘ભીમ ઍપ’ની પણ જાહેરાત કરી નાખી હોત તો?! આટલું કર્યું છે તો થોડું વધારે!). ‘કમાન્ડો-1’માં ખંખાર વિલન જયદીપ અહલાવત હતો. અહીં વિલન જોશો તો એક સેશન તો હસવાનું રાખવું પડશે!
  • અહીંયા ‘અ વેન્સડે’ સ્ટાઇલે ટેરેસ પર ટેબલ પાથરીને વિલન ટાઇમપાસ કરે છે, ફાઇટિંગમાં અચાનક વીડિયોગેમ ‘કોલ ઑફ ડ્યુટી’ની જેમ ‘ગો-પ્રો’ કેમેરાથી શૂટ થયેલી ફર્સ્ટ પર્સન શૂટિંગ-ફાઇટ છે, એક તબક્કે ‘ઍવેન્જર્સ’ સ્ટાઇલમાં કેમેરા વર્તુળાકારે ફેરવીને ફાઇટ શૂટ થઈ છે, પણ ભારતીય સંસ્કાર તમે જુઓ, દારૂનાં કૅન પરનાં નામ બ્લર કરી દેવાયાં છે. (સંસ્કારી લોકો કંઈ દારૂ પીતા હશે, છટ્?) એમાં લોચો એ થયો છે કે ફિલ્મના એક્ટર ફ્રેડી દારૂવાલાના ચહેરા પરના હાવભાવ પણ બ્લર થઈ ગયા છે! (એમાં સેન્સરના લોકો બિચારા શું કરે? એને તો કહેવાયું હોય કે દારૂ દેખાય ત્યાં બ્લર કરી નાખવાનું!) જામવાલને જોકે સારું છે, ઉડાઉડમાં ચહેરો દેખાય તો હાવભાવ બતાવવા પડે ને? એટલે હાવભાવ-નખરાનું કામ લૉ બજેટ ઍન્જેલિના એવી એશા ગુપ્તા અને અદા શર્માએ ઉપાડી લીધું છે. ગોળીઓ છૂટે, માણસો મરે, છુરાબાજી થાય, પેલો જામવાલ આખો માઉન્ટ એવરેસ્ટ ને હિન્દ મહાસાગર કૂદી જાય, પણ મજાલ છે કે આ બંને છોડીઓનાં મૅકઅપ કે હેરસ્ટાઇલમાં પાવલીનો પણ બગાડ થાય? નકલી હૈદરાબાદી બોલતી અદા શર્મા ક્યુટ છે, પણ એણે પોતાના નામને વધારે પડતી ગંભીરતાથી લઈ લીધું છે! વળી, એનું બૅલેન્સ તમે જુઓ કે હાઈ હિલ પહેરીને પણ એ દોડી શકે છે, કોઈ શક? (Btw, ‘કમાન્ડો-2’માં સ્નાયુઓ પણ એક પાત્ર છે. જામવાલના સ્નાયુ તો બરાબર છે, એક વિલનના સિક્સ પૅક ઍબ્સ પર પણ કેમેરા ફોકસ થાય છે અને આખા સ્ક્રીન પર સ્નાયુ છવાઈ જાય છે!)
  • ફિલ્મમાં બે ગીતકાર છે, કુમાર અને માય સૅકન્ડ ફેવરિટ આતિશ કાપડિયા. પરંતુ બે કલાકની આ ફિલ્મમાં ગીત એકેય નથી. છેલ્લે ‘ભૂલભૂલૈયા’ના ‘હરે ક્રિશ્ના હરે રામ’નું રિમિક્સ આવે છે ખરું (જે સાઉથ કોરિયન ગ્રૂપ JTLના ‘માય લૅકન’ની ઉઠાંતરી હતું). ‘કમાન્ડો-2’માં જામવાલ જામે ત્યારે બૅકગ્રાઉન્ડમાં ‘કમાન્ડો… કમાન્ડો’ વાગે છે. જેથી આપણને યાદ રહે કે ‘કમાન્ડો’ ફિલ્મમાં કમાન્ડો કોણ છે!
  • ટૂંકમાં ‘કમાન્ડો-2’ સ્યુડો-પૅટ્રિયોટિક પ્રોપેગન્ડા ટાઇપની તદ્દન જુવેનાઇલ અને હાસ્યાસ્પદ થ્રિલર ફિલ્મ છે. જેમાં લોજિક તો નથી, ઍન્ટરટેનમેન્ટ પણ જામવાલની જેમ કૂદકો મારીને ક્યાંક ભાગી ગયું છે. માત્ર વિદ્યુત જામવાલની બે અફલાતૂન પાર્કુર-ફાઇટ સિક્વન્સ માટે આ ફિલ્મને * (એક સ્ટાર) આપી શકાય.

Copyright © Jayesh Adhyaru. Please do not copy, reproduce this article without my permission. However, you are free to share this URL or the article with due credits.