બસ ને મહેતા સાહેબ, આવી કિટ્ટા કરી દેવાની?

‘દુનિયાને ઊંધાં ચશ્માં’ના સર્જક તારક મહેતાને શ્રદ્ધાંજલિ

***

  • 01-1488357223-tarakmehta2ઇન્ટ્રોવર્ટ બાળકોનું એક લક્ષણ હોય, એમને સાચુકલા મિત્રો ઓછા ને કાલ્પનિક મિત્રો વધારે હોય. મારુંય એવું જ હતું. પણ મારે કાલ્પનિક મિત્રો બનાવવા માટે કલ્પના કરવાની જરૂર નહોતી. કેમકે મારા માટે તારકભાઈએ કલ્પના કરીને આખેઆખી સૃષ્ટિ ખડી કરી દીધેલી. એ જ મારાં મિત્રો અને એ જ મારું યુનિવર્સ. માંડીને વાત કરું.
  • નાનપણમાં વેકેશનમાં નાના-નાનીના ઘરે (ઊના) જતાં ત્યારે અમુક દિવસ અમારો મુકામ ત્યાં જ રહેતાં અમારાં માસીને ત્યાં હોય. માસીની દીકરી-અમારી બડી કઝિન સિસ્ટર બહારગામ રહીને કોલેજનો અભ્યાસ કરે. એટલે એ પણ એ જ અરસામાં ત્યાં આવી હોય. માસીને ત્યાં દાયકાઓથી ‘ચિત્રલેખા’ આવે. તેના અંકોના થપ્પેથપ્પા એમની દીકરી વેકેશનમાં આવે ત્યારે વાંચી શકે એટલા માટે સાચવીને રાખેલા હોય. ઉનાળાની બપોરે કેરીનો રસ ઝાપટ્યા પછી હું ઝોકાં ખાતો બેઠો હોઉં, ત્યારે એ સિસ્ટર ચિત્રલેખા લઇને વાંચતી હોય. આટલે સુધી તો બરાબર, પણ વાંચતાં વાંચતાં એને હસવું આવે. એકદમ ખડખડાટ હાસ્ય. ક્યારેક તો એવી હસવે ચડી જાય કે મેગેઝિન બાજુ પર મૂકીને પેટ પકડીને હસ્યા જ કરે. હસતાં હસતાં આંખોમાંથી પાણી નીકળી આવે. મને આ જોઇને બહુ કૌતુક થાય. એવું તે વળી એમાં શું છે કે આને આટલું બધું હસવું આવે છે?! પણ એટલા ઝીણા અક્ષરોમાં લખેલું વાંચીને સમજવા જેટલી ઉંમર નહોતી. માસીના ઘરે મહેમાનો આવે તો વાતોમાંય કંઇક આવું આવે, ‘હવે ટપુડામાં પહેલાં જેવી મજા નથી આવતી…’ જવાબમાં મારી કઝિન સિસ્ટર કહે, ‘ના હોં, હજીયે એટલી જ મજા આવે છે…’
  • અમુક વેકેશનો પછી અમારી એ કઝિનની જગ્યાએ હું હતો. પછી તો ક્રમ થઈ ગયેલો. વેકેશનમાં માસીને ત્યાં રહેવાનું, સવારથી ખાંખાખોળાં કરીને વન બાય વન ચિત્રલેખા કાઢવાનાં અને ‘દુનિયાને ઊંધાં ચશ્માં’ વાંચવા માંડવાનું. ત્યારથી લઇને આજ સુધી તારકભાઇએ સર્જેલાં એ પાત્રો સાથે એવી આત્મીયતા બંધાઈ કે આજની તારીખે પણ હું એ માની શકતો નથી કે જેઠાલાલ-ટપુડો, બેમાથાળો બોસ, રંજનદેવી, માળો વગેરે પાત્રો અસલી નહીં, બલકે કાલ્પનિક છે! વર્ષો પહેલાં એમની કોલમનો (દુનિયાને ઊંધાં ચશ્માં પહેરાવેલો) લોગો, લેખ સાથેનાં કાર્ટૂનિસ્ટ નારદનાં અને ત્યારબાદ દેવ ગઢવીનાં કાર્ટૂન અને ચાર-પાંચ પાનાંમાં પથરાયેલો એમનો નિતાંત સુંદર લેખ. એ વખતે તો એવું જ થતું કે બસ, આખી જિંદગી આ લેખો વાંચતાં વાંચતાં જ પસાર થઈ જાય તો કેવી મજા પડે!
  • હું અને મારો ભાઈ બંને વાંચવાના શોખીન છીએ એવી મમ્મી-પપ્પાને ખબર પડી એટલે અમારા ઘરે પણ ચિત્રલેખા-અભિયાન-સફારી આણિ મૅગેઝિનો આવતાં થયાં (પપ્પા તો આજની તારીખે પણ ચિત્રલેખામાં પહેલો લેખ એ જ વાંચી નાખે!). તારકભાઈનાં એ પાત્રો મારામાં અને હું એ પાત્રોની સાથે મોટો થતો ગયો. એમના ઘણા લેખો કટિંગ કરીને સાચવવાનું શરૂ કર્યું. લાઇબ્રેરીમાંથી પણ મળ્યાં તેટલાં પુસ્તકો લાવીને વાંચી નાખ્યાં. એમની સુપર્બ ડૅરિંગ આત્મકથા ‘એક્શન રિપ્લે, ભાગ 1-2’ તો બબ્બે વાર વાંચી નાખેલી. તેમાં એમણે બતાવેલી નિખાલસતા, હિંમત તો આજે ડાયનોસોરની જેમ તદ્દન લુપ્ત થઈ ગઈ છે. એક આત્મકથા કેવી હોય, તારક મહેતાના જીવનના અનેક રસપ્રદ કિસ્સા, એમનાં પાત્રોની સર્જનયાત્રા બધું એમની સ્ટાઇલમાં કહેતી એ આત્મકથા કોઇપણ પુસ્તકરસિયા માટે એકદમ મસ્ટ રીડ છે.
  • પોતાની જાતનું ‘ફિક્શનલાઇઝ્ડ વર્ઝન’ એવો શબ્દપ્રયોગ તો ‘ધ બિગ બૅન્ગ થિયરી’ જેવી સિટકોમ જોતા થયા ત્યારથી સાંભળવામાં આવ્યો. તારકભાઈએ દાયકાઓ અગાઉ તે સર્જી નાખેલું. પોતે, એમના ભૂતકાળના અનુભવો, સાંપ્રત રાજકારણ-ફિલ્મ-સમાજ વિશેનાં એમનાં અવલોકનો બધું અસલી હોય, પરંતુ મુંબઈનો એમનો માળો, માળાના રહેવાસીઓ, એમની ઑફિસ, મહેમાનો બધું કલ્પનાના રંગે રંગાયેલું હોય. જો એમના લેખો વાંચવાના અનુભવી ન હો, તો ક્યાં વાસ્તવિકતા પૂરી થાય અને ક્યાં એમની કલ્પનાસૃષ્ટિ શરૂ થાય એ કહી જ ન શકો. જ્યોતીન્દ્ર દવેને તેઓ પોતાના ગુરુ માને એટલે સેલ્ફ ડેપ્રિકેટિંગ હ્યુમર એમનામાં આપમેળે આવે (હવે તો સેલ્ફીના અને બેશરમ સેલ્ફ માર્કેટિંગના જમાનામાં સેલ્ફ ડેપ્રિકેટિંગ હ્યુમરનો પણ કાંકરો નીકળી ગયો છે). પોતાને રાજકારણમાં ટપ્પી પડતી નથી એવું કહે અને છતાં બેએક પેરેગ્રાફમાં એવું પૉલિટિકલ ઍનાલિસિસ કરી દે કે અત્યારના બની બેઠેલા પૉલિટિકલ ઍનાલિસ્ટોને તો પાણીની બાલદી પકડાવી દેવાનું મન થાય. તેઓ ફિલ્મ જોઇને તેને પોતના લેખમાં વણી લે, એ ઑબ્ઝર્વેશન કોઈ આલાગ્રૅન્ડ રિવ્યૂ કરતાં કમ ન હોય. છતાં ક્યાંય કશું હાસ્યના ભોગે નહીં.
  • તેઓ પોતાનાં પાત્રોને લઇને વૈષ્ણોદેવી, કુંભમેળો, ગોવા, કેરળ, આફ્રિકા, અમેરિકા, મિડલ ઇસ્ટની યાત્રાએ જાય, અને મને અંદરથી મજા પડી જાય. કોઈ પાત્ર સાથે ન હોય, તો મીઠી ખીજ ચડે કે લઈ લો ને, તમારે ક્યાં એની ટિકિટ ખરીદવાની છે? ટપુ ટોળકી સાથેની એ યાત્રાશ્રેણીઓ કોઇપણ ટ્રાવેલોગને ટક્કર આપે એવી બની છે, જેમાં જે તે સ્થળની માહિતી અને ઊંધાં ચશ્માં બ્રાન્ડ મનોરંજન બંનેનું H2O જેવું કોમ્બિનેશન હોય. એમાંય કોઈ નજીકની ટુરમાં ‘પાઉડર ગલી’ વિસ્તારના ખાઉધરા ‘એસ.ઈ.એમ. ચંદુલાલ’ સાથે હોય, કાઠિયાવાડી શૈલીમાં ‘ભાયું-બેનડિયું’ બોલતાં એ ખાવા-પીવાની ગાંસડીઓ બસમાં મુકાવે ત્યારે જે કૉઝી ફીલ આવે એનું શબ્દોમાં ટ્રાન્સલેશન શક્ય જ નથી.
  • એમનાં લખાણ અમારાં લોહીમાં એવાં ભળી ગયાં છે કે લોહી ટેસ્ટ કરાવીએ તો ‘ઊંધાં ચશ્માં’નાં સૅમ્પલ મળી આવે! પીધેલા જેઠાનું ‘મહેતુસ, યુ આર લાઇક બ્રધર યાર!’, ‘બેમાથાળા બૉસે (હોકલીમાંથી) ગુડ ગુડ ગુડ એવો અવાજ કર્યો’, ‘ચેતન બૅટરીએ ગજવામાંથી બૅટરીને બદલે ચાકુ કાઢ્યું અને જયેશ નામના યુવાનને મારી નાખ્યો. ચેતન બૅટરી તત્કાળ ચેતન ચાકુ થઈ ગયો’, ‘મહેતાસાહેબ, તમે યાર બહુ જુદાઈ રાખો છો, યાર’, ‘શરીરના ચોક્કસ ભાગમાં’, ‘પાછળના માંસલ ભાગમાં’, ‘ભળતું જ’, ‘કઢંગી હાલતમાં’, ‘સત્તાવાહી અવાજ’, ‘ભૈશાબ’… વગેરે ઢગલાબંધ શબ્દપ્રયોગો હું ને ભાવિન આજેય બોલચાલમાં વાપરીએ છીએ. તારકભાઈનાં ‘શ્રીમતીજી’ની જેમ જ મારાં ‘શ્રીમતીજી’ની સામે હું કોઈ બાબતે મોટેથી ‘હાય! હાય!’ બોલું ને એ સખ્ખત અકળાય!
  • સ્ટૅન લીનાં પાત્રો પરથી એક આખું ‘માર્વેલ યુનિવર્સ’ રચાયું છે, એ જ રીતે ‘ઊંધાં ચશ્માં’ એ તારક મહેતાનાં પાત્રોનું યુનિવર્સ છે (જેમાં ઓબ્વિયસલી ખુદ તારક મહેતા તેના કેન્દ્રમાં રહેલા બ્રાઇટેસ્ટ તારક એટલે કે સ્ટાર હોય!). તમે એમનું કોઇપણ પાત્ર પકડો એટલે એની બૅક સ્ટોરી હોય અને એની એક પોતીકી પર્સનાલિટી હોય. ફોર એક્ઝામ્પલ, બેમાથાળા બૉસ બાબુલાલ ઝવેરી. એ તુંડમિજાજી, બિઝનેસમાઇન્ડેડ, તરંગી હોય, છતાં પત્ની મંજરીદેવીથી દબાયેલા હોય. મંજરીદેવી હાઈસોસાયટીનાં શેઠાણી હોય. એમનો દીકરો યોગેશ સૅલી નામની ખ્રિસ્તી યુવતીને પરણ્યો હોય, જેનું નામ બદલીને સ્મિતા કરાયું હોય. ઇવન ઑફિસના મહાખેપાની પારેખને પણ એક ઘરજમાઈ માથે પડ્યો હોય, જે ફાસ્ટફૂડનો બિઝનેસ કરતો હોય અને એને લીધે જ પારેખને સજોડે રસોડામાં સૂઈ રહેવું પડતું હોય. ‘માર્વેલ’ એટસેટરાથી વિપરિત તારકભાઈની મજા એ કે કોઇપણ પાત્રની બૅક સ્ટોરી જાણવા માટે વિકિપીડિયા ફંફોસવું ન પડે. તમે ગમે તે આર્ટિકલથી વાંચવાનું શરૂ કરો કે કોઈ પાત્રની ઍન્ટ્રી થાય કે તારકભાઈએ તેની બૅક સ્ટોરી ઉમેરી જ દીધી હોય. જેમ કે, મલબાર હિલવાળાં શાંતિમાસા કઈ રીતે એમને પોતાની આત્મકથા લખવાનું પ્રેશર કરતા હોય અને એટલે જ ખૂબ પ્રેમભાવ છતાં એમને ત્યાં જવાનો કંટાળો આવતો હોય, જેઠાલાલ સાખપાડોસી હોય, તંબક તાવડો શા માટે પંચિયું પહેરીને ચાલીમાં સૂઈ રહે છે, વાંકો વિભાકર કોણ છે, શ્રીમતીજીને સૌ શા માટે ‘ચીકુબહેન’ કહે છે, તારક મહેતાને શા માટે પોતાના જ માળામાં જમાઈ તરીકે રહેતા હોય તેવું લાગે છે, વચલીને ‘વચલી’ શા માટે કહે છે, બેમાથાળા બૉસનાં સાસુ સુલોચનાબેન એટલે કે સુલુમાશી અને ચંપકલાલને કઈ રીતે મનમેળ થયો… મૂળ નાટકના જીવ એટલે એમનાં બધાં પાત્રોમાં, એમની સાઇકોલોજીમાં અને એના વર્ણનમાં એમણે એટલી બારીક કોતરણી કરી હોય કે તે પાત્ર થ્રી ડાઇમેન્શનમાં આપણી સામે ઊભું થઈ જાય (પાત્રોનાં વર્ણનોનું તો એક કમ્પાઇલેશન થઈ શકે!). લાંબું પૉલિટિકલ ઍનાલિસિસ તેઓ ‘બેસ્ટ’ની બસમાં એમના સહપ્રવાસી એવા પારસી સદગૃહસ્થ પાસે અથવા તો પાનના ગલ્લે ‘પત્રકાર પોપટલાલ પરિષદ’માં છત્રીધારી પોપટલાલ પાસે કરાવે (જે વ્હિસ્કીની અસર તળે હળવે હળવે ઝૂલતા હોય). ફિલ્મ જોતી વખતે ચંપકલાલના બખાળા સાંભળો તો અત્યારના તોતિંગ પૈસા વસૂલીને શૉ કરતા સ્ટેન્ડઅપ કોમેડિયનો પાની કમ ચાય લાગે.
  • કોઇપણ ઉંમરની વ્યક્તિ એમની આ લેખસિરીઝ વાંચે તો એટલો જ જલસો પડે. છતાં ક્યાંય કશું બાલિશ નહીં. ભલભલાને મરચાં લાગી જાય એવાં સટાયર હોવા છતાં ક્યારેય બિલો ધ બૅલ્ટ વાત નહીં. છાકો પાડવા માટે ફ્લૅશી ભાષા નહીં કે શબ્દોનાં જોડકણાંની જગ્લરી નહીં. એક જોકને ખેંચીને લેખમાં ખપાવવાની ખોરી દાનત તો દૂર દૂર સુધી નહીં. આપણે ત્યાં તો લોકો નવલકથાઓની નવલકથાઓ ઘસડી મારે છે, પણ બધાં પાત્રો એક જ ભાષા બોલતાં હોય. જ્યારે અહીં હિમ્મલલાલ માસ્તર, બેમાથાળા બૉસ, ચંપકલાલ, ટપુડો, સીંધી ચંદીરામાની, જસબીર કે એની પારસણ પત્ની નરગિસ તો ઠીક, એકાદ હપ્તા પૂરતાં ડોકાતાં પાત્રોની પણ બોલવાની આગવી સ્ટાઇલ હોય. કોઈ નોનસ્ટોપ બોલે, કોઈનો ‘કારણ શું?’ જેવો તકિયાકલામ હોય, બાલકૃષ્ણ બારોટ ઉર્ફ ‘બાબા’ને પગ ઘસડીને ચાલવાની ટેવ હોય, ભાર્ગવ પંડિત કેવી રીતે શ્રીમતીજીને એમના હાથની દાળઢોકળીનો મસ્કો મારતો હોય… એશિયન પેઇન્ટ્સનું શૅડ કાર્ડ પણ નાનું પડે એટલી બધી વેરાયટી એમનાં પાત્રોમાં હોય. આવી ટનબંધ વાતો કરી કરીને મેં વર્ષોથી બહુ બધાને બોર કર્યા છે (પૂછો મારાં શ્રીમતીજીને!).
  • ‘દુનિયાને ઊંધાં ચશ્માં’ના લેખની સાથે શરૂઆતમાં નારદ અને ત્યારપછી દેવ ગઢવીનાં કાર્ટૂન્સ છપાતાં. એ કાર્ટૂન્સમાં પણ આ બંને દિગ્ગજ કાર્ટૂનિસ્ટોએ તારકભાઈની પાત્રસૃષ્ટિને કેવી આત્મસાત્ કરી છે તે એમનાં જબરદસ્ત ડિટેલિંગવાળાં (ડૅવિડ લો, લક્ષ્મણની યાદ અપાવે તેવાં) કાર્ટૂન્સ જુઓ એટલે સમજાઈ જાય. આપણાં મનમાં પાત્રોનો દેખાવ ઘડવામાં આ બંને કાર્ટૂનિસ્ટનો ફાળો જેવોતેવો નથી.
  • અફ કોર્સ, તારકભાઈએ ‘ઊંધાં ચશ્માં’ સિવાયનું પણ પુષ્કળ લખ્યું છે (એ પણ મેં છોડ્યું નથી, જેમ કે એમના ‘ખુલ્લા ખાનગી પત્રો’, ‘દોઢ ડાહ્યાની ડાયરી’, ‘સચ બોલે કુત્તા કાટે’, ‘બાવાનો બગીચો’), પરંતુ મારે મન તો ‘ઊંધાં ચશ્માં’ દૂસરો ન કોય! નેવુંના દાયકામાં તો એવી સ્થિતિ હતી કે એક અઠવાડિયું એમનો લેખ ન વાંચ્યો હોય, તો ચેન ન પડે. એમાંય ‘ચિત્રલેખા’ના દિવાળી અંકને તો હું ધિક્કારતો. કેમ કે, એક તો વચ્ચે એકાદ અંક બંધ હોય અને દિવાળી અંકમાં ઊંધાં ચશ્માંને બદલે સ્વતંત્ર હાસ્યલેખ હોય. એટલે જ એમના માળામાં ભાગ્યે જ ક્યારેય દિવાળી આવી છે! સાયન્સ સ્ટ્રીમમાં ઘૂસી ગયા પછી અવારનવાર ટપકી પડતા સ્ટ્રેસને ભગાડવા માટે એમના આ લેખોનાં કટિંગ્સ જ મારી એન્ટિ ડિપ્રેશન્ટ દવાઓ હતાં. જ્યારે મૂડની બૅટરી ડાઉન થાય કે થપ્પામાંથી રેન્ડમલી ગમે તે લેખ કાઢીને વાંચી નાખું, એટલે બૅટરી 100% ચાર્જ્ડ!
  • જર્નલિઝમમાં આવ્યો, હું પોતે લખતો થયો, હાસ્યનું પણ લખ્યું, ત્યારે સમજાયું કે એક તો લખવું અઘરું છે. સારું લખવું ક્યાંય અઘરું છે. એમાંય એક સ્તર જાળવી રાખીને લોકોને હસાવવા એ તો જાણે હાથીને ગલગલિયાં કરવાં! લોકો વાંચીને હસે એવું લખવા માટે આપણે આપણા વાળ ખેંચી નાખીએ એટલો સ્ટ્રેસ થઈ આવે. ત્યારે તારકભાઈએ ચચ્ચાર દાયકા સુધી એકધારું લખ્યું. એ પણ આવી વિરાટ મલ્ટિ લૅયર્ડ અમર પાત્રસૃષ્ટિ સર્જીને. એ પણ જ્યોતીન્દ્ર દવેના લેખ વાંચતા હોઇએ કે હૃષિકેશ મુખર્જી-બાસુ ચૅટર્જીની ફિલ્મો જોતા હોઇએ એવું હળવુંફુલ નિર્ડંખ હાસ્ય પીરસતા લેખો. છતાંય ક્યાંય કશું રિપીટેશન નહીં. ઘણા જૂના વાચકોને ફરિયાદ હોય કે હવે પહેલાં જેવી મજા નથી આવતી. જ્યારે ખુદ તારકભાઈએ જ એની ચોખવટ કરતા હોય કે, ‘એવી ફરિયાદની સામે અનેક વાચકો હોય જે કહેતા હોય કે બહુ મજા આવે છે, ચાલુ રાખો!’ 2001માં તારકભાઈના મિત્ર લેખક-તંત્રી બહેરામ કોન્ટ્રાક્ટર ઉર્ફ ‘બિઝી બી’ ગુજરી ગયા ત્યારે તારકભાઈએ એમની ઑબિચ્યુઅરી લખેલી. એ પછી જ મને એમના વિશે ખબર પડેલી. ડિસેમ્બર, 2015માં એમના જન્મદિવસે મેં એમની એક વર્ષો જૂની વાર્તા નામે ‘ટિફિન’ અને 2013ની મુવી ‘લંચબૉક્સ’ વચ્ચે ગજબનાક સામ્યની વાત કરતી એક પૉસ્ટ મૂકેલી (એ આર્ટિકલ બ્લોગ પર પણ છે).
  • મારી પાસે તારકભાઈ સાથેનો એક પણ ફોટોગ્રાફ નથી, કે એમના ઑટોગ્રાફ સુદ્ધાં નથી. પણ મારી પાસે મેં સાચવી રાખેલા એમના લેખો છે. ઍન્ટિ ડિપ્રેશન્ટ ગોળીઓ તરીકે એ લેખોની અસરકારકતા આજે પણ જરાય ઓછી થઈ નથી. આજે પણ એમાંનો કોઈ લેખ કાઢું છું ને ફરી પાછાં એ પાત્રો મને આંગળી પકડીને પોતાની વર્ચ્યુઅલ રિયાલિટીમાં લઈ જાય છે. ત્યાં આજે પણ ટપુડો પોતાની ટોળકી સાથે તોફાન કરે છે, વચલીને હેરાન કરે છે, માસ્તર સાહેબનું બીપી લૉ થાય છે, જેઠાલાલ રંજન પર લટ્ટુ છે, ચંપુ એમની સુલુ પાસે સીધા ચાલે છે, રસિક (ગાળ, ગાળ, મહાગાળ) બોલે ત્યારે પોપટલાલ એને છત્રીનો ગોદો મારે છે, જસબીર દારૂ પીને તોફાન કરે છે જેનાથી રિસાઈને નરગિસ પિયર જતી રહે છે (સામે જસબીર આત્મહત્યાનું ત્રાગું કરીને એને મનાવી લાવે છે), પારેખ-વાંકો વિભાકર બૉસને હેરાન કરે છે, શાંતિમાસાનો ગોળમટોળ રૂપેશ ગબડી પડે છે, મટકાકિંગ મોહનલાલની આણ યથાવત્ છે, હિંમતલાલનું ‘મિસ્ટર મહેતા આ બરાબર નથી થતું’વાળી માસ્તરગીરી પણ યથાવત્ છે, શ્રીમતીજી પિયર જાય ત્યારે વચલી તારક કાકાની ચા બનાવી જાય છે અને ખુદ તારક મહેતા રવિવારે નિરાંતે ઊઠે છે, બખોલ જેવડા બૅડરૂમમાં આડા પડીને સૅકન્ડ હેન્ડ ક્રાઇમ થ્રિલર કથાઓ વાંચે છે… આ યુનિવર્સમાંથી હું તો ક્યારેય બહાર નથી આવવાનો, ખાસ કરીને એવી દુનિયામાં કે જ્યાં એ જ તારકભાઈ ન હોય…

    અલવિદા, તારકભાઈ.

P.S. તારક મહેતાની એક વર્ષો જૂની વાર્તા અને ઈ.સ. ૨૦૧૩માં આવેલી ‘ધ લંચબોક્સ’ મુવી વચ્ચેની ગજબ સામ્યતા વિશે તારકભાઈના જન્મદિવસે લખેલી પોસ્ટની લિંકઃ
https://jayeshadhyaru.wordpress.com/2015/12/26/tarak-mehta-the-lunchbox/

 

Copyright © Jayesh Adhyaru. Please do not copy, reproduce this article without my permission. However, you are free to share this URL or the article with due credits.

Advertisements

Tarak Mehta & The Lunchbox

મારા મોસ્ટ ફેવરિટ લેખક તારક મહેતાના જન્મ દિવસે એમના ‘લંચબૉક્સ’ ફિલ્મના કનેક્શનની ઝક્કાસ વાત!

તારકભાઈનો અને એમના ક્લાસિક સર્જન ‘દુનિયાને ઊંધાં ચશ્માં’નો હું કટ્ટર એટલે કટ્ટર એટલે ડાઇહાર્ડ ફૅન. એના એકેએક કેરેક્ટર વિશે કલાકો સુધી વાતો કરીને બોર કરી શકું (કર્યાં પણ છે અને ‘વિક્ટિમ’ મોટે ભાગે મારાં ‘શ્રીમતીજી’ જ હોય!). એમના લેખોમાં બીજા કોઇએ કશુંક ઉમેર્યું હોય કે કોઇએ એમની સ્ટાઇલમાં કશુંક લખ્યું હોય તોય કહી દઉં એવા એ મારા લોહીમાં ભળી ગયા છે. વર્ષોથી ‘ચિત્રલેખા’માં પબ્લિશ થતી એમની આ સિરીઝ મારા ડિપ્રેશનનું પર્મેનન્ટ અને રામબાણ ટોનિક રહી છે. ગ્લુમી ફીલ થાય એટલે મારા કલેક્શનમાંથી રેન્ડમલી એમનો કોઈ લેખ કાઢીને વાંચી જાઉં એટલે મૂડ ફ્રેશ!

હમણાં ગયા વર્ષે એમનાં જૂનાં પુસ્તકો મારા પપ્પા માટે લાઇબ્રેરીમાંથી વન બાય વન મંગાવ્યાં હતાં (ભેગો હુંય ચટાકો કરતો જાઉં!). એક દિવસ એમનું ‘સધ્ધર સસરા, અધ્ધર જમાઈ’ પુસ્તક મંગાવ્યું. એમાં ‘છોડને એ બધી વાત’ પ્રકરણ વાંચ્યું તો મારા કાન સસલાની જેમ ઊંચા થઈ ગયા. ૨૦૦૩ના અરસામાં લખાયેલા એ લેખમાં તારકભાઇએ લગ્ન પછી મુંબઈમાં સંસાર શરૂ કર્યો એ વખતની વાત કરેલી.

એમણે લખ્યું છે કે શ્રીમતીજી રોજ તારકભાઇને ડબ્બાવાળાઓ મારફતે ટિફિન મોકલે. ક્યારેક ક્યાંક જવાનો પ્રોગ્રામ હોય, તો ટિફિનના ડબ્બામાં નામ વિનાની ચિઠ્ઠી પણ મોકલે. એક વખત ટિફિનમાંથી જુદા જ અક્ષરોમાં લખાયેલી ચિઠ્ઠી નીકળી, જેમાં કોઇ બહેને સાંજે પ્રમોદરાયને ત્યાં મળવાની વાત લખેલી. કેળાનાં પકોડાંવાળી એ થોડી તીખી રસોઈ ખાતાં એમને ચિંતા થઈ કે ધારો કે એમના ડબ્બામાં પણ શ્રીમતીજીએ આવી જ કોઈ ચિઠ્ઠી મૂકી હોય અને એ મળવા માટે એમની રાહ જોતાં રહે તો? આ વિચાર પરથી તારકભાઇને એક વાર્તા સ્ફૂરી અને એમણે આ લેખમાં ઉતારી છે. વાર્તાની સ્ટોરી કંઇક આવી છેઃ પુરસ્કાર પરીખ નામના અકાઉન્ટન્ટને ડબ્બાવાળા કોઈ ભળતું જ ટિફિન ડિલિવર કરી દે છે. ટિફિનબૉક્સમાંથી ચિઠ્ઠી નીકળી, જેમાં લખ્યું છે કે સાંજે ઇરોસ સિનેમાની બહાર મળજો, દીકરી મીતુએ જિદ્દ લીધી છે કે ‘સાઉન્ડ ઑફ મ્યુઝિક’ જોવું છે. પછી તો પુરસ્કારભાઈ એ બહેનના પતિનો મેસેજ આપવા ઇરોસ પહોંચે છે અને એ બહેનને મળે છે. ત્યાં જ કહાની મેં ટ્વિસ્ટ…

તારકભાઈની વર્ષો પહેલાં લખેલી એ વાર્તા અને ૨૦૧૩માં આવેલી ‘લંચબૉક્સ’ની સ્ટોરીમાં ગજ્જબની સિમિલારિટી છે. બંનેના હીરો ચીવટવાળા છે, એક પત્ની રોજેરોજ ટિફિનમાં એકસરખી રસોઈ પિરસે છે, જેનાથી કંટાળેલા પતિ માટે પત્ની નવી રસોઈ શીખે છે અને બનાવીને મોકલે છે, બંનેમાં ટિફિનમાં ચિઠ્ઠીઓની આપ-લે થાય છે અને ટિફિન બદલાઇ જતાં ક્રોસ મેસેજિંગ થાય છે, (સ્પોઇલર) બંનેમાં પતિનું એક્સ્ટ્રા મેરિટલ અફેર છે! અને અને અને, તારકભાઈની એ વાર્તાનું શીર્ષક છે, ‘ટિફિન’!!!

‘લંચબૉક્સ’વાળા રિતેશ બત્રાને આ વાર્તા કોઇએ કહી હશે કે કેમ એ તો ખબર નથી, પણ આ યોગાનુયોગે મને સેરેન્ડિપિટીમાં માનતો કરી દીધો. અને તારકભાઈ માટેનું માન અનેક ગુણાકારમાં વધી ગયું. ‘લંચબૉક્સ’ ઑસ્કરમાં ગયું હોત તો જીત્યું હોત કે કેમ એ ખબર નથી પણ મારા તરફથી બેસ્ટ ઑરિજિનલ સ્ટોરીનો ઑસ્કર ગોઝ ટુ ધ વન એન્ડ ઓન્લી તારકભાઈ!

તારકભાઈ, ખૂબ ખૂબ લાંબું, સ્વસ્થ જીવો અને મારી લાઇફની અસંખ્ય નિરાશ પળોને હાર્ટવૉર્મિંગ આનંદથી ભરી દેવા બદલ ટનબંધ થેન્ક યુ!

tarak-mehta

Copyright © Jayesh Adhyaru. Please do not copy, reproduce this article without my permission. However, you are free to share this URL or the article with due credits.