જબ હૅરી મૅટ સેજલ

Jab They Bore

***

પોતાની જ જૂની ફિલ્મોની એકની એક થીમ પર વધુ એક ફિલ્મ આપણા માથે મારનારા ટેલેન્ટેડ ડિરેક્ટર ઇમ્તિયાઝ અલીને ખુલ્લો પત્ર.

***

shahrukh-khan-and-anushka-sharmas-jab-harry-met-sejal-2017-trailer-songs-posters-dialogues-scenesમાનનીય ઇમ્તિયાઝભાઈ,

આમ તો અહીં ‘માનનીય’ને બદલે ‘પ્રિય’ લખવું હતું, પરંતુ તમારી લેટેસ્ટ રિલીઝ ‘જબ હૅરી મૅટ સેજલ’ જોઇને હાલપૂરતું તે સંબોધન પાછું ખેંચી લીધું છે. જ્યાં સુધી તમે કશું નવું નહીં પીરસો ત્યાં સુધી આ સંબોધન (તમારા માટે) હાઇબરનેશનમાં રહેશે. અમારે આ ફિલ્મ જોઇને તેનો સીધોસાદો રિવ્યુ જ કરવાનો હતો, પણ થિયેટરની બહાર નીકળ્યા પછી જે આઘાત અને અફસોસની લાગણી થઈ છે, એ પછી આ ઑપન લૅટર લખી રહ્યા છીએ. તમે તમારી વાર્તાની નાયિકાને ગુજરાતી બતાવી છે તો આશા છે કે રિસર્ચ માટે પણ થોડુંઘણું ગુજરાતી શીખી ગયા હશો.

પહેલો ધોખો એ વાતનો કે તમારી ફિલ્મનું નામ આટલું ક્લિશૅ? કદાચ તમારે હૉલીવુડની ક્લાસિક રોમ-કોમ ‘વ્હેન હૅરી મૅટ સૅલી’ને ટ્રિબ્યુટ આપવી હોય કે તમારી જ ‘જબ વી મૅટ’ને યાદ કરીને તમારી અદૃશ્ય મૂછોને તાવ દેવો હોય, પણ આ ટાઇટલ કોઇએ અમસ્તા જ સૂચવ્યું હોય ને સ્વીકારાઈ ગયું હોય એવું ઝોનરા-સૂચક લાગે છે. જૂનાં કપડાંમાંથી આવતી હોય તેવી ભેજ-ફૂગની વાસ આવે છે તેમાંથી. મોટો અફસોસ એ છે કે ટાઇટલ જે મસ્ત રોમ-કોમનો વાયદો કરે છે એ તો દૂર દૂર સુધી જોવા મળતી નથી.

આ ફિલ્મનાં ટાઇટલ, ટ્રેલર, પોસ્ટર બિગેસ્ટ સ્પોઇલર હતાં. ગ્રૂપ ટૂરમાં આવેલી ગુજરાતણ સેજલ (અનુષ્કા શર્મા) પોતાની સગાઈની વીંટી ઍમ્સ્ટર્ડમમાં ક્યાંક ખોઈ નાખે ને એની સાથે વીંટી શોધવાની જવાબદારી ટુરગાઇડ હરિન્દર સિંઘ નેહરા ઉર્ફ ‘હૅરી’ પર આવી પડે છે. બંને કોઈ જ દેખીતા લોજિક વિના ઍમ્સ્ટર્ડમથી પ્રાગ, બુડાપેસ્ટ, લિસ્બન, ફ્રેન્કફર્ટમાં રખડ રખડ કરે છે. અગાઉનું જૂનું માનસિક બૅગેજ લઇને ફરતાં તમારાં પાત્રો એકબીજાનાં પ્રેમમાં ન પડે એવું તો અમે માનીએ જ નહીં ને? અરે, અમને તો ફિલ્મ જોયા પહેલાં જ ગળા સુધીની ખાતરી હતી કે છેક છેલ્લે સુધી બંનેને એકબીજાના પ્રેમમાં પડ્યાં છે એવું ભાન જ નહીં થાય અને છેલ્લે જ્યારે થશે ત્યારે બે-પાંચ સમુંદર પાર કરીને તેનો એકરાર કરવા દોડ્યાં આવશે. એવુંય વિચારી રાખેલું કે એન્ગેજમેન્ટ રિંગની શોધ એ વાસ્તવમાં એક મૅટાફર છે, રૂપક-પ્રતીક છે પોતાની લાઇફમાંથી કશુંક ખોવાયેલું-ખૂટતું શોધવાનું (કદાચ કોઈ રિંગ ખોવાઈ જ નહીં હોય અને પરિવારનાં બંધનોમાં બંધાયેલી એક ગુજરાતી યુવતી સ્વતંત્રતાનો શ્વાસ લેવા માગતી હશે). એટલું કહીએ કે અમે સાવ ખોટા પડ્યા નથી.

પરંતુ અમારી વાંધાઅરજીનો સૌથી મોટો વાંધો એ છે કે ન્યુ મિલેનિયમ બૉલીવુડમાં લવસ્ટોરીઝના બેતાજ બાદશાહ એવા ઇમ્તિયાઝ અલી પાસે કહેવા માટે ગણીને એક જ સ્ટોરી છે? છેક ‘સોચા ના થા’થી લઇને ‘જબ વી મેટ’, ‘લવ આજ કલ’, ‘રૉકસ્ટાર’, ‘કોકટેઇલ’ (લેખક તરીકે), ‘હાઇવે’, ‘તમાશા’ બધામાં એકની એક જ સ્ટોરી રિપીટ થયા કરે? માત્ર કલાકારો અને કલેવર બદલાય, બાકી મૂળ તત્ત્વ તો એ જ રહે. પાત્રોને જોઇએ છે કંઇક ને શોધે છે કંઇક, પ્રેમમાં છે પણ પ્રેમનું ભાન નથી, આખી દુનિયામાં રખડે છે પણ પોતાની અંદર ડોકિયું કરતાં નથી. સવાલ એ છે કે શા માટે આવાં એકસરખાં સ્કીઝોફ્રેનિક પાત્રો જ તમારી તમામ ફિલ્મોમાં હોય છે? અરીસામાં જુએ ત્યારે એમને ખરેખર કોણ દેખાય છે? પોતાની જાત કેમ દેખાતી નથી? ક્યાંક એવું તો નથીને કે તમારું પોતાનું વ્યક્તિત્વ તમારાં પાત્રોમાં ઢોળાયા કરે છે? અને શા માટે તમારી ‘કિડલ્ટ’ નાયિકાઓ રૂટિન લાઇફથી ભાગીને કંઇક નવા અનુભવો લેવા માટે વલખાં મારતી રહે છે? શા માટે નાયકો ફ્રસ્ટ્રેટેડ, સુસાઇડલ, ચીડિયા હોય છે? અમે તો રાહ જોતા હતા કે ક્યારે તમારો ફેવરિટ શબ્દ ‘પાઇલ ઑન’ આવે, થેન્ક ફુલ્લી ન આવ્યો!

જુઓ, સારી રીતે બની હોય તો અમને એકની એક વાર્તાઓ જોવામાંય વાંધો નથી. વર્ષોથી એકસરખી ફિલ્મો જોતા જ આવ્યા છીએ ને? પરંતુ તમે સાવ કશું જ નવું કર્યા વિના એકસરખી ફિલ્મ જ પધરાવી દો, પરંતુ અમારે તો દર વખતે નવેસરથી પૈસા ખર્ચીને ફિલ્મો જોવા જવું પડે છે. એમાંય હવે તો તમે મોટા સ્ટાર્સને લઇને મોટી ફિલ્મ બનાવનારા મોટા ડિરેક્ટર બની ગયા છો. એટલે તમારી ફિલ્મ આવે એટલે ટિકિટોના દર પણ દોઢ-બે ગણા થઈ જાય છે. એ પછીયે જો અમને જૂનો માલ જ પધરાવવામાં આવે તો ચીટિંગ જેવું ફીલ થાય કે નહીં? અને પછી તમે ફિલ્મ ઇન્ડસ્ટ્રીના લોકો જ દર્શકોને પાઇરસી ન કરવા સમજાવો છો. આ ડબલ સ્ટાન્ડર્ડ નથી?

અમે તો અમારાં બાળકોને પણ ઇંગ્લિશ મીડિયમમાં જ મૂકવાનો આગ્રહ રાખીએ છીએ, એટલે અમને આમ અમારા ગુજરાતીપણાનું કટ્ટર અભિમાન નહીં. છતાંય તમને પૂછવાનું મન થાય કે તમારે ગુજરાતી સ્ટિરિયોટાઇપ પેશ કરવાની જરૂર શું કામ પડી? ગુજરાતીઓ કાયમ થેપલાં, ઢોકળાં, ખાખરા જ ખાય, આખો દિવસ પૈહા-પૈહા જ કરે, એમને રાઇટ-લૅફ્ટમાં પણ સમજ ન પડે અને કંઇક ઍબ્સર્ડ ગુજરાતી છાંટવાળું હિન્દી-ઇંગ્લિશ બોલે, રાઇટ? રોંગ. (ના, ‘તારક મેહતા કા ઉલ્ટા ચશ્મા’ ગુજરાતીઓનો લિટમસ ટેસ્ટ નથી જ.) ગુજરાતીઓ શું ખાય છે, ક્યાં ફરે છે, કેવું અંગ્રેજી-હિન્દી બોલે છે અને કેટલા રૂપિયા વાપરે છે એ આઈ થિંક તમે જાણો જ છો. તમારી હિરોઇન મુંબઈમાં ઊછરેલી અને વકીલાત ભણેલી છે. તો એની ભાષા મંદિરની ઘંટડી જેવી ક્લિયર હોવી જોઇએ. ‘મફતિયું ફેસટાઇમ’ માત્ર ગુજરાતીઓ જ નહીં, આખી દુનિયા વાપરે છે. જો તમારી ફિલ્મના ગુજરાતી એટલા જ મની માઇન્ડેડ હોત તો એક વીંટી માટે પાંચ દેશ ફરવાનો ખર્ચો ન કરત. ‘JSK’ માત્ર ‘વ્હોટ્સએપ’માં લખાય છે, અને એંસીના દાયકાથી ગુજરાતી દીકરીઓનાં નામ ‘સેજલ’ રાખવાનો ટ્રેન્ડ ઓસરી ગયો છે. જ્યારે તમારી હિરોઇન તો માશાઅલ્લાહ નેવુંના દાયકાનું ફરજંદ લાગે છે. શા માટે કોઈ મોબાઇલ વૉલેટ જેવું નામ ધરાવતો સેજલનો મંગેતર ‘રૂપેન’ એને પારકા દેશમાં એકલી છોડીને જતો રહે છે? (આપણે એના માટે નૅગેટિવ મનીમાઇન્ડેડ હોવાની ઇમ્પ્રેશન ધરાવતા થઈ જઇએ એટલે?) ગુજરાતીઓ સાવ ‘બુરા ન માનો હૉલેન્ડ હૈ!’ જેવા લૅમ જોક્સ પર નથી હસતા. ઇન શૉર્ટ, તમે ગુજરાતીઓ પ્રત્યે આટલા જજમેન્ટલ કેમ છો?

તમારી આ સૉ કોલ્ડ નવી ફિલ્મ, જે હકીકતમાં કોઈ ટ્રાવેલ કંપનીની અઢી કલાકની જાહેરખબર જેવી લાગે છે, તે દેખાવમાં એકદમ ખૂબસૂરત છે, પણ છે પ્લાસ્ટિકનાં ફૂલો જેવી નકલી. વીંટી માટે વિવિધ દેશોનો પ્રવાસ અને ‘ઇન્ડિયાના જોન્સ’ સ્ટાઇલમાં નકશામાં તેનું ચિત્રણ માત્ર ટુરિઝમ કેટલોગ લાગે છે (એમાંય પાત્રો તરીકે શહેર તો ઊપસતાં જ નથી). ફિલ્મનાં બંને પાત્રો પોતાની અંદર કંઇક ભાર લઇને ફરે છે, પરંતુ એ પૂરેપૂરો બહાર આવતો નથી ને આપણી સાથે કનેક્ટ થતો નથી. શા માટે એક ઍજ્યુકેટેડ યુવતીને પોતાના દેખાવ-સેક્સ અપીલના વેલ્યુએશન માટે એક અજાણ્યા ટુર ગાઇડના સર્ટિફિકેટની જરૂર છે? શા માટે સેજલના પરિવારજનોને એમાં કોઈ વાંધો કે ચિંતા સતાવતાં નથી? હૅરી ઘર, પ્રેમ, દેશ છોડીને સિંગર બનવા ગયેલો. તો એ હવે કોને શોધે છે? અગાઉ ‘રૉકસ્ટાર’માં આવા જ અભાવથી પીડાતા નાયકને તમે સિંગર બનાવેલો. અહીં કેમ એણે ગાવાનું છોડી દઇને ‘રાજુ ગાઇડ’વેડા ચાલુ કર્યા છે? હૅરી ભલે કહે, પણ એકેય ઍન્ગલથી એ ‘વુમનાઇઝર’ લાગતો નથી. હજીયે એ DDLJનો ‘રાજ’ જ છે, જે પોતાની હિરોઇન સાથે લગ્ન પહેલાં સૅક્સ નથી કરી શકતો. શાહરુખે કદાચ પહેલી (કે બીજી) જ વાર ઑનસ્ક્રીન લિપ ટુ લિપ કિસ કરી છે. એ કિસ પણ તદ્દન ઑકવર્ડ અને મ્યુઝિયમમાં ફિલ્માવાયેલા એક સીનમાં દેખાતી શાહરુખની દાઢી જેટલી જ નકલી લાગે છે. સેજલના ગુજરાતી જેવું જ નકલી હૅરીનું પંજાબી છે, જેમાં ભાગ્યે જ કંઈ સમજાય છે. તમને કદાચ અમારા અંગ્રેજી પર વિશ્વાસ નહીં હોય, એટલે અંગ્રેજી ડાયલોગ્સના રોમનાઇઝ્ડ હિન્દીમાં સબટાઇટલ્સ આપ્યા છે, હેં ને?

ઠીક છે, પણ તમારી આ ફિલ્મ ‘જબ વી મૅટ’ અને ‘તમાશા’ની વચ્ચે ઝૂલતી રહે છે, જેમાં વચ્ચે વચ્ચે ‘હાઇવે’ના પણ શૅડ્સ આવી જાય છે. તમે ફિલ્મમાં ‘અપ ઇન ધ એર’નું નામ લીધું છે, પરંતુ એ હૉલીવુડ ફિલ્મ જેવી ઘરને ભૂલીને સતત ઊડ્યા કરતા નાયકની ફીલ પણ હૅરીમાં આવતી નથી. તમારી નાયિકા પણ ‘ગીત’ અને ‘તારા’ વચ્ચે ઝૂલ્યા કરે છે. પરંતુ એ ગીત જેટલી ફુલ ઑફ લાઇફ નથી અને એટલી મિસ્ટિરિયસ છે કે ‘તારા’ પણ બની શકતી નથી.

જેટલો તમારો પ્રોટાગનિસ્ટ્સનો ‘સેલ્ફ ડિસ્કવરી ઍન્ગલ’ ક્લિશૅ થઈ ગયો છે, એટલું જ હવે હીરો-હિરોઇનનું ખુલ્લી કારમાં ફરવું, બારીની બહાર રૂમાલ-દુપટ્ટો લહેરાવવો, હાથ વડે હવામાં કાલ્પનિક ડોલ્ફિન્સ કૂદાવવી,  કારના ડૅશબોર્ડ પર પગ લંબાવીને બેસવું, વતનનાં ખેતરોમાં છોડ પર (હાથના ક્લોઝ અપ સાથે) હળવેકથી હાથ (કે દુપટ્ટો) ફેરવવો, કોઈ વિદેશી શહેરમાં બાર-ક્લબ ફાઇટ, હિરોઇનનું અજાણ્યા શહેરનાં અજાણ્યાં લોકેશન્સમાં જવું ને મુશ્કેલીમાં ફસાવું (અને નૅચરલી હીરોનું તેને આવીને બચાવવું)… આવી ઢગલાબંધ બાબતો હવે ક્લિશૅની કેટેગરીમાં ઘૂસી ગઈ છે.

જોકે સાવ એવુંય નથી કે અમે હૅરી-સેજલની લવસ્ટોરીમાંથી સાવ કોરાધાકોર બહાર આવ્યા છીએ. શાહરુખ અને અનુષ્કાની મહેનત અમને દેખાય છે. બંનેનું કોમિક ટાઇમિંગ કે ઇમોશનલ અપીલ અમારા સુધી પહોંચે છે પણ ખરી. પરંતુ કોઈ પંચ, કોઈ સ્માર્ટનેસ વિનાના સિટકોમ બનવાના વ્યર્થ પ્રયત્ન કરતા લાંબા લાંબા સીનમાં કોઈ આર્ટિસ્ટ ક્યાં સુધી ખેંચી શકે? આ ફિલ્મ મ્યુઝિકલ છે એવો દાવો તમે ક્યાંય કર્યો નથી, પણ પ્રીતમ પાસે બનાવીને ડઝનેક ગીતો તો નાખ્યાં જ છે. કોઈ જ ઑર્ગેનિક સિચ્યુએશન વિના પરાણે ગીતો આવ્યાં કરે છે. એટલે અમને એ કન્ફ્યુઝન થઈ જાય છે કે અમે ગીતોના વધુ પડતા પ્રમાણથી કંટાળી રહ્યા છીએ કે બાકીની સ્લો, ટૉકી ફિલ્મથી? હા, એટલું તો અમારે કાનની બુટ પકડીને માનવું પડે કે ‘બીચ બીચ મેં’, ‘સફર’, ‘હવાયેં’, ‘ઘર’ જેવાં ગીતો ખરેખર સરસ બન્યાં છે. એમાંય ઇર્શાદ કામિલના શબ્દોઃ ‘સફર કા હી થા મૈં, સફર કા હી રહા… ઇતના કડવા હો ગયા કિ ઝહર હુઆ’, ‘ખાલી હૈ જો તેરે બિના, મૈં વો ઘર હૂં તેરા’… વલ્લાહ, ક્યા બાત હૈ!

ઇમ્તિયાઝભાઈ, તમે ભલે ‘તમાશા’માં કહેલું કે ‘વોહી કહાની ફિર એક બાર’, પરંતુ તેને સાવ આમ લિટરલી લઈ લો એ તો કેમ ચાલે? ભારત તો વાર્તાઓનો દેશ છે, અને એટલે જ તમે ‘તમાશા’ના ‘વેદ’ને સ્ટોરીટેલર બનાવેલો. તો એ વેદને બનાવનારા તમારી પાસે વાર્તાઓનો દુકાળ હોય અને તમે સાવ આવું આત્મા વિનાનું ખોળિયું પધરાવી દો એ પણ કેમ ચાલે?

બસ, તમારી પાસેથી નવી ફ્રેશ વાર્તાની અપેક્ષા રાખતો,
તમારો એક સમયનો ચાહક અને ગુજરાતી દર્શક.

રેટિંગઃ ** (બે સ્ટાર)

(Reviewed for Gujarati Mid Day)

Copyright © Jayesh Adhyaru. Please do not copy, reproduce this article without my permission. However, you are free to share this URL or the article with due credits.

Advertisements

વિટામિન શી

  • 2-1‘રોમ-કોમ’ કહેતા રોમેન્ટિક કોમેડી ફિલ્મોનું એક સ્ટાન્ડર્ડ ટેમ્પલેટ હોય છે. છોકરો છોકરીને મળે, લવ એટ ફર્સ્ટ સાઇટ થાય, છતાં બંને વચ્ચે ટપાટપી-નોંકઝોક થાય, પણ પછી બંનેનાં દિલમાં પ્રેમનું ઘાસ ફૂટી જ નીકળે, બંને એકબીજાના પ્રેમમાં એવા માથાબોળ ડૂબે કે ઘરના લોકો-દોસ્તારો વગેરે બધા જ સંજવારી કાઢી હોય એમ સાઇડમાં ધકેલાઈ જાય, બધું રોઝી રોઝી લાગવા માંડે… ત્યાં જ ક્યાંકથી જૂની ફાઇલ ઑપન થાય-પેરેન્ટલ ઇશ્યૂઝ-મિસઅન્ડરસ્ટેન્ડિંગ-ઍક્સ BF-GF ફૂટી નીકળે અથવા તો સ્ટાન્ડર્ડ-કમિટમેન્ટ ફોબિયા આવી જાય…સૅડ સોંગની સિચ્યુએશન આવે, હીરોને પોતાના જૂના દોસ્તારો ફરી યાદ આવે, હિરોઇન બિસ્તરા પોટલાં બાંધીને ક્યાંક દૂર જવા ઊપડી જાય, પરંતુ એની ફ્લાઇટ ઊડે તે પહેલાં જ હીરોને સાચા પ્રેમનું બ્રહ્મજ્ઞાન થાય, એ એરપોર્ટની હડી કાઢે, આતંકવાદીઓને પણ કોમ્પ્લેક્સ થઈ જાય એ રીતે સિક્યોરિટીના ગાભા કાઢી નાખે અને ફ્લાઇટ ઊપડે એ પહેલાં સાહેબ પહોંચી જાય (ક્યારેક ફ્લાઇટ ઊડી જાય, પણ હિરોઇન ટિકિટના પૈસાનો મહાન ત્યાગ કરીને ત્યાં જ બેસી રહી હોય), ઘીના ઠામમાં ઘી પડે અને પારી સમાપ્તિ કી ઘોષણા થાય.પાછલા દાયકાઓમાં ટૉમ હેન્ક્સ, જિમ કૅરી, બ્રૅડ પિટ, ઍડમ સેન્ડલરથી લઇને અજય દેવગણ, રણબીર કપૂર, ઇમરાન ખાન સહિતના એક્ટરોએ આ રીતે એરલાઇનોનાં શિડ્યુલ ખોરવ્યાં છે. પ્રોબ્લેમ એ છે કે આ ટેમ્પલેટ ક્યારનુંયે ક્લિશૅની કેટેગરીમાં ઘૂસી ગયું છે. એટલે ‘વિટામિન શી’ જેવી એકવીસમી સદીના પણ દોઢ દાયકા બાદ બનતી ફિલ્મ પણ ડિટ્ટો આ જ ટેમ્પલેટ અપનાવે તે આશ્ચર્ય અને ડિસઅપોઇન્ટમેન્ટની વાત છે. ખાસ કરીને ફિલ્મના મુખ્ય એક્ટર અને ડિરેક્ટર બંનેની આ ડૅબ્યુ ફિલ્મ હોય ત્યારે આવી ક્લિશૅ સ્ટોરીલાઇન શા માટે પસંદ કરાઈ હશે તે અમદાવાદમાં અત્યારે કયો રસ્તો સલામત બચ્યો છે તેનાથીયે મોટો સવાલ છે! કદાચ સૅફ રહેવા માટે, કે ભઈ મોહબ્બત કા નામ આજ ભી મોહબ્બત હૈ અને લવ ઓલ્વેઝ સેલ્સ. પરંતુ જેમ (ઇમરાન-સોનમ સ્ટારર) ‘આઈ હેટ લવ સ્ટોરીઝ’ અને (સૈફ-ઇલિઆના સ્ટારર) ‘હૅપ્પી એન્ડિંગ’માં સેલ્ફ અવૅર રહીને ક્લિશૅ રોમ-કોમ ફિલ્મોની ઠેકડી ઉડાડવા ગયા અને ફાઇનલી એ જ બનીને રહી ગયા, એવું અહીં પણ થયું છે.
  • ફિલ્મનો માંહ્યલો કહેતા હાર્ટ એને ઠેકાણે હોવા છતાં બહુ બધાં દૃશ્યો ઑર્ગેનિક લાગવાને બદલે માત્ર ટેમ્પલેટને ફોલો કરવા માટે જ નંખાયાં હોય તેવાં વધારે લાગે છે. જેમ કે, હવે બંને મળે છે, હવે બંને વચ્ચે ઝઘડો થાય છે, હવે સાચા પ્રેમનું ભાન થાય છે વગેરે. ડિટ્ટો સોંગ્સ પણ એ જ પૅટર્ન ફોલો કરે છે. એટલે જ સોંગ્સ જોઈ-સાંભળીને ફિલ્મમાં તે એક્ઝેક્ટ કયા ઠેકાણે આવશે તે ફિલ્મ જોયા પહેલાં જ કળી શકાય. અને આપણે ખોટા પણ ન ઠરીએ.
  • થૅન્કફુલ્લી મેહુલ સુરતીનું મ્યુઝિક આ ફિલ્મનો મૅજર ઍન્કર છે. મેં અગાઉ પણ આ ફિલ્મના મ્યુઝિક રિવ્યુમાં લખેલું છે કે ‘વિટામિન શી’થી નેવુંના દાયકામાં જ ક્યાંક ખોવાઈ ગયેલી મેલડી (Melody) ફરી પાછી સાંભળવા મળી છે. નાઇન્ટીઝનાં સોંગ્સ આપણને આજેય સાંભળવા ગમે છે તેનું મુખ્ય કારણ આ મેલડી જ છે. શાંતિથી તાલબદ્ધ રીતે રેકોર્ડ થયેલો કોરસ (Chorus)નો અવાજ પણ છેલ્લે ક્યારે સાંભળેલો? દર્શન રાવલે ગાયેલું ‘માછલીઓ ઊડે’ સોંગ પહેલે જ ધડાકે ચ્યુઇંગ ગમની જેમ ચીપકી જાય તેવું છે. ડિટ્ટો તમિળ ‘દપ્પન કૂથૂ’ સ્ટાઇલમાં કમ્પોઝ અને કોરિયોગ્રાફ થયેલું ‘છોકરી’ સોંગ. {દપ્પન કૂથૂ સોંગ્સ આમ તો અલાયદા આર્ટિકલનો સબ્જેક્ટ છે, પરંતુ હિન્દીનાં ‘1-2-3-4 ગેટ ઑન ધ ડાન્સ ફ્લૉર’, ‘ધતિંગ નાચ’, ‘ચિકની કમર પે તેરી મેરા દિલ ફિસલ ગયા’, ‘આ રે પ્રીતમ પ્યારે’, ‘કદ્દુ કટેગા’ કે પછી તમિળનાં ‘મારી’, ‘આલુમા ડોલુમા’ સાંભળશો એટલે સમજાઈ જશે. જેમાં ડ્રમ ટાઇપ પર્કશન ઇન્સ્ટ્રુમેન્ટ મુખ્ય હોય છે અને મોસ્ટ્લી ઇન્ડિયન ટ્રેડિશનલ ઇન્સ્ટ્રુમેન્ટ્સ જ વપરાય છે.} રઇશ મણિયારે લખેલું (સ્પેનિશ સ્ટાઇલમાં કમ્પોઝ થયેલું) ‘પ્રેમની મસ્તી’ પણ મને ગમેલું, શબ્દો અને પિક્ચરાઇઝેશન બંને રીતે. મસ્ત લાઇનઃ ‘આંગળીઓ તારી આ ઝુલ્ફોમાં ફરે છે ને કોઈ ગઝલ જાણે લખાતી જાય છે!’ ધિસ ઇઝ અ બ્યુટિફુલ પીસ ઑફ પોએટ્રી. આ સ્લો મોશન સોંગ આઉટડૉરમાં શૂટ થયું હોત તો ‘પહલા નશા પહલા ખુમાર’ જેવું બનાવી શકાયું હોત.
  • ફિલ્મનો બીજો સૌથી મોટો પ્લસ પોઇન્ટ એટલે કેમિસ્ટ્રી. ના, હીરો-હિરોઇન વચ્ચેની નહીં, બલકે હીરો અને એના ફ્રેન્ડ્સ વચ્ચેની કેમિસ્ટ્રી. એ લોકો સાવ નાનામાં નાની મોમેન્ટને પણ લાઇટઅપ કરી દે છે. અફ કોર્સ, પ્રેમ ગઢવી, સ્મિત પંડ્યા અને મૌલિક નાયક લાંબા સમયથી ઍક્ટિંગની પિચ પર છે અને એટલે જ ઍક્ટિંગમાં નવા-જૂના વચ્ચેનો ફરક એકદમ ક્લિયર્લી પરખાઈ આવે છે. નૅચરલી, સ્મિત ‘વડીલ’ પંડ્યા એના ઍટમિક ક્લોક જેવા ઍક્યુરેટ કોમિક ટાઇમિંગને કારણે સૌથી વધુ ઍપલોઝ અને લાફ્ટર ઊસેટી જાય છે. ફિલ્મના મોટાભાગના પંચ એના જ ફાળે આવ્યા છે. અફસોસ, કે પ્રેમ ગઢવીનું પાત્ર એવું લખાયું છે જેના ભાગે ભાગ્યે જ કોઈ ડાયલોગ્સ કે ઇવન કેમેરા સામે જોવાનું આવ્યું છે. સ્ક્રિપ્ટ લેવલે એનું ‘ઍડમિન’નું પાત્ર જબરદસ્ત લાગતું હશે, પણ આખો વખત કોઈ પાત્ર સતત મોબાઇલમાં માથું નાખીને બેસી રહે તે ઇરિટેટ કરવા લાગે છે. મૌલિક નાયક ‘પ્રેમજી’થી લઇને બધે જ ઠેકાણે ‘બકો’ જ બની રહે છે. એણે આ ટાઇપકાસ્ટમાંથી બહાર આવવું જોઇએ.
  • અભિનેત્રી ભક્તિ કુબાવત અને એની સાથેના ધ્વનિતના સીન ઑર્ગેનિક લાગવાને બદલે ઓલમોસ્ટ ઍનિમેટેડ લાગે છે. જાણે પાછળથી કોઇએ કહ્યું હોય, ‘હવે હસો જોઉં’, ‘લેટ્સ ફાઇટ’, ‘હવે રડવાનું છે’, ‘હવે ગુસ્સે થઇને ફ્રસ્ટ્રેટ થાઓ’… (બાય ધ વે, ગુજરાતી ફિલ્મોની અભિનેત્રીઓ હજીયે શા માટે સાચું હસતી હોય તેવું લાગતી નથી? શા માટે તે ‘પોલીસ’ને ‘પુલીસ’ જ કહે છે?)
  • આગળ જેની પારાયણ માંડી તે ટેમ્પલેટને કારણે આવતી પ્રીડિક્ટેબિલિટી ખાસ કરીને ફિલ્મના સૅકન્ડ હાફની મજા છિનવીને તેને પ્રીચી બનાવી દે છે. ફિલ્મમાં ત્રણ કપલના સબપ્લોટ્સ છે, જે માઇક્રોસ્કોપિક વસ્તુઓ પર મૅક્રો ઝઘડા કરતા રહે છે. તેમાંથી બે કપલના પ્લોટ્સની ફિલ્મમાં ઓલમોસ્ટ શી જરૂર છે એ સમજાતું નથી (પ્રેમ અને ઝઘડા બંને પેકેજ ડીલ છે એ વાત કદાચ એક કપલથી પણ સમજી શકાઈ હોત). જ્યારે ત્રીજું છૂટાછેડાને આરે આવીને ઊભેલું કપલ જાણે કોઈ ગુજરાતી નવલકથામાંથી બેઠું થઇને ઝઘડી રહ્યું હોય એવું જ લાગે છે! આશિષ કક્કડના ભાગે વિયર્ડ એક્સપ્રેશન્સ, ભારોભાર સાહિત્યિક અને ‘જઝબા’ ફિલ્મની યાદ અપાવે તેવી લાઇન્સ જ આવી છે (‘રિશ્તો મેં ભરોસા ઔર મોબાઇલ મેં નેટવર્ક ન હો તો લોગ ગેમ ખેલને લગતે હૈ!’). હા, કુરુશ દેબુ (‘મુન્નાભાઈ MBBS’ના ‘રુસ્તમ પાવરે’ ફેમ)ને ‘પારસી કૃષ્ણ’ તરીકે જોવાની મજા પડી.
  • સાહિત્યિક ભાષાની વાત નીકળી તો એક દૃશ્ય વિશે કમને પણ વાત કરવી જ પડે એવું છે. જનાબ તુષાર શુક્લ અચાનક ક્યાંકથી આવી ચડે છે અને ફિલ્મમાં પ્રોટાગનિસ્ટને પોતાની લાક્ષણિક શૈલીમાં ‘I Love You’નો મહિમા સમજાવવા માંડે છે. એક તો એ સીન તદ્દન આઉટ ઑફ ધ પ્લેસ લાગે છે. બીજું, એ દૃશ્યમાં તુષારભાઈ દ્વારા બોલાતી અલંકૃત કવિસંમેલન પ્રકારની ભાષા સાંભળીને અચાનક TVની ચૅનલ ચૅન્જ થઈ ગઈ હોય એવી અજીબ લાગે છે. એમાં પ્રોટાગનિસ્ટને તો પ્રેમનો અર્થ સમજાઈ જાય છે, પરંતુ ઑડિયન્સ તરીકે હરામ જો આપણને કશું સમજાતું હોય તો. મજાની વાત એ છે કે પ્રોટાગનિસ્ટ આગળ જસ્ટ પૂરા થયેલા સૂફી ટાઇપ સોંગમાં આ વાતો ઓલમોસ્ટ સમજી જ ચૂક્યો છે. ઇટ્સ અ હાઈ ટાઇમ નોન એક્ટર્સે ફિલ્મોથી દૂર રહેવું જોઇએ. ગુડલક શૉટ બરાબર છે, પરંતુ જ્યારે ફિલ્મની પૅસને પંક્ચર પાડે એવો મોટો સીન હોય ત્યારે મૅકર્સે આ વાત ગંભીરતાથી વિચારવી જોઇએ.
  • મૅલ પ્રોટાગનિસ્ટના પોઇન્ટ ઑફ વ્યૂથી કહેવાયેલી આ ફિલ્મમાં એક તો ફોર્થ વૉલ બ્રેક કરવાની (ઓડિયન્સ સાથે વાત કરવાની) જરૂર હતી ખરી? જે વસ્તુઓ બોલાઈ છે, તે કરીને બતાવાઈ હોત તો? મને આશા હતી કે ‘ફ્રેન્ડ્સ વર્સસ ગર્લફ્રેન્ડ’, ‘ક્રિકેટ વર્સસ શૉપિંગ’, નૅગિંગ-ઇમોશનલી મૅનિપ્યુલેટિવ ગર્લફ્રેન્ડના કેરેક્ટરને કારણે ‘પ્યાર કા પંચનામા’ની યાદ અપાવતી આ ફિલ્મ તેનાથી આગળ જઇને કંઇક નવી વાત કરશે. મને એ જાણવામાં રસ હતો ખરેખર શા માટે શ્રુતિ વાતવાતમાં ઇરિટેટ થાય છે અને કરે છે? શા માટે એ કંટ્રોલ ફ્રીકની જેમ વર્તે છે? શા માટે એને એના પોતાના કોઈ મિત્રો નથી અને બૉયફ્રેન્ડના મિત્રો ગમતા નથી? શા માટે એ બૉયફ્રેન્ડને જેવો છે તેવો સ્વીકારવાને બદલે એને પોતાના બીબામાં મૉલ્ડ કરવા માગે છે? એણે પોતાનાં માતા-પિતાને વર્ષોથી લડતાં જોયાં છે, તેમ છતાં એ કમિટમેન્ટ ફોબિક નથી. ગુડ. પણ તો પછી એ આટલી પઝેસિવ શા માટે છે? જો એ માતા-પિતાના છૂટાં પડવાની બીકે પોતાના પ્રિયપાત્ર પ્રત્યે પઝેસિવ હોય, તો પણ એનું પાત્ર છેક સુધી વિકસતું જ નથી. જો માત્ર જિગરનું પાત્ર વિકસ્યું હોય અને શ્રુતિ ત્યાંની ત્યાં જ હોય તો ‘વિટામિન શી-2’માં મને એ જાણવામાં રસ પડશે કે બંનેનું લગ્નજીવન સુખરૂપ ચાલ્યું કે કેમ? (બાય ધ વે, ભરચક રેસ્ટોરાંમાં દસેક ફૂટ દૂરથી કોઈ છોકરી એવું કઈ રીતે ધારી શકે કે સલામત અંતર રાખીને બેઠેલો પ્રોટાગનિસ્ટ કોઈ યુવતીને કિસ કરી રહ્યો છે? હિરોઇનને 2D વિઝન છે?!)
  • ડૅબ્યુટાન્ટ ડિરેક્ટર ફૈઝલ હાશ્મીની ‘વિટામિન શી’એ સ્માર્ટફોન-સોશ્યલ મીડિયાને કારણે યંગસ્ટર્સના સંબંધોમાં ઑવરએક્સપોઝર, સ્પૅસનો અભાવ કે રિલેશનશિપ ફટીગ લાવી દે છે કે કેમ તે વાત પણ ગંભીર થયા વિના કરી હોત તો મજા પડત. પરંતુ તે ‘પ્રેમ શું છે’ ને ‘આખરે એને જોઇએ છે શું’ની જ વાત કરે છે.
  • ફિલ્મમાં થ્રુઆઉટ વધઘટ થતા મૅકઅપ અને લિપસિંક જેવી ટેકનિકલ ભૂલો છે. હાર્ડલી કંઈ નવું ઑફર કરતી હોવા છતાં આઈ થિંક ‘વિટામિન શી’ મસ્ત મ્યુઝિક, સારાં પર્ફોર્મન્સીસ અને બે પ્રોમિસિંગ ડૅબ્યુનું કોમ્બિનેશન તો છે જ. આ ફિલ્મ સાથે સંકળાયેલા ચારેય લીડ ઍક્ટર્સ અને ડિરેક્ટર આગળ ઉપર શું આપે છે એ જાણવાની ઇન્તેજારી રહેશે.
  • P. S. ફિલ્મનાં ટાઇટલ ક્રેડિટ્સમાં હિરોઇનનું નામ હીરોની પહેલાં મૂકવા બદલ થંબ્સ અપ!

રૅટિંગઃ **1/2 (અઢી સ્ટાર)

Copyright © Jayesh Adhyaru. Please do not copy, reproduce this article without my permission. However, you are free to share this URL or the article with due credits.

Happy Ending

પબ્લિક ખુશ નહીં હુઈ

***

આપણે વર્ષોથી જોતા આવ્યા છીએ એવી ઘિસીપીટી રોમેન્ટિક કોમેડી ફિલ્મોની પટ્ટી ઉતારતી આ ફિલ્મ પોતે પણ એવી જ છે.

***

pots-happy-ending-1કંગના રનોટની ‘ક્વીન’ ફિલ્મમાં એક રૂપાળો ફ્રેન્ચ રસોઇયો કંગનાને કહે છે કે તમને ભારતીયોને બધી વાનગીઓમાં મુઠા ભરી ભરીને મસાલા જ શું કામ નાખવા જોઇએ છે? બસ, એવું જ કંઈક ‘હેપ્પી એન્ડિંગ’ના ટ્રેલરોમાં ગોવિંદા બોલતો નજરે પડતો હતો, કે હીરો-હિરોઇન મળે, ભેટે, પ્રેમ થાય, પેડોં કે ઇર્દગિર્દ ગીતો ગાય, ગ્લોબલ વોર્મિંગ કરાવી દે એવાં ચુંબનો કરે અને પછી હેપ્પી એન્ડિંગ થઈ જાય… આવા મસાલા હોય તો જ ફિલ્મો જામે. અમેરિકાથી આયાત થયેલી ડિરેક્ટર જોડી રાજ નિદિમોરુ અને ક્રિશ્ના ડીકેએ બોલિવુડની આ જ ફોર્મ્યૂલાઓની મજાક ઉડાવતાં ઉડાવતાં પોતે પાછી એવી જ ફિલ્મ બનાવી નાખી છે.

રાઇટર હીરો, પ્રેમમાં ઝીરો

અમેરિકામાં રહેતો યુદી જેટલી (સૈફ અલી ખાન) એક સક્સેસફુલ સેલિબ્રિટી રાઇટર છે, જે પોતાનાં નામ-દામને વટાવીને ઐયાશીઓ કરતો ફરે છે. છોકરીઓ જોઇને એની દાઢ સળકે છે પણ પ્રેમમાં પડવાની વાત આવે કે એ ઇન્જેક્શનનું નામ સાંભળીને નાનું બાળક ભાગે એ રીતે ભાગી જાય છે. અંગ્રેજીમાં કહીએ તો એ ‘કમિટમેન્ટ ફોબિઆક’ છે. આ જ ચક્કરમાં કરીના કપૂર, પ્રીટિ ઝિન્ટા અને કલ્કિ કોચલિન જેવી ગર્લફ્રેન્ડો સાથે એનું બ્રેકઅપ થઈ ગયું છે. આખરે એના સ્ટારડમની એક્સપાયરી ડેટ આવે છે અને ભાઈ કંગાલિયતને કિનારે આવીને ઊભા રહે છે. છેલ્લે સંકટ સમયની સાંકળ તરીકે એનો લિટરરી એજન્ટ બૉલિવૂડના એક ટિપિકલ હીરો અરમાનજી (ગોવિંદા)ને પકડી લાવે છે. આ અરમાનજી એક ટિપિકલ રોમેડી (રોમેન્સ પ્લસ કોમેડી) ફિલ્મ લખવાનું કામ સૈફને આપે છે. પરંતુ સૈફે છેલ્લાં સાડા પાંચ વર્ષથી એક અક્ષરેય લખ્યો નથી. એટલે કવિઓની ભાષામાં કહીએ તો પ્રેરણા રૂપે એને કોઇકની મદદ જોઇએ છે. એ મદદ એને દેખાય છે એની જ હરીફ લેખિકા આંચલ રેડ્ડી (ઇલિએના ડીક્રૂઝ)માં. ઇલિએના લવસ્ટોરીઓ લખે છે જે ગરમાગરમ ભજિયાની જેમ વેચાઈ જાય છે. પ્રેમની પ્રેરણા લેવાની લાલચમાં સૈફ ઇલિએનાની ભેગોભેગો ફરે છે, પણ એમાં એ પોતે જ પ્રેમમાં પડી જાય છે, અને પછી? વેલ, ફિલ્મનું ટાઇટલ!

વોહી પુરાની, પ્રેમ કહાની

એક જમાનો હતો, જ્યારે માત્ર બંગાળી ફિલ્મોના હીરો જ લેખક બનવા માગતા. પછી તો આપણા બધા જ હીરોલોગ માત્ર એમબીએ જ કરવાના રવાડે ચડી ગયા. આ ફિલ્મથી ફરી એકવાર રાઇટર હીરોની એન્ટ્રી થઈ છે, એ પણ ન્યૂ એજ સેલિબ્રિટી રાઇટર. દોઢેક મહિના પહેલાં આ ફિલ્મનું ટ્રેલર લૉન્ચ થયું ત્યારે એવું લાગતું હતું કે આપણી ટિપિકલ પેમલા-પેમલીની વેવલી વાર્તાઓ કહેતી ફિલ્મોની તો આ ડિરેક્ટર જોડી ધજ્જિયાં ઉડાવી દેશે. પરંતુ ફિલ્મમાં ગોવિંદા કહે છે એમ હટ કે કુછ ભી નહીં હૈ, અને ફિલ્મ એ જ જૂનો મસાલો નવા પેકેટમાં પીરસે છે.

પરંતુ ફિલ્મનો લોચો એ નથી કે એ ચવાયેલી સ્ટોરી કહે છે, મેઇન લોચો એ છે કે એ ખાસ્સી ધીમી કમ ઢીલી છે અને માત્ર અર્બન ઑડિયન્સને જ અપીલ કરી શકે એવી છે. ફિલ્મના રાઇટર-ડિરેક્ટર રાજ નિદિમોરુ-ક્રિશ્ના ડીકે ટેલેન્ટેડ છે અને અગાઉ ૯૯, શોર ઇન ધ સિટી, ગો ગોવા ગોન જેવી સારી કહી શકાય એવી ફિલ્મો આપી ચૂક્યા છે. પરંતુ એમના દિમાગમાં પણ ક્યાંક ને ક્યાંક એ ધમાચકડી ચાલતી હોય એવું લાગે છે કે આપણી ઑડિયન્સ શું સાવ બેવકૂફ છે જેની સામે ગમે તે ફેંકો અને તે ખુશી ખુશી ચાટી જાય? આ ફિલ્મમાં માત્ર ચારેક સીનમાં દેખાતા ગોવિંદાનું પાત્ર એવું જ છે, જે માને છે કે હોલિવૂડની ફિલ્મોમાંથી ઉઠાવીને ઠપકારી દોને, કોને ખબર પડવાની છે? ફિલ્મ સો બસ્સો કરોડ કરોડ કમાઈ લે એટલે ભયો ભયો! જ્યારે સૈફ એવું માને છે કે આવા ધંધા થોડા કરાય? પણ આખરે સર્વાઇવ થવા માટે એ આવી જ એક ટિપિકલ પ્રેમકહાણી લખી આપે છે.

આ ફિલ્મમાં સૈફના અલ્ટર ઇગો એટલે કે અંતરાત્માનું પણ એક પાત્ર છે, જેનું નામ છે યોગી. આખો દિવસ ખા-ખા કરતો દાઢી અને ફાંદવાળો આ બીજો સૈફ-યોગી પેલા રાઇટર સૈફને સાચી સલાહો આપતો રહે છે. પરંતુ આપણે ત્યાં તો આમેય અંતરાત્માને સાંભળવાનો રિવાજ ઓછો છે એટલે આ પાત્ર પણ ફિલ્મમાં બોરિંગ બનીને રેહી જાય છે. ‘હેપ્પી એન્ડિંગ’માં સ્મિતથી લઇને ખડખડાટ હસાવી દે એવી ઘણી બધી મોમેન્ટ્સ છે, પણ તમને ‘આઇ એમ યંગ, ઓકે?… અચ્છા ચલો, યંગ એટ હાર્ટ’ જેવાં અંગ્રેજી નવલકથાઓમાં જોવા મળતાં વનલાઇનર્સમાં અને થોડી એડલ્ટ મજાકોમાં મજા પડતી હોય તો માણવી ગમે એવી છે.

સૈફ પોતાના સલામ નમસ્તે, લવ આજ કલ અને કોકટેઇલ જેવા છેલબટાઉ રોલમાં જ છે. ખાલી વચ્ચે વચ્ચે હાથમાં લેપટોપ લઇને લખવા માંડે છે એટલું જ નવું છે. થેન્ક ગોડ, ઇલિએના આ ફિલ્મમાં બરફીની જેમ સાવ ડોસી જેવી નથી લાગતી. પરંતુ સૌથી વધુ મજા કરાવે છે, ગોવિંદા. માત્ર ચાર જ સીનમાં એ એટલો બધો છવાઈ જાય છે કે બહાર નીકળ્યા પછી આપણને માત્ર એના જ ડાયલોગ્સ યાદ રહે છે. ખરેખર તો બોલિવુડના સુપરસ્ટારના નખરા અને એક રાઇટર વચ્ચેની કોમિક સ્ટ્રગલ પર આખી ફિલ્મ બનાવી હોત તો ખરેખરી મજા આવત. હા, ફિલ્મમાં સેકન્ડ બેસ્ટ પરફોર્મન્સ છે, રણવીર શોરીનું. આ માણસ અદ્ભુત એક્ટિંગ કરી શકે છે, પરંતુ ગોવિંદાની જેમ એનેય કોઈ સારા રોલ આપતું જ નથી. કલ્કિ કોચલિને તો પોતાનો એ જ ‘ઝિંદગી ના મિલેગી દોબારા’વાળો જળોની જેમ ચોંટી રહેતી માથાફરેલી ગર્લફ્રેન્ડનો રોલ જ રિપીટ કર્યો છે. પ્રિટી ઝિન્ટા લાંબા સમય પછી સ્ક્રીન પર દેખાઈ છે. એના ચહેરા પરથી ડિમ્પલ્સ અને એનો ચાર્મ ગાયબ છે, અને ઉંમર પણ દેખાય છે.

ગીતકાર અમિતાભ ભટ્ટાચાર્ય અને અમદાવાદી સંગીતકાર જોડી સચિન-જિગરે બે ગીત સારાં બનાવ્યાં છે, જ્યારે બાકીનાં ગીતો વાગતાં હોય ત્યારે બહાર પોપકોર્ન લેવા જવાની ઈચ્છા થઈ આવે છે.

સૅડ એન્ડિંગ

ફિલ્મમાં સુપરસ્ટાર અરમાનજી બનેલા ગોવિંદા એક બ્રહ્મવાક્ય ઉચ્ચારે છે, ‘આપણે ત્રણસો રૂપિયા(ની ટિકિટ)માં લોકોને જીવવાની ફિલોસોફી નથી શીખવવી… પબ્લિક ખુશ હોની ચાહિયે યાર!’ સૅડ વાત એ છે કે ક્રિયેટિવિટીના ચમકારા હોવા છતાં આ હેપ્પી એન્ડિંગમાં પબ્લિક ખુશ થાય એવો ઝાઝો દમ નથી.

રેટિંગઃ ** (બે સ્ટાર)

(Published in Gujarati Mid Day)

Copyright © Jayesh Adhyaru. Please do not copy, reproduce this article without my permission. However, you are free to share this URL or the article with due credits.