બાહુબલિ-૨: ધ કન્ક્લુઝન

ગેમ ઑફ થ્રોન્સ

***

છેલ્લા એક દાયકામાં સૌથી વધુ ચર્ચા જગાવનારી આ એપિક ફિલ્મ પર્ફેક્ટ કન્ક્લુઝન છે અને અચૂક થિયેટરમાં જ જોવી પડે એવી ગ્રૅન્ડ છે.

***

baahubali2-02523477રાજમાતા શિવગામી દેવી દર ૨૬ વર્ષે કરવામાં આવતો યજ્ઞ કરી રહી છે. માથા પર અગ્નિ મૂકીને મંદિરને પ્રદક્ષિણા કરવામાં ક્યાંય પગ અટકવા ન જોઇએ, નહીંતર યજ્ઞ ફળે નહીં. ત્યાં જ બે હાથી તોફાને ચડે છે. રાજમાતાને હટફેટે લે તે પહેલાં જ અમરેન્દ્ર બાહુબલિ એન્ટ્રી લે છે. એક વિરાટકાય રથને પોતાના હાથવડે ખેંચીને રાજમાતાને માતેલા હાથીઓથી બચાવી લે છે. એટલું જ નહીં, હાથીને વશમાં કરીને તેની સૂંઢ પર પગ મૂકીને હાથી પર ચડે છે. હાથી પોતાની સૂંઢથી મોટું ધનુષ પકડે છે અને બાહુબલિ તેમાં તીર ચડાવીને રાવણદહન જેવું રાક્ષસના પૂતળાનું દહન કરે છે.

જો આગળ પાછળના એકેય રેફરન્સ ખબર ન હોય, તોય માત્ર આ એક જ નાનકડું દૃશ્ય જોઇએ ત્યાં જ ડિરેક્ટર એસ. એસ. રાજમૌલિની કલ્પનાનું ફલક કેવું વિરાટ છે તેનો ખ્યાલ આવી જાય (અને ત્યાં સુધીમાં તમારાં રૂંવાડાં પણ ઊભાં થઈ ગયાં હોય). પરંતુ આપણે આ વિશ્વથી પરિચિત છીએ. છેલ્લાં બે વર્ષથી ‘કટપ્પાએ બાહુબલિને શા માટે માર્યો?’ તે પૂછી પૂછીને આખો દેશ ગાંડો થયો છે. તે સવાલનો જવાબ તો આ દિલધડક સિક્વલમાં છે જ, સાથોસાથ આપણી આંખો આંજી નાખે તેવું બીજું એટલું બધું અહીં ભર્યું છે કે એક ભરચક ગુજરાતી થાળી જમ્યા હોઇએ તેવો સંતોષનો ઓડકાર આવે.

માહિષ્મતિનું હસ્તિનાપુર

જલપર્બત ચડીને માહિષ્મતિમાં કેદ થયેલી દેવસેના (અનુષ્કા શેટ્ટી)ને છોડાવી આવેલા શિવા યાને કે મહેન્દ્ર બાહુબલિ (પ્રભાસ)ને કટપ્પા (સત્યરાજ) તેના પિતાની ગાથા સંભળાવી રહ્યો છે. માહિષ્મતિની ગાદી પર છળકપટથી મહેન્દ્ર બાહુબલિનો ક્રૂર કાકો ભલ્લાલદેવ (રાણા દગુબતી) ચડી બેઠો છે. કઈ રીતે? એની પાછળ વધુ એક લાંબો ફ્લૅશબેક છે, જેમાં સત્તાનો સ્વાર્થ, રાજકીય કાવાદાવા, દગો, એક બોલ પર મરી ફીટવાની અને મારી નાખવાની ભાવના બધું જ પડેલું છે. હવે મહેન્દ્ર બાહુબલિની સામે એક જ લક્ષ્ય છે, માહિષ્મતિની ગાદી પરથી ક્રૂર ભલ્લાલદેવને પદભ્રષ્ટ કરીને ત્યાં ધર્મનું રાજ્ય સ્થાપવું. આ રીતે એના પિતાની મોતનો બદલો પણ લેવાશે અને કટપ્પા પર લાગેલું કલંક પણ ધોવાશે.

માત્ર ફિલ્મ નહીં, મહાગાથા

બે વર્ષ પહેલાં આદરેલી પોતાની ગાથાને યોગ્ય અંત આપવા માટે ડિરેક્ટર રાજમૌલિએ ક્યાંય પોતાની કલ્પનાની પાંખો કાપી નથી. આ વાત ફિલ્મના પહેલા જ શૉટમાં વિરાટ સાઇઝમાં ‘2’ લખેલું દેખાય છે ત્યારે જ સમજાઈ જાય છે. ગઈ ફિલ્મનો રિકેપ કહેવા અને પોતે સર્જેલાં પાત્રો લાર્જર ધેન લાઇફ છે તે કહી આપવા માટે રાજમૌલિએ ‘બાહુબલિ-1’ની મુખ્ય ઘટનાઓના પૉઝમાં તેનાં પાત્રોને મૂર્તિ સ્વરૂપે ફ્રીઝ કરી દીધાં છે. શિલ્પોનો આવો ઇનોવેટિવ ઉપયોગ ભાગ્યે જ જોવા મળ્યો છે.

આમ જુઓ તો બાહુબલિ ફિલ્મો ‘રામાયણ’ અને ‘મહાભારત’ની કથાઓનું ડિરેક્ટર રાજમૌલિ વર્ઝન છે. ઇવન bahubali-2-releaese-date-new-baahubali-2-poster-latest-2017-hd-imagesગયા પાર્ટના મહાપ્રશ્નનો ઉત્તર પણ ઇન્દ્રાણી કોને વરેલી હોય તે પૌરાણિક કથામાં જ સમાયેલો છે. બાહુબલિ એક મર્યાદાપુરુષોત્તમ સુપરહીરો છે. અપાર શક્તિ, કુશાગ્ર બુદ્ધિ, સોનાના હૃદયનો માલિક છે. અસીમિત સામર્થ્ય ધરાવતો યોદ્ધો છે, ગરીબો-દુર્બળનો બેલી છે, ખરેખરો મિત્ર છે, ઉત્કટ પ્રેમી છે, રામરાજ્ય સ્થાપી શકે તેવો આદર્શ રાજા છે. એ ધર્મને ખાતર રાજપાટ પણ છોડી શકે અને જરૂર પડ્યે નિર્બળમાં પણ જોમ-જુસ્સો ફૂંકી શકે. રાજમૌલિએ બાહુબલિ તરીકે સફળતાપૂર્વક આવો પર્ફેક્ટ હીરો સર્જી બતાવ્યો છે. પડછંદ કાયા અને સૌમ્ય ચહેરો ધરાવતા પ્રભાસમાં આ તમામ ગુણ શૅડ કાર્ડની જેમ વન બાય વન જોઈ શકાય છે. એ માટે એને જરાય પ્રયાસ કરવાની જરૂર પડતી નથી.

ranas-first-look-as-king-bhallaladeva-from-baahubali-the-conclusionઅલબત્ત, સુપર હીરોની સામે રાજમૌલિ અને એમના પપ્પા પ્લસ રાઇટર કે.વી. વિજયેન્દ્ર પ્રસાદે ભલ્લાલદેવ તરીકે ખૂંખાર વિલન સર્જ્યો છે, પણ સત્તાપ્રાપ્તિ માટે દુર્યોધનની જેમ કોઈપણ હદ સુધી જવા સિવાય ખાસ વિટંબણા એના પાત્રમાં જોવા મળતી નથી. જેમ કે, કટપ્પા માહિષ્મતિ સિંહાસન પ્રત્યેની પોતાની વફાદારી અને બાહુબલિ પ્રત્યેના પ્રેમ વચ્ચે વહેંચાયેલો છે. શિવગામી દેવી એક રાજમાતા અને બે સંતાનોની માતાની વચ્ચે તથા ધર્મ અને મમતા વચ્ચે ફસાયેલી છે. રાજકુમારી દેવસેના સીતાજીની જેમ પ્રત્યેક ડગલે પતિનો સાથ આપે છે, પણ ગમે તેવી સ્થિતિમાંય સાચું કહેતાં અને માન-રક્ષણ ખાતર હથિયાર ઉઠાવતાં ખચકાતી નથી. આ બંને સ્ત્રીપાત્રો એટલાં પાવરફુલ છે કે એક ઘડીએ સૌમ્ય લાગતાં હોય, તો બીજી જ ક્ષણે નજરોથી બાળી મૂકે એવાં રૌદ્ર લાગે.

લગભગ પોણા ત્રણ કલાકની ‘બાહુબલિ-2’ની શરૂઆતમાં બાહુબલિ-દેવસેનાની લવસ્ટોરીએ ખાસ્સો સમય લીધો છે. પરંતુ તેમાં રહેલા કટપ્પા-બાહુબલિના કોમિક ઍલિમેન્ટને કારણે આ લંબાઈનો ભાર વર્તાતો નથી. માત્ર કારણ વગર ટપકી પડતાં અતિશય કંગાળ ગીતોએ દાટ વાળ્યો છે. આ લવસ્ટોરીને નિરાંતે કહેવામાં સૅકન્ડ હાફને સીધો ચોથા ગિયરથી જ શરૂ કરવો પડ્યો છે. હસ્તિનાપુરની ગાદી માટે ખેલાયેલા ‘મહાભારત’ને જાણતા આપણા માટે આ ફિલ્મની સ્ટોરીની પ્રોગ્રેસ કળવાનું ખાસ અઘરું નથી. પરંતુ અહીં સ્ટોરી કરતાં રાજમૌલિ તેને જે રીતે કહે છે તેમાં વધારે મજા છે. અહીં એક ધનુષમાંથી એકસાથે ત્રણ તીર છૂટે છે, રાજકુમારી તરફ છૂટેલાં હોવા છતાં તેમાંથી બે તીર એના બંને ઝૂમકાંને ચુંબન કરીને પસાર થઈ જાય છે, એક ભાલો સળંગ ત્રણ-ચારને વીંધી શકે છે, નાળિયેરી જેવું વૃક્ષ માનવગોફણ બની શકે છે, એક મુક્કો મસમોટા સ્તંભને કે ગંજાવર પ્રતિમાને તોડી શકે છે, નદીમાં તરતું જહાજ એકઝાટકે હૅલિકોપ્ટરની જેમ હવામાં ઊડવા લાગે છે, મિજાગરામાંથી ખેંચી કાઢેલો હડિમદસ્તા જેવો દરવાજો કે મૂળમાંથી ઉખાડેલું તોતિંગ વૃક્ષ હથિયાર બની જાય છે, જેને બાથ ભીડવા માટે હાથ પણ ટૂંકા પડે એટલી જાડી સાંકળોને હથોડાના ઘાથી તોડી પડાય છે, ભલ્લાલદેવની તોતિંગ પ્રતિમા શુદ્ધ સોનાની હોય કે તે સોનાની જનોઈ પહેરે ત્યાંથી લઇને રોજ પહેરે તોય એક વર્ષ સુધી વારો ન આવે તેટલાં ઘરેણાં ભેટ અપાય કે પછી રાજાનું સિંહાસન ડોલી ઊઠવું કોને કહેવાય વગેરે બધું જ અતિશયોક્તિની બાઉન્ડરીની પણ પેલે પારનું છે. છતાં બધું જ તદ્દન સ્વાભાવિક અને બિલિવેબલ લાગે છે તે રાજમૌલિના સિનેમેજિકનો કમાલ છે.

રાઇટિંગ, ઍડિટિંગ અને ડિરેક્શનનો સહિયારો કમાલ એવો છે કે એક તો દર થોડી વારે ચિયરવર્ધી મોમેન્ટ્સ, ડાયલોગ્સ કે ઍક્શન સિક્વન્સ આવીને ઊભી રહે છે. બીજું, તેના રાઇટિંગનો કમાલ એવો છે કે પર્ફેક્ટ જિગસૉ પઝલની જેમ અગાઉના તમામ લૂઝ ઍન્ડ્સને અહીં સજ્જડ રીતે જોડી દેવાય છે. ફિલ્મમાં આપણો એક પણ પ્રશ્ન અનુત્તર રહેતો નથી.

અલબત્ત, નબળાં સોંગ્સ અને તોતિંગ લંબાઈ ઉપરાંત આટઆટલી સ્પેશ્યલ ઇફેક્ટ્સ કંપનીઓને કામે લગાડ્યા પછીયે ફિલ્મની કમ્પ્યુટર જનરેટેડ ઇમેજરી સાચુકલી લાગવાને બદલે કૅન્વસ પર દોરી હોય તેવી નકલી ભાસે છે. રાજમૌલિના પ્રેરણાસ્રોત એવા ‘અમર ચિત્રકથા’માંથી પાનાં ફાડીને જ સીધાં ચોંટાડી દીધાં હોય તેવી જ લાગે છે. એટલું જ નહીં, એક અત્યંત મહત્ત્વની સિક્વન્સમાં સરળ લોજિકને બદલે સગવડિયું બિહેવિયર નાખી દેવાયું છે. તેમ છતાં બાહુબલિ-પ્રભાસની બોલવા-ચાલવા-લડવા અને ઇવન મરવાની સ્ટાઇલ પર, દેવસેના-અનુષ્કા શેટ્ટીનાં સૌંદર્ય-સામર્થ્ય, શિવગામી-રામ્યા ક્રિશ્નનની તેજસ્વી આંખો અને પડછંદ અવાજ, કટપ્પાની વફાદારી, નિઃસહાયતા, હાજરજવાબી, કોમિક અને યુદ્ધ ટાઇમિંગ, બાહુબલિ સાથેનું એનું કોમ્બેટ કૉઑર્ડિનેશન અને સુપર વિલન ભલ્લાલદેવ-રાણા દગુબતીની ક્લાઇમેક્સની ક્રૂરતા જોઇને એક સૅકન્ડ માટે પણ તમારી આંખો સ્ક્રીન પરથી નહીં હટે. અફસોસ કે ગઈ ફિલ્મની મુખ્ય હિરોઇન તમન્નાના ભાગે આ વખતે એક વાક્ય પણ નથી આવ્યું. ઉર્દૂ શબ્દોના નહિવત્ ઉપયોગ છતાં રાઇટર મનોજ મુન્તાશિરે કેવા પાવરફુલ સંવાદો સરજ્યા છે તે ખાસ માર્ક કરજો.

શુભસ્ય સિનેમા શીઘ્રમ

‘બાહુબલિ’ લૅપટોપ કે મોબાઇલમાં નહીં, બલકે થિયેટરના વિશાળ પડદે સમગ્ર પરિવાર સાથે જોવાની ફિલ્મ છે. પ્રિક્વલના જરાય ભાર વિના બનેલી આ ફિલ્મ ભારતીય સિનેમાની સૌથી શ્રેષ્ઠ સિક્વલ ફિલ્મ છે તેમાં મીનમેખ નથી. ફિલ્મ પૂરી થયા પછી રોલિંગ ક્રેડિટ્સ સ્ટાર્ટ થાય ત્યાં સુધી શાંતિથી બેસી રહેશો તો આવનારા ભવિષ્યનો એક મસ્ત અણસાર પણ મળશે. હા, ‘કટપ્પાએ બાહુબલિને શા માટે માર્યો’ એ સિક્રેટ કોઇને કહેશો નહીં, અને જો તમને કોઇએ કહી દીધું હોય તો પણ તમારી ફિલ્મની મજામાં એક ટકોય ઘટાડો નહીં થાય તેની ગૅરન્ટી છે. જય માહિષ્મતિ.

P.S. ‘બાહુબલિ-1: ધ બિગિનિંગ’નો રિવ્યુ વાંચો અહીં.

(Reviewed for Gujarati Mid Day)

Copyright © Jayesh Adhyaru. Please do not copy, reproduce this article without my permission. However, you are free to share this URL or the article with due credits.

રેટિંગઃ **** (ચાર સ્ટાર)

Advertisements

ધ ગાઝી અટેક

ઉચ્છલ જલધિ તરંગ

***

ભારતના સૈન્ય ઇતિહાસમાં ભુલાયેલી ઘટનાને ફરીથી ઉજાગર કરતી આ થ્રિલિંગ વૉર ફિલ્મ ચૂકવા જેવી નથી.

***

ddddએક સારી થ્રિલર ફિલ્મ કેવી હોય? સાવ ટૂંકમાં કહેવું હોય તો આજે રિલીઝ થયેલી ‘ધ ગાઝી અટેક’ જેવી. કોઈ ખોટી ચરબી નહીં, ફાલતુ ગીતો નહીં, આડી-તેડી ગિમિકરી નહીં, સીધી એક જ મુદ્દાની વાત અને તેને જ વળગીને આગળ વધતી સ્ટોરી, 125 મિનિટનું પ્યોર ઍજ ઑફ ધ સીટ થ્રિલ. આપણે ત્યાં સબમરીનને કેન્દ્રમાં રાખીને કોઈ ફિલ્મ બની હોય તેવું યાદ નથી આવતું. હા. હૉલિવૂડમાં આ લિસ્ટ ખાસ્સું મોટું છે. હિન્દી અને તેલુગુમાં એકસાથે બનેલી ‘ધ ગાઝી અટેક’ એક સારી રીતે લખાયેલી, મસ્ત રીતે એક્ઝિક્યુટ થયેલી અને દેશભક્તિનાં ઇન્જેક્શન મારે તેવી નખશિખ થ્રિલર ફિલ્મ છે.

સારે જહાં સે શૂરવીર

લાંબા ડિસ્ક્લેમર અને અમિતાભ બચ્ચનના વોઇસ ઑવર સાથે શરૂ થતી આ ફિલ્મનું પ્રિમાઇસ ભારત-પાકિસ્તાન વચ્ચેના ત્રીજા યુદ્ધની જસ્ટ પહેલાંનું એટલે કે નવેમ્બર, 1971નું છે. પૂર્વ પાકિસ્તાન (અત્યારના બાંગ્લાદેશ) પર પોતાનો પંજો મજબૂત કરવા પાકિસ્તાને બંગાળની ખાડીમાં પોતાની ખૂફિયાગીરી વધારી. આટલું ઓછું ન હોય, તેમ આપણા એરક્રાફ્ટ કેરિયર ‘INS વિક્રાંત’ને તોડી પાડવાનો નાપાક મનસૂબો બનાવ્યો. પરંતુ આ મનસૂબો પાર પડે તે પહેલાં જ વચ્ચે આપણી સબમરીન ‘S21’ વચ્ચે આવી ગયેલી. INS વિક્રાંતને ઊની આંચ નહોતી આવી તે આપણને ખબર છે. પરંતુ તે કેવી રીતે બચ્યું (અને 1971ના યુદ્ધનો હીરો બન્યું) તેની ‘ફિલ્મી’ દાસ્તાન ‘ધ ગાઝી અટેક’ કહે છે. ‘ફિલ્મી’ એટલા માટે કે પાકિસ્તાની સબમરીન ‘PNS ગાઝી’ કેવી રીતે ડૂબી તેનો ઇતિહાસ વિવાદાસ્પદ છે. ભારત કહે છે કે આપણી નેવીના જાંબાઝ જવાનોએ ગાઝીને પેટાળભેગી કરી, તો પાકિસ્તાન કહે છે કે ઇન્ટર્નલ બ્લાસ્ટને કારણે ગાઝી નાશ પામી. ડિરેક્ટર સંકલ્પ રેડ્ડીએ આ બનાવનું આપણને માફક આવે તેવું ઇન્ટરપ્રિટેશન કરીને ફિલ્મ પેશ કરી છે. હા, ફિલ્મમૅકર્સે કોઈ ચોક્કસ પુસ્તકનો સંદર્ભ લીધો છે કે કેમ તેનો ઉલ્લેખ કર્યો હોત તો વધુ સારું થાત.

જેના માટે ‘વૉર ફિલ્મ’ શબ્દપ્રયોગ કરવો ગમે તેવી આ ‘ધ ગાઝી અટેક’માં પણ દરેક થ્રિલર ફિલ્મની જેમ ધીમે ધીમે થ્રિલ માઉન્ટ થતું જાય છે અને છેલ્લે છેક ચરમસીમાએ પહોંચે છે. તે ઉપરાંત બીજાં ઘણાં સબપ્લોટ્સ-લૅયર્સ-ઘર્ષણ તેમાં સમાંતરે ચાલતાં રહે છે. જેમ કે, ભારત-પાકિસ્તાન અને તેની સબમરીનો વચ્ચેનું ઘર્ષણ, પૂર્વ પાકિસ્તાની શાસકો અને બાંગ્લાદેશની મુક્તિ માટે લડતા વિદ્રોહીઓ વચ્ચેનો સંઘર્ષ, રાજકારણ અને સૈન્ય વચ્ચેનો સંઘર્ષ, યુધિષ્ઠિરની જેમ ધર્મ એટલે કે નિયમોને વળગીને ચાલવાનો અને શ્રીકૃષ્ણની જેમ પરિસ્થિતિ પારખીને વર્તતાં પાત્રો વચ્ચેનો સંઘર્ષ, એક સૈનિકની અંદર ચાલતો દ્વંદ્વ, સિસ્ટમ અને સ્પોન્ટેનિટી વચ્ચેનો સંઘર્ષ, પરિવાર અને દેશની ફરજો વચ્ચે વહેંચાયેલા સૈનિકની વિવશતાનો દ્વંદ્વ, માણસ અને આસપાસની કુદરતી પરિસ્થિતિની વિષમતા વચ્ચેનો સંઘર્ષ, દુશ્મનોનો ખાત્મો બોલાવવાનો અને સિદ્ધિની લાલચ વિના શહીદી વહોરવાનો સંઘર્ષ, છતાં જીવના જોખમે પણ નિર્દોષનો જીવ બચાવવાનો સંઘર્ષ…

આમ તો વર્લ્ડની બેસ્ટ વૉર ફિલ્મો જોવાના-વૉર લિટરેચર વાંચવાના શોખીનો માટે આ ફિલ્મની વોકેબ્યુલરી જરાય નવી ન લાગે. તેમ છતાં ‘ધ ગાઝી અટેક’ જોયા પછી તમારા શબ્દભંડોળમાં INS (ઇન્ડિયન નેવી શિપ), PNS (પાકિસ્તાન નેવી શિપ), સબમરીન, મૅનુવર, ટોરપિડો, ટોરપિડો કી, લોંગિટ્યુડ-લેટિટ્યુડ (અક્ષાંશ-રેખાંશ), ડાઇવ, પૅરિસ્કોપ, મર્ચન્ટ શિપ, બૅટરી રૂમ, સ્ટારબોર્ડ, વૉટરમાઇન જેવા શબ્દો કાયમ માટે સામેલ થઈ જશે. પ્લસ હોલ્ડ ફોર સપોર્ટ, મ્યુટિની, કમાન્ડ, ફાઇરિંગ રેન્જ, સોનાર સિગ્નલ્સ, ઇમર્જન્સી ડ્રિલ, ઍનિમી પોઝિશન, ટ્રેપ, ચેન્જ ઑફ કોર્સ વગેરે શબ્દપ્રયોગો પણ કાને પડશે. ઇવન પારાદીપનું નામ પણ લાંબા સમયે મીડિયામાં સાંભળવા મળ્યું છે.

ડિરેક્ટર સંકલ્પ રેડ્ડીએ આ ફિલ્મ માટે કરેલું રિસર્ચ દેખાઈ આવે છે. એટલે જ ક્યાંય કશું નકલી નથી લાગતું. એક સબમરીન, તેની અંદરના વિભાગો, તેમાં ચાલતું કામકાજ, સબમરીનની અપ-ડાઉન ડાઇવ, દરિયાના પેટાળમાં 350-380 મીટર નીચે ગયા પછી અનુભવાતું પાણીનું પ્રચંડ દબાણ અને તેને કારણે સબમરીન પર થતી અસર, ટોરપિડો ફાયર કરવા માટે કેટલી બૅટરી જોઇએ, સબમરીનની દીવાલ પર થમ્પિંગ-હમિંગ કરવાથી- વાઇબ્રેશન પેદા કરવાથી બહારની માઇન બ્લાસ્ટ થઈ શકે કે કેમ, સોનાર સિગ્નલ્સ સાંભળતાં પહેલાં કાન સાફ કરવાનો પ્રોટોકોલ હોય વગેરેમાં ક્યાંય ફિલ્મી એલિમેન્ટ દેખાતું નથી. અલબત્ત, તેમાં કેટલી ક્રિએટિવ લિબર્ટી લેવાઈ છે તે તો કોઈ ડિફેન્સ એક્સપર્ટ જ કહી શકે. પરંતુ ફિલ્મમાં બધું જ એકદમ રિયલ લાગે છે એ ચોક્કસ છે.

ફિલ્મમાં કે. કે. મેનન જ્યોર્જ પૅટનની ‘વૉર એઝ આઈ ન્યુ ઇટ’ બુક વાંચતો હોય અને હજુ આગલા વર્ષે જ (1970માં) પૅટન પર બનેલી ફિલ્મને ઑસ્કર મળ્યો હોય, તે બધી વાતો ઑથેન્ટિસિટીમાં કરાયેલું બારીક નકશીકામ છે. પાકિસ્તાની સાઇડ પણ આપણી રેગ્યુલર મસાલા ફિલ્મોથી વિપરિત ડફોળ અને કટ્ટર નથી બતાવાઈ. બલકે, પાકિસ્તાની કમાન્ડર મોટેભાગે ખાસ્સા ઇન્ટેલિજન્ટ નિર્ણયો લે છે, સામી ફાઇટ આપે છે અને ટેન્શન બિલ્ડઅપ કરે છે. લગભગ આખી ફિલ્મ સબમરીનની અંદર હોવા છતાં ક્યાંય ક્લસ્ટરોફોબિક-બંધિયારપણું ફીલ નથી થતું તેને આ ફિલ્મની સિનેમેટોગ્રાફીનો એક પ્લસ પોઇન્ટ ગણી શકાય.

સિનેમેટિક દેશભક્તિ

પાકિસ્તાની સાઇડ જોશ જગાવવા પોતાના પોપ્યુલર સોંગ ‘જીવે જીવે પાકિસ્તાન’નો ઉદઘોષ કરે, તો આપણે ત્યાં રાષ્ટ્રગીત ગવાય. જોકે ત્યાં મને સહેજ ખૂંચ્યું. પાણીની અંદર ફટાફટ દોડતી આ થ્રિલર સબમરીન રાઇડમાં ઓલરેડી દેશભક્તિનું એલિમેન્ટ ભરપુર છે. તેમાં આખેઆખું રાષ્ટ્રગીત અને ‘સારે જહાં સે અચ્છા’ નાખીને ફિલ્મનો ફ્લો બ્રેક કરવાની કશી જરૂર નહોતી. ઉપરથી બીજી વખત રાષ્ટ્રગીતનું ઇન્સ્ટ્રુમેન્ટલ વર્ઝન પણ નખાયું છે. ભારત સરકારની સત્તાવાર વેબસાઇટમાં વર્ષોથી લખાયેલું છે અને ત્રણેક દિવસ પહેલાં સુપ્રીમે પણ ફરી પાછું કહ્યું કે ફિલ્મના ભાગરૂપે જો રાષ્ટ્રગીત પ્લે થયું હોય તો અધવચ્ચે ઊભા થવાની જરૂર નથી, કેમ કે આવું કરીને તમે અન્ય લોકો માટે અડચણ પેદા કરો છો. એ વખતે તમે બેઠા રહો તો રાષ્ટ્રગીતનું કોઈ જ અપમાન નથી થતું. છતાં ‘દંગલ’ હોય કે આ ‘ધ ગાઝી અટેક’ લોકો અધવચ્ચે ઊભા થઇને આખો સ્ક્રીન બ્લોક કરી મૂકે છે. થોડા પ્રેક્ટિકલ થવામાં કોઈ દેશદ્રોહ નથી. આશા રાખીએ કે હવે આ મુદ્દે થિયેટરોમાં ક્યાંય બબાલ ન થાય.

અહીં સબમરીનની અંદર ત્રણ મુખ્ય અધિકારીઓ વચ્ચે સર્જાતું ઘર્ષણ, રાણા દગ્ગુબતીની અક્ષય કુમાર સ્ટાઇલની હીરોગીરી વગેરે થોડું વધારે પડતું લાગે છે. ધારો કે દરિયાની અંદર કોઈ સૈનિક શહીદ થાય, તો તેના મૃતદેહ સાથે શું કરવામાં આવે તે સવાલ આ ફિલ્મ જોયા પછી ઉપસ્થિત થશે. હા, ફિલ્મની નબળી સ્પેશ્યલ ઇફેક્ટ્સ આંખને ખૂંચે છે અને કમ્પ્યુટરથી ઉમેરી હોવાનું સ્પષ્ટ દેખાઈ આવે છે.

વૉર હીરો

‘ધ ગાઝી અટેક’માં કોઈ ‘ખાન’ કે ‘કુમાર’ નથી, એટલે ‘હીરો’નો રોમેન્ટિક સાઇડ ટ્રેક નાખવાની કે એને ડ્રીમ સિક્વન્સમાં નાખીને ગીત ગવડાવવાની જરૂર પડી નથી. હા, ફિલ્મમાં તાપસી પન્નુ છે, પણ એ બિચારી ડાહીડમરી થઇને લિટરલી એક ખૂણામાં બેસી રહે છે (બાય ધ વે, આજે તાપસીનાં એકસાથે બે મુવી રિલીઝ થયાં છે). બાકી એઝ ઓલ્વેઝ કે.કે. મેનન તો મિસ્ટર ડિપેન્ડેબલ છે જ, પ્લસ અતુલ કુલકર્ણી અને રાણા દગ્ગુબતી (ઉર્ફ ‘ભલ્લાલદેવ’) પણ જરાય ઓવરએક્ટિંગ કર્યા વિના ઇમ્પ્રેસ કરે છે. હા, આ ફિલ્મમાં એક નાનકડી ભૂમિકામાં સ્વર્ગસ્થ ઓમ પુરી દેખાય છે. ઇન ફૅક્ટ, આખી ફિલ્મ એમને જ અર્પણ કરવામાં આવી છે. ફિલ્મમાં અન્ય નાનકડી ભૂમિકાઓમાં દક્ષિણના અભિનેતા નાસર અને ઘણા સમયે દેખાયેલા મિલિંદ ગુણાજી પણ છે. જોકે એમનું પણ મુંહ દિખાઈ સિવાય કોઈ કામ નથી.

ચાલો, પેટાળની સફરે

એક તો આપણે ત્યાં ભાગ્યે જ વૉર ફિલ્મ બને છે અને જે બને તે એકદમ ફિલ્મી હોય છે. ત્યારે થ્રિલના મામલે જરાય મોળી ન પડતી ‘ધ ગાઝી અટેક’ વૉર ફિલ્મોના રસિયાઓએ જરાય ચૂકવા જેવી નથી. બાળકોને પણ ઍજ્યુકેશનના હેતુસર આ ફિલ્મ અવશ્ય બતાવવી જોઇએ.

રેટિંગઃ ***1/2 (સાડા ત્રણ સ્ટાર)

(Published in Gujarati Mid Day)

Copyright © Jayesh Adhyaru. Please do not copy, reproduce this article without my permission. However, you are free to share this URL or the article with due credits.