રઈસ

વન્સ અપોન અ ટાઇમ ઇન ગુજરાત

***

જબરદસ્ત હાઇપ છતાં ‘રઈસ’ જસ્ટ અનધર મસાલા એન્ટરટેનર ફિલ્મોથી વિશેષ કશું જ નવું ઑફર કરતી નથી.

***

maxresdefault1આપણા ફિલ્મકારોએ ‘કાલ્પનિક બાયોપિક’ નામનો એક નવો ફિલ્મપ્રકાર રજિસ્ટર કરાવવો જોઇએ. કેમ કે વાસ્તવિક વ્યક્તિ અને રિયલ લાઇફ ઘટનાક્રમ પર આધારિત હોવા છતાં હિન્દી બાયોપિક ફિલ્મો અંતે તો ‘લાગે બાગે લોહીની ધાર, આપણા ઉપર નામ નહીં’ જેવા ડિસ્ક્લેમર સાથે જ રિલીઝ થાય છે. તેમાં વધુ એક ઉમેરો એટલે રાહુલ ધોળકિયાની શાહરુખ ખાન સ્ટારર ફિલ્મ ‘રઈસ’. આ ફિલ્મ વિશેનું ઑપન સિક્રેટ એવું છે કે તે એંસી-નેવુંના દાયકામાં થઈ ગયેલા અમદાવાદના બૂટલેગર અબ્દુલ લતીફની લાઇફ પરથી બનાવાઈ છે. જો એવું ન હોય, તોય આ ફિલ્મ વિશે જેટલો ગોકીરો મચ્યો છે એની સરખામણીમાં ખાસ્સી ઊણી ઊતરે છે.

ગાંધીના ગુજરાતમાં છાંટોપાણી

એંસીનો દાયકો છે. ગાંધીનગરની પડખેના મોટા શહેરના ફતેહપુરામાં એક ટાબરિયો રહે છે. ચશ્માંના નંબર ઉતાર્યા પછી એને સાફ દેખાવા માંડે છે કે ગુજરાતમાં બૂટલેગિંગથી બેસ્ટ ધંધો બીજો એકેય નહીં. સ્થાનિક બૂટલેગર જયરાજ (અતુલ કુલકર્ણી) માટે કામ કરતાં કરતાં એ પોતે જ બની જાય છે બૂટલેગર કમ ડૉન રઈસ (શાહરુખ ખાન). પોતાના સાથીદાર સાદિક (મોહમ્મદ ઝીશન ઐયુબ) સાથે મળીને ગુજરાતમાં ગેરકાયદે દારૂ ઘુસાડવાના એના ટ્રકોમાં પંક્ચર પાડે છે નવા આવેલા પોલીસ ઑફિસર જયદીપ અંબાલાલ મજમુદાર (નવાઝુદ્દીન સિદ્દીકી). ચશ્માં વગર પણ એનું ફોકસ ક્લિયર છે કે રઈસની દારૂની નદીઓને ATM જેવી તળિયાઝાટક કરી નાખવી. એ બાજુ આ બંનેની ચોર-પોલીસની ગૅમ ચાલતી રહે છે, તો બીજી બાજુ રઈસ પ્રેમમાં પડે છે, ગરબે રમે છે, ઇલેક્શન લડે છે અને ગરીબોનો મસીહા પણ બને છે. હવે એ દારૂ પીવાથી એનું લિવર ખરાબ થાય છે કે કાનૂન કે લંબે હાથ એના સુધી પહોંચે છે એ જોવા માટે તમારે થોડોક ખર્ચો કરવો પડે.

સ્ટાર યાર કલાકાર

આખી ઇન્ડસ્ટ્રી જ્યારે સ્ટાર્સની આસપાસ ગરબા લેતી હોય, ત્યારે તેની અસર ફિલ્મ પર ન પડે તે શક્ય જ નથી. આ ફિલ્મનો સાચો હીરો, મતલબ કે ઍન્ટિ હીરો રઈસ નામનું કેરેક્ટર નથી, બલકે શાહરુખ ખાન પોતે છે. એટલે જ્યારે પાત્ર લખાય ત્યારે તેને ગેરકાયદે દારૂ ઘુસાડતો, ભાજીમૂળાની જેમ લોકોને સમારી નાખતો કે નેતાઓને ખંડણી આપતો બતાવવામાં આવે, તેમ છતાં એનું હૃદય તો 24 કેરેટ સોનાનું જ બતાવવું પડે. નાનપણથી એને એટલો બધો બિચારો બતાવવો પડે કે બિચારા પાસે ગુનાખોરીની દુનિયામાં જવા સિવાય કોઈ વિકલ્પ જ ન હોય. એ હાર્ડકોર ક્રિમિનલ હોવા છતાં ઊસૂલનો પક્કો હોય, રોબિનહૂડ હોય, સ્ત્રીઓ-ગરીબોની ઇજ્જત કરતો હોય, સચ્ચો આશિક હોય, શુદ્ધ સેક્યુલર પણ હોય, છતાં પોતાના કામ પ્રત્યે એને કોઈ પસ્તાવો ન હોય. ઉપરથી એની આસપાસની સિસ્ટમ યાને કે નેતાઓ, પોલીસ, ન્યાયતંત્ર એટલાં બધાં ખરાબ હોય કે આ શરીફ બદમાશ આપોઆપ દૂધ સી સફેદી જેવો દેખાઈ આવે. ટૂંકમાં ફિલ્મમાં વાર્તા કરતાં સ્ટાર જ મહત્ત્વનો બની જાય. આ ટ્રેન્ડ નવો નથી, અને એટલે જ ‘રઈસ’ પણ તેમાંથી બાકાત નથી.

એક મેઇનસ્ટ્રીમ સ્ટારને છાજે એવી માસ અપીલ ધરાવતી ટિપિકલ મસાલા એન્ટરટેનર ફિલ્મ બનાવવા માટે સ્ટારની એન્ટ્રી ધમાકેદાર બતાવવી પડે. એની પર્સનાલિટી એસ્ટાબ્લિશ કરવા માટે કારણ વિનાની એક ફાઇટ સિક્વન્સ ઉમેરવી પડે. જરૂર હોય કે ન હોય, એક લવસ્ટોરી નાખવી પડે, રોમેન્ટિક સોંગ્સ ગવડાવવાં પડે, માદક આઇટેમ સોંગ બી નાખવું પડે અને લોકો થૂંકવાળી આંગળીઓ કરીને સીટીઓ મારે એવાં કૅચી વનલાઇનર્સ ભભરાવવાં પડે. આ બધાં જ ટિપિકલ મસાલા ધરાવતી ‘રઈસ’ એટલે જ સિત્તેરના દાયકાની ‘ઍન્ગ્રી યંગ મેન’ ટાઇપ ફિલ્મો કે થોડાં વર્ષ પહેલાં આવેલી ‘વન્સ અપોન અ ટાઇમ ઇન મુંબઈ’ જેવી ફિલ્મોની યાદ અપાવતી રહે. ફરક માત્ર સેટિંગનો અને પ્રેઝન્ટેશનનો જ હોય.

રઈસમાં એંસી-નેવુંના દાયકાનું મોબાઇલ ફોન પહેલાંના સમયનું ગુજરાત છે. પોળનું જૂનું અમદાવાદ ભલે સ્ટુડિયોમાં ઊભું કરાયું હોય પરંતુ તે જોવું ગમે તેવું છે. વચ્ચે વચ્ચે અમદાવાદનો જૂનો ઍલિસબ્રિજ અને અડાલજની વાવ જેવાં લોકેશન્સ જોવાની પણ મજા પડે. એ વખતની ગાડીઓ, જૂના ટેલિવિઝન સેટ, લૅન્ડલાઇન ટેલિફોન, અગાશીમાં ઍન્ટેના, અખબારોમાં ‘નર્મદા યોજના’ની હેડલાઇનો વગેરેથી એક ઑથેન્ટિસિટીની ફીલ આવે. રઈસના લેખકો ગુજરાતી છે. એટલે જ ગુજરાતી ગાળો કે ‘છાંટોપાણી’, ‘ફાંકા ફોજદારી’ જેવા ટિપિકલ ગુજ્જુ શબ્દો પણ કાને પડ્યા કરે. ફિલ્મની કૅચી ટેગલાઇન (‘બનિયે કા દિમાગ, મિયાંભાઈ કી ડૅરિંગ’) ઉપરાંત ઠેકઠેકાણે શાહરુખના ફૅન્સને ગોકીરો કરવાની મજા પડે એવી પંચલાઇનો છે.

શાહરુખની ઍનર્જી પણ અત્યંત ચેપી છે. ફાઇટ-ચૅઝ સીન, ડાન્સ, ડાયલોગબાજી, ઇશ્કબાજીમાં ક્યાંય એવું લાગતું નથી કે આ મહાશય આયખાની ફિફ્ટી મારી ચૂક્યા છે. પરંતુ શાહરુખનૌ આ જ ઔરા ઊપસાવવામાં બાકીના બધા જ કલાકારો ઢંકાઈ ગયા છે. એકમાત્ર નવાઝુદ્દીન સિદ્દીકી એના પાવરપૅક્ડ પર્ફોર્મન્સથી માથું ઊંચકે છે. ફિલ્મમાં એની એન્ટ્રી શાહરુખ જેટલાં જ ચિયર્સ ઉઘરાવે એવી છે! છતાંય એ ‘કિક’માં સલમાનની સામે જેવો ખીલ્યો હતો એવો કડક તો નથી જ લાગતો. ખાસ કરીને ઇન્ટરવલ પછી તો એને શોધવો પડે છે. આમાં જ મોહમ્મદ ઝીશન ઐયુબ જેવો જબરદસ્ત એક્ટર માત્ર શાહરુખનો સાઇડકિક બનીને રહી ગયો છે, જેના ભાગે કોઈ કહેતા કોઈ નોંધપાત્ર સીન નથી આવ્યા. પાકિસ્તાની એક્ટર માહિરા ખાન માત્ર શાહરુખને આંખ મારવા પૂરતી જ સારી લાગે છે (એ તો ફિલ્મમાં પ્રેગ્નન્ટ થઈ, પણ પછી બાળક તો જાણે ફ્લિપકાર્ટ પરથી મંગાવ્યું હોય એમ એકાએક આવી જાય છે! એના ફિગરમાં એક ટકોય ફેરફાર નહીં!). બિનજરૂરી ગીતો અને અહીંથી તહીં ભાગતી સ્ટોરીમાં અતુલ કુલકર્ણી, નરેન્દ્ર ઝા, શીબા ચઢ્ઢા, ઉત્કર્ષ મજુમદાર પણ દિલથી વેડફાયાં છે. ‘રઈસ’ની મહાનતા બતાવવા માટે નખાયેલાં બધાં જ એલિમેન્ટમાં આ અઢી કલાકની ફિલ્મ ખાસ્સી થકવી દે છે.

દારૂબંધીના માહોલમાં રાજ્યમાં દારૂ કેવી રીતે ઘૂસે છે તે જાતભાતના ઍરિયલ શૉટ્સથી બતાવાયું છે, પરંતુ પ્રોહિબિશનનો ખોફ, તેનો દંભ, લોકોની દારૂ પીવા માટેની તલબ, ચોરીછૂપે પીવાતો દારૂ વગેરે કશું જ અહીં ઝીલાયું નથી. જે રીતે બધાં આરામથી દારૂની છોળો ઉડાડતા ફરે એ જોઇને ખબર જ ન પડે કે આ ગુજરાત છે કે બીજું કોઈ રાજ્ય. આખી ફિલ્મ નવાઝુદ્દીનના પોઇન્ટ ઑફ વ્યૂથી કહેવાઈ છે. તેમ છતાં સિસ્ટમ માટે રઈસ કેમ માથાનો દુખાવો થઈ પડ્યો તેવા સાઇકોલોજિકલ ઉંડાણમાં પણ જવામાં નથી આવ્યું. ફિલ્મના પહેલા જ સીનથી કળી શકાય તેવી રઈસના પાત્રની જર્ની માત્ર અલગ અલગ ઘટનાઓના ઉપરછલ્લા કલેક્શન જેવી જ બનીને રહી ગઈ છે.

ફોર ફૅન્સ ઑન્લી

એક દાયકા પહેલાં આ જ રાહુલ ધોળકિયાની ગુજરાતનાં રમખાણોની પૃષ્ઠભૂ પર બનેલી ફિલ્મ ‘પરઝાનિયા’ને ગુજરાતમાં જ રિલિઝ નહોતી થવા દેવાઈ. હવે એ જ ડિરેક્ટરની ગુજરાતના ડૉનને ગ્લોરિફાય કરતી આ ફિલ્મ મીડિયાથી સોશ્યલ મીડિયા સુધી ગાજી રહી છે. તેમ છતાં અંતે તો ‘રઈસ’ શાહરુખના ફૅન્સ માટે જ બનાવાઈ હોય તેવું લાગ્યા વિના રહેતું નથી. મતલબ કે નિરાશાનું લૅવલ કંટ્રોલમાં રહે તે માટે અપેક્ષાઓનું લૅવલ માપમાં રાખીને જ જોવા જવું બહેતર રહેશે.

રેટિંગઃ **1/2 (અઢી સ્ટાર)

(Published in Gujarati Mid Day)

Copyright © Jayesh Adhyaru. Please do not copy, reproduce this article without my permission. However, you are free to share this URL or the article with due credits.

Advertisements