જય ગંગાજલ

It’s ‘Madhur Bhandarkar-ization’ of Prakash Jha!

– પ્રકાશ ઝાની ફિલ્મોમાંથી સાંગોપાંગ હેમખેમ પાર ઊતરી જવા માટે તમારી પાસે સ્પેશ્યલ ટેલેન્ટ હોવી જોઇએ, કહો કે સુપરપાવર્સ હોવા જોઇએ. જેમ કે, તમારામાં અખૂટ ધીરજ હોવી જોઇએ, બિગ બૅન્ગ જેવો ધડાકો અથવા અર્નબનો પ્રોગ્રામ ફુલ વોલ્યુમ પર સાંભળી શકો એવી મજબૂત શ્રવણ શક્તિ, ઘણી બધી સ્થિતપ્રજ્ઞતા એટ સેટરા.

– પહેલી વાત એ કે આ ફિલ્મ પ્રિયંકા ચોપરાની નહીં, બલકે ખુદ પ્રકાશ ઝાની છે, જે આ ફિલ્મમાં ખાખી વર્દી ચડાવીને કેમેરાની સામે આવી ગયા છે (અને બધાને એલચી ખવડાવતા ફરે છે). ફિલ્મમાં ખાસ્સી વારે પ્રિયંકાની એન્ટ્રી થાય છે અને સારો એવો સમય ગાયબ પણ રહે છે.

– પણ સરપ્રાઇઝ! બોસ, પ્રકાશ ઝાને એક્ટિંગ કરતાં આવડે છે! એમના ચહેરા પર ઝાઝાં એક્સપ્રેશન્સ આવતાં નથી, પણ તોય એમને એક્ટિંગ કરતા જોવા તો ગમે છે. આમ જોવા જાઓ તો એમનું પોતાનું પાત્ર જ સૌથી સારી રીતે લખાયેલું છે, જેમાં તમને વિવિધ શૅડ્સ જોવા મળે. (ટ્રિવિયાઃ ફિલ્મના રાઇટર પ્રકાશભાઈ પોતે જ છે!) રિયલ રાજકારણમાં ફેલ ગયા પછી હવે એ કહે છે એમ, આ ફિલ્મો થકી એ રાજકારણ કરે છે. પરંતુ એમાં આપણો શો વાંક? એના કરતાં એ કંઇક નવું કરે અથવા તો બીજા સારા ડિરેક્ટરના હાથ નીચે એક્ટિંગ કરે તોય મજા આવે.

– કહેવા પૂરતી જ આ ‘ગંગાજલ’ની સિક્વલ છે, લેકિન ઇસમેં નયા ક્યા હૈ? આમ તો રિમેક છે. બિહારને બદલે અહીં મધ્યપ્રદેશ છે, પણ તો સામે અજયને બદલે પ્રિયંકા છે, મોહન જોશીની જગ્યાએ માનવ કૌલ છે, યશપાલ શર્માને બદલે નિનાદ કામત છે, થોડા ફેરફાર સાથે મુકેશ તિવારીને સ્થાને પ્રકાશ ઝા છે. ઇવન નવા SPના ઇન્ટ્રોડક્શનનો સીન પણ ડિટ્ટો એવો જ છે. તો જબ નયા કુછ કહને કો થા હી નહીં, તો કાહે ઈ ફિલિમ બના કે બવાલ મચાયે હો?!

– એક વાત નોટિસ કરજો, પ્રકાશ ઝાનું ‘મધુર ભંડારકરાઇઝેશન’ થઈ ગયું છે. એ પણ હવે છાપાંનાં કટિંગ્સ ભેગાં કરીને એકની એક ‘રિયલિસ્ટિક’ વાર્તા પધરાવતા થઈ ગયા છે. રંગરસિયા હવે આટલેથી અટકો!

– પડદા પર ગામડું તો હવે જોકે પ્રકાશ ઝાની ફિલ્મોમાં જ બચ્યું છે, પણ ઝા સાહેબની આવી ડિસ્ટોપિયન ફિલ્મો જોઇને એવું ડિપ્રેશન આવી જાય કે, ક્યાંકથી કિરણ રાવનો નંબર મળી જાય તો પૂછી લઇએ કે, ‘ભાભી, તમે દેશ છોડીને જવાનાં હો, ને એકાદ જણનો મેળ પડતો હોય તો આપણો વિચાર છે!’

– પ્રિયંકા સિમ્પ્લી સુપર્બ છે. એક્શન-ચેઝ-ડ્રામેટિક બધા જ સીનમાં એ એકદમ રિયલ લાગે છે. ‘ક્વૉન્ટિકો’ની ટ્રેનિંગ બરાબરની કામ લાગી રહી છે! બાય ધ વે, આખી ફિલ્મમાં પ્રિયંકા એક, ચલો દોઢ સીનમાં સિવિલ ડ્રેસમાં દેખાય છે, બસ! બાકી ફુલ ઑન ખાખી વર્દી.

– આમ તો જાતભાતની ફિલ્મો જોઇને હવે મારામાં ધીરજ ખાસ્સી કેળવાઈ ગઈ છે, પણ તોય આ ફિલ્મનો ફર્સ્ટ હાફ (ઇન્ટરેસ્ટિંગ હોવા છતાં તે) જોતાં હું થાકી ગયેલો. અઢી કલાક ઉપર લાંબી આ ફિલ્મ કોઈ જ કારણ વિના ખેંચી છે. તે જેટલી ધીમી છે, એટલી જ પ્રીડિક્ટેબલ પણ છે. ખાસ કોઈ ગીત, રોમેન્ટિક જેવા અન્ય ટ્રેક કે કોમિક રિલીફ વિના આ પીડા ઓર વધી જાય છે.

– આ લાઉડ ફિલ્મમાં મને ‘સુસાઇડ ટુરિઝમ’ શબ્દ ગમ્યો. ફિલ્મના પહેલા સીનમાં જે સટલ્ટીથી, એક પણ શબ્દ બોલ્યા વિના પ્રકાશ ઝાના પાત્રનું નામ, એની સંપત્તિ, એનું પારિવારિક બૅકગ્રાઉન્ડ કહી દીધું છે, એ મસ્ત છે. અફસોસ, કે એવી સટલ્ટી પછી આખી ફિલ્મમાં ક્યાંય નથી.

– ‘મૅડમ સર’ પ્રિયંકા ગુંડાઓને ઠપકારતી હોય, ત્યારે બે ઘડી આપણને જોશ ચડી જાય, પરંતુ સામાન્ય લોકો કાયદો હાથમાં લે, મોબ લિન્ચિંગ કરીને વિજિલાન્ટે જસ્ટિસ કરવા માંડે, અને એ બધું જોઇને થિયેટરમાં બેઠેલા લોકો ચિયર કરે, ત્યારે મારા જેવાનું તો પા શેર લોહી બળી જાય. ફિલ્મોની સમાજ પર કેટલી અસર થાય છે એ દલીલનો કે રિસર્ચનો વિષય હશે, પણ વિજિલાન્ટે જસ્ટિસ તો પ્રમોટ ન જ થવું જોઇએ.

– માનવ કૌલ તો માત્ર સામે જોઇને આંખોથી જ ખૌફ પેદા કરી શકે છે, અહીં એમણે એવું જ કર્યું છે. પણ મારા જેવા નેવુંના દાયકામાં મોટા થયેલાને ‘કેમ્પસ’વાળા નિનાદ કામત તરફ વધારે પક્ષપાત હોય. અહીં એ હેન્ચમેનના ટિપિકલ રોલમાં પણ બરાબરનો ખીલ્યો છે, જોકે એ હવે સાવ ‘કુંગ ફુ પાન્ડા’ જેવો જાડિયો થઈ ગયો છે. ઉતારે તો સારી વાત છે.

– ટૂંકમાં ‘ગલત મિસગાઇડ’ ન થશો. આ ફિલ્મ નહીં જોઇએ તો ખાસ કશું ગુમાવવા જેવું નથી. જોવી હોય તો માત્ર બધાંની (ભલે લાઉડ પણ) એક્ટિંગ માટે નિરાંતે જોઈ શકાય. આપણા તરફથી અઢી સ્ટાર (**1/2).

Copyright © Jayesh Adhyaru. Please do not copy, reproduce this article without my permission. However, you are free to share this URL or the article with due credits.

Advertisements

જય ગંગાજલ

જય ગંગાજલ એટલે પ્રકાશ ઝાનું ‘મધુર ભંડારકરાઇઝેશન’!

***

– પ્રકાશ ઝાની ફિલ્મોjai_gangaajal_posterમાંથી સાંગોપાંગ હેમખેમ પાર ઊતરી જવા માટે તમારી પાસે સ્પેશ્યલ ટેલેન્ટ હોવી જોઇએ, કહો કે સુપરપાવર્સ હોવા જોઇએ. જેમ કે, તમારામાં અખૂટ ધીરજ હોવી જોઇએ, બિગ બૅન્ગ જેવો ધડાકો અથવા અર્નબનો પ્રોગ્રામ ફુલ વોલ્યુમ પર સાંભળી શકો એવી શ્રવણ શક્તિ, ઘણી બધી સ્થિતપ્રજ્ઞતા એટ સેટરા.

– પહેલી વાત એ કે ફિલ્મનાં પોસ્ટરો ભલે ચીખ ચીખ કે કહેતાં હોય, પણ આ ફિલ્મ પ્રિયંકા ચોપરાની નહીં, બલકે ખુદ પ્રકાશ ઝાની છે, જે આ ફિલ્મમાં ખાખી વર્દી ચડાવીને કેમેરાની સામે આવી ગયા છે. ફિલ્મમાં ખાસ્સી વારે પ્રિયંકાની એન્ટ્રી થાય છે અને સારો એવો સમય ગાયબ પણ રહે છે.

– પણ સરપ્રાઇઝ! બોસ, પ્રકાશ ઝાને એક્ટિંગ કરતાં આવડે છે. અલબત્ત, એમના ચહેરા પર ઝાઝાં એક્સપ્રેશન્સ આવતાં નથી, પણ તોય એમને એક્ટિંગ કરતા જોવા ગમે છે. આમ જોવા જાઓ તો એમનું પોતાનું પાત્ર જ સૌથી સારી રીતે લખાયેલું છે, જેમાં તમને વિવિધ શૅડ્સ જોવા મળે. (ટ્રિવિયાઃ ફિલ્મના રાઇટર પ્રકાશભાઈ પોતે જ છે!) રિયલ રાજકારણમાં ફેલ ગયા પછી હવે એ કહે છે એમ, આ ફિલ્મો થકી એ રાજકારણ કરે છે. પરંતુ એમાં આપણો શો વાંક? એના કરતાં એ કંઇક નવું કરે અથવા તો બીજા સારા ડિરેક્ટરના હાથ નીચે એક્ટિંગ કરે તોય મજા આવે.

– કહેવા માટે તો આ ‘ગંગાજલ’ની સિક્વલ છે, લેકિન ઇસમેં નયા ક્યા હૈ? બિહારને બદલે અહીં મધ્યપ્રદેશ છે, પણ તો સામે અજયને બદલે પ્રિયંકા છે, મનોજ જોશીની જગ્યાએ માનવ કૌલ છે, યશપાલ શર્માને બદલે નિનાદ કામત છે, થોડા ફેરફાર સાથે મુકેશ તિવારીને સ્થાને પ્રકાશ ઝા છે. ઇવન નવા SPના ઇન્ટ્રોડક્શનનો સીન પણ ડિટ્ટો એવો જ છે. તો જબ નયા કુછ કહને કો થા હી નહીં, તો કાહે ઈ ફિલિમ બના કે બવાલ મચાયે હો?!

– એક વાત નોટિસ કરજો, પ્રકાશ ઝાનું ‘મધુર ભંડારકરાઇઝેશન’ થઈ ગયું છે. એ પણ હવે છાપાંનાં કટિંગ્સ ભેગાં કરીને એકની એક વાર્તા પધરાવતા થઈ ગયા છે. રંગરસિયા હવે આટલેથી અટકો!

– પડદા પર ગામડું તો હવે જોકે પ્રકાશ ઝાની ફિલ્મોમાં જ બચ્યું છે, પણ ઝા સાહેબની આવી ડિસ્ટોપિયન ફિલ્મો જોઇને એવું ડિપ્રેશન આવી જાય કે, ક્યાંકથી કિરણ રાવનો નંબર મળી જાય તો પૂછી લઇએ કે, ‘ભાભી, તમે દેશ છોડીને જવાનાં હો, ને એકાદ જણનો મેળ પડતો હોય તો આપણો વિચાર છે!’

– પ્રિયંકા સિમ્પ્લી સુપર્બ છે. એક્શન-ચેઝ બધા જ સીનમાં એ એકદમ રિયલ લાગે છે. ‘ક્વૉન્ટિકો’ની ટ્રેનિંગ બરાબરની કામ લાગી રહી છે! બાય ધ વે, આખી ફિલ્મમાં પ્રિયંકા એક, ચલો દોઢ સીનમાં સિવિલ ડ્રેસમાં દેખાય છે, બસ! બાકી ફુલ ઑન ખાખી વર્દી.

– આમ તો જાતભાતની ફિલ્મો જોઇને હવે મારામાં ધીરજ ખાસ્સી કેળવાઈ ગઈ છે, પણ તોય આ ફિલ્મનો ફર્સ્ટ હાફ (ઇન્ટરેસ્ટિંગ હોવા છતાં તે) જોતાં હું થાકી ગયેલો. અઢી કલાક ઉપર લાંબી આ ફિલ્મ કોઈ જ કારણ વિના ખેંચી છે. તે જેટલી ધીમી છે, એટલી જ પ્રીડિક્ટેબલ પણ છે. ખાસ કોઈ ગીત કે કોમિક રિલીફ વિના આ પીડા ઓર વધી જાય છે.

– આ લાઉડ ફિલ્મમાં મને ‘સુસાઇડ ટુરિઝમ’ શબ્દ ગમ્યો. પહેલા સીનમાં જે સટલ્ટીથી, એક પણ શબ્દ બોલ્યા વિના પ્રકાશ ઝાનું નામ, એની સંપત્તિ, એનું પારિવારિક બૅકગ્રાઉન્ડ કહી દીધું છે, એ મસ્ત છે. અફસોસ, કે એવી સટલ્ટી પછી આખી ફિલ્મમાં ક્યાંય નથી.

– ‘મૅડમ સર’ પ્રિયંકા ગુંડાઓને ઠપકારતી હોય, ત્યારે બે ઘડી આપણને જોશ ચડી જાય, પરંતુ સામાન્ય લોકો કાયદો હાથમાં લે, મોબ લિન્ચિંગ કરીને વિજિલાન્ટે જસ્ટિસ કરવા માંડે, અને એ બધું જોઇને લોકો ચિયર કરે, ત્યારે મારા જેવાનું તો પા શેર લોહી બળી જાય. ફિલ્મોની સમાજ પર કેટલી અસર થાય છે એ દલીલનો કે રિસર્ચનો વિષય હશે, પણ વિજિલાન્ટે જસ્ટિસ તો પ્રમોટ ન જ થવું જોઇએ.

– માનવ કૌલ તો માત્ર સામે જોઇને જ ખૌફ પેદા કરી શકે છે, અહીં એમણે એવું જ કર્યું છે. પણ મારા જેવા નેવુંના દાયકામાં મોટા થયેલાને ‘કેમ્પસ’વાળા નિનાદ કામત તરફ વધારે પક્ષપાત હોય. અહીં એ પણ હેન્ચમેનના ટિપિકલ રોલમાં પણ બરાબરનો ખિલ્યો છે, જોકે એ હવે સાવ ‘કુંગ ફુ પાન્ડા’ જેવો જાડિયો થઈ ગયો છે. ઉતારે તો સારી વાત છે.

– ટૂંકમાં (ફિલ્મમાં પ્રકાશ ઝા બોલે છે એમ) ‘ગલત મિસગાઇડ’ ન થશો. આ ફિલ્મ નહીં જોઇએ તો ખાસ કશું ગુમાવવા જેવું નથી. જોવી હોય તો માત્ર બધાંની (ભલે લાઉડ પણ) એક્ટિંગ માટે નિરાંતે જોઈ શકાય.

રેટિંગઃ **1/2 (અઢી સ્ટાર)

Copyright © Jayesh Adhyaru. Please do not copy, reproduce this article without my permission. However, you are free to share this URL or the article with due credits.

સત્યાગ્રહ

સત્યાગ્રહની સાઇડ ઇફેક્ટ્સ

***

પ્રકાશ ઝાના ચાહકોને ગમે એવી અને અન્નાના ચાહકોને કદાચ ન ગમે એવી છતાં વિચારવા પ્રેરે એવી ફિલ્મ.

***

satyagraha_xlg2011માં જ્યારે અન્ના હઝારેએ જનલોકપાલ બિલ લાવવા માટે ‘ગાંધી ચીંધ્યા માર્ગે’ આંદોલન કરેલું, ત્યારે એવી હવા હતી કે જો તમે અન્ના હઝારે આંદોલનની સાથે નથી, તો એમની વિરોધમાં છો. વાસ્તવિકતાની ધરતી પર પગ રાખીને મસાલા ફ્લેવરવાળી ફિલ્મો બનાવવા માટે જાણીતા પ્રકાશ ઝાની ‘સત્યાગ્રહ’ પબ્લિક એક્શનના નામે થયેલી એ મુવમેન્ટ પર ઘણા બધા સવાલો ઊભા કરે છે.

રિયલિસ્ટિકલી ફિલ્મી

અંબિકાપુર ગામમાં રહેતા દ્વારકા આનંદ (અમિતાભ બચ્ચન) નખશિખ પ્રામાણિક, સિદ્ધાંતોને વરેલા અને ભારતની ભ્રષ્ટ સિસ્ટમથી ત્રસ્ત સિત્તેર વર્ષીય વૃદ્ધ છે, જે ત્યાં એક નાનકડી સ્કૂલ ચલાવે છે. એમનો દીકરો અખિલેશ (ઇન્દ્રનીલ સેનગુપ્તા) ટેલેન્ટેડ એન્જિનિયર છે અને સુમિત્રા (અમૃતા રાવ) અખિલેશની પત્ની છે. માનવ રાઘવેન્દ્ર (અજય દેવગણ), અખિલેશનો જિગરી દોસ્ત અને આજના ભારતનો બિલ્યનેર ટેલિકોમ આંત્રપ્રેન્યોર છે, જે ઉંગલી ટેઢી કરીને ઘી કાઢી લેવામાં માને છે. અચાનક એક દિવસ રોડ એક્સિડન્ટમાં અખિલેશનું મૃત્યુ થાય છે. લાશ પર રોટલા શેકવા આવી ગયેલા નેતાજી (બલરામ સિંહ) મનોજ બાજપાયી પચ્ચીસ લાખનું વળતર જાહેર કરે છે, પરંતુ એ લેવા માટે અમૃતા રાવ બિચારી ધક્કા ખાઇ ખાઇને થાકી જાય છે, પણ એનું કામ થતું નથી. કેમ કે ત્યાં દરેક ફાઇલનો રેટ નક્કી છે. આખરે ત્રાસેલા અમિતાભ કલેક્ટરને ભર ઓફિસમાં કલેક્ટરને થપ્પડ મારી બેસે છે. બદલામાં અમિતાભ જેલમાં જાય છે.

બચ્ચનજીને છોડાવવા આવેલા અજય દેવગણના બધા પ્રયાસો નિષ્ફળ જાય છે, ત્યારે એ સોશિયલ મીડિયાની મદદથી એક ચળવળ ઊભી કરે છે, જેમાં એને સ્થાનિક યુવા નેતા અર્જુન (અર્જુન રામપાલ)ની અને ન્યૂઝ ચેનલ રિપોર્ટર યાસ્મીન અહેમદ (કરીના કપૂર)ની મદદ મળે છે. આખરે કળથી કામ લેવા નેતાજી મનોજ બાજપાયી કલેક્ટર પાસે માફી મગાવીને જાહેરમાં બચ્ચનજીને કેબીસી જેવો ચેક અર્પણ કરે છે. પરંતુ ભ્રષ્ટાચારથી ત્રાસેલા બચ્ચનજી કહે છે કે હવે ત્રીસ દિવસની અંદર આખા ગામની ફાઇલો ક્લિયર કરો. લોકોની ફાઇલો અમુક સમયમાં ક્લિયર થઇ જાય એવો કાયદો લાવવા માટે આમરણાંત ઉપવાસ પર બેસે છે. બચ્ચન એન્ડ કંપનીની લોકપ્રિયતા જોઇને નેતાઓ અકળાઇને ધમપછાડા કરીને આંદોલન તોડવાની ફિરાકમાં પડી જાય છે.

અન્ના, આંદોલન અને સવાલો

પ્રકાશ ઝા અને અમિતાભ બચ્ચન એવી દલીલ કરતા હતા કે અમારી ફિલ્મ અન્ના હઝારે અને એમના આંદોલનથી પ્રેરિત નથી. પરંતુ ફિલ્મમાં ટીમ અન્નાના એકેએક સભ્ય સાથે સાંકળી શકાય એવાં પાત્રો મોજુદ છે. જેમ કે, અન્ના હઝારે (અમિતાભ), અરવિંદ કેજરીવાલ (અજય દેવગણ), શાઝિયા ઇલ્મી (કરીના કપૂર) અને ઇવન કિરણ બેદી તથા પ્રશાંત ભૂષણનાં પણ પાત્રો છે. અન્નાના રાલેગણ સિદ્ધિ જેવું અંબિકાપુર ગામ છે. અહીં ‘મૈં અન્ના હૂં’ જેવી ગાંધી ટોપી પણ છે, રામલીલા મેદાન પણ છે અને લોકો પર તૂટી પડતી પોલીસ પણ છે, કાયદા સડક પર ન બને એવું કહેતા નેતાઓ પણ છે અને કેજરીવાલ પર થયેલા આક્ષેપો અને તપાસ પણ છે, આંદોલનને વેગ આપતું સોશિયલ મીડિયા પણ છે અને રામલીલા મેદાન પર પરફોર્મ કરતાં મ્યુઝિક બેન્ડ પણ છે (અહીં ‘ઇન્ડિયન ઓશન’ બેન્ડવાળા રાહુલ રામ પરફોર્મ કરે છે), અજય દેવગણ (કેજરીવાલ) પર ભ્રષ્ટાચારના આક્ષેપો અને તપાસ પણ છે અને ટીમ અન્નામાં સર્જાયેલો વૈચારિક મતભેદ પણ છે.

પરંતુ ફિલ્મ અન્ના આંદોલનથી આગળ જઇને વાત કરે છે. ડિરેક્ટર પ્રકાશ ઝાએ નેતાઓ દ્વારા આચરવામાં આવતા ભ્રષ્ટાચારને તો ઉપાડ્યો છે જ, પરંતુ અન્ના મુવમેન્ટના જુવાળની સામે પણ સવાલો ઊભા કર્યા છે. જેમ કે, સત્યાગ્રહના નામે થતો ઉપવાસ બ્લેકમેઇલિંગ બની જાય ત્યારે? સોશિયલ મીડિયાનો આધાર લઇને અને યુવાનોને ઇમોશનલ અપીલ કરીને ઊભું કરેલું આંદોલન કેટલું નક્કર હોય છે? એમાં કેટલી સચ્ચાઇ હોય છે? ખરેખર આ રીતે અનશન-ઉપવાસ કરીને કાયદા ઘડવાની ફરજ પાડી શકાય ખરી? વિરોધની ચરમસીમા એવું આત્મવિલોપન કેટલું યોગ્ય છે? શા માટે પબ્લિકના હાથમાં કાયદો ઘડવાની સત્તા ન આપવી જોઇએ? લોકો કાયદો હાથમાં લઇ લે ત્યારે શું થાય? નેતાઓ જનતાના સેવક છે, પણ એમને કેટલી હદ સુધી અને કઇ રીતે આદેશ કરી શકાય? સૂચક રીતે જ ગાંધીજીના પૂતળા નીચે આકાર લેતી ઘટનાઓમાં કરીના કપૂર ગાંધીજીનો જ સિદ્ધાંત કહે છે કે સાધ્ય માટે સાધન શુદ્ધિ પણ એટલી જ મહત્ત્વની છે. અને હિંસા ક્યારેય કોઇ સમસ્યાનું સમાધાન ન હોઇ શકે (આંખ સામે આંખ તો આખા વિશ્વને અંધ બનાવી દે). વળી, બચ્ચનસાહેબ સ્પષ્ટ રીતે કહે છે કે આપણે આ કેવો દેશ બનાવ્યો છે, જેમાં નેતાઓ જનતાથી સાવ કપાઇ ગયા છે!

આ મુદ્દા ઉઠાવવાની હિંમત કરવા બદલ પ્રકાશ ઝા અને લેખક અંજુમ રજબઅલીને શાબાશી આપવી જોઇએ, પરંતુ આપણી જનતાને ફિલ્મોમાંથી સોલ્યુશન શોધવાની ટેવ છે. અને આ ફિલ્મ સોલ્યુશનના નામે એક જ વિકલ્પ આપે છે કે સિસ્ટમને બદલવી હોય તો લોકતાંત્રિક રીતે ચૂંટાઇને સિસ્ટમની અંદર આવો (આ જ સંવાદ ‘પેજ થ્રી’ ફિલ્મમાં પણ હતો). એ સિવાય ફિલ્મ કોઇ નક્કર છેડા પર આવીને પૂરી થવાને બદલે અચાનક જ પૂરી જાહેર કરી દેવામાં આવે છે. ઊલટું વાસ્તવિકતા (કેજરીવાલની ‘આમઆદમી પાર્ટી’ તરીકે) વધુ લોજિકલ એન્ડ સુધી પહોંચી છે.

સત્યાગ્રહને નડતા મુદ્દા

જે પાયા પર ફિલ્મ છે, તે સત્યાગ્રહ કરવાનું નક્કર કારણ ફિલ્મમાંથી ઊઠીને બહાર આવતું નથી. ઇવન એમની નક્કર માગણીઓ પણ ખૂલીને બહાર નથી આવતી. વળી, ફિલ્મમાં ઉઠાવેલા મુદ્દા બાદ કરી નાખો, તો ગંભીર સ્થિતિમાં પણ ડ્રાયફ્રૂટ્સ ખાતા અને તડજોડ કરતા ભ્રષ્ટ નેતાઓ, ત્રસ્ત પ્રજા, નેતાની ગુલામી કરતી પોલીસ, ઉસૂલના પક્કા એવા હીરોલોગ, માઇક લઇને આગળ પાછળ દોડતું મીડિયા વગેરે. અહીં ભ્રષ્ટાચાર તો જાણે નેતાઓ અને સરકારી અધિકારીઓ જ કરતા હોય એ રીતે તેનું એકપક્ષી નિરુપણ થયું છે. કરપ્શનમાં જનતાની ભાગીદારી ચર્ચાઇ જ નથી.

ફિલ્મમાં બચ્ચન ભ્રષ્ટાચારના એક કારણ તરીકે કોર્પોરેટ સેક્ટરની લાલચને પણ ટાંકે છે. પરંતુ (ખર્ચો કાઢવા માટે) ફિલ્મમાં જે સંખ્યાબંધ પ્રોડક્ટ્સનું બેશરમ માર્કેટિંગ કરાયું છે, એ ફિલ્મના ગંભીર વિષયવસ્તુની હાંસી ઉડાવતું વધારે લાગે છે. જિલ્લા કલેક્ટરને બિન્ધાસ્ત થપ્પડ ખેંચી લેતા બચ્ચનમોશાય એ પછી અહિંસાના માર્ગે ચાલે એ વિરોધાભાસ ઊડીને આંખે ખૂંચે છે. કદાચ પહેલી જ વાર પડદા પર ‘કરીના કપૂર ખાન’ તરીકે દેખાયેલી કરીના અહીં ટીવી ચેનલની પત્રકાર બની છે, પરંતુ સાથોસાથ એ આંદોલનની સભ્ય પણ બની જાય છે. એ કોઇ ટીવી ચેનલ કઇ રીતે ચલાવી લે? અને હા, પરાણે ઉમેરાયેલો કરીના અને અજય દેવગણનો રોમાન્સ ફિલ્મના એકધારા પ્રવાહને ક્રૂર રીતે તોડી નાખે છે. અધૂરામાં પૂરું ‘રસ સે ભરે તોરે નૈન’ ગીત પ્રકાશ ઝાની જ ‘રાજનીતિ’ ફિલ્મના ‘મોરા પિયા મોસે બોલત નાહીં’ની બાકી વધેલી તર્જમાંથી બનાવ્યું હોય એવું છે. ફિલ્મના એક દૃશ્યમાં ખુદ પ્રકાશ ઝા માથે ગમછો વીંટીને આવી ગયા છે, જે એક સિરીયસ સીનને હાસ્યાસ્પદ બનાવી દે છે.

પરફોર્મન્સ ડિપાર્ટમેન્ટ

અજય, કરીના, અર્જુન બધાંની એક્ટિંગ સરસ છે, પરંતુ એક લાચાર પિતા અને ઉપવાસીના રોલમાં બચ્ચનમોશાય તથા એક ધીટ રાજકારણીની ભૂમિકામાં મનોજ બાજપાયીએ કમ્માલ કરી છે! અમૃતા રાવના ભાગે દુઃખી થવા સિવાય ઝાઝું કામ નથી આવ્યું. મ્યુઝિક સારું છે, પણ પ્રસૂન જોશીએ ‘જનતા રોક્સ’ સિવાય ખાસ કમાલ બતાવી નથી.

કુલ મિલા કે

પહેલા જ દૃશ્યથી ઉપદેશાત્મક થઇ જતી અને પ્રકાશ ઝાની અગાઉની ફિલ્મો જેવી જ ફીલ આપતી આ ફિલ્મ સારી હોવા છતાં બધા લોકોને અપીલ નહીં કરી શકે. ‘સત્યાગ્રહ’ ભ્રષ્ટાચાર, જન આંદોલન અને તેની મર્યાદાઓ વિશે વિચારવાલાયક મુદ્દા ઉપસ્થિત કરે છે એ લોકો સુધી પહોંચે એ ઇચ્છનીય છે.

રેટિંગઃ *** (થ્રી સ્ટાર)

(Published in Gujarati Mid Day)

Copyright © Jayesh Adhyaru. Please do not copy, reproduce this article without my permission. However, you are free to share this URL or the article with due credits.