ફુકરે રિટર્ન્સઃ 10 પોઇન્ટ્સ રિવ્યુ

fukrey-30x20રેટિંગઃ **1/2 (અઢી સ્ટાર)

  1. 2013માં નોન પંજાબી-નોન દિલ્હીઆઇટ્સની વોકેબ્યુલરીમાં નવો શબ્દ ઉમેરાયેલો ‘ફુકરે’. ચાર નવરીબજાર જુવાનિયાંવની આ ક્વર્કી કોમેડી સરપ્રાઇઝ હિટ થઈ એટલે ચાર વર્ષે ડિરેક્ટર મૃગદીપ સિંહ લાંબાની મૃગતૃષ્ણા ઊઘડી ને ફરહાનના એક્સેલ એન્ટરટેનમેન્ટને પણ મનીક્ષુધા જાગ્રત થઈ. એટલે રિલીઝ થઈ ‘ફુકરે રિટર્ન્સ’.
  2. ‘ફુકરે રિટર્ન્સ’ ફેઇથફુલ સિક્વલ છે. ‘ફુકરે’ની ઑરિજિનલ કાસ્ટના સ્વર્ગસ્થ થયેલા એક્ટર અશરફુલ હકને પણ યાદ કરાયો છે, એટલી ફેઇથફુલ સિક્વલ છે આ. કોઇએ પ્રિક્વલ ન જોઇ હોય તેમના માટે સોંગમાં રિકેપ મુકાયો છે. મસ્ત ઇનોવેટિવ આઇડિયા.
  3. ‘ફુકરે’ સિરીઝનું કાસ્ટિંગ એટલું જબરદસ્ત છે કે હની, લાલી, ભોલી પંજાબન કે પંડિતજી તો લોકોને યાદ છે જ, પણ ખાસ કરીને ‘ચૂચા’ને ઓળખતા લોકો હાર્ડલી એનું સાચું નામ જાણતા હશે.
  4. પ્રિક્વલના એક વર્ષ પછીથી શરૂ થતી આ ‘રિટર્ન્સ’માં સૌથી મોટો વિલન છે એનો અટપટો, વિચિત્ર, કન્ફ્યુઝિંગ, દિમાગની બાઉન્ડરી પર ટપ્પી જ ન પડે તેવો પ્લોટ અને નાહકની 2 કલાક 21 મિનિટની લંબાઈ. ગુંડી ‘ભોલી પંજાબન’ (રિચા ચઢ્ઢા) જેલમાંથી બહાર આવવા નેતા સાથે કરોડોનો કડદો કરે અને એ નાણાં ભરપાઈ કરવા માટે એને જેલભેગા કરનારી ચાર ફુકરાઓની ગેંગને ધંધે લગાડે. એ પછી પ્લોટ એકના ડબલ કરી આપે એવી એક સ્કીમ, બંધ પડેલા ઝૂમાંથી પ્રાણીઓની તસ્કરી, હ્યુમન ઑર્ગન ટ્રાફિકિંગ, એક જૂનું સ્પોર્ટ્સ કૌભાંડ, ખજાનાની શોધ, હરીફ ચીફ મિનિસ્ટર જેવી જાતભાતની ગલીઓમાંથી પસાર થાય છે. લેકિન થેન્ક ગોડ, ચૂચા ઇઝ ધેર!
  5. આમ તો વરુણ શર્માની બૉલિવૂડમાં એન્ટ્રી થઈ ત્યારથી એ ‘ભાઈ’થી શરૂ થતા અને ‘ભાઈ’થી પૂરા થતા ડાયલોગ્સવાળા રોલ જ કરે છે (‘ફુકરે રિટર્ન્સ’ની તો શરૂઆત જ એના ‘ભાઈ’ બોલવાથી થાય છે!). પરંતુ હવે આજીવન એના પર ‘ચૂચા’નો સિક્કો લાગી જવાનો છે. બટ, એટલું માનવું પડે કે એક ડમ્બ પાવલી કમ જુવાનિયા તરીકે એનું કોમિક ટાઇમિંગ પર્ફેક્ટ છે. આખી ફિલ્મમાં સૌથી વધુ લાફ્ટર એણે જ ઊસેટ્યું છે. દરઅસલ, એને લઇને હૉલિવૂડની ‘ડમ્બ એન્ડ ડમ્બર’ ટાઇપની આઉટ એન્ડ આઉટ સિલી કોમેડી ફિલ્મ બનાવી શકાય એવો દમ છે એનામાં. વરુણ શર્માની સાથે કોમેડીમાં કોમ્પ્લિમેન્ટ કર્યું છે પંકજ ત્રિપાઠીએ. રિચા ચઢ્ઢાને સ્ક્રીન સ્પેસ સરસ મળી છે, પણ એ અને બાકીના કલાકારો (પુલકિત સમ્રાટ, મનજોત સિંઘ, અલી ફઝલ)ના ભાગે કશું જ આવ્યું નથી. એમાંય અલી ફઝલ સતત રોતલ ડાચું રાખીને ફરતા દેવદાસ જેવા રોલ કરતાં કરતાં ‘વિક્ટોરિયા એન્ડ અબ્દુલ’ અને ‘ફાસ્ટ એન્ડ ફ્યુરિયસ-7’ જેવી ઇન્ટરનેશનલ ફિલ્મો કેવી રીતે મેળવી લે છે એ આ વિશ્વની આઠમી અજાયબી છે! આ ફિલ્મમાં ભ્રષ્ટ મંત્રી બાબુલાલ ભાટિયા તરીકે દેખાયેલા એક્ટર રાજીવ ગુપ્તા આ ફિલ્મમાં બરાબર ખીલ્યા છે. અત્યાર સુધી તેઓ છૂટક ભૂમિકાઓમાં જ દેખાયા છે. તેઓ વધુ સારા-મોટા રોલ મેળવવાને હકદાર છે જ.
  6. ફિલ્મમાં અમુક ઠેકાણે ખરેખર સારાં વનલાઇનર્સ, જોક્સ કે ગૅગ્સ છેઃ ‘જાત કે ઝમાને લત ગયે પાપાજી, અબ ઝમાના ઔકાત કા હૈ’, ‘ઉમ્મીદ પે નહીં, જુગાડ પે દુનિયા કાયમ હૈ’, ‘જન્નત કે ખ્વાબ જિહાદીઓં કો દેખને દે, તુ મધર અર્થ કી બાત કર’, ‘ઝહર સે મુઝે ઍલર્જી હૈ’, ‘યે શેર કે લિયે બીફ બૅન નહીં હૈ ક્યા?’, ‘જબ ચૂચે કો ફ્યુચર દિખે તો ઉસે દેજાચૂ કહતે હૈ’, ‘અબે, યહાં તો લાઇફ ઑફ ચૂ ચલ રહી હૈ…’ હિન્દી ફિલ્મોમાં ઑડ-ઇવન સ્કીમ કે યોગા ડૅ સેલિબ્રેશનની આસપાસ પહેલી હળવી-સટાયરિકલ કોમેડી આવી છે.
  7. ચૂચાનો શાહરુખ સ્ટાઇલ રોમેન્સ, માઉથ ટુ માઉથ રિસસ્કિટેશન આપવું, શરીરના ચોક્કસ ભાગ પર સાપ કરડી જવો, ચૂચાનું લવારીએ ચડી જવું, ગર્લફ્રેન્ડને પ્રાણીસંગ્રહાલયમાં મળવા બોલાવવી અને એની પાસેથી કંઇક ભળતું જ કામ કરાવવું (ના અશ્લીલ નથી, ડૉન્ટ વરી!) વગેરે ગૅગ્સ ગૅરન્ટીડ લાફ્ટર છે.
  8. સોંગ્સ કમ્પ્લિટલી અનનેસેસરી અને કંગાળ છે. સોંગ્સની સ્થિતિ એ વાત પરથી જ ખબર પડી જાય છે કે પ્રિક્વલનું હિટ સોંગ ‘અંબર સરિયા’ અને જૂના ‘ઓ મેરી મેહબૂબા’નું રિમિક્સ અહીં ઠપકારી દેવામાં આવ્યું છે.
  9. પ્રિક્વલમાં પૈસા માટે વલખાં મારતા ચાર ફુકરા લોગની બરાબરની વાટ લાગી છે તેવું આપણને ફીલ થતું હતું. અહીં એ જ કેરેક્ટર્સ છે, પણ એવી સેન્સ ઑફ અર્જન્સી ક્યાંય ફીલ થતી નથી.
  10. ઇન શૉર્ટ, આ ફિલ્મ એક તદ્દન ટાઇમપાસ ફિલ્મ છે, જેને પૈસા ખર્ચીને થિયેટરમાં ન જોવા જઇએ તો કશું જ ગુમાવવા જેવું નથી. ફિલ્મના સ્ટાર્ટિંગમાં આવતો લોગો કહે છે કે થોડા સમયમાં આ ફિલ્મ ‘એમેઝોન પ્રાઇમ’ પર પણ આવી જ જવાની છે. ત્યારે નિરાંતે જોઈ શકાય. સારું પોટેન્શિયલ ધરાવતી હોવા છતાં નક્કર સ્ટોરીના અભાવે એવરેજ બનીને રહી ગયેલી ‘ફુકરે રિટર્ન્સ’ને અઢી સ્ટાર આપી શકાય.

    (Reviewed for divyabhaskar.co.in)

    Copyright © Jayesh Adhyaru. Please do not copy, reproduce this article without my permission. However, you are free to share this URL or the article with due credits.

Advertisements

ન્યુટન

ન્યુટન જોવાનાં 5 કારણો

***

ન્યુટનને ઑસ્કર મળે કે ન મળે, જોયા વિના ચાલે તેમ નથી.

***

રેટિંગઃ ***1/2

***

dcmura7waaazxz6પરમાણુ શસ્ત્રો-ન્યુક્લિયર રિએક્ટરમાં બળતણ તરીકે વપરાતાં યુરેનિયમ-પ્લુટોનિયમ જેવાં તત્ત્વો ‘રેડિયોએક્ટિવ’ કહેવાય છે. કોઇને જરૂર હોય કે ન હોય, પણ ટપકતા નળની જેમ આવાં રેડિયોએક્ટિવ તત્ત્વોમાંથી સતત વિકિરણો-ઍનર્જીનું ઉત્સર્જન થતું રહે છે. કેટલીક ફિલ્મો પણ રેડિયોએક્ટિવ તત્ત્વ જેવી હોય છે. એવી એક ફિલ્મ આ શુક્રવારે રિલીઝ થઈ છે. નામ છે, ‘ન્યુટન.’ હાથમાં EVM અને માથા પર હેલમેટ પહેરીને દોડતા રાજકુમાર રાવને ચમકાવતું ‘ન્યુટન’નું પોસ્ટર રિલીઝ થયું ત્યારથી જ લાગતું હતું કે કુછ તો બાત હૈ ઇસ ફિલ્મ મેં. પછી તો ભેદી રીતે ઐન મૌકે પર એટલે કે બરાબર એની રિલીઝના દિવસે જ ફિલ્મને ઑસ્કર માટેની ભારતની સત્તાવાર એન્ટ્રી તરીકે સિલેક્ટ કરાયાના ન્યુઝ આવ્યા (જેને કારણે નેચરલી તેની નવેસરથી એક બઝ ઊભી થઈ અને બૉક્સઑફિસ પર પણ તેની અસર દેખાશે જ).

બીજું એક ઇન્ટરેસ્ટિંગ ડેવલપમેન્ટ છે, એક ઇરાનિયન ફિલ્મ ‘સિક્રેટ બૅલટ’ના પ્લોટ સાથે ન્યુટનની સામ્યતા. બંનેમાં ફિલ્મનું મુખ્ય પાત્ર આર્મીના જવાનની મદદથી અત્યંત જોખમી અને અંતરિયાળ વિસ્તારમાં રહેતા લોકોના વોટ એકઠા કરવા જાય છે. આ બંને વાતો સાઇડમાં મૂકીએ તો પણ ‘ન્યુટન’ એક ફિલ્મ તરીકે એકદમ મસ્ટ વૉચ છે. પાંચ કારણો છે, જે આ ફિલ્મને મસ્ટ વૉચની કેટેગરીમાં મૂકી આપે છે.

કારણ નં. 1. રાજકુમાર રાવ

ફિલ્મમાં પહેલીવાર જ્યારે આપણે રાજકુમાર રાવને જોઇએ છીએ ત્યારે એ દીવાલને ટેકો દઇને કશુંક વાંચી રહ્યો છે. સાથોસાથ સફરજન પણ ખાઈ રહ્યો છે. (જો પોસ્ટર્સ ન જોયાં હોય, તો) એ વખતે આપણને ખબર નથી કે આ મહાશયનું નામ ન્યુટન છે. હા, સફરજન સાથે તેનો તાળો મેળવી શકાય ખરો! એ જ ફ્રેમમાં દીવાલની પેલે પાર બીજા રૂમમાં એનાં માતાપિતા છત્તીસગઢના કોઈ ગામડામાં ચૂંટણીપ્રચાર માટે નીકળેલા નેતાની નક્સલવાદીઓએ કરેલી હિંસાના સમાચાર આવી રહ્યા છે. પરંતુ ન્યુટન માટે એની બુક-ઇલેક્શન કમિશનની રુલ બુક જ વધુ મહત્ત્વની છે.

ખતરનાક ફોર્મમાં ચાલી રહેલો રાજકુમાર રાવ ન્યુટનના કેરેક્ટરમાં એ હદે ઘૂસી ગયો છે કે એના કર્લી વાળની સ્ટાઇલ તો ઠીક, એણે આંખ પટપટાવવાની સ્ટાઇલ માર્ક કરજો. આવી નાનકડી ખાસિયતો જ એક પાત્રને જીવંત બનાવે છે. ટ્રેલરમાં કહે છે એમ, મા-બાપે ‘નૂતનકુમાર’ નામ રાખેલું એટલે ભાઇએ મેટ્રિકથી ‘ન્યુટન’ કરી નાખ્યું. એ ન્યુટન નખશિખ પ્રામાણિક માણસ છે. યાને કે ડાયનોસોરની જેમ લુપ્ત થયેલું પ્રાણી છે. કોઇપણ કામ કરવા માટે નિયમો નક્કી થયેલાં હોય, તો તે પ્રમાણે જ કામ થવું જોઇએ. એ નિયમો ફોર્માલિટી ખાતર જ લખેલા હોય-ચાવવાના અલગ ને બતાવવાના અલગ એવું ન્યુટનના સિલેબસમાં ન આવે. ગમે તેવો જોખમી વિસ્તાર હોય, ભલે મુઠ્ઠીભર મતદારો હોય, પરંતુ મતદાન નિયમ અનુસાર જ થવું જોઇએ, સવારે આઠ વાગ્યે શરૂ થઈને બપોરે ત્રણ વાગ્યે પૂરું થવાનું હોય તો એમ જ થવું જોઇએ. મતદારોને ધમકાવવાના-લલચાવવાના નહીં ને મતદાન મથકની પણ સેંક્ટિટી-પવિત્રતા જળવાવી જોઇએ. આ બધામાં સામે લશ્કરના અધિકારી હોય તોય પીછે નહીં હટવાનું.

કારણ નં. 2. મૅચ્યોરિટી

ફિલ્મના પહેલા જ દૃશ્યમાં એક નેતાજી છત્તીસગઢના કોઈ ગામડા-ગામમાં રોડશૉ કરી રહ્યા છે. વિકાસના વાયદા કરે છે ને યુવાનોને એક હાથમાં મોબાઇલ ને બીજા હાથમાં લેપટોપ આપવાનાં સપનાં બતાવે છે (એ જ વખતે યુવાનો મોબાઇલથી એમને શૂટ કરતા દેખાય છે!). એ વિસ્તારમાં લૅપટોપ કરતાં રસ્તા-પાણી-વીજળી-નોકરી-સિક્યોરિટીની વધુ જરૂર છે એ વગર કહ્યે દેખાઈ જાય છે.

બીજા એક સીનમાં જંગલમાં રહેતા આદિવાસીઓને એમના વિસ્તારના ઉમેદવારોની માહિતી અપાઈ રહી છે (છેક વોટિંગ વખતે!). એ વખતે ઉમેદવારોનાં કટઆઉટ્સ, પોસ્ટર્સ, બૅનર્સ, ટીશર્ટ્સ, માસ્ક દેખાય છે, પણ ક્યાંય સાચો-જીવતો જાગતો ઉમેદવાર દેખાતો નથી. કદાચ એ લોકો માટે સાચુકલા ઉમેદવારનું કોઈ મહત્ત્વ પણ નથી, કેમકે એ પોસ્ટર્સમાંથી બહાર નીકળીને એમની મદદ માટે ક્યારેય આવવાનો પણ નથી.

એક તબક્કે નક્સલવાદી હુમલાના ભયે મતદાન મથકેથી કર્મચારીઓ વોટિંગ મશીન અને અન્ય સામાન સમેટીને ભાગે છે. ‘મતકૂટિર’ (Polling Booth) લખેલું પૂંઠું જમીન પર પડેલું દેખાય છે. કોઈ જ ટીકા-ટિપ્પણ વિના ગ્રાસરૂટ લેવલ પર ઇલેક્શન-વોટિંગ સિસ્ટમ-ડેમોક્રસીની વાસ્તવિકતા શું છે તે બરાબર ક્લિયર થઈ જાય છે.

***

નક્સલવાદીઓ પોતાનો અજેન્ડા ચલાવે છે, રાજકારણીઓ પોતાનો. કોન્ફ્લિક્ટ ઝોન છે એટલે આર્મીનો પંજો પણ એકદમ ટાઇટ છે. વચ્ચે પીસાય છે સામાન્ય લોકો, જેમની હાલત કપાઈને થાળીમાં પીરસાતી મરઘીથી વિશેષ નથી (એ દૃશ્ય-જક્સ્ટાપોઝિશન જબરદસ્ત છેઃ એક તરફ મતદાન કરવા માટે લશ્કરના સૈનિકો લોકોને પકડી રહ્યા છે અને બીજી બાજુ આ જ સૈનિકોને ખવડાવવા માટે ગામની કોઈ સ્ત્રી ભાગી રહેલી મરઘીને પકડી રહી છે).

***

માત્ર 106 મિનિટની આ ફિલ્મમાં ન્યુટનની પર્સનાલિટી અને એના કામની ઓળખ થઈ ગયા બાદ પોણી ફિલ્મ સવારે ચાર વાગ્યાથી બપોરે ત્રણ વાગ્યાનો ઘટનાક્રમ જ કહે છે. પરંતુ ધીમે ધીમે તે કલાઇડોસ્કોપની જેમ અલગ લગ પર્સ્પેક્ટિવ આપણી સામે મૂકતી રહે છે. એક જબરદસ્ત પર્સ્પેક્ટિવ છે આર્મીનો. વર્ષોથી આપણને આર્મીનો ‘સરહદ પે હમારે જવાન લડ રહે હૈ’ ટાઇપનો ચહેરો જ બતાવવામાં આવ્યો છે (આમેય ભક્તિભાવની એન્ટ્રી થાય ત્યાં લોજિકનો છેદ ઊડી જાય). અહીંયા આર્મીનો ચહેરો છે CRPF અધિકારી આત્મા સિંહ (સુપ્રીમલી ટેલેન્ટેડ એક્ટર પંકજ ત્રિપાઠી). એનું પોતાનું, ઇલેક્શન કમિશનના અધિકારીઓ સાથેનું, ગામલોકો સાથેનું એનું વર્તન, એના વિચારો જોઇએ તો લાગે કે શા માટે દેશમાં ક્યારેય લશ્કરી શાસન ન સ્થપાવું જોઇએ. એને એય ખબર છે કે જ્યાં દેશના નેતાઓને-દેશના લોકોને પોતાનાથી અમુક કિલોમીટરના અંતરે રહેતા લોકો કઈ હાલતમાં જીવે છે એ જાણવાની સુદ્ધાં દરકાર ન હોય, ત્યાં ચૂંટણીપ્રક્રિયા એક ફારસથી વધારે કંઈ જ નથી. નક્સલવાદને ખતમ કરવામાં સૂકા ભેગું લીલું બળે, ગામલોકોને કોનાથી વધુ હેરાનગતિ છે એ નક્કી કરવું અઘરું થઈ પડે, ત્યારે એક સૈનિક બોલે કે, ‘યે (મશીનગન) દેશ કા ભાર હૈ, જો હમારે કંધે પે હૈ’, એ હકીકત હોવા છતાં એમાં ભારોભાર એરોગન્સ છે. લશ્કરના ઉલ્લેખમાત્રથી ભારતકુમાર થઈ જતા લોકોની સામે કરાયેલો એસિડિક કટાક્ષ છે.

***

ફિલ્મનું રાઇટિંગ મૅચ્યોર હોય એટલે પ્રયાસ વિના પણ સંવાદોમાં રિફ્લેક્ટ થવા જ માંડે. ‘અરે દેખ તો સિર્ફ હમારી હી બીજલી ગઈ હૈ કિ સબ કી ગઈ હૈ?’, ‘યે સરકારી (બુલેટપ્રૂફ) જેકેટ હૈ, જરા કસ કે બાંધના વર્ના ગોલી આરપાર નીકલ જાયેગી’, ‘યે દંડકારણ્ય હૈ, સીતા કા હરણ ભી યહીં સે હુઆ થા, પુષ્પક વિમાન મેં. રાવણ વિશ્વ કા સબસે પહલા પાઇલટ થા’, ‘જી, મૈં(ને તો યે પોસ્ટિંગ ઇસિલિયે લી કિ મૈં) તો હેલિકોપ્ટર મેં બૈઠના ચાહતા થા’, ‘કમાલ હૈ ના, આપ યહાં સે કુછ હી ઘંટે કી દૂરી પે રહતે હો લેકિન આપકો હમારે બારે મેં કુછ ભી નહીં પતા…’ ફિલ્મમાં આ વાક્યો જ્યાં જ્યાં બોલાયાં છે, તે તમે જુઓ એટલે તેની પાછળનું થિન્કિંગ સમજાવા માંડે.

***

મૅચ્યોરિટીનો વધુ એક પુરાવો એટલે ફિલ્મમાં બતાવાયેલું એમ્બેડેડ જર્નલિઝમ. કોઈ વિદેશી મહિલા પત્રકાર ઉચ્ચ પોલીસ અધિકારી સાથે અંતરિયાળ વિસ્તારમાં માત્ર 76 મતદારો માટે ચાલી રહેલી વોટિંગ પ્રોસેસ જોવા આવી રહી છે. CRPF જવાનને વાયરલેસ પર મેસેજ મળે છે અને અચાનક જ સુસ્ત વાતાવરણમાં હરકત આવી જાય છે. મતદારોને ખેંચી ખેંચીને પકડી લાવવામાં આવે છે, મતદાન શરૂ થઈ જાય છે ને ફોરેન કોરસપોન્ડન્ટ વિશ્વની સૌથી મોટી લોકશાહીના મહાપર્વની સાક્ષી બને છે (એ મતદારોમાંથી કોઇએ ક્યારેય EVM જોયું નથી, ને એમને કોઈ જ ઉમેદવાર વિશે ખબર સુદ્ધાં નથી એ અલગ વાત છે).

કારણ નં. ૩. ઑનેસ્ટી ઇઝ ધ બેસ્ટ પૉલિસી. રિયલી?

કવિ ટર્ન્ડ રાજકારણી કુમાર વિશ્વાસની ફેમસ લાઇન છેઃ ‘પ્રેમ હમારે યહાં ઐસા વિષય હૈ જિસકી સિર્ફ થિયોરી કી ક્લાસ હી ચલતી હૈ.’ પ્રામાણિકતાનું પણ એવું જ છે. પણ ધારો કે કોઈ માણસ નક્કી કરે તો કે સવારથી રાત સુધી પ્રામાણિકતાના રસ્તે જ ચાલવું? જે સાચું હોય એ જ કહી દેવું, તો? ન્યુટન એવું કરે છે. એટલે જ એ સગીર વયની છોકરી સાથે સગાઈ કરવાની ના પાડી દે છે, દહેજ લેવાની પણ, એટલે જ એ પોતાના પિતા સાથે કડવા વિવાદમાં સપડાય છે. ઇલેક્શન પ્રોસેસમાં જરાય ગેરરીતિ ચલાવી લેતો નથી, ભલે એ માટે ગમે તેવું ગંભીર પરિણામ ભોગવવું પડે અને ભલે પ્રામાણિક રીતે વોટ આપવાથી લોકોની સ્થિતિમાં એક ટકોય ફરક પડવાનો ન હોય. સંજય મિશ્રાના પાત્ર દ્વારા ફિલ્મમાં ન્યુટનને મળેલી સૂચના દરેક ભારતીયે કોતરી રાખવા જેવી છે, ‘પ્રામાણિક બનીને-રહીને તમે કોઇના પર ઉપકાર નથી કરતા. એ તમારી પાસેથી અપેક્ષિત જ છે. તમે જો પ્રામાણિકતાથી તમારું કામ કરતા રહેશો તો દેશનું ભલું આપોઆપ થવા લાગશે.’

કારણ નં. 4. ડૉક્યુડ્રામા ફીલ

ફિલ્મના પહેલા જ સીનથી લઇને ‘ન્યુટન’માં એવા સંખ્યાબંધ દૃશ્યો છે જે એક ડૉક્યુમેન્ટરી ફિલ્મની ફીલ આપે છે. પ્લસ, એમાં ફિલ્માવવામાં આવેલા સીન પણ એ રીતે મુકાયા છે જે જાણે ડૉક્યુડ્રામા (નાટ્ય રૂપાંતર સાથેની ડૉક્યુમેન્ટરી ફિલ્મ) જોતા હોઇએ એવી છાપ છોડે છે. વધુ રસપ્રદ વાત એ છે કે આટલી બધી લૅયર્ડ વાતો કરી હોવા છતાં ‘ન્યુટન’ કોઈનો પક્ષ લેતી નથી કે નથી સીધી રીતે કોઇને વિલન સાબિત કરતી. જે આપણને વિલન લાગે તેનો (એટલે કે ભારતીય આર્મીનો) પોઇન્ટ ઑફ વ્યુ પણ માત્ર એક જ વાક્યથી સમજાઈ જાય છે. ભારતીય ચૂંટણી પ્રક્રિયાની જટિલતા, ચીવટ અને ફૂવડ નેતાગીરીને કારણે અનેક લોકો માટે તેની વ્યર્થતા, નીતિથી કામ કરવા માગતા માણસની કફોડી હાલત, ભગવાન ભરોસે છોડી દેવાયેલા છેવાડાના લોકોની બેબસી… બધાં જ પાસાં આપણી સામે ખોલીને મૂકી દે છે. ફિલ્મ ક્યાંક કડવું હસાવે છે, ડાર્ક હ્યુમર પીરસે છે, કોઈ સોલ્યુશન નથી આપતી છતાં વિચારોનું ટ્રિગર તો દબાવે જ છે. રોમેન્સ પણ આ ફિલ્મમાં એટલો સટલ અને ઇન્ડિકેટિવ છે કે બાકીનું બધું આપણા પર છોડી દેવાયું છે. હા, કદાચ આ જ ક્વાયતમાં ફિલ્મ અનહદ સ્લો થઈ ગઈ છે. મતદારોની રાહ જોતાં બેઠેલા ચૂંટણી કર્મચારીઓની સાથે થિયેટરમાં પણ સમય થંભી ગયો હોય એવું લાગે છે. એ ખાલી જગ્યાઓ વધુ સારી રીતે ભરાઈ હોત તો ફિલ્મ ઓર ભરચક બની શકી હોત.

કારણ નં. 5. પર્ફોર્મન્સીસ

જો મહાટેલેન્ટેડ લોકોની ટીમ ‘ન્યુટન’માં ન હોત તો તે કોઈ આર્ટ ફિલ્મ બનીને ક્યાંય અંધારામાં ધકેલાઈ ગઈ હોત. રાજકુમાર રાવ ઉપરાંત ટેરિફિક પંકજ ત્રિપાઠી, માત્ર બે સીન માટે દેખાતા સંજય મિશ્રા, રઘુવીર યાદવ, સ્થાનિક આદિવાસી શિક્ષિકા બનતી અંજલિ પાટિલ… આ બધાં લોકો એટલાં નૅચરલ છે કે ક્યાંય પ્રયાસપૂર્વક ઍક્ટિંગ કરતા હોય એવું લાગતું નથી. પંકજ ત્રિપાઠીની ઍફર્ટલેસ કરડકી, સંજય મિશ્રાની ઇલેક્શન પ્રોસેસમાં સામેલ થતા રિઝર્વ કર્મચારીઓમાં મહાન કાર્યનો ભાગ બની રહ્યા હોવાની ભાવના ઇન્જેક્ટ કરવાની ક્વાયત કે ગુરુજ્ઞાન આપવાની પદ્ધતિ, રઘુવીર યાદવની જાણે ‘ઇલેક્શન પિકનિક’માં આવ્યા હોય એવી બેફિકરાઈ કે અંજલિ પાટિલની ખુદ્દારી, કોઇપણ સ્થાનિકને નક્સલવાદીમાં કે નક્સલવાદીના જાસૂસમાં ખપાવી દેવાની આર્મીની ફિતરત સામે ભભૂકતો જ્વાળામુખી અને હિન્દી-સ્થાનિક ભાષામાં થતું સ્વિચઑવર બધું જ ભયંકર સ્મૂધ-સટલ છે. અફ કોર્સ, આ માટે ડિરેક્ટર અમિત મસુરકર અને રાઇટર મયંક તિવારીની મહેનત પણ જવાબદાર છે. અમિત મસુરકરે અગાઉ ‘સુલેમાની કીડા’ નામની મસ્ત લૉ બજેટ ઇન્ડી મુવી બનાવેલી (જે ન જોઈ હોય તો ગમે ત્યાંથી મેળવીને જોઈ લેવા જેવી છે). ફિલ્મના એક દૃશ્યમાં દેખાતા સહ-લેખક મયંક તિવારીએ સુલેમાની કીડામાં એક્ટિંગ પણ કરેલી.

આટલાં વખાણ છતાં બહુ બધા લોકોને મજા પડે એવી આ ફિલ્મ નથી જ. પૂરતું લોબીઇંગ ન થાય કે વધુ સારી ફિલ્મો સાથે ટક્કર થાય તો ઑસ્કરમાં ‘ન્યુટન’નો ગજ ન વાગે તે પણ પોસિબલ છે. છતાં સારી ફિલ્મો અવૉર્ડ્સની મોહતાજ નથી હોતી (અને અવૉર્ડ વિનર ફિલ્મો સારી જ હોય એવુંય જરૂરી નથી!). એક સારી ફિલ્મ જોયાનો સંતોષ લેવો હોય તો ‘ન્યુટન’ ચૂકવા જેવી નથી.

(Reviewed for divyabhaskar.co.in)

Copyright © Jayesh Adhyaru. Please do not copy, reproduce this article without my permission. However, you are free to share this URL or the article with due credits.

મુન્ના માઇકલ

ડાન્સપન્તી

***

આ મહાકંગાળ ફિલ્મમાં નવાઝુદ્દીન સિદ્દીકીની હેરસ્ટાઇલ સિવાય કશું જ નવું નથી.

***

munna-michael-posters-1એક નવજાત બૅબી કજિયે ચડ્યું છે. થોડી વાર પહેલાં જ એને કચરાપેટીમાંથી ઉઠાવીને પોતાના ઘેર લાવેલો માણસ એને શાંત રાખવા માટે તમામ ટ્રિક્સ અજમાવે છે, પરંતુ બાળકનો કજિયો ચાલુ જ રહે છે. તે બૅબી છાનું રહે છે માઇકલ જૅક્સનના (જેવા લાગતા) સોંગથી. જી હા, ટૅપરેકોર્ડર પર માઇકલ જૅક્સન (ટાઇપ)નું સોંગ વાગે અને બૅબીના ચહેરા પર સ્માઇલ આવી જાય. એક સળંગ ચાલતી મ્યુઝિકલ સિક્વન્સમાં તે બાળક મોટું થાય ક્લાસરૂમ, ગલીઓ, સ્થાનિક ઉત્સવો વગેરેમાં નાચતાં નાચતાં એ બાળકનું રૂપાંતર એક ગઠ્ઠાદાર બૉડી ધરાવતા યુવાનમાં થઈ જાય. લગભગ પાંચેક મિનિટની આ સિક્વન્સ આખી ફિલ્મની મોસ્ટ ક્રિએટિવ પાંચ મિનિટ છે. તે સિવાયની આખી ‘મુન્ના માઇકલ’ ફિલ્મ ક્લિશૅ, કંટાળો, ઘોંઘાટ, બોરિંગ સોંગ્સ અને ચવાઈ ગયેલા ડાન્સ રિયાલિટી શૉના ભૂસાથી જ ભરેલી છે.

નાચ મેરી જાં નાચ

દિલ્હીના એક લૅન્ડ માફિયા, હૉટેલિયર મહિન્દર ફૌજી (નવાઝુદ્દીન સિદ્દીકી)ને એક ક્લબ ડાન્સર ડૉલી (નીધિ અગરવાલ)ને ઇમ્પ્રેસ કરવા માટે ડાન્સ શીખવો છે. ડૉલીને પોતાના પિતા સામે જાતને પ્રૂવ કરવા માટે એક ડાન્સ રિયાલિટી શૉ જીતવો છે. મુન્ના (ટાઇગર શ્રોફ)ને પોતાના પિતાનો ઇલાજ કરાવવા માટે પૈસાની જરૂર છે. હીરો છે એટલે પ્રેમનીયે જરૂર છે. એટલે સાહેબ બંનેને મદદ કરે છે. બસ, ઝડપથી મુવી પૂરું કરીને આપણી જ મદદ નથી કરતો.

હૅલિકોપ્ટર ડાન્સ

દરઅસલ, ડિરેક્ટર શબ્બીર ખાને બનાવેલી ટાઇગર શ્રોફની દરેક ફિલ્મ (‘હીરોપન્તી’, ‘બાગી’ અને હવે ‘મુન્ના માઇકલ’)ની સ્ટોરી કંઇક આવી હોય છેઃ ‘ડાન્સ સે ટાઇગર કી એન્ટ્રી હોતી હૈ. ફિર ટાઇગર ફાઇટ કરતા હૈ. ઉસકે બાદ એક સોંગ પે વો ડાન્સ કરતા હૈ. ડાન્સ કે બાદ લડકી કો બચાને કે લિયે ટાઇગર ફાઇટ કરતા હૈ. ફિર લવ સોંગ મેં ટાઇગર કા ડાન્સ. ફિર વિલન કે સાથ ફાઇટ ઔર ટાઇગર કે ડાન્સ કે સાથ ફિલ્મ ખતમ.’ બાકીની ખાલી જગ્યામાં શું ભભરાવો છો તેના પરથી ટાઇગર કઈ ફિલ્મ કરે છે તે નક્કી થાય. અહીં ‘હીરોપન્તી’, ‘આર.. રાજકુમાર’ અને ‘ABCD’નો ટ્રેક ભભરાવ્યો એટલે ‘મુન્ના માઇકલ’નું અવતરણ થયું.

મતલબ કે ફિલ્મમાં કોઈ સિચ્યુએશન એવી નહીં કે જે આપણને જકડી રાખે, મજા કરાવે કે આગળ શું થશે તેવી ઇન્તેજારી જગાવે. ફિલ્મની એકેક સૅકન્ડ પ્રીડિક્ટેબલ અને બોરિંગ. સ્વાભાવિક છે, ટાઇગર શ્રોફ જિમ્નેશિયમમાં પેદા થયેલો ઍક્ટર છે. એટલે જ ફિલ્મમાં એની એન્ટ્રી ચહેરા કે પગથી નહીં, બલકે એના સિક્સ કે એઇટ પૅક એબ્સથી પડે છે. હિરોઇન કરતાં વધુ અંગપ્રદર્શન એ કરે છે. એક સર્વે પ્રમાણે ભારતની ૩૭.૯ ટકા જનતા એ નક્કી નથી કરી શકતી કે ટાઇગરનું ડાન્સ સ્ટેપ કયું છે અને ફાઇટ સ્ટેપ કયું છે. એમના માટે એક સિમ્પલ સોલ્યુશન એ છે કે ટાઇગર હૅલિકોપ્ટરની જેમ પગ ફેલાવીને હવામાં ઊછળે અને જો એ કોઈ માણસ પર લૅન્ડ થાય તો તે ફાઇટ કરી રહ્યો છે અને જમીન પર જ સહીસલામત ઊતરાણ કરે તો તે એની નૃત્યકળાનો નમૂનો છે. પરંતુ પ્રોબ્લેમ એ છે કે ડાન્સ અને ફાઇટ સિવાયનાં દૃશ્યોમાં શું કરવું એ વિશે બિચારો સતત કન્ફ્યુઝ્ડ દેખાય છે. એટલે એને અને દર્શકોને (‘કોમિક રિલીફ’ની જેમ) ‘ઍક્ટિંગ રિલીફ’ આપવા માટે અહીં નવાઝુદ્દીન સિદ્દીકીને ઇન્જેક્ટ કરવામાં આવ્યા છે.

સોબતની અસર આવી હોય કે ગમે તે, પણ અહીં નવાઝુદ્દીને પણ દિલથી હૅમ, લાઉડ અને વિચિત્ર ઍક્ટિંગ કરીmunna-michael-poster-4 છે. જો થોડી ગંભીરતાથી આ ફિલ્મ લખાઈ હોત તો નવાઝુદ્દીનનું પાત્ર મસ્ત લૅયર્ડ બની શક્યું હોત. કેમ કે, એ ગરીબીમાંથી ઊઠેલો હરિયાણવી લૅન્ડ શાર્ક છે. ખાસ ભણેલો નથી, સ્ટાઇલ, ટેસ્ટ, નજાકત સાથે એને દૂર દૂર સુધી કોઈ જ લેવાદેવા નથી. વળી, માથાભારે પિતાએ એને પરાણે પરણાવી દીધો છે. હવે એ માણસ કોઈ દિલધડક બ્યુટિને આકર્ષવા નીકળે ત્યારે એ કઈ રીતે વર્તે? અહીં હાઈસોસાયટીને અપીલ કરવા માટે એણે હૉટેલમાં વિક્ટોરિયન યુગનાં જાયન્ટ સાઇઝનાં પેઇન્ટિંગ ટાંગ્યાં છે. તેમ છતાં ઘરે તો એ પોતાની માના હાથની થપ્પડો જ ખાય છે ને પલાંઠી વાળીને જમવા બેસે છે. ‘માસ’માંથી ‘ક્લાસ’માં ઘૂસવા માટેની એની છટપટાહટ આ ફિલ્મમાં માત્ર ફારસ બનીને રહી ગઈ છે. કદાચ એવું બતાવવાનો ડિરેક્ટરનો ઇરાદો પણ નથી. ડિરેક્ટરે એની પાસે અઘરા ડાન્સ સ્ટેપ કરાવ્યાં છે. એવી એક સિક્વન્સમાં ચોખ્ખી ખબર પડી જાય છે કે જ્યાં ચહેરો દેખાતો નથી તે શરીર પણ નવાઝનું નથી. એક સવાલ એ થાય કે નવાઝુદ્દીન સિદ્દીકી જેવા ટેલેન્ટેડ એક્ટરને આવી ફિલ્મ કરવાની શી જરૂર પડી હશે? એક વિચાર એવો પણ આવે છે કે એણે આપણી સોંગ એન્ડ ડાન્સ ફોર્મ્યુલા ફિલ્મોની ખિલ્લી ઉડાવવા જ આ ફિલ્મ કરી હોય તો?

અફ કૉર્સ, જ્યાં સ્ટોરીનાં ઠેકાણાં ન હોય ત્યાં લોજિક તો ક્યાંથી હયાત હોવાનું? એક મસ્ત સૅમ્પલ જુઓઃ દિલ્હીના પાદરમાં વિલનલોગની ધમાચકડી વચ્ચે ટાઇગરના જમણા પગમાં ગોળી વાગે છે. હૉસ્પિટલ? નો. હિરોઇનનો ડાન્સ શૉ વધુ મહત્ત્વનો છે. મુંબઈમાં ડાન્સ શૉનું ફાઇનલ સ્ટાર્ટ થાય છે, ટાઇગરભાઈ ઝીરો ગ્રૅવિટી અવસ્થામાં ડાન્સ કરે છે, ગોળી વાગી છે ત્યાં હિરોઇન પગ મૂકીને એના ખભા પર પણ ચડે છે, ક્લાઇમૅક્સ સ્ટાર્ટ થાય છે, પૂરો થાય છે. છેક સુધી ટાઇગરના પગમાં ઘૂસેલી બંદૂકની ગોળી કાઢવામાં કોઇને રસ પડતો નથી.

‘જગ્ગા જાસૂસ’ ન હોવા છતાં આ ફિલ્મમાં નવેક ગીતો છે અને એટલા જ સંગીતકારો છે. એક ગીતના શબ્દો છેઃ ‘મેરીવાલી ડિંગ ડાંગ કરતી હૈ’. આ લૅવલથી ફિલ્મનું મ્યુઝિક એક સૅન્ટિમીટર પણ ઉપર ઊઠી શક્યું નથી.

નવાઝુદ્દીન અને પંકજ ત્રિપાઠી જેવા એક્ટિંગની ઇન્સ્ટિટ્યુટ જેવા અદાકારોને જોકરવેડા કરતાં જોઇને દુઃખ થાય, એટલું જ દુઃખ બ્યુટિફુલ નીધિ અગરવાલને ડૅબ્યુ માટે આવી નબળી ફિલ્મ મળી એ માટે થાય (તમે માનશો? ફિલ્મમાં ડાન્સ રિયાલિટી શૉની સ્પર્ધક એ છે, પરંતુ ફાઇનલ પર્ફોર્મન્સ મુન્નાનું બતાવાય છે અને એ તો લિટરલી સાઇડમાં ધકેલાઈ જાય છે). અરે હા, ફિલ્મમાં રોનિત રોય પણ છે. ફિલ્મ કહે છે કે એ ઈ.સ. ૧૯૯૫માં ગોવિંદાની ફિલ્મમાં બૅકઅપ ડાન્સર હતો. લાંબા વાળ, હાથમાં દારૂની બાટલી, ફિલ્મી ખ્રિસ્તી બોલી અને કોઈ ભેદી બીમારી સાથે રોનિત રોયને જુઓ તો વિશ્વાસ જ ન આવે કે આ એ એક્ટર છે જેણે ‘ઉડાન’ કે ‘અગ્લી’માં માત્ર એક્ટિંગથી ખોફ પેદા કરી દીધેલો.

વાઘ આવ્યો રે વાઘ

‘મુન્ના માઇકલ’ ફિલ્મ જેટલી જ વાહિયાત વાત એ છે કે કોમેડીના ભાગરૂપે તે કહે છે કે આપણો સ્વાર્થ કાઢવો હોય તો એરલાઇનમાં નનામો કૉલ કરીને બોમ્બની અફવા ફેલાવી શકાય, ટ્રેનની સાંકળ પણ ખેંચી શકાય. આ બધું ઇગ્નોર કરીએ તોય ‘મુન્ના માઇકલ’ માત્ર ટાઇગર શ્રોફ ડાન્સ, ફાઇટ કે જ્યાં ત્યાં પડી આખડીને ‘પાર્કર’ (Parkour) કરી શકે છે તે બતાવવા માટે જ બનાવી હોય તેવી લગભગ અઢી કલાક લાંબી બાલિશ ફિલ્મ છે. આ ફિલ્મને ભૂલીને અઢી કલાક મસ્ત ઊંઘ ખેંચી લેવી કે પરિવાર સાથે લોંગ ડ્રાઇવ પર નીકળી પડવું તે બેસ્ટ વિકલ્પ છે.

રેટિંગઃ * (એક સ્ટાર)

(Reviewed for Gujarati Mid Day)

Copyright © Jayesh Adhyaru. Please do not copy, reproduce this article without my permission. However, you are free to share this URL or the article with due credits.