Baby Driver

baby-driver-posterજસ્ટ ઇમેજિન, તમે એક મોટો કાંડ કરીને ભાગ્યા છો. પોલીસ તમારી પાછળ શિકારી કૂતરાની જેમ પડી છે. હવે જરા સરખું પણ મોડું થયું તો થોડી વાર પછી તમારું બૉડી મૅડિકલ સ્ટુડન્ટ્સને હ્યુમન એનાટોમી ભણાવવા માટે ઉપયોગમાં લેવાતું હશે. દોડતાં દોડતાં તમે એક કારમાં ઘૂસો છો. અગાઉ શીખેલી કળા વાપરીને કાર સ્ટાર્ટ પણ કરી દો છો. પણ તમે ગાડીને ગિયરમાં નથી નાખી શકતા. કેમ કે કારના રેડિયો પર કોઈ ભંગાર સોંગ વાગી રહ્યું છે. તમે વન બાય વન FM સ્ટેશનો ફેરવતા જાઓ છો અને ત્યાં કયાં કયાં સોંગ્સ પ્લે થઈ રહ્યાં છે તે ચૅક કરો છો (રિમેમ્બર, બૅકગ્રાઉન્ડમાંથી પોલીસ વૅનની સાઇરનો વધુ ને વધુ લાઉડ થઈ રહી છે). ઍન્ડ યસ્સ, ફાઇનલી તમારું ફેવરિટ સોંગ મળી જાય છે અને તમે જમણા પગથી કારના ઍક્સલરેટરને સૅન્ડવિચ કરી દો છો.

જો આ સિક્વન્સ ક્રેઝી લાગી હોય તો વેલકમ ટુ ધ વર્લ્ડ ઑફ ડિરેક્ટર ઍડગર રાઇટ્સ ‘બૅબી ડ્રાઇવર’.

***

લેખકને પોતાના ક્રાફ્ટ પર પૂરેપૂરી પકડ હોય અને એ પછી એ શબ્દોને જે રીતે પોતાની ઉંગલિયોં પે નચાવે એ માણવાની એક અલગ જ લિજ્જત છે. ડિટ્ટો, ફિલ્મમૅકર પણ જ્યારે પોતાનું ક્રાફ્ટ જાણતો હોય, પછી એ પૂરેપૂરી મસ્તીથી જે ફિલ્મ બનાવે, તેમાં સબસ્ટન્સ કદાચ ઓછું હોય તોય એની સ્ટાઇલ પર આપણે આખું હૉલિવૂડ ઓવારી જઇએ. એ ફિલ્મ યાને કે ‘બૅબી ડ્રાઇવર’.

‘બૅબી ડ્રાઇવર’ સ્ટોરી છે બૅબી ફેસ સ્માર્ટ યંગમેન કૉલ્ડ ‘બૅબી-B-A-B-Y, બૅબી’ (એન્સલ અલ્ગોર્ટ)ની. નાનપણમાં બૅબી એક ઍક્સિડન્ટનો ભોગ બનેલો, જેને કારણે એના કાનમાં સતત તમરાં બોલતાં રહે છે. મૅડિકલ ભાષામાં એને ‘ટિનિટસ’ કહે છે. આ તમરાંની બોલતી બંધવા માટે એ આખો વખત પોતાના આઇપોડમાં ગીતો સાંભળતો રહે છે. બૅબી બોલે છે ઓછું, પણ કામમાં એકદમ સોલિડ. એની ડાર્ક ગોગલ્સ પાછળ છુપાયેલી આંખોથી એ લિપરીડિંગ કરી શકે છે. એ બોલાયેલા શબ્દોને જૂના પોર્ટેબલ ટેપરેકોર્ડરથી રેકોર્ડ કરતો રહે છે અને પછી એનાં રીમિક્સ ટાઇપનાં સોંગ્સ બનાવે છે. અને ડ્રાઇવિંગ તો એવું કે ડોમિનિક ટોરેટો (વિન ડિઝલ ફ્રોમ ‘ફાસ્ટ એન્ડ ફ્યુરિયસ’) પણ એની પાસેથી ડ્રાઇવિંગનાં ટ્યુશન લે. અગાઉનો એક સ્કોર સેટલ કરવા માટે એને હાઇસ્ટ (Heist) પ્રકારની ચોરીઓના માસ્ટરમાઇન્ડ ડોક (કેવિન સ્પૅસી)ના ‘ગૅટવે ડ્રાઇવર’ બનવું પડે છે. મતલબ કે બૅન્કમાં ધાડ પાડી હોય, તો આ મહાશય કારના સ્ટિયરિંગ પર જ બેઠા રહે અને બાકીના સાથીદારો લૂંટનો માલ લઇને આવે કે તરત જ બુલેટ ટ્રેનની સ્પીડે કાર ભગાડી મૂકવાની. પરંતુ અહીંયે એના કાનમાં તો ચોક્કસ મ્યુઝિક વાગવાનું ચાલુ જ હોય.

હવે એન્ટ્રી થાય છે એક બ્યુટિફુલ ગર્લની, અને ત્યારપછી કહાનીમાં આવે છે એકદમ ડાર્ક ટ્વિસ્ટ્સ.

***

ઝોનરા (Genre) એટલે કે ફિલ્મના પ્રકારની પંચાતમાં પડવું હોય તો કહી શકાય કે ‘બૅબી’એ એક ક્રાઇમ-થ્રિલર-હાઇસ્ટ મુવી છે, લેકિન અબોવ ઑલ એ મ્યુઝિકલ ક્રાઇમ થ્રિલર છે. દંતકથા કહે છે કે નેવુંના દાયકામાં ડિરેક્ટર ઍડગર રાઇટને એક મ્યુઝિક કોન્સર્ટમાં ‘બેલબોટમ્સ’ સોંગ સાંભળતી વખતે મ્યુઝિકલ હાઇસ્ટ મુવીનો આઇડિયા આવેલો. એ જ આઇડિયા પરથી એણે મ્યુઝિક ગ્રૂપ ‘મિન્ટ રોયાલ’ માટે ‘બ્લ્યુ સોંગ’નો વીડિયો ડિરેક્ટ કરેલો. એ વીડિયોમાં ત્રણ જણા બૅન્ક લૂંટવા જાય છે. નીકળતાં પહેલાં કારનો ગોગલ્સધારી ખેંખલી (ગૅટવે) ડ્રાઇવર બાકીના સાથીઓને પૂછે છે, તમને કેટલી વાર લાગશે? સળી કરવા એક સાથીદાર કહે છે, ‘2.54 મિનિટ.’ ડ્રાઇવર પોતાના CD કલેક્શનમાંથી એક્ઝેક્ટ એટલી જ મિનિટના સોંગની CD કાઢીને ડિસ્કમૅનમાં ચડાવે છે અને બાકીની પાર્ટીઓ લૂંટવા માટે નીકળી જાય છે. બાકીનું આખું સોંગ પાર્કિંગ લોટમાં પાર્ક કરેલી કારની અંદર મસ્તીથી તે સોંગ માણતા ડ્રાઇવર પર ફોકસ્ડ છે. બસ, એ સુપરહીટ વીડિયોનું એક્સ્ટેન્શન એટલે આ ‘બૅબી ડ્રાઇવર’ મુવી.

એક ટ્રાય કરજો. કાનમાં ઇઅરફોન્સ ઠૂંસીને કોઈ ફાસ્ટ સોંગ સાંભળતાં સાંભળતાં રસ્તે નીકળજો. તમને આખી

"Baby Driver" - European Premiere - Red Carpet Arrivals
રાઇટર-ડિરેક્ટર ઍડગર રાઇટ

દુનિયા એ સોંગ પર ડાન્સ કરતી દેખાશે. આ બૅબી ડ્રાઇવરના બૅબીને એક્ઝેક્ટ એવું જ લાગે છે. એની આખી લાઇફ બદલાતાં સોંગ્સનું કલેક્શન જ છે. એની પાસે દરેક પ્રસંગ માટે સોંગ્સ છે અને દરેક મૂડ પ્રમાણેનાં આઇપોડ છે. પરંતુ આ ફિલ્મનો ખરેખરો DJ છે, ડિરેક્ટર ઍડગર રાઇટ. એણે ફિલ્મનું શૂટિંગ કરતાં પહેલાં ફિલ્મના સાઉન્ડટ્રેકમાં કયાં કયાં સોંગ્સ હશે તે ફાઇનલ કરેલાં. પછી એ જૂનાં નવાં સોંગ્સ ભેગાં કરીને તેની આસપાસ એવી ફિલ્મ રચી કે ક્યાંય એકેય સોંગ, એકેય ટ્યુન, એકેય બીટ આઉટ ઑફ સિંક ન લાગે. એટલે સુધી કે ફિલ્મમાં જ્યાં પણ કારનું ગિઅર પડે, દરવાજા ખોલ-બંધ થાય, સ્વિચ ઑન-ઑફ થાય, કારનાં ટાયર ઘસાય, કારનું ઍન્જિન હણહણાટી કરે, ટૅબલ પર ગ્લાસ મુકાય, નોટોની થપ્પીઓ ગોઠવાય કે ઇવન બંદૂકના ધડાકા પણ બૅકગ્રાઉન્ડમાં વાગતાં સોંગ્સની સાથે જ સિંક્ડ હોય.

ડિરેક્ટરે ફિલ્મને મસ્ત રીતે રમાડી છે તેનું બીજું મસ્ત એક્ઝામ્પલ એટલે ફિલ્મની સિનેમેટોગ્રાફી અને સીન ટ્રાન્ઝિશન. યાદ છે, ગયા વર્ષની ઑસ્કર વિનર મ્યુઝિકલ મુવી ‘લા લા લૅન્ડ’ની શરૂઆતમાં ચોકઅપ થયેલા ટ્રાફિકમાં ફ્લાયઑવર પર એક લાંબી સિંગલ ટૅક સોંગ-સિક્વન્સ હતી? ડિટ્ટો અહીં એ જ રીતે બૅબી કાનમાં એક સોંગ સાંભળતો રસ્તે ચાલતાં ચાલતાં પોતાના સાથીદારો માટે નજીકના કૅફેમાંથી કૉફી લેવા જાય છે. બૅકગ્રાઉન્ડમાં સોંગ (Harlem Shuffle) ચાલે, તેના પર હીરો મસ્તીથી ચાલતો ડોલતો જાય, સાથે ટાઇટલ ક્રેડિટ્સ ચાલે (અને ગીતમાં એ જ્યાં જ્યાંથી પસાર થાય ત્યાં બૅકગ્રાઉન્ડમાં ગીતના શબ્દો પણ લખેલા દેખાય). અને આ આખી સોંગ-સિક્વન્સ સિંગલ ટૅકમાં (વેલ મોસ્ટ્લી). {આ ગીત જોઇને મને નીરજ શ્રીધર ફૅમ ‘બોમ્બે વાઇકિંગ્સ’નું ‘ક્યા સૂરત હૈ’ રિમિક્સ સોંગનું પિક્ચરાઇઝેશન યાદ આવી ગયું. જેમાં સ્ક્રીન પર ક્યુટ માલિની શર્માની સાથે હૅડફોન પર નાચતો રાજુ સુંદરમ દેખાય છે, જે કોરિયોગ્રાફર છે અને ‘રોજા’ના ‘રુક્મિણી રુક્મિણી’ સોંગમાં પણ હતો. એની બીજી ઓળખ એ છે કે એ પ્રભુદેવાનો મોટો ભાઈ થાય.}

એ જ રીતે ક્યાંક ગોગલ્સના કાળા કાચનો એક્સ્ટ્રીમ ક્લોઝઅપ કારની બારીઓમાં કન્વર્ટ થઈ જાય, કે ગ્રામોફોન પર ફરતી વિનાઇલ રેકર્ડ કારના ટાયરમાં કન્વર્ટ થઈ જાય કે પછી કૉફી કપનું ઢાંકણ લિફ્ટના બટનમાં કન્વર્ટ થઈ જાય એવાં સીન ટ્રાન્ઝિશન્સ પણ ડિરેક્ટરે એકદમ મસ્તીથી ફિલ્માવ્યા છે. એક સીનમાં લૉન્ડ્રી રૂમમાં હીરો-હિરોઇન ડાન્સ કરતાં હોય અને બૅકગ્રાઉન્ડમાં હરોળબંધ રહેલાં વૉશિંગમશીનોની અંદર અલગ અલગ બ્રાઇટ કલરનાં કપડાં ગોળ ગોળ ફરતાં ધોવાતાં હોય. એઝ ઇફ, એમની લાઇફ પણ એક રોમેન્ટિક મ્યુઝિક વીડિયો જ છે.

આખું બૅબી ડ્રાઇવર મુવી અત્યંત કાળજીપૂર્વક સિલેક્ટ થયેલાં ત્રીસથી પણ વધુ સોંગ્સનું ઝન્નાટેદાર મ્યુઝિક આલ્બમ છે. (લેખના અંતે આપેલી લિંક પર ક્લિક કરીને) આ સોંગ્સને વન બાય વન સાંભળશો તોય ફિલ્મની ઍનર્જી ફીલ થશે. તેમાં એક જગ્યાએ જૂનું ‘ટૅકિલા’ (Tequila by Champs, 1958) સોંગ પણ સાંભળી શકશો (જેના પરથી અજય દેવગણની ‘હકીકત’ ફિલ્મનું ‘લે પપિયાં ઝપિયાં પા લે હમ’ સોંગ બનાવાયેલું.)

રાઇટર-ડિરેક્ટર ઍડગર રાઇટના કહેવા પ્રમાણે ‘બૅબી ડ્રાઇવર’ એ નેવુંના દાયકાની હાઇસ્ટ ફિલ્મોને અને મ્યુઝિકલ ફિલ્મોને અપાયેલી ‘હોમેજ’-અંજલિ છે. તેમાં તમે ટેરેન્ટિનો કે માર્ટિન સ્કોર્સેઝીની ફિલ્મોની અસર જોઈ શકો. આવી ફીલ આપવા માટે ડિરેક્ટરે ગાડીઓ પણ જાણે અઢી દાયકા પહેલાંની આયાત કરી હોય એવી જ વાપરી છે. હીરો પોતાના ઘરે ટેલિવિઝન પર ચૅનલો ફેરવતો હોય ત્યારે અલગ અલગ ફિલ્મોનાં દૃશ્યો દેખાય છે. જેમ કે, ‘લિટલ રાસ્કલ્સ’નું સ્ટેજ પર્ફોર્મન્સ, ‘ઇટ્સ કોમ્પ્લિકેટેડ’ની મૅરિલ સ્ટ્રીપ, (મોસ્ટ્લી) ‘ઑશન્સ ઇલેવન’નો બ્રૅડ પિટ વગેરે. આ તમામ પાત્રોને કે એમની સિચ્યુએશન્સને આ ફિલ્મ સાથે પણ જોડી શકાય તેવું છે. ફિલ્મને ઓર બહેલાવવા માટે ડિરેક્ટરે તેમાં જાતભાતનાં ઇસ્ટર ઍગ્સ પણ નાખ્યાં છે, એ શોધવા માટે તે ઍન્ગલથી ફિલ્મને બીજી વખત જોવી પડે તેમ છે! (જેમ કે, ફિલ્મમાં બૅબીનાં કપડાંનો રંગ, કારની નંબર પ્લેટ્સ, બૅકગ્રાઉન્ડમાં દેખાતું મેઘધનુષ અને એક ગીત સાથે તેનો સંબંધ, જેલમાં કેદીના યુનિફોર્મ પરનો નંબર વગેરે.) ડિરેક્ટરે ફિલ્મમાં વિવિધ વાતોનાં ડૉટ્સને પણ જે રીતે કનેક્ટ કર્યા છે તે પણ માર્ક કરજો.

બૅબી ડ્રાઇવરમાં ત્રણથી ચાર લાંબી કાર ચૅઝ સિક્વન્સીસ છે, જેમાં (F&F સિરીઝની જેમ) ગાડીઓની કોઇપણ જાતની ગિમિકરી કર્યા વિના નોર્મલ ગાડીઓની જ શ્વાસ અધ્ધર થઈ જાય એવી ચૅઝ ફિલ્માવવામાં આવી છે. અલબત્ત, બૅબી ડ્રાઇવરનો ૨૨-૨૩ વર્ષનો બૅબીફેસ બૅબી કેવી રીતે આ રીતે ગાડીઓ ચલાવતાં શીખ્યો, કયા સંજોગોમાં એ પોતાના ફોસ્ટર (પાલક) પિતા પાસે પહોંચ્યો, એની વિઝ્યુઅલ મેમરી આટલી શાર્પ કેવી રીતે છે તેવી કોઈ વાતની ચોખવટ કરાઈ નથી. કહેવા માટે તો આ હાઇસ્ટ મુવી છે, પણ એક્ચ્યુઅલ હાઇસ્ટ યાને કે બૅન્ક વગેરેની અંદર જઇને થતી ચોરી ક્યાંય બતાવવામાં આવી નથી. એ તમામ સમય દરમ્યાન કેમેરા બૅબી પર જ ફોકસ્ડ રહે છે.

કૅવિન સ્પેસી (‘યુઝવલ સસ્પેક્ટ્સ’, ‘હાઉસ ઑફ કાર્ડ્સ’ ફૅમ) તમામ ક્રાઇમના માસ્ટરમાઇન્ડના રોલમાં છે, જેના ચહેરા પર મોટે ભાગે એક જ એક્સપ્રેશન રહે છે, ‘જોયું, આ બાબલાને આપણે શોધી કાઢ્યો છે! ધેટ્સ માય બૅબી!’ એમના ભાગે લગભગ કોઈ આઉટડૉર સીન પણ નથી આવ્યો. સાઇકો ક્રિમિનલના રોલમાં રહેલો જૅમી ફોક્સ એક સીનમાં આપણું બી.પી. હાઈ થઈ જાય એવો ડરાવી દે છે. છતાં મોટા ભાગની ફિલ્મમાં એક ડાર્ક હ્યુમરસ ટોન બરકરાર રહે છે (એમાં આપણા હાઇપર સેન્સિટિવ, અલ્ટ્રા પૅટ્રોનાઇઝિંગ સેન્સર બૉર્ડે પોતાનો ફજેતો કરેલો પણ દેખાય છે. એક દૃશ્યમાં જૅમી ફોક્સ બે આંગળીઓથી સિગારેટ પીવાની ઍક્ટિંગ, રિપીટ માત્ર ઍક્ટિંગ કરે છે, છતાં નીચે ‘સ્મોકિંગ કિલ્સ’ની ચેતવણી આવે છે!)

તેમ છતાં મને સ્ટોરીમાં થોડી અધૂરપ લાગી. કેમ કે, એક તબક્કે પહોંચ્યા પછી ફિલ્મ પાસે ખાસ વિકલ્પો રહેતા નથી. તે ‘બચ કૅસિડી એન્ડ સનડૅન્સ કિડ’, ‘થેલ્મા એન્ડ લુઇસ’ અને ‘બોની એન્ડ ક્લાઇડ’ની જ કૅટેગરીમાં આવીને પડે છે. (આ ફિલ્મ સેલ્ફ અવૅર છે, એટલે કે પોતે ગામ આખાનાં રેફરન્સીસ લઇને બેઠી છે, એટલે એક સીનમાં કોઈ પાત્ર જાતે જ બોલે છે, ‘જુઓ આ રહ્યાં બોની એન્ડ ક્લાઇડ!’ Btw, બોની એન્ડ ક્લાઇડ એટલે આપણાં બન્ટી અને બબલી!) એ જ રીતે ‘બૅબી’ ઍનિમેટેડ ફિલ્મ ‘મોન્સ્ટર્સ ઇન્ક’ની લાઇનો ફટકારતો હોય, તો કૅવિન સ્પૅસી કહે છે, ‘ઓહ, ડૉન્ટ ફીડ મી લાઇન્સ ફ્રોમ મોન્સ્ટર્સ ઇન્ક!’ એને કહેવાય સ્માર્ટ સૅલ્ફ અવેર રાઇટિંગ! (ઉઠાવવાનું, પણ કહીને. ‘બરફી’ની જેમ હોમેજનું કહીને ઉઠાંતરીને પોતાના નામે નહીં ચડાવવાની!)

ફિલ્મમાં બૅબીએ ભલે ગમે તેવા આડાતેડા રસ્તા લીધા હોય, પણ ફિલ્મ પોતે ‘ક્રાઇમ નૅવર પેય્ઝ’ની લાઇન પરથી જરાય ચસકતી નથી. તેને કારણે જ ફિલ્મ બીજા ઍક્ટમાં સ્લો પડે છે, જે ફોર્ચ્યુનેટલી ત્રીજા એક્ટમાં ફરી પાછી ફુલ થ્રોટલમાં ભાગે છે. પરંતુ ફિલ્મ થોડી પ્રીડિક્ટેબલ બની જાય છે. લેકિન ફિલ્મના ઍક્સપિરિયન્સમાં કોઈ જ ઘટાડો થતો નથી. જો હાઇસ્ટ, કાર ચૅઝ, એક્શન, ડાર્ક હ્યુમર, રોમેન્ટિક અને અબોવ ઑલ ધમ્માલ મ્યુઝિકલ ફિલ્મો જોવામાં મજા પડતી હોય તો આ ફિલ્મમાં પાંચ ગણો મજો પડશે. કોઈપણ ભોગે ન ચૂકવા જેવી ફિલ્મ.

‘બૅબી ડ્રાઇવરનાં બધાં જ ગીતો સાંભળવા હોય તો ક્લિક કરો અહીં.

રેટિંગઃ ***1/2

Copyright © Jayesh Adhyaru. Please do not copy, reproduce this article without my permission. However, you are free to share this URL or the article with due credits.

Advertisements