Arts, Inner Voice & Passion

‘હલો જયેશભાઈ, ડિસ્ટર્બ તો નહીં કિયા ના?’ આજે વહેલી સવારે અમારા કૂકે ફોન પર બાંગ પોકારી અને બે ઘડી તો મને ‘એક્ઝોર્સિસ્ટ’ જોતો હોઉં એવી ફાળ પડી ગઈ, કે આજ ફિર ગાપચી મારને કી તમન્ના હૈ, ક્યા? પરંતુ મામલો જુદો હતો. મને કહે કે, ‘મારી દીકરીનું દસમાનું રિઝલ્ટ આવ્યું છે, પણ કેવી રીતે જોવું તે એક્ઝેક્ટ્લી ખબર નથી પડતી.’ આ એક જ વાક્ય બોલીને એણે મારા દિમાગનું પૅનિક બટન દબાવી દીધું. મને ખબર જ નહોતી કે આ પર્સન્ટાઇલની ગ્રીક લૅન્ગ્વેજ કઈ રીતે ડિકોડ કરાય છે. પછી એ સાહેબ ઘરે પધાર્યા (થૅન્ક ગોડ!) ત્યારે ક્લિયર થયું કે એની દીકરીને કંઇક પાસ ક્લાસ આવેલો. વાત સાંભળીને મને થયું કે, લો, આજે ‘ટ્વેન્ટી ફર્સ્ટ સેન્ચુરીના ડિજિટલ ઇન્ડિયા’માં પણ ‘ધ ગ્રેટ ઇન્ડિયન કાસ્ટિસ્ટ એજ્યુકેશન બઝાર’નો સિલેબસ જરાય બદલાયો નથી.

આજે જો મારે ટાઇમ ટ્રાવેલ કરીને દોઢ-પોણા બે દાયકા પહેલાંના સમયમાં જવાનું થાય, તો પહેલું કામ હું મારી સાયન્સ સ્ટ્રીમની પસંદગી બદલીને આર્ટ્સ કરવાનું કરું. કેમ કે, અત્યંત ઉદ્ધત અને ઘોર નિરસ સાહેબોના હાથ નીચે એસેમ્બલી લાઇન પ્રોડક્શનના વર્કરની જેમ સાયન્સ ભણવાથી ભયંકર જીવનમાં બીજું એકેય મોટું ટૉર્ચર નથી. ‘રૅન્ચો’એ કહેલું એમ જ, એજ્યુકેશનની બાબતમાં આપણી મૅન્ટાલિટી તદ્દન પૈસા ઓરિએન્ટેડ અને કાસ્ટિસ્ટ છે. ગામ આખાના ચતુરો સાયન્સમાં જાય, નૉટ સો ચતુર કૉમર્સના ચોપડા ચીતરે અને ત્યારબાદ દેશની આમ જનતા જેવા બિચારાઓ આર્ટ્સની બૅન્ચો ગરમ કરે. આ બધી જ પસંદગી ફ્યુચરમાં કમાણીની સૉ કૉલ્ડ સંભાવનાઓ પરથી જ નક્કી થાય.

મારા કેટલાય ‘ચતુર’ ક્લાસમૅટ્સ આજે ડૉક્ટરો બનીને ફેસબુક પર પોતાના દર્દીઓનાં સફળ ઑપરેશનોનાં બિહામણાં ફોટા મૂકતા થઈ ગયા છે. એમને તુંકારે બોલાવીએ તો કન્હૈયા કુમારને દેશભક્ત ગણાવ્યો હોય એવું એમને ખોટું લાગી જાય. પણ મને યાદ છે, એ જ બંદાઓ બારમામાં કૅમિસ્ટ્રીની અઢીસો ફોર્મ્યુલાઓ ગોખીને બેઠા’તા. મૅથ્સના દાખલા-પ્રમેયો એમને રકમ સાથે મોઢે હતા. જ્યારે મારા જેવાને છેક ફર્સ્ટ યરમાં કૅમિસ્ટ્રીની લૅબમાં જઇને કસનળીમાં પ્રવાહી રેડ્યું ત્યારે ખબર પડી કે લે, બૅન્ઝિન તો બીજા પ્રવાહી જેવું જ હોય, એ દેખાવમાં ષટ્કોણિયું ન હોય! વર્ષો સુધી એ જ બૅન્ઝિનમાંથી પાણીથી લઇને પરમાણુ બોમ્બ બની શકે એટલી બધી પ્રક્રિયાઓ કરી નાખી, પણ એ બધું કરવાથી રિયલ લાઇફમાં એનો ઉપયોગ શું તે એકેય સાહેબે સમજાવ્યું નહીં (કેમ કે, પરીક્ષામાં એ જરૂરી નહોતું). સાયન્સના વિષયોમાં ‘સેન્ટર’માં નંબર લાવનારા ‘તેજસ્વી તારલા’ઓને અંગ્રેજીમાં રોકડા 36 માર્ક લાવતા જોયા છે. આજે ભારતીય સંસ્કૃતિની મહાનતા સાબિત કરવા બસો-દુકાનો સળગાવતા, યંગ કપલ્સને ફટકારતા, વિવિધ ડેય્ઝનો વિરોધ કરતા લોકોની જાણ સારુ, કે દાયકાઓથી બૉર્ડના વિદ્યાર્થીઓ સંસ્કૃત માત્ર એટલા માટે જ રાખતા આવ્યા છે કેમ કે તે ‘સ્કોરિંગ સબ્જેક્ટ’ છે. કૅન યુ બિલીવ, મારી વખતે ૧૨ સાયન્સમાં સંસ્કૃતના પૅપરમાં સંસ્કૃતની દેવનાગરી લિપિમાં એક શબ્દ, રિપીટ એક શબ્દ પણ લખ્યા વિના 90 માર્ક્સ લઈ શકાતા હતા. આજે યુટ્યૂબમાં ‘ખાન એકેડમી’ ટાઇપના વીડિયો જોઇએ ત્યારે સમજાય કે પરીક્ષા માટે નહીં, બલકે ‘શીખવવા’ માટે ભણાવવું હોય, તો ફિઝિક્સ, મૅથ્સ, કેમિસ્ટ્રી જેવા વિષયો કેવા અફલાતૂન છે.

અધર્મનો નાશ કરવા શ્રીકૃષ્ણ જન્મે કે ન જન્મે, પણ દરેક સ્ટુડન્ટની લાઇફની વાટ લગાડતા ‘કપૂર સા’બો’નો નાશ કરવા માટે તો કૃષ્ણે પૃથ્વીલોકનો એક આંટો મારવો જ જોઇએ. આવા કપૂર સા’બોનાં સંતાનો નાઇન્ટીઝમાં માર્ક્સ લઈ આવે અને નર્વસ બીજાનાં સંતાનો થાય. એ કપૂર સા’બોના પાપે જ માબાપો એવા કાસ્ટિઝમમાં માનતા થઈ જાય છે કે બોસ, સ્કોપ (વાંચો, પૈસા) તો ખાલી સાયન્સમાં જ છે. જાણે આર્ટ્સમાંથી બહાર પડનારાનું પ્લેસમેન્ટ તો સીધું અન્ડરવર્લ્ડમાં જ થતું હોય! અને કહેવાતી ‘ખોટી લાઇન’ પસંદ કરવાથી કે પરીક્ષામાં ફેલ થવાથી કે ઇવન ઓછા ટકા આવવાથી ટીનએજ સ્ટુડન્ટ આપઘાત કરે એનાથી વધુ વલ્ગર, ડિસ્ટોપિયન સ્થિતિ દુનિયામાં બીજી એકેય નથી.

હવે રિયાલિટીનાં રૅકેટોની વચ્ચે શટલકૉક થયા પછી સમજાયું કે આર્ટ્સ કેટલો મહાન સ્ટ્રીમ છે. કુબરિક, કુરોસાવા, હિચકોક, વૂડી એલન, આલ્મોદોવારથી લઇને આપણા રાય, રામુ, રત્નમ સુધીનાઓની ફિલ્મો જુઓ એટલે સમજાય કે સાઇકોલોજી ક્યા ચીઝ હૈ! સિગ્મંડ ફ્રોઇડ ભણ્યા હોઇએ તો દિમાગના એકેએક ન્યુરોનમાંથી અફલાતૂન સ્ટોરી પોપઅપ થતી દેખાય. એયને એક ક્લાસમાં શૅક્સપિયર ભણીએ અને બીજા ક્લાસમાં પોલિટિકલ સાયન્સમાં ધુબાકા મારીએ (જેથી, જે લોકો માત્ર આપણું જ નહીં, પણ આખા દેશનું ભવિષ્ય નક્કી કરે છે એમની ચાલાકીઓ સમજાય અને નીતિ તથા પ્રોપેગન્ડા વચ્ચેનો ફરક ખબર પડે). ઇન્ડિયન કલ્ચર, સોશિયોલોજી કે હિસ્ટરી ભણીએ એટલે દિમાગમાં થોડાં વાઇપર ચાલે અને સમજાય કે આપણે જેવા છીએ તેવા એક્ઝેક્ટ્લી શા માટે છીએ. હવે (નૅચરલી!) વિદેશી સંશોધનો કહે છે કે નવી નવી ભાષાઓ શીખો તો અલ્ઝાઇમર્સ જેવા રોગ ન થાય. તો એય ને કંઇક નિતનવી દેશી-વિદેશી ભાષા શીખીને ‘ગામ’ને ઇમ્પ્રેસ કરતા અને દિમાગની બૅટરી ચાર્જ કરતા ફરતા હોત. ધૂળની ઍલર્જી હોવા છતાં લાઇબ્રેરીમાં જઇને ઉર્દૂ, પર્શિયન કે ઇસ્લામિક કલ્ચરનાં થોથાં ઉથલાવીને જાણવાનો પ્રયાસ કરત કે એક્ઝેક્ટ્લી લોચો ક્યાં છે? ઇવન થોડું ‘હૉમ સાયન્સ’ ભણ્યા હોત તો ઘરમાં કેટલાય મોરચે શાંતિનાં કબૂતરો ઊડતાં હોત!

કેમિસ્ટ્રીની લૅબમાં એસિડિક રસાયણોની ઍલર્જીથી વલૂરતાં વલૂરતાં કસનળીઓમાં ને ફિઝિક્સની લૅબમાં ગેલ્વેનોમીટરની છેડાછેડી જોડવામાં જવાની કાઢી, એના કરતાં ‘રોમિયો, ઓ રોમિયો’ના જવાબ આપતાં કે ‘ટુ બી ઓર નોટ ટુ બી…’ બોલતાં સમય પસાર કર્યો હોત, તો ક્યા હોતા એ વિચાર માત્રથી દિલમાં વિશાલ ભારદ્વાજ જેવી ફીલિંગ્સ આવવા લાગે છે!

આ વાંચીને દિમાગનો લોજિકલ વિચારતો ડાબી બાજુનો હિસ્સો કહેશે, ‘બરખુરદાર, ગાના તો હમ ભી ગાતે હૈ, ખાને કા ક્યા કરોગે?’ ત્યારે એ જ ડાબી બાજુના હિસ્સામાંથી જવાબ જડે છે કે જો રૂપિયા જ પૅરામીટર હોય, તો સંસદથી લઇને હૉલીવુડ સુધી, બુકરથી પુલિત્ઝર સુધી આર્ટ્સવાળા લોકો ટ્રેક્ટર ભરીને પૈસા કમાય છે. ક્યાંક ઍન્જિનિયરિંગ ભણેલા લોકો TVF બનાવીને દેશના યુવાનોને જલસા કરાવે છે, ઇવન પોતાના શોખ-પૅશન-ટેલેન્ટને ફોલો કરીને આગળ આવેલા સચિનો-કોહલીઓ ચારેકોર છવાયેલા છે. મારું એ જ લોજિકલ દિમાગ ખાનગીમાં કહે છે કે સૌથી વધુ જોક્સ એન્જિનિયરિંગવાળાઓના જ બને છે. ને યુ રિયલી હૅટ ધોઝ રુડ, ઇગોઇસ્ટિક, મની માઇન્ડેડ ડૉક્ટર્સ. એમની પાસે રેલો આવે ત્યારે જ જવું પડે, જ્યારે આર્ટ્સવાળાઓનાં ક્રિએશન ઓશિકાના ટેકે મૂકીને માણવાં ગમે.

સો, ઇમ્તિયાઝ અલીની ફિલ્મોની જેમ સાયન્સ સાથે લગ્ન કર્યાં પછી સમજાયું કે બોસ, આપણે તો આર્ટ્સના પ્રેમમાં હતાં અને આર્ટ્સ સાથેની આપણી લવ સ્ટોરી ‘સૈરાટ’ જેવી અઘરી હતી. સાયન્સની સુંદરીની પાછળ સ્પર્મ-દોટ મૂક્યા પછી સમજાયું કે ‘આર્ટ્સ’ નામની એક ક્યુટ ક્વીન ખૂણામાં ઊભી આપણને બોલાવતી’તી, લેકિન હમને કભી ‘દિલ કી આવાઝ કો સૂના હી નહીં થા!’ તો ક્યા હુઆ, કિ એ દોઢ દાયકો પાછો નહીં આવે. હિન્દુ મૅરેજ એક્ટ તો દર્દીલી દુનિયામાં લાગુ પડે, દિલ-દિમાગની સલ્તનતમાં તો ‘સાયન્સ’ની સાથે બીજી ‘આર્ટ્સવાળી’ને લઈ આવીએ તોય ‘થ્રીસમ’ની જેમ મોર ધ મૅરિયર જ હોય! અગાઉનાં ફરબિડન ફ્રૂટ જેવા આર્ટ્સના વિષયોનું ‘ભણવાનું’ તો મારે ક્યારનુંયે ચાલુ થઈ ગયું છે. બસ, કેજરીવાલ માગશે તોય મારી પાસે એની ડિગ્રી નહીં હોય! પણ દુનિયાને જોવા-સમજવાનો જે પર્સ્પેક્ટિવ ઘડાય છે, જે જલસો પડે છે, એ ક્યાં કોઈ ડિગ્રીમાં લખેલો હોય છે?!

તો, આપ કન્વિન્સ હો ગયે, યા મૈં ઔર બોલું?!

Copyright © Jayesh Adhyaru. Please do not copy, reproduce this article without my permission. However, you are free to share this URL or the article with due credits.

Advertisements

તમાશા

IFFI-2015, ગોવાથી પાછો ઘરે આવ્યો એ સવારની વાત છે. બૅગ ખોલીને સામાન અનપૅક કરતો’તો. ટૂથબ્રશ-શૅવિંગ કિટ એની જગ્યાએ, ન પહેરાયેલાં કપડાં પાછાં કબાટમાં, પહેરેલાં કપડાં લૉન્ડ્રીમાં, કેમેરા-પાવરબૅન્ક ડ્રૉઅરમાં… આ વખતે-ટચવૂડ-મને એવું લાગ્યું જાણે મારી પાછળ એક કેમેરા ફરે છે અને મારી આ હરકતોને રેકોર્ડ કરે છે. બધી વસ્તુઓ ફરી પાછી એની જગ્યાએ ગોઠવાઈ રહી છે અને સરવાળે હું પણ રુટિન નામના બૉક્સમાં ગોઠવાઈ રહ્યો છું. રુટિનનો રાક્ષસ મારા પર સાઇલન્ટ અટ્ટહાસ્ય કરી રહ્યો હતો કે, કેમ બેટા, થવું પડ્યું ને બૅક ટુ પેવિલિયન? ગમે ત્યાં ગમે તેટલું રખડી લે, અંતે તો હું જ સત્ય છું, હું જ શાશ્વત છું. મારી જ આંખ સામે હું ‘મૉડર્ન ટાઇમ્સ’ના ચાર્લી ચૅપ્લિનની જેમ દિવસોના એસેમ્બલી લાઇન પ્રોડક્શનની બીબાંઢાળ જિંદગીમાં ફરી પાછો ફિક્સ થઈ રહ્યો હતો.

એ વખતે તમાશા નહોતું જોયું. હવે ફાઇનલી જોઈ નાખ્યું છે, પણ અત્યારે હવે ફિલ્મ સારી છે કે ખરાબ, ફાસ્ટ છે કે સ્લો, જોવી કે ન જોવી એ ભાંજગડમાં પડવાનો સમય વીતી ગયો છે. તમાશાએ મારા કયા વિચારોનું ટ્રિગર દબાવ્યું એ જ વાત બાકી રહી જાય છે.

પહેલી વાત તો એ કે મને તમાશા ગમી. ‘રૉકસ્ટાર’ કે ‘જબ વી મેટ’ જેટલી તો નહીં, પણ ઇમ્તિયાઝ અલીની સાથે બેસીને ચર્ચા કરવા જેવી ગમી. ગમી રણબીર-દીપિકાની લગભગ રિયલ ઍક્ટિંગ માટે; ફિલ્મમાં કિસ્સાગો-સ્ટોરી ટેલરનું પાત્ર આવ્યું એટલા માટે; ‘લવ સ્ટોરી હોય કે મિથોલોજી, વાર્તા તો અંતે એ જ હોય છે’ એ વાત કરી એ માટે; શરૂઆતની એ સોહની મહિવાલ- રોમિયો જુલિયેટ- રામાયણની વાર્તાના અત્યારના બૅકડ્રોપવાળા પ્રેઝન્ટેશન માટે; ઇર્શાદ કામિલનાં મીનિંગફુલ શબ્દો માટે અને અબોવ ઑલ ઇમ્તિયાઝે અસંખ્ય લોકોના દિમાગમાં વિચારોના ઘોડા છુટ્ટા મૂકી દે તેવી વાત કરી તે માટે.

ગમી મને એ વાત માટે કે ઇમ્તિયાઝે કહ્યું કે ભાઈ આ બધું એક સ્ટોરી જ છે અને આપણે એ સ્ટોરીના ભાગ છીએ એવું સ્વીકારી લો પછી જુઓ મજા આવવા માંડે છે કે નહીં. શૅક્સપિયરની જેમ ‘ધ હૉલ વર્લ્ડ ઇઝ અ થિયેટર’ અને હમ સબ તો ઇસ રંગમંચ કી કઠપુતલિયાં હૈ એ વાત સ્વીકાર્યા પછી આપણે આપણી અંદરથી બહાર નીકળીને આપણી જ લાઇફના પ્રેક્ષક બની જઇએ. પછી પેલું સુખ-દુઃખ- ફ્રસ્ટ્રેશન- અપેક્ષાઓ ખાસ કશું સ્પર્શે નહીં. આવું લખવા-વાંચવાની બહુ મજા આવે, પણ લોચો એ છે કે આપણી ડોર ઉપરવાળાના હાથમાં તો છે જ, પણ બીજી કેટલીયે દોરીઓ સાથે આપણે પેલા કરોળિયાના જાળામાં ફસાયેલા જંતુની જેમ ફસાયેલા છીએ. એની વાત પર જરા એક પેરેગ્રાફ પછી આવું.

બીજી વાત એ ગમી કે લાઇફમાં એ ‘તારા’ જેવી એક સાથી હોવી જોઇએ. તારા એટલે ધ્રુવતારો સમજી લો ને, ગાઇડિંગ સ્ટાર. એ ગર્લફ્રેન્ડ-પત્ની પણ હોય, મમ્મી-પપ્પા-ભાઈ-બહેન-દોસ્ત-ટીચર-રોલમૉડલ કોઈપણ. પેલી પાકિસ્તાની ફિલ્મ ‘મૂર’માં પણ એ જ હતું. પતિ-દીકરો-પ્રેમી ખોટા રસ્તે ચડે એટલે લડી ઝઘડી કે જીવ આપીને પણ એને સાચા રસ્તે લાવ્યે જ છૂટકો કરે. ઘણી એવી મહાન આત્માઓ હોય છે, જે ખુદ પોતાના ગાઇડિંગ સ્ટાર હોય છે, પણ આપણે વાત ઇમ્તિયાઝ કહે છે એમ ‘મેંગો પીપલ’- ધ આમ આદમીની કરીએ છીએ, જે અત્યાર સુધી તો ઇમ્તિયાઝની ફિલ્મોમાં જ એ કન્ફ્યુઝનમાં હતો કે આ હું જે કરું છું એ પ્રેમ છે કે વહેમ? હવે આ ફિલ્મથી એને એ તો ખબર છે કે એ છે તો પ્રેમ, પણ એ માણસ કોણ છે? અને ‘મૈં જો હૂં, વો મૈં હૂં? યા મૈં ભી વો હૂં, જો મૈં નહીં હૂં? મૈં કૌન હૂં?’

ત્યાં આવે છે મારો ઇમ્તિયાઝને પૂછવાના પ્રશ્નવાળો મુદ્દો. માત્ર ઇમ્તિયાઝને જ નહીં, આ વાત કરનારા અભિજાત-હિરાણી, અયાન, ઝોયા-ફરહાન, અભિષેક કપૂર આણિ મંડળીને પણ. કે તમારી વાત તો જાણે સમજી ગયા કે તમારા અંતરનો સેલ્ફી લો અને શોધી કાઢો કે એક્ઝેક્ટ્લી તમારે શું બનવું છે? તમે શેને માટે સર્જાયેલા છો? મમ્પી-પપ્પા તો કહે છે કે ડૉક્ટર-એન્જિનિયર-એમબીએ બન. પણ આપણે તો એક્ટર બનવું છે, લેખક બનીને લમણે બોલપેનવાળા હાથ મૂકીને ફોટા પડાવવા છે, મોટિવેશનલ વાતો કરીને છવાઈ જવું છે, ક્રિકેટર બનવું છે, આરજે-વીજે-પેઇન્ટર-સિંગર-ટ્રાવેલર… કંઇપણ બનવું છે, બસ, આ રુટિનથી ફાટફાટ થતી બોરિંગ લાઇફ નથી જીવવી. હજારો લોકોને આ ફિલ્મમાંથી બહાર નીકળતાં પહેલો વિચાર એ આવ્યો હશે કે બોસને એક મેઇલ ટાઇપ કરીએ અને લખી નાખીએઃ ‘ડિયર બૉસ, F@#$ યૉર જોબ.’

પણ પછી ફિલ્મનો હૅંગઓવર ઓછો થાય એટલે આફ્ટરથૉટ આવે કે એક મિનિટ, મેડિસિન-ઍન્જિનિયરિંગ છોડીને ક્રિએટિવ ફિલ્ડમાં આવીએ, પણ પછીયે મોનોટોની આવી તો? ફ્ર્સ્ટ્રેશન આવ્યું તો? એક્ચ્યુઅલી, આ રુટિન સાલું પહોંચેલી માયા છે. રુટિન છે તો સવારે છાપું આવે છે, દૂધ આવે છે, ગામમાં શાકભાજી આવે છે, બસ-ટ્રેન-પ્લેન નિયમિત દોડે છે, દેશ-દુનિયા ચાલે છે. મને તો લાગે છે કે આ ઇશ્વરેય ભગવાન બનવાના ખોટા ધંધામાં આવી ગયો હશે, એટલે જ જુઓને, એનું ય બધું સાવ બીબાંઢાળ રુટિનમાં ચાલે છેઃ રાત-દિવસ ઊગે, ઋતુઓ બદલાય, ફળો-ફૂલો ઊગે-કરમાય-ખરી પડે, માણસેય જન્મે-આખી લાઇફ એનું હૃદય સાવ એકધારી બોરિંગ રીતે ધબકતું રહે ને એક દિવસ કંટાળીને બંધ થઈ જાય. ક્યારેક ઈશ્વર કંટાળે તો વાવાઝોડાં-ધરતીકંપો લાવે, માણસ કંટાળે તો ત્રાસવાદનાં તોફાન કરે. ફરી પાછા બંને થાકે અને એ જ રુટિન. ટૂંકમાં, ઉમ્મીદ ઉપરાંત રુટિન પે દુનિયા કાયમ હૈ!

એટલે ઇમ્તિયાઝભાઈ, રુટિન ભલે ગમે તેટલું બોરિંગ, ફ્ર્સ્ટ્રેટિંગ અને બીબાંઢાળ હોય, પણ મને લાગે છે કે એનાથી છટકવું અશક્ય છે. અને એને ધિક્કારવું બેવકૂફી છે. તમારો વેદિયો, આઈ મીન વેદ તો ગળથૂથીથી સ્ટોરીટેલર છે, તો આ વાત કેમ સમજી શકતો નથી? એનો આત્મા માત્ર કોર્સિકામાં જ કેમ જાગે છે? નાઇન ટુ ફાઇવમાં એણે ઝોમ્બી બની જવાની જરૂર નથી. ભલે કામ એને ગમતું નથી, પણ એણે આખો વખત એક્ઝિક્યુટિવ બની રહેવાની પણ જરૂર નથી. વેદ પાસે લક્ઝરી છે નોકરી ફગાવી દેવાની, એણે એની અંદરનો અવાજ સાંભળી લીધો છે, પણ કરોડો લોકો છે જે છેક સુધી એ જ જદ્દોજહદમાં પડ્યા રહે છે કે એક્ઝેક્ટ્લી આપણે અહીં શા માટે મોકલવામાં આવ્યા છીએ. લેકિન એવા લોકોનો આ દુનિયાને સ્મૂધલી ચલાવવામાં બહુ મોટો ફાળો છે. અને આવી ફિલ્મો જોઇને તો એવું જ લાગે કે આવા એક્ઝિસ્ટેન્શિયલ ક્રાઇસિસ ક્રિએટિવ દિમાગના લોકોને કદાચ વધારે હેરાન કરે છે. બધા જો સ્ટોરીટેલર બની જશે તો કાર કોણ રિપેર કરશે? દર્દીઓને કોણ સાજા કરશે? બસ-ટ્રેન કોણ ચલાવશે? અને પ્લીઝ, એવું તો કહો જ નહીં કે એ લોકો તો આત્મા વિનાના સાવ પેલા ‘વર્કર બી’ જેવા હાર્ટલેસ-માઇન્ડલેસ સેકન્ડ ગ્રેડ સિટીઝન્સ છે.

હમણાં જ મેં જોયેલી જૅપનીઝ ફિલ્મ ‘સ્વીટ રેડ બીન પેસ્ટ’માં હીરોને તો પબ ખોલવું છે, ગળપણ ગમતું જ નથી. પણ એ ગળપણની દુકાન છોડીને મધુશાલા ખોલી શકતો નથી. એ નિરાશામાં જ એની વાનગીમાં ટેસ્ટ નથી આવતો. એ ટેસ્ટ એને એક વૃદ્ધ સ્ત્રી લાવતા શીખવે છે, પણ આખરે તો એ પબને બદલે સ્વીટ રેડ બીનમાં જ ટેસ્ટ લાવીને જ છૂટકો કરે છે, કેમ કે એને એક દેવું ચૂકવવાનું છે. એક્ઝેક્ટ્લી, બધા જો નારાજીનું રાજીનામું આપીને કવિતાઓ કરવા માંડશે, તો લોનના હપ્તા કોણ ભરશે? એટલે ક્યારેક એવુંય બતાવો કે તમે જેને રુટિન-મોનોટોનસ ગણો છો એ લોકોય લાઇફ તો એન્જોય કરે છે. અને તમારા ‘વેદ 1.0’ને એક સારા સાઇકાયટ્રિસ્ટને બતાવો, એનામાં ફ્રસ્ટ્રેશન કરતાં મલ્ટિપલ પર્સનાલિટી ડિસઑર્ડરનાં લક્ષણો વધારે દેખાય છે.

અને અંતરનો અવાજ સંભળાઈ પણ ગયો, ઇનર કૉલિંગને અનુસરીને ગમતા ફિલ્ડમાં આવી પણ ગયા, પણ ત્યાં ફિલ્મ પૂરી નથી થતી. પહાડની પેલે પાર ઘાસ વધારે લીલું હશે એ આશાએ ગયા પછી ત્યાં રણપ્રદેશ નીકળે ત્યારે તમારા વેદની શી હાલત થાય છે એય ક્યારેક બતાવો તો પલ્લું બેલેન્સ થાય.

બાય ધ વે, ઇમ્તિયાઝમિયાં, હવે આ ‘પાઇલ ઑન’ શબ્દ બહુ થયો. ‘લવ આજ કલ’ અને ‘કોકટેલ’ પછી ત્રીજીવાર આવ્યો. એકસરખા સીન અને એકસરખી થીમનું રિપિટેશન બંધ કરો, પ્રભુ!

Copyright © Jayesh Adhyaru. Please do not copy, reproduce this article without my permission. However, you are free to share this URL or the article with due credits.