Phantom Thread

રેટિંગઃ *** (ત્રણ સ્ટાર)

phantom_thread_poster

એક્ટર રિટાયર થાય છે…

એક એક્ટર રિટાયર થાય ખરો? હા, માર્કેટ-ઑડિયન્સ એને ફેંકી દે અથવા તો એની તબિયત એનો સાથ ન આપે તો એને રિટાયરમેન્ટ લેવાની ફરજ પડે એવું બને. પણ આ તો અદાકારીની દુનિયામાં એક્ટરનો સિક્કો સોનાની લગડીની જેમ ચાલતો હોય, ચાહકો દસેય આંગળીઓના ટચાકા ફોડીને એનાં ઓવારણાં લેતાં હોય ત્યારે કોઈ એક્ટર ‘અચ્છા, તો હમ ચલતે હૈ’ કહીને લાઇમલાઇટથી દૂર જવાનું વિચારે ખરો? સામાન્ય સંજોગોમાં તો એવું ન બને. લેકિન એ એક્ટરનું નામ ડેનિયલ ડે લુઇસ હોય તો મામલો જરા ગંભીર બની જાય.

ત્રણ-ત્રણ વખત બેસ્ટ એક્ટિંગ માટે ઑસ્કર અવૉર્ડ જીતી ચૂકેલા ડેનિયલ ડે લુઇસને ‘ટાઇમ’ મેગેઝિને ‘વિશ્વના

20121105_600

મહાનતમ એક્ટર’નું બિરુદ આપેલું છે. ગયા વર્ષે એણે જાહેર કરેલું કે એક્ટિંગમાંથી હવે એ સત્તાવાર રીતે રિટાયર થાય છે અને આવતા વર્ષે આવનારી (એટલે કે 2 ફેબ્રુઆરી, 2018એ ભારતમાં રિલીઝ થયેલી) પૉલ થોમસ એન્ડરસનની ફિલ્મ ‘ફેન્ટમ થ્રેડ’ એની છેલ્લી ફિલ્મ હશે. જો એ પોતાના આ નિર્ણયમાં ફેરફાર ન કરે, તો નવી ફિલ્મ માટે ડેનિયલ ડે લુઇસને મોટા પડદે જોવાનો આ છેલ્લો ચાન્સ હશે. વેલ, અમે એ ચાન્સ જતો કરવા માગતા નહોતા અને ‘ફેન્ટમ થ્રેડ’ જોઈ નાખી.

***

‘ફેન્ટમ થ્રેડ’ સ્ટોરી છે એક અલ્ટ્રા પર્ફેક્શનિસ્ટ ડ્રેસમૅકર રેનોલ્ડ્સ વૂડકોક (ડેનિયલ ડે લુઇસ) અને એક વેઇટ્રેસ આલ્મા (વિકી ક્રિપ્સ)ની રિલેશનશિપની. અઘરી ભાષામાં કહીએ તો આ મે-ડિસેમ્બર જોડી છે, અને આપણા શાહબુદ્દીનભાઈ રાઠોડની સ્ટાઇલમાં કહીએ તો ‘એ બંનેને જોઇને એક જ વિચાર આવે કે આ બંને ભવેય ભેળાં થાય એમ નથી!’ જન્માક્ષર કઢાવ્યાં હોય તો બંનેનો એકેય ગુણ મળે તેમ નથી. રેનોલ્ડ્સ આધેડ વયનો, તો આલ્મા યંગ એન્ડ બ્યુટિફુલ. રેનોલ્ડ્સ અલ્ટ્રા પર્ફેક્શનિસ્ટ. એના સવારે ઉઠવાના ટાઇમિંગ્સ ફિક્સ, બ્રેક ફાસ્ટ ટેબલ પર કેવી રીતે બેસવું અને સહેજ પણ અવાજ કર્યા વિના કઈ રીતે બ્રેકફાસ્ટ ખાવો, ક્યારે શું કરવું-શું કહેવું-શું ન કહેવું-ક્યારે રૂમમાંથી અબાઉટ ટર્ન થઈ જવું… બધાના નિયમો ફિક્સ. શરીરની એકેએક કરચલી અને એકેએક વાળનો પણ હિસાબ એની પાસે હોય એવો પર્ફેક્શનિસ્ટ. ‘અંદાઝ અપના અપના’નો રામ ગોપાલ બજાજ (પરેશ રાવલ) જોઈ લો (સબ ચીઝ ટાઇમ ટુ ટાઇમ હોની ચાહિએ!). જ્યારે આલ્મા પડતી આખડતી ચાલે, પોતાનું ધાર્યું કરે, પોતાનું મનાવવા માટે ગમે તે હદ સુધી જવા તૈયાર અને રેનોલ્ડ્સના કોઇપણ નિયમનો ડૂચો વાળી નાખે તેવી કડક આર્ગ્યુમેન્ટ એની પાસે હાજર જ હોય… ડેનિયલ પોતાના કામના પ્રેમમાં એટલો ગળાડૂબ કે એને ક્યારેય લગ્ન કરવાનો ટાઇમ નહોતો મળ્યો, જ્યારે આલ્માની જવાનીના પતંગમાં હજી પવન ભરાયો જ છે… અપોઝિટ એટ્રેક્ટ્સના ન્યાયે બંને એક કન્ટ્રીસાઇડ રેસ્ટોરાંમાં મળ્યાં, એક જ ઝાટકે પ્રેમમાં પડ્યાં અને વાત આગળ પણ વધી.

આ સ્ટોરી લગભગ પચાસના દાયકાના લંડનની છે. ના, આપણને એવું કહેવામાં નથી આવતું, આપણે એ વખતનાં કપડાં, ઘર, ગાડીઓ, ન્યુ યર સેલિબ્રેશન વગેરે પરથી તાગ મેળવી લેવાનો છે. આ ફિલ્મમાં કશું જ સ્પૂન ફીડિંગ નથી. હા, તો આલ્મામાં રેનોલ્ડ્સને મ્યુઝ-પ્રેરણામૂર્તિ દેખાય છે. રેનોલ્ડ્સનાં મેઝરમેન્ટ્સ પ્રમાણે એનું શરીર પણ એકદમ પર્ફેક્ટ છે. પહેલી જ ડૅટમાં (જે મળ્યાના પહેલા જ દિવસે હોય છે) રેનોલ્ડ્સ આલ્માને પોતાના ડિઝાઇન સ્ટુડિયો પર લઈ જઈને એના શરીર પર જચે એવો પર્ફેક્ટ ડ્રેસ બનાવવાના કામે લાગી જાય છે. થોડા સમયમાં જ આલ્મા રેનોલ્ડ્સના ડિઝાઇન સ્ટુડિયોની પર્મનન્ટ મેમ્બર બની જાય છે.

ત્યારપછીની કહાની થોડી ટ્વિસ્ટવાળી છે. ડોન્ટ વરી, સ્પોઇલરવાળી નથી. રેનોલ્ડ્સ વૂડકોક એ વખતનો વર્સાચે કે મનીષ મલ્હોત્રા છે. એના ક્લાયન્ટ્સમાં મહારાણીઓ-પ્રિન્સેસ સામેલ છે. યુવતીઓ વૂડકોકને આવીને કહી જાય છે કે એ મરે ત્યારે એના શરીર પર રેનોલ્ડ્સનો બનાવેલો ગાઉન હોવો જોઇએ! સામે પક્ષે રેનોલ્ડ્સ પણ ડ્રેસ ડિઝાઇન કરે કે ક્લાયન્ટનું માપ લે કે પછી ડ્રેસના ટાંકા લે ત્યારે જાણે કોઈ શિલ્પી કે ચિત્રકાર પોતાની કળાકૃતિ રચતો હોય એવો ખૂંપી જાય. નૅચરલી, એનું આ હદ બહારનું પર્ફેક્શન-ડેડિકેશન જ આ ઑડ કપલ વચ્ચે ટેન્શનની ચિનગારી ફૂંકે છે. ના, બંને વચ્ચે શબ્દોની તડાફડી એ ટ્વિસ્ટ નથી, ટ્વિસ્ટ છે પોતાના પ્રિયપાત્રની નજીક જવા માટે કરાતી ક્વાયત, જે કમ્પ્લિટલી શૉકિંગ છે. ફિલ્મનાં મુખ્ય બંને પાત્રો અને અન્ય પાત્રો પણ સંબંધોના એક ‘ફેન્ટમ’ આભાસી-કાલ્પનિક-અદૃશ્ય-ન સમજાય તેવા ‘થ્રેડ’-તાંતણે બંધાયેલાં છે.

***

‘ફેન્ટમ થ્રેડ’માં એક એવરેજ દર્શકને કંટાળવાનો મસાલો લોકલ ટ્રેનના પેસેન્જરોની જેમ ઠાંસી ઠાંસીને ભર્યો છે. દેખીતી રીતે ટ્વિસ્ટ લાગે એવું ફિલ્મમાં કશું બને જ નહીં, પાત્રો એકબીજા સામે જોયા કરે, લાંબી લાંબી અસંબદ્ધ લાગે તેવી વાતો કર્યા કરે, ક્યાં કોને શા માટે વાંકું પડ્યું એ સમજાય નહીં, ક્યારે ફ્લેશબૅક સ્ટાર્ટ થઈ ગયો એ સમજાય નહીં અને ઇવન પાત્રો આવું બિહેવ શા માટે કરે છે એ પણ સમજાય નહીં. છતાં ગ્રીન ટીના ટેસ્ટની જેમ પહેલી નજરે ઇરિટેટિંગ લાગતી આ ફિલ્મને જરા દિમાગના મેગ્નિફાયિંગ ગ્લાસ નીચે મૂકો તો જાતભાતની પરતો દેખાવા માંડે.

પહેલાં તો નોટિસ થાય ડેનિયલ ડે લુઇસની ટેક્સ્ટ બુક એક્ટિંગ. જે રીતે એ તૈયાર થાય, ડ્રેસ ડિઝાઇન કરે, ક્લાયન્ટનું માપ લે, અકળાય, ગુસ્સે થાય, અનપ્રીડિક્ટેબલી પ્રેમ વ્યક્ત કરે… આખી ફિલ્મમાં માત્ર એને જ ઓબ્ઝર્વ કર્યો હોય તોય થઈ આવે કે આ માણસ ખાલીખોટું રિટાયરમેન્ટ જાહેર કરવાનું ગાંડપણ શા માટે કરી રહ્યો છે? (બાય ધ વે, એની ઉંમર પણ હજી 60 વર્ષ જ છે!) બેસ્ટ સપોર્ટિંગ એક્ટરની કેટેગરી માટે ઑસ્કરમાં નોમિનેટ થયેલી લેઝલી મેનવિલ (જે ફિલ્મમાં રેનોલ્ડ્સ વૂડકોકની બહેન સિરિલનો રોલ કરે છે)ને જુઓ તો સમજાય કે ‘અખિયોં સે ગોલી મારે’ શબ્દસમૂહનો ખરેખરો અર્થ શું થાય!

ચપ્પુ છૂરિયાં તેજ કરાવીને એકબીજાને નુકસાન પહોંચાવાની હદ સુધી જઇને પણ ઉત્કટ પ્રેમ થઈ શકે એવી વાત

phantom-thread-still-3

ઉપરાંત આ ફિલ્મમાં મજા લેવા જેવી બીજી ઘણી બાબતો છે. જેમ કે, ફિલ્મનું બૅકગ્રાઉન્ડ મ્યુઝિક. પિયાનોના મેક્સિમમ ઉપયોગવાળું આ ફિલ્મનું મ્યુઝિક સાંભળો તો લિટરલી કોઈ જૂની ક્લાસિક ઇંગ્લિશ મુવી જોતા હો એવી જ ફીલ આવે. અરે, ફિલ્મની સિનેમેટોગ્રાફી અને કલરિંગ પણ એવાં છે કે ફિલ્મ એક્ઝેક્ટ્લી કલરમાં ચાલી રહી છે કે બ્લેક એન્ડ વ્હાઇટમાં એની શંકા જાય! કારની સાથે કેમેરા ટ્રાવેલ કરતો હોય કે ઘરની સર્પાકાર સીડીઓ પર પતંગની જેમ ‘ઊડતો’ હોય એવું કેમેરાવર્ક પણ ખાસ્સું ઇન્ટરેસ્ટિંગ છે. જેમ ફૂડ રિલેટેડ મુવીમાં જાતભાતની વાનગીઓ પણ એક પાત્ર તરીકે ઊપસી આવે, એવું અહીં કપડાંનું છે. કાપડ, ડિઝાઇન, એની ફીલ, મટિરિયલ, એને પહેરનારની પસંદગી-રસ-રુચિ, કાપડ પર લેવાતો એક એક ટાંકો અને એ વસ્ત્રની કિંમત એને પહેરનાર માણસ કરતાં પણ વધારે છે એવી ફીલ એટલિસ્ટ ડેનિયલ ડે લુઇસ સ્ક્રીન પર હોય ત્યારે તો બખૂબી બહાર આવે છે. ફિલ્મમાં ઠેકઠેકાણે ડાર્ક હ્યુમર અને નોર્મલ્સીની બાઉન્ડરી વટાવીને સિનિસિઝમ સુધી પહોંચી જતા સ્વભાવ પણ દેખાય.

છતાં આ ફિલ્મ શાંતિથી જોવી અને માણવી એ દરેકના ટેસ્ટની વાત નથી. ફિલ્મનો એન્ડ પણ સમજાય નહીં એવુંય બને. એટલી સભાનતા સાથે 2018ના ઑસ્કર અવૉર્ડ્સમાં છ કેટેગરીમાં નોમિનેટ થયેલી ‘ફેન્ટમ થ્રેડ’ કંઈ નહીં તો આ લેજન્ડરી એક્ટરની ફેરવેલ ફિલ્મ તરીકે પણ જોવી જોઇએ. ઑસ્કરની રેસમાં તો ડેનિયલ ડે લુઇસ પોતે પણ છે જ.

‘ફેન્ટમ થ્રેડ’નું ટ્રેલરઃ

Copyright © Jayesh Adhyaru. Please do not copy, reproduce this article without my permission. However, you are free to share this URL or the article with due credits.

Advertisements