જગ્ગા જાસૂસ

મ્યુઝિકલ કંટાળો

***

અનુરાગ બસુ એકસાથે ઘણું બધું એક્સપરિમેન્ટલ  એકસાથે કરવા ગયા તેમાં આ મ્યુઝિકલ થ્રિલર ફિલ્મ અતિશય લાંબી અને કંટાળાજનક બની ગઈ છે.

***

jagga-jasoos-poster_650x950_81482151534ખુલ્લાં હરિયાળાં ખેતરોમાં કંઇક શૂટિંગ ચાલી રહ્યું છે. દૂર પાટા પરથી એક ટ્રેન આવી રહી છે અને ઘાસની વચ્ચેથી કેમેરા આ બધું જોઈ રહ્યો છે. ફિલ્મોના જાણકાર લોકોને તરત જ લાઇટ થઈ જાય કે આ સીન તો સત્યજિત રાયની પહેલી ક્લાસિક ફિલ્મ ‘પથેર પાંચાલી’થી પ્રેરિત છે અથવા તેને અંજલિ આપવા માટે મુકાયો છે. આમેય આવી ‘અંજલિ’ઓ આપવા માટે અનુરાગ બાસુ કુખ્યાત છે. ‘જગ્ગા જાસૂસ’ની શરૂઆતમાં તેઓ રાજ કપૂરને અંજલિ આપે છે અને ત્યારપછી આવતું આ દૃશ્ય જોઇને એટલી તો ફાળ પડે જ કે આ ભાઈ કોઈ ક્લાસિક બનાવવાની ફિરાકમાં છે. આવું વિચારીને જ કદાચ બાસુદાએ આ ફિલ્મમાં શક્ય તેટલાં હટ કે ઍલિમેન્ટ્સ ઠૂંસ્યાં છે. તેને કારણે આ ફિલ્મ બે-ત્રણ ક્વિઝિન ભેગાં કરીને બનાવી હોય તેવી ભેળપુરી જેવી બની ગઈ છે.

હમ શેરલોક કે ઝમાને કે જાસૂસ હૈ

વાર્તા છે જગ્ગા (રણબીર કપૂર)ની. જગ્ગાનું ડાકુ જેવું નામ પાડીને એનાં માતાપિતા તો ક્યારનાંય ગુજરી ગયાં છે. આઠેક વર્ષના જગ્ગાને મળે છે પોતાને ‘ટૂટીફૂટી’ તરીકે ઓળખાવતો એક ભેદી માણસ (‘કહાની’ ફૅમ શાશ્વત ચૅટર્જી). ટૂટીફૂટી એને દત્તક લે, અને જીવન જીવતાં શીખવે. જગ્ગાનો એક પ્રોબ્લેમ એ કે એને સ્ટેમરિંગનો યાને કે જીભ અચકાવાની તકલીફ છે. ટૂટીફૂટી પાસે આઇડિયા છે, જો ભી બોલો સંગીત મેં બોલો. ત્યારથી જગ્ગા બધું જ ગાઇને બોલે છે. અચાનક એક દિવસ પોલીસ ટૂટીફૂટીને શોધતી આવે છે અને ટૂટીફૂટી જગ્ગાને હૉસ્ટેલમાં મૂકીને ગાયબ થઈ જાય છે. વર્ષો પછી ફરી એક દિવસ પોલીસ અધિકારી સિંહા (સૌરભ શુક્લા) ન્યુઝ આપે છે કે ટૂટીફૂટી યાને કે જગ્ગા કે પાપા અબ ઇસ દુનિયા મેં નહીં રહે. જગ્ગા કહે, ‘ખોટી વાત. મારી પાસે સબૂત છે.’ પોલીસ કંઇક એવી છડી ઘુમાવે છે કે જગ્ગા જાતે જ પોતાના પિતાને શોધવા નીકળી પડે છે. મીન્સ કે જગ્ગા ટૂટીફૂટી કે પીછે, પુલીસ જગ્ગા કે પીછે, ટૂ મચ ફન. રિયલી? જોઇએ.

બાર હાથની સ્ટોરી ને તેર હાથની ટ્રીટમેન્ટ

હૉલિવૂડવાળાઓના મતે આપણી બધી જ ફિલ્મો ‘મ્યુઝિકલ’ હોય છે. કેમ કે, આપણને આપણાં દરેક ઇમોશનને સેલિબ્રેટ-વ્યક્ત કરવા માટે ગીતોની જરૂર પડે છે. પરંતુ અનુરાગ બાસુએ વિચાર્યું કે આપણે ‘સિંગિંગ ઇન ધ રેઇન’, ‘મામ્મા મિયા’ કે ‘લા લા લૅન્ડ’ ટાઇપની બ્રૉડવે જેવી મ્યુઝિકલ ફિલ્મ બનાવીએ. પરંતુ કહાની મેં ટ્વિસ્ટ, એ રોમેન્ટિક નહીં, બલકે મ્યુઝિકલ થ્રિલર મિસ્ટ્રી ટાઇપની ફિલ્મ હશે. કહાની મેં એક ઓર ટ્વિસ્ટ, એ ફિલ્મનું ટાર્ગેટ ઑડિયન્સ હશે બાળકો. એટલે એમને હસાવવા ફિલ્મમાં સાઇલન્ટ ફિલ્મોના જમાનાની સ્લૅપસ્ટિક કોમેડી પણ હશે. હવે આ રુબિક્સ ક્યુબનાં અલગ અલગ પાસાં જેવી બાબતોને બૅલેન્સ કરતાં કરતાં બાસુદાએ જે રંગોળી બનાવી છે એનું જ નામ ‘જગ્ગા જાસૂસ’. આપણે એક પછી એક પાસું પકડીએ.

‘જગ્ગા જાસૂસ’ ફિલ્મ દેખીતી રીતે જ બૅલ્જિયમના કોમિક બુક્સના ટીનએજ ડિટેક્ટિવ પાત્ર ‘ટિનટિન’થી ઇન્સ્પાયર્ડ છે. રણબીર કપૂરની હેરસ્ટાઇલથી લઇને ફિલ્મની અનેક સિક્વન્સ તેના પરથી સીધી જ લઈ લેવામાં આવી છે (જોકે વાર્તાની ક્વૉલિટી ટિનટિનથી પચાસ પચાસ કોસ દૂર છે). ઇન્ટરનેટ પર ઘણા સમયથી તેની સરખામણીની તસવીરો ફરે છે. આ એક ફિલ્મમાં ટિનટિન કોમિક્સમાં હોય છે તેવી ત્રણ અલગ અલગ સ્ટોરીઝને સમાવવામાં આવી છે. પહેલી સ્ટોરી એસ્ટાબ્લિશ કરે છે કે જગ્ગા કેવોક ડિટેક્ટિવ છે. બીજી સ્ટોરી જગ્ગાને શ્રુતિ સેનગુપ્તા (કેટરિના કૈફ) સાથે મેળાપ કરાવી આપે છે. ત્રીજી સ્ટોરી એટલે જગ્ગાની પોતાના પિતાને શોધવા નીકળવાની જદ્દોજહદ. પ્રોબ્લેમ એ છે કે એક તો આ ત્રણેય વાર્તાઓને એકબીજા સાથે ખાસ સંબંધ નથી. બીજું, આ ત્રણેય વાર્તાઓને બહેલાવીને મ્યુઝિકલ સ્ટાઇલમાં કહેવાની લ્હાયમાં આ ફિલ્મ પોણા ત્રણ કલાક જેટલી લાંબી થઈ ગઈ છે. વળી, એમની વાર્તાઓ અહીંથી તહીં એટલી બધી જગ્યાએ દોડતી રહે છે કે સ્ક્રીન પર રીતસર અંધાધૂંધી ફેલાઈ જાય છે અને એક્ઝેક્ટ્લી શું થઈ રહ્યું છે એ જ સમજાતું નથી. પરિણામે છેલ્લે જ્યારે સિક્રેટ ખૂલે ત્યાં સુધીમાં આપણે જગ્ગાની ઇમોશનલ યાત્રાથી તદ્દન કપાઈ ગયા હોઇએ. વળી, બાળકોને ધ્યાનમાં રાખીને બનેલી આ ફિલ્મમાં બાળકોની ફિલ્મમાં ન હોવી જોઇએ એટલી ખૂનામરકી છે.

બીજો ઍન્ગલ છે મ્યુઝિકનો. ખરેખરી મ્યુઝિકલ ફિલ્મનો પાયો જ ગ્રેટ મ્યુઝિક અને તેને કેવી રીતે ફિલ્માવવામાં આવ્યું છે તેના પર હોય છે. ફોર એક્ઝામ્પલ, તમે સાડા છ દાયકા પહેલાંની ‘સિંગિંગ ઇન ધ રેઇન’નાં ગીતો સાંભળો કે તેનું પિક્ચરાઇઝેશન જુઓ તો આજે પણ તેમાં એટલી જ તાજગી અને તરવરાટ અનુભવાય. સંગીતકાર પ્રીતમે આ ફિલ્મ માટે કંઇક ત્રીસથી વધુ ગીતો કમ્પોઝ કર્યાં છે. નો ડાઉટ, તેમાં ‘ઉલ્લુ કા પઠ્ઠા’, ‘ટિમ્બકટુ’, ‘ખાના ખા કે’ જેવાં અમુક જ ગીત ખરેખર ઇન્ટરેસ્ટિંગ બન્યાં છે. બાકીનાં ગીતો ફિલ્મની સ્ટોરીને મ્યુઝિકલ સ્ટાઇલમાં આગળ વધારવા સિવાય ખાસ કામ આવ્યાં નથી. ક્યાંક ગીતોનો અતિરેક ફિલ્મ પર હાવી થયો છે, તો ક્યાંક ફિલ્મની અજગરછાપ લંબાઈ મ્યુઝિકને ગળી ગઈ છે. એમાંય પિક્ચરાઇઝેશનની દૃષ્ટિએ તો ખાસ ક્રિએટિવિટી નથી જ. અનુરાગ બસુ હજુયે ‘બરફી’ના હૅન્ગઑવરમાં હોય તેવું લાગે છે, કેમ કે ઘણાં દૃશ્યોમાં બરફીની ફીલ આવે છે.

ત્રીજો ઍન્ગલ છે કોમેડી. ટ્રેલર પરથી એટલું સમજાતું હતું કે આ ફિલ્મ સ્લૅપસ્ટિક ગૅગ્સથી ભરેલી કોમિક થ્રિલર હશે. પરંતુ શરૂઆતના તબક્કે આવેલાં થોડાંક ગૅગ્સ (કોમિક સિચ્યુએશન) પછી ફિલ્મમાં ભાગ્યે જ ક્યાંય તે દેખાય છે. મતલબ કે કોમેડી એકદમ વરાળ બનીને ઊડી જાય છે. આ કોમિક ટોન જો છેક સુધી બરકરાર રહ્યો હોત તો ફિલ્મ આટલી લાંબી કે અટપટી ન લાગી હોત. અગેઇન, બાળકોને કેન્દ્રમાં રાખીને ફિલ્મ બનાવાઈ હોય ત્યારે તો આ વાતનું ખાસ ધ્યાન રાખવું જોઇતું હતું.

હા, એક વાત માનવી પડે કે આ ફિલ્મ સિનેમેટોગ્રાફી અને કલર્સની દૃષ્ટિએ એકદમ ભરચક છે. દાર્જિલિંગ, મણિપુર, આસામ, કોલકાતાથી લઇને મોરોક્કો, થાઇલૅન્ડ વગેરેનાં લોકેશન્સ એટલાં અફલાતૂન છે કે ફિલ્મને મ્યુટ પર રાખીને માત્ર વિઝ્યુઅલ્સ જ જોયા કરીએ તોય આંખો ભરાઈ જાય. ફિલ્મની એક્ઝોટિક વેલ્યૂ વધારવા માટે જિરાફ, ચિત્તા, શાહમૃગ, મીરકેટ જેવાં દુર્લભ પ્રાણીઓ અને ગળામાં ડઝનેક રિંગ પહેરીને ફરતાં મ્યાનમારના આદિવાસીઓ વગેરેનાં વિઝ્યુઅલ્સ મુકાયાં છે. જોકે આ તમામ માત્ર ‘નૅશનલ જ્યોગ્રાફિક’ની બ્યુટિફુલ તસવીરો જેવાં બનીને રહી ગયાં છે. તે વાર્તામાં ક્યાંય મર્જ થતાં નથી. અને આમેય માત્ર વિઝ્યુઅલ્સથી પેટ ભરાતું નથી અને આપણને સંતોષનો ઓડકાર આવતો નથી.

એક વાત ગગનભેદી આલાપ લઇને સ્વીકારવી પડે કે રણબીર કપૂર આ ફિલ્મનો આત્મા છે. એકેક એક્સપ્રેશન એના ચહેરા પર સ્પષ્ટ વાંચી શકાય છે. ઇવન જીભ અચકાવાની એની ઍક્ટિંગ પણ ક્યાંય નકલી લાગતી નથી (દુઃખની વાત એ છે કે ફિલ્મમાં ઘણે ઠેકાણે અચકાતી જીભનો પણ કોમેડી પેદા કરવામાં ઉપયોગ કરાયો છે, જે ક્યારેય ન થવું જોઇએ). અફસોસ કે કેટરિના આ બાબતમાં તદ્દન અપોઝિટ છે. ચહેરા પર એક્સપ્રેશન સાથે તો એને કશી લેવાદેવા નથી એ જૂની વાત છે, પરંતુ એક્ટિંગ, સ્લૅપસ્ટિક કોમિક એક્ટરને છાજે તેવી સ્ફૂર્તિ એનામાં ક્યાંય દેખાતી નથી. અરે, એણે તો સંગીતમય ડાયલોગ્સમાં હોઠ ફફડાવવામાં પણ દાટ વાળ્યો છે. કેટરિના આ ફિલ્મમાં એક સુંદર ચહેરાથી વિશેષ કશું જ નથી. સૌરભ શુક્લા આ ફિલ્મમાં કોમેડી કરે છે કે વિલનગીરી એ નક્કી કરવામાં જ ફિલ્મ પૂરી થઈ જાય છે. હા, ધરખમ બંગાળી અભિનેતા શાશ્વત ચૅટર્જી (‘કહાની’ના બોબ બિશ્વાસ)ના અને નાનકડા જગ્ગાનાં દૃશ્યો ખરેખર હૃદયસ્પર્શી બન્યાં છે. આ ફિલ્મમાં નાનકડી લાગતી સયાની ગુપ્તા પણ છે, જેને શોધવા માટે કોઈ કોન્ટેસ્ટ રમાડવી પડે.

વધુ એક વાત, અહીં અનુરાગ બાસુએ જગ્ગાની સ્ટોરી સાથે ‘પુરુલિયા શસ્ત્રકાંડ’ અને ઇન્ટરનેશનલ આર્મ્સ પોલિટિક્સ, ત્રાસવાદ-નક્સલવાદને પણ નાખ્યો છે. મતલબ કે વાર્તામાં ઓર ખીચડો.

ફિલ્મની શરૂઆતમાં અનુરાગ બસુએ પોતાના પિતાની સાથોસાથ રાજ કપૂરને પણ અંજલિ અર્પી છે. ‘બરફી’માં એમણે અંજલિ આપવાના નામે જ અઢળક હૉલીવુડ મુવીઝમાંથી ફ્રેમ બાય ફ્રેમ દૃશ્યો ઉઠાવી લીધેલાં. અહીં પણ એવું જ કર્યું છે. છતાં આવા એકેય સ્રોતને અંજલિ આપવાની એમણે તસ્દી લીધી નથી.

હો ગઈ પિક્ચર ખતમ

એક ખરેખરી મ્યુઝિકલ-થ્રિલર અને બાળકો માટેની ફિલ્મ બનાવવાના પ્રયાસરૂપે ડિરેક્ટર અનુરાગ બાસુને દાદ દેવી પડે. પરંતુ તેને શક્ય તેટલી અદભુત બનાવવાની લાલચમાં મૂળ વાર્તા અને તેનો ફ્લો વિખેરાઈ ગયો છે. હા, એક એક્સપરિમેન્ટ તરીકે આ ફિલ્મને મોટા પડદે એક વખત અવશ્ય જોવી જોઇએ. ફિલ્મના ઍન્ડ પરથી ખબર પડે છે કે બાસુદા તેની સિક્વલ પણ બનાવી રહ્યા છે. આશા રાખીએ કે આ ભાગની ભૂલો સુધારીને પાર્ટ ટુમાં વધુ જાનદાર મુવી બને અને બૉલીવુડમાં એક નવી જ મ્યુઝિકલ પરંપરાનો પ્રારંભ થાય.

રેટિંગઃ **1/2 (અઢી સ્ટાર)

(Reviewed for Gujarati Mid Day)

Copyright © Jayesh Adhyaru. Please do not copy, reproduce this article without my permission. However, you are free to share this URL or the article with due credits.

Advertisements

હાફ ગર્લફ્રેન્ડ

Fake ગર્લફ્રેન્ડ

***

જૂની, ચવાયેલી, ઢીલી અને પ્રીડિક્ટેબલ સ્ટોરી ધરાવતી આ ફિલ્મ એટલી લાંબી લાગે છે કે તેને ‘હાફ’ નહીં, બલકે ‘હાંફ ગર્લફ્રેન્ડ’ કહેવાની ઇચ્છા થઈ આવે.

***

maxresdefault2ચેતન ભગતનાં પુસ્તકોની ટીકા કરીને ઇન્ટલેક્ચ્યુઅલ દેખાવું એ ઘણા બધા લોકોનો ફેવરિટ પાસટાઇમ છે. પરંતુ ચેતન ભાઉ નબળી નવલકથા લખે અને પોતે જ પૈસા ઓરીને તેના પરથી PVCના પાઇપ જેવી આર્ટિફિશ્યલ અને ખોખલી ફિલ્મ પ્રોડ્યુસ કરે ત્યારે એના પ્રશંસકો પણ કોપભવનમાં બિરાજમાન થઈ જાય. આમ તો આ ફિલ્મનું પૂરું નામ કોઈ રેડિયો જાહેરખબર જેવું ‘હાફ ગર્લફ્રેન્ડ – દોસ્ત સે ઝ્યાદા ગર્લફ્રેન્ડ સે કમ’ એવું છે. પરંતુ આખી ફિલ્મમાં એટલી બધી નકલી લાગે તેવી બેતુકી વાતો ભરી છે કે ફિલ્મનું નામ બદલીને ‘Fake ગર્લફ્રેન્ડ-ફિલ્મી ઝ્યાદા દિમાગ સે કમ’ કરી દેવા જેવું હતું.

હાફ હાર્ટેડ લવ સ્ટોરી

મોટા ભાગના લોકોએ ચેતન ભગતની નવલકથા ‘હાફ ગર્લફ્રેન્ડ’ વાંચી જ હશે. છતાં ઘણા એવા ખુશનસીબ લોકો હશે જેઓ આ બુક વાંચવાથી વંચિત રહ્યા હશે. એમના લાભાર્થે એમને ફિલમમાં શું સહન કરવાનું છે તેની ઝલકઃ બિહારના સિમરાવ ગામના રાજવી પરિવારનો ફરજંદ માધવ ઝા (અર્જુન કપૂર) સોશ્યોલોજીમાં BA કરવા માટે દિલ્હીની મશહૂર કોલેજમાં ઍડમિશન લે છે. એક પણ પિરિયડ ભર્યા પહેલાં એને રિયા સોમાણી (શ્રદ્ધા કપૂર) નામની કોલેજની સૌથી હૉટ છોકરી સાથે ઇશકવા થઈ જાય છે. મમ્મીને ફોન કરીને પણ કહી દે છે કે આપણી લાઇફ સેટ છે હવે. રિયા એની સાથે બાસ્કેટ બૉલ રમે છે, ડિનર પર-ફિલ્મ જોવા જાય છે, દારૂ પીવે છે, પપ્પીઓ કરે છે, એના રૂમમાં આરામ કરવા પણ આવે છે, છતાં એક ભેદી ફોર્મ્યુલા કાઢીને કહે છે કે એ એની ‘હાફ ગર્લફ્રેન્ડ’ છે. એક દિવસ એ એને કંકોતરી આપીને ગાયબ થઈ જાય છે. પછી બેએક વર્ષ પછી ડૉલ્ફિનની જેમ ફરી સપાટી પર આવે છે અને એ જ રીતે ગાયબ થઈ જાય છે. આ બાજુ માધવ ‘રિયા ક્યાંય નથી જીવનમાં’ ગાતો ગાતો એને શોધવા નીકળે છે.

દોસ્તી માઇનસ પ્યાર બરાબર કંટાળો

‘૩ ઇડિયટ્સ’ વખતે રાજુ હિરાણી એન્ડ કંપનીએ ચેતન ભગતને ફિલ્મમાં યોગ્ય ક્રેડિટ નહોતી આપી અને ચેતને જબરી રડારોળ મચાવેલી. આજે આઠ વર્ષ પછી એ જ ચેતન ભગતે પોતાની જ બુક પરથી બનેલી ફિલ્મ કૉ-પ્રોડ્યુસ પણ કરી છે. એટલું જ નહીં, ટાઇટલમાં ચાર અને ઍન્ડમાં એક એમ કુલ પાંચ વખત ક્રેડિટ પણ લીધી છે. ‘કેહ કે લૂંગા’ તે આનું નામ. થૅન્ક ગૉડ, કે નવલકથાની જેમ ચેતનભાઈએ પોતાની ફિલ્મમાં મહેમાન ભૂમિકા નથી કરી. પરંતુ ચેતન ભગતની એ નવલકથામાં જે કાગળ પર તે છપાઈ હતી તે સિવાયનું કશું જ અસલી નહોતું. હવે એમાં ઉમેરો કરવા માટે ડિરેક્ટર મોહિત સૂરિએ પોતાનો યથાશક્તિ ફાળો આપ્યો છે.

આ ફિલ્મમાં રહેલી તદ્દન ફૅક બાબતોની યાદી બહુ મોટી છે. લિસ્ટ આ રહ્યું: શ્રદ્ધા કપૂરની બાર્બી ડૉલ છાપ ક્યુટનેસ, એનું ગિટાર ખંજવાળવું, ગાતી વખતે એના ફફડતા હોઠ અને એનું બૉટલથી પાણી પીવું (જેમાં હોઠ સિવાયનો એકેય સ્નાયુ હલે નહીં), સાવ ટૂંકાં લગભગ પારદર્શક નાઇટવેર પહેરીને એણે રમેલું શીખાઉ બાસ્કેટબૉલ, એનાં મમ્મી-પપ્પાની હિંસક મગજમારી, શ્રદ્ધાએ અર્જુનને કરેલી બરફગોળો ચૂસતી હોય એવી ઑર્ગેનિક કિસ, અર્જુન કપૂરની ચાઇનીઝ માલ જેવી બિહારી બોલી, એનું ખોટેખોટું બોલાયેલું ખોટું ઇંગ્લિશ, એના કાલ્પનિક ગામની સ્કૂલ- જ્યાં સ્કૂલ એકદમ ચકાચક તાજ્જી પેઇન્ટ કરેલી હોય પણ એમાં ટોઇલેટ જ ન બનાવેલું હોય, દિલ્હીની કોલેજના કાર્ટૂન જેવા ઇન્ટરવ્યૂઅરો, સવારે 9-20એ વાગતા ઘડિયાળના ડંકા, અર્જુન કપૂરની બકવાસ ઇંગ્લિશમાં બોલાયેલી સ્પીચ અને એ સાંભળીને ખાલીખોટા ઇમ્પ્રેસ થયેલા નકલી બિલ ગૅટ્સ. જી હા, આ ફિલ્મનું સૌથી ફૅક અને હાસ્યાસ્પદ પાત્ર છે ‘માઇક્રોસોફ્ટ’ના સર્વેસર્વા બિલ ગૅટ્સ. ફિલ્મમાં કોઈ વ્હાઇટ કલાકારને ચશ્માં પહેરાવીને તેના મોં પર બિલ ગૅટ્સનો ચહેરો ચોંટાડી દીધો છે. તે ચહેરો જાણે સ્ટિકર ચોંટાડ્યું હોય તેવો તદ્દન કાર્ટૂનિશ, ડરામણો અને ગંદો લાગે છે. આના કરતાં તો કોઈ સસ્તી ભોજપુરી ફિલ્મની સ્પેશ્યલ ઇફેક્ટ કે ‘સ્નૅપચેટ’નું ફૅસ સ્વૉપ ફીચર વધુ વાસ્તવિક લાગે. જો સ્કૂલમાં જાજરૂ બનાવવા માટે ફંડ જોઇતું હતું, તો અત્યારે દેશભરમાં ચાલી રહેલી ‘સ્વચ્છ ભારત મિશન’ ઝુંબેશ હેઠળ બનાવાય ને? એમાં બિલ ગૅટ્સને હેરાન કરવાની ક્યાં જરૂર હતી?

ચેતન ભગતે એક ગિમિક તરીકે અને પોતાની નવલકથાઓને એક આંકડાથી શરૂ કરવા માટે ‘હાફ ગર્લફ્રેન્ડ’નું નામકરણ કરેલું. નવલકથામાં તો તે હજીયે જસ્ટિફાય થયેલું. પરંતુ અહીં જ્યારે રિયા-માધવને મળવા માટે બાલ્કની કૂદી જતી હોય, આખો વખત એની સાથે જ રહેતી હોય, આગળ કહ્યું એમ એને કિસ કરતી હોય, એની સાથે એના બૉય્ઝ હૉસ્ટેલના રૂમમાં (બારી ખુલ્લી હોવા છતાં) સૂવા આવતી હોય, પોતાનાં પેરેન્ટ્સને પણ મળાવતી હોય, છતાં એ કહે કે, ‘ભૂમિતિમાં લખ્યા પ્રમાણે હું તો તારી હાફ ગર્લફ્રેન્ડ જ છું’, તો એ કોને ગળે ઊતરે?

સદા ‘હું ક્યુટ છું’ એવા હાવભાવ લઇને ફરતી શ્રદ્ધા કપૂર જે રીતે દરેક ફિલ્મમાં ભરતડકે પણ વરસાદ લાવતી ફરે છે, એ જોતાં એને દર ઉનાળે ભારતભ્રમણ કરાવવું જોઇએ. દેશની પાણીની સમસ્યા ચૂટકિયોં મેં દૂર થઈ જાય. બીજા જ દૃશ્યથી છેક સવા બે કલાક છેટેના ક્લાઇમેક્સ સુધીનું ક્લિયર જોઈ શકાય એટલી આ ફિલ્મ પ્રીડિક્ટેબલ છે. પરંતુ ડાઇજેસ્ટિબલ નથી. ફોર એક્ઝામ્પલ, આટલી પ્રચંડ સિક્યોરિટી છતાં લડકા-લડકી માત્ર હૅંગઆઉટ કરવા માટે ઇન્ડિયા ગૅટની ઉપર કઈ રીતે ચડી શકે? એ પણ વારંવાર. શ્રદ્ધાની મદદથી અર્જુન કપૂર અંગ્રેજી શીખે અને કિન્ડર ગાર્ટનના વિદ્યાર્થી જેવી સ્પીચ આપે ને એ સાંભળીને બિલ ગૅટ્સ પાંચ વર્ષમાં ૧ કરોડ રૂપિયાની ગ્રાન્ટ આપે એ જેટલું અપથ્ય છે, એના કરતાં ક્યાંય વધુ અનકન્વિન્સિંગ વાત એ છે કે એવા ડબ્બુને અમરિકામાં યુનાઇટેડ નૅશન્સની ઇન્ટર્નશિપ પણ મળી જાય.

જોકે ગણિતના પૅપરમાં ખોટા જવાબ છતાં સ્ટૅપ્સના માર્ક આપવા પડે એ રીતે થોડીક સારી બાબતો પણ છે. જેમ કે, અહીં સ્ટોરી સતત આગળ-પાછળ ભટક્યા કરે છે, પરંતુ એક પુસ્તક પરથી ફિલ્મ બનાવી છે તેવો ભાર વર્તાતો નથી. એક સળંગ દૃશ્યમાં ચાલતાં ચાલતાં ત્રણ ઋતુઓ બદલાઈ જાય એ દૃશ્ય ખરેખર ઇન્ટેલિજન્ટ છે. અર્જુન કપૂરની ઍક્ટિંગ તો પ્લાયવૂડને પણ હંફાવી દે એવી નૅચરલ છે. પરંતુ સૌથી વધુ ધ્યાન ખેંચે છે એનો દોસ્ત શૈલેષ બનતો એક્ટર વિક્રાંત મૅસી. એ હેન્ડસમ તો છે જ, પ્લસ એનો ચહેરો પણ અંદર ચાલતા હાવભાવ કળી શકાય એવો પારદર્શક છે. ભારે કુશળતાથી એણે બિહારી અને અંગ્રેજી બોલીના ટ્રેક ચૅન્જ કર્યા છે. પૂરી ફિલ્મમાં શ્રદ્ધા જેટલી નૅચરલ નથી લાગી એના કરતાં ક્યાંય વધુ સ્વાભાવિક, હૉટ અને ભાવવાહી નાનકડા રોલમાં રિયા ચક્રવર્તી લાગી છે. વરિષ્ઠ અદાકારા સીમા બિશ્વાસના ભાગે સ્કૂલનું રજિસ્ટર છાતીસરસું ચાંપીને ફરવા સિવાય કશું જ નથી આવ્યું.

કર્ણપ્રિય મ્યુઝિક મોહિત સૂરિની ફિલ્મોનું મજબૂત પાસું રહ્યું છે. આ ઢીલી ફિલ્મમાં પોણો ડઝન જેટલાં ગીતો છે, એટલે કમર્શિયલ બ્રેકની જેમ વારેવારે ટપકી પડે છે. મોટાભાગનાં સોંગ્સ એકસરખાં જ લાગે છે. એમાંનાં ‘બારિશ’ અને અરિજિતે ગાયેલું ‘ફિર ભી તુમકો ચાહૂંગા’ થોડા સમયમાં દેશભરની ટેક્સીઓમાં વાગતાં થઈ જશે.

નો મીન્સ નો

‘પિંક’માં બચ્ચન સાહેબ કહી કહીને થાકી ગયા કે છોકરી ના પાડે એટલે છોકરાએ સમજીને અટકી જવાનું હોય. અહીં રિયા માધવને વારંવાર ના પાડીને જતી રહે છે, પરંતુ આ મહાશય એનો પીછો છોડતા જ નથી. આવી હેરાનગતિને અંગ્રેજીમાં ‘સ્ટૉકિંગ’ કહે છે, જે અત્યારના સંજોગોમાં આપણી ફિલ્મોમાં પ્રમોટ ન જ થવું જોઇએ. આમ તો આવી ચવાયેલી સ્ટોરી ધરાવતી ફિલ્મો પણ ન બનવી જોઇએ. પરંતુ દેશ સ્વતંત્ર છે, એટલે આપણે શું કરવું તે આપણને ખ્યાલ છે.

રેટિંગઃ *1/2 (દોઢ સ્ટાર)

(Reviewed for Gujarati Mid Day)

Copyright © Jayesh Adhyaru. Please do not copy, reproduce this article without my permission. However, you are free to share this URL or the article with due credits.

કહાની 2

અગલી ફિલમ મોંહે વિદ્યા હી દીજો

***

ગ્રિપિંગ સસ્પેન્સના અભાવે અને અપેક્ષાઓના ભાર તળે આ ફિલ્મ દબાઈ ગઈ છે.

આંખ ખૂલતાં જ વિદ્યા સિંહાને સમજાય છે કે એને ઑફિસે જવામાં ભયંકર મોડું થઈ ગયું છે. ઉપરથી પોતાની ઑલમોસ્ટ પેરાપ્લેજિક દીકરીને સાચવનારી નર્સ પણ આવી નથી. પોતે ફટાફટ તૈયાર થાય છે, દીકરી ઊઠવામાં થોડા નખરા કરે છે પણ એ જરાય ગુસ્સે થતી નથી. ઢગલો સૂચનાઓ આપીને ઘરમાંથી બહાર નીકળે છે. કશુંક યાદ આવતાં ફરી પાછી રિટર્ન થઇને પાડોશીને દીકરીનું ધ્યાન રાખવાની વિનંતી કરે છે. ઑફિસે લૅટ પહોંચ્યા પછી બૉસ બોલાવતા હોવા છતાં એ પોતાનો ડૅડ પડેલો ફોન ચાર્જ કરવા મૂકીને નર્સ સાથે વાત કર્યા પછી જ ઑફિસમાં પરોવાય છે. ફિલ્મની શરૂઆતમાં જ આવતી ત્રણેક મિનિટની આ ફાસ્ટ સિક્વન્સમાં તમને સમજાઈ જાય કે આ સ્ત્રીને પોતાની દીકરીની કેટલી બધી ચિંતા છે. સાથોસાથ એ ચિંતા પણ પેસે કે હમણાં કોઈ મા-દીકરીના આ કાચના ઘર પર કાંકરો મારશે અને પત્તાના મહેલની જેમ એમની દુનિયા પણ ધ્વસ્ત થઈ જશે. તમે પણ આપોઆપ વિદ્યા સિંહાની એ ચિંતામાં સામેલ થઈ જાઓ.

સુજોય ઘોષના સ્ટોરી ટેલિંગનો આ કમાલ છે. એ કમાલ આપણે ‘કહાની-1’માં જોઈ ચૂક્યા છીએ. પરંતુ આ ફિલ્મ ‘કહાની-1’ની સિક્વલ નથી, બલકે એક સ્વતંત્ર ફિલ્મ છે. હા, અહીં પણ એક સ્ત્રી કશાકની શોધમાં છે, પરંતુ ‘કહાની-1’ ટાઇપનું છેલ્લા સીન સુધી જકડી રાખે તેવું સુપર્બ ગ્રિપિંગ રાઇટિંગ, સસ્પેન્સ પણ નથી. છતાં ‘કહાની-2’ એટલિસ્ટ અડધી ફિલ્મ સુધી તો આપણને ટસના મસ થવા દેતી નથી.

એક કહાની ખતમ, તો દુજી શુરુ હો ગઈ, મામુ

કોલકાતા પાસેના ચંદન નગરમાં રહેતી વિદ્યા સિંહા (વિદ્યા બાલન)ની ટીનએજર દીકરી મિની એક દિવસ અચાનક કિડનૅપ થઈ જાય છે. કિડનૅપરના ફોનથી તેને શોધવા નીકળેલી વિદ્યાનો પણ જબરદસ્ત ઍક્સિડન્ટ થાય છે અને તે કોમામાં સરી પડે છે. તે કૅસની તપાસ કરી રહેલા સબ ઇન્સ્પેક્ટર ઇન્દરજીત સિંઘ (અર્જુન રામપાલ)ના હાથમાં આવે છે વિદ્યાની લખેલી ડાયરી, જેનાં પાનાંમાંથી બહાર આવે છે એક દર્દનાક ફ્લૅશબૅક. ત્યાં જ ખબર પડે છે કે વિદ્યા સિંહા જેવો જ ચહેરો ધરાવતી એક સ્ત્રી નામે દુર્ગા રાની સિંઘ મર્ડર અને કિડનૅપિંગના આરોપસર ભાગેડુ છે. હવે આમાં કોનું સાચું માનવું? અને એની દીકરી ક્યાં છે? કોણે એને કિડનૅપ કરી છે અને શા માટે?

દુર્ગાવતાર

ત્રણ વર્ષ પહેલાં સ્વર્ગસ્થ ઋતુપર્ણો ઘોષની છેલ્લી-બંગાળી ફિલ્મ ‘સત્યાન્વેશી’માં વ્યોમકેશ બક્ષીનું પાત્ર ભજવી ચૂકેલા સુજોય ઘોષ જ્યારે કોલકાતામાં પોતાની પાત્રસૃષ્ટિ સર્જે ત્યારે તેને વાસ્તવિકતાથી અલગ પાડવી અશક્ય બની જાય. તદ્દન લૉઅર મિડલ ક્લાસ ઘર, એવી જ સિત્તેરના દાયકાની લાગે તેવી ઑફિસ, માત્ર સિનિયરની ચૅમ્બર વ્યવસ્થિત હોય તેવું જર્જરિત પોલીસ સ્ટેશન, લોકલ ટ્રેનમાં ચડતાં પહેલાં પરસેવાની વાસથી મોઢું ઢાંકતી સ્ત્રીઓ અને તે તમામને કૅપ્ચર કરતો તપન બાસુનો સતત ફરતો રહેતો કેમેરા. ઉપરથી ચારેકોર એક પ્રકારની શંકા અને ડરથી જોયા કરતી વિદ્યા બાલનને જુઓ એટલે તમારી સામે ઑથેન્ટિક પશ્ચિમ બંગાળમાં ઝબોળેલું એક ડરામણું વાતાવરણ ઊભું થાય. ક્યાંય કોઈ નકલી બંગાળી ઉચ્ચારો નહીં, હાવડા બ્રિજના લૉંગ શૉટ્સ નહીં, સામ્યવાદી લાલ ઝંડા નહીં, પીળી ટેક્સીઓ-ટ્રામ નહીં કે રોશોગુલ્લા-મિષ્ટિદોઈનું ક્લિશૅ બની ગયેલું નેમડ્રોપિંગ પણ નહીં (હા, અહીં એક નવી બંગાળી વાનગી ‘જોલભોરા’નો ઉલ્લેખ છે ખરો).

પોતાનું પાત્ર કેવુંક છે તે કહેવા માટે સુજોય ઘોષ એક સૅકન્ડ પણ નકામી વેડફતા નથી કે તે માટે વાર્તાનો પ્રવાહ રોકતા નથી. સબ ઇન્સ્પેક્ટર તરીકે અર્જુન રામપાલ કેવો કડક છે તે બતાવવા માટે એકેય ફાલતુ ફાઇટ પણ નથી નાખી. ફિલ્મના પહેલા જ સીનથી ડર અને થ્રિલ સુપરફાસ્ટ વેગે વહેવા માંડે. અર્જુન રામપાલની બુલેટની પાછળ બેસીને તમે પણ તે કૅસ સોલ્વ કરવા નીકળી પડો અને એક પછી એક આવતા ટ્વિસ્ટથી અચંબિત થતા રહો. આ સિલસિલો છેક મધ્યાંતર સુધી ચાલતો રહે છે. પરંતુ ખબર નહીં કેમ, રાઇટર ત્રિપુટી સુજોય ઘોષ, રિતેશ શાહ અને સુરેશ નાયર અધવચ્ચે જ તમામ પત્તાં ખોલી નાખે છે અને ફિલ્મ એક જસ્ટ અનધર થ્રિલરમાં કન્વર્ટ થઈ જાય છે. સ્ટોરી પરથી ઢીલી પડેલી ગ્રિપને કારણે તમારા મગજમાં પણ લોજિકના સવાલો ઊભા થવા માંડે છે, જેની ફિલ્મના રાઇટરલોગને ચિંતા નથી. સ્પોઇલરનો ભય હોવાને કારણે અહીં તે પ્રશ્નોની ચર્ચા પણ કરી શકાય તેમ નથી. હા, સિક્રેટનું એક કાર્ડ છેલ્લે સુધી બચાવી રખાયું છે. જો તમે તમારું CID છાપ દિમાગ ચાલુ રાખ્યું હોય તો તે લગભગ કળી શકાય તેવું છે.

લેકિન થેન્ક્સ ટુ સુજોય ઘોષ કી પારખી નઝર અને બધાં જ પાત્રોની સુપર્બ ઍક્ટિંગ, તમને આ સવા બે કલાકની ફિલ્મમાં જરાય કંટાળો અનુભવાતો નથી. ફિલ્મને એક ફ્લૅવર આપવા માટે સુજોય ઘોષે પોતાના પસંદીદા લોકોને દિલથી અંજલિઓ આપી છે. જેમ કે, શરૂઆતમાં ટૅક્સીમાં વાગતું ‘જુલી’નું લતા મંગેશકરના કંઠે ગવાયેલું ‘યે રાતે નયી પુરાની’ સંભળાય, પછી એક તબક્કે ‘યે શામ મસ્તાની’નું આર. ડી. બર્મને ગાયેલું  (મોસ્ટ્લી ઉત્તમ કુમાર-તનુજા સ્ટારર બંગાળી ફિલ્મ ‘રાજકુમારી’નું) ગીત ‘આકાશ કેનો ડાકે’ અને પંચમદાનું જ બીજું એક બંગાળી ગીત ‘તોમાતે આમાતે ડેખા હોયેછિલો’ આપણા કાને પડે (જેનું હિન્દી વર્ઝન ગુલઝારની ખુશ્બૂ ફિલ્મમાં લતા મંગેશકરે ગાયેલા ‘દો નૈનોં મેં આંસુ ભરે હૈ’ તરીકે લેવાયું હતું). અર્જુન રામપાલનો પરિવાર બંગાળી નથી, એટલે એના ઘરે રેડિયો પર માત્ર હિન્દી ગીતો જ વાગે. નકલી પાસપોર્ટ, પેઇન્ટિંગ્સ બનાવતા માણસનું નામ ‘ગૂપી’ છે, જે સત્યજિત રાયની ‘ગૂપી ગાઇન બાઘા બાઇન’ની યાદ અપાવે છે. ફિલ્મમાં વિદ્યા બાલનનું ‘વિદ્યા સિંહા’ નામ બાસુ ચૅટર્જીની ‘રજનીગંધા’ ફિલ્મ પરથી રખાયું છે. ઇવન રજનીગંધાની ક્લિપ સુદ્ધાં દેખાય છે. જો વધુ લાંબું વિચારો તો હૉસ્પિટલનો એક સીન તમને ‘કિલ બિલ’ ફિલ્મની પણ યાદ અપાવી શકે. આ તમામ અંજલિઓનો લ.સા.અ. કાઢો તો સમજાય કે તે તમામ સ્ટ્રોંગ ફિમેલ કેરેક્ટર્સવાળી ફિલ્મો છે અને તેનાં પાત્રો પણ લગભગ આ ફિલ્મની વિદ્યા બાલન અને અન્ય પાત્રો જેવી જ માનસિક પરિસ્થિતિમાં છે. આવી તમામ મીનિંગફુલ અંજલિઓ ફિલ્મને સમૃદ્ધ બનાવે છે.

આ ફિલ્મના ઢીલા રાઇટિંગની ખામી ભરપાઈ કરે છે તેના લગભગ તમામ કલાકારોની વધુ સમૃદ્ધ એક્ટિંગ. સુપર ડિપેન્ડેબલ વિદ્યા બાલને ફરી એકવાર સાબિત કર્યું છે કે એ સ્ક્રીન પર હોય તો એને સારી સ્ક્રિપ્ટ સિવાય બીજા કોઈ ‘સ્ટાર’ની જરૂર નથી. એક સંવેદનશીલ મુદ્દાને લઇને ભયંકર સ્ટ્રેસ્ડ, પોતાની પર્સનલ લાઇફનો પણ ભોગ આપી દે તેવા ઑબ્સેશનની હદ સુધી ચિંતિત સ્ત્રી એક પ્રેક્ષક તરીકે તમને પણ શાંતિથી ઝંપવા દેતી નથી. જ્યારે ‘ઇચ્છામૃત્યુ’ની જેમ ‘ઇચ્છાઍક્ટિંગ’નું લક્ષણ ધરાવતો અર્જુન રામપાલ સારા ડિરેક્ટર પાસે જ ખીલે છે. પણ તોય તમને અગાઉની ફિલ્મના નવાઝુદ્દીન સિદ્દીકી અને પરંબ્રત ચૅટર્જીની ખોટ તો સાલે જ. અલગ અલગ કેરેક્ટરિસ્ટિક્સ ધરાવતાં નાનાં નાનાં પાત્રો જેમ કે, અર્જુન રામપાલનો ઉપરી પ્રોનોબ હાલ્દાર (સુપર્બ ખરજ મુખર્જી), ભયંકર ડરામણાં દાદી તરીકે (‘શિપ ઑફ થિસિયસ’ ફૅમ) અંબા સન્યાલ, ‘બૉબ બિશ્વાસ’ની સામે ઊભી કરાઈ હોય તેવી બ્લૅડ લઇને ફરતી હત્યારિન, પોતાની હયાતીનો પુરાવો આપતો જુગલ હંસરાજ, આપણને જેની ચિંતા થઈ આવે એવી ક્યુટ નાઇશા ખન્ના વગેરેમાંથી કોઈ પાત્ર આપણને પરાણે ઠૂંસેલું કે કાપીને ચોંટાડેલું નકલી નથી લાગતું. ઇવન અલપ ઝલપ દેખાતો કોઈ માનસિક રીતે અસ્વસ્થ કચરો વીણનાર, આળસુ કોન્સ્ટેબલ, ડરામણી આંખે તાક્યા કરતી વૃદ્ધ દર્દી, ઉત્સાહી રિસેપ્શનિસ્ટ વગેરે પાત્રો અને અનાયાસે જ ઊભું થતું હ્યુમર પણ આ ફિલ્મને એક જીવંત પર્સનાલિટી બક્ષે છે. અરિજિત સિંઘે ગાયેલું ‘મેહરમ’ ગીત પણ કાનને ગમે તેવું છે.

થોડી કમી સી હૈ

આટલું બધું હોવા છતાં સુજોય ઘોષની ‘કહાની-2’ પૂરી થયે આપણને એક જબરદસ્ત સસ્પેન્સ થ્રિલર ફિલ્મ જોયાનો સંતોષનો ઓડકાર નથી આવતો. બલકે વાર્તાને હજી થોડા વળ ચડાવ્યા હોત તો, આપણું દિમાગ ચકરાવે ચડાવી દે તેવો કોઈ ટ્વિસ્ટ નાખ્યો હોત તો એવો ખોટકો રહી જાય છે. છતાંય સસ્પેન્સ-થ્રિલર ફિલ્મોના રસિયાઓએ આ ફિલ્મ એકવાર તો જોવી જ જોઇએ. જેથી સુજોય ઘોષની આ ફ્રેન્ચાઇઝ ચાલુ રહે અને આ પ્રકારની ફિલ્મો બનાવવાની કિક બીજા સર્જકોને પણ વાગતી રહે.

રેટિંગઃ *** (ત્રણ સ્ટાર)

(Published in Gujarati Mid Day)

Copyright © Jayesh Adhyaru. Please do not copy, reproduce this article without my permission. However, you are free to share this URL or the article with due credits.