શૅફ

ફીલ ગુડ, ફીલ ફૂડ

***

રેટિંગઃ *** (ત્રણ સ્ટાર)

***

diiaodxv4aeb7neવગર વિઝાએ કોઇપણ વિદેશી વાનગી આપણા દેશમાં એન્ટ્રી મારે એટલે નામ સિવાય એ ડિશ પૂરેપૂરી ભારતીય થઈ જાય. છતાં ઇન્ટરેસ્ટિંગ વાત એ છે કે ઑરિજિનલ-ઑથેન્ટિક વાનગીનો ચાહક આપણે ત્યાં આવીને તેની ઇન્ડિયન ઍડિશન ખાય તો કહે કે, ‘આ એ ડિશ તો બિલકુલ નથી, પણ મારી હાળી ટેસ્ટી તો છે, હોં!’ ડિટ્ટો આવી સિચ્યુએશન સૈફ અલી ખાન સ્ટારર ફિલ્મ ‘શૅફ’માં થઈ છે. આગ્રાના પેઠા જેવી જાણીતી વાત એ છે કે ‘શૅફ’ એ ત્રણ વર્ષ પહેલાં આવેલી રાઇટર-ડિરેક્ટર-એક્ટર જોન ફૅવરોની એ જ નામની સુપર્બ ફેન્ટાબ્યુલસ હૉલિવૂડ ફિલ્મની ઑફિશિયલ રિમેક છે. કોઈ હિન્દી ફિલ્મની શરૂઆતમાં તેની મૂળ આવૃત્તિને ક્રેડિટ આપવામાં આવે એ આપણે ત્યાં રૅરેસ્ટ ઑફ ધ રૅર ઘટના છે, જે અહીં બની છે.

ફેમિલી રેસિપી

હૉલિવૂડની ટેસ્ટી ફિલ્મી વાનગીઓના શોખીનોએ જોન ફૅવરોની ‘શૅફ’ જોઈ જ હશે. ધારો કે ન જોઈ હોય તો આપણે ટ્રેલરની મર્યાદામાં રહીને જરા ફિલ્મમાં ઑફર થયેલી રેસિપીનું પાન કરી લઇએ. મૂળ દિલ્હીનો રોશન કાલરા (‘શૅફ’ અલી ખાન) ન્યુ યૉર્કમાં ત્રણ ‘મિશલિન સ્ટાર’ ધરાવતો શૅફ છે (ગૉડ, હિન્દી ફિલ્મોમાં કદાચ પહેલી જ વાર આ ‘મિશલિન સ્ટાર’નો ઉલ્લેખ સાંભળ્યો!). એની એક્સ વાઇફ રાધા (સાઉથની એક્ટ્રેસ પદ્મપ્રિયા) અને ટીનએજ દીકરો અરમાન (સ્વર કાંબલે) ઑલરેડી એનાથી ક્યાંય દૂર કોચિનમાં રહે છે. આ એકલો, ફ્રસ્ટ્રેટેડ અને ચીડિયો થઈ ગયેલો રોશન એક વાઇરલ ઝઘડા પછી શાહરુખની જેમ થોડા સમય માટે ‘સ્વદેશ’ પરત ફરે છે. એ પછી શરૂ થાય છે એક ફીલ ગુડ રોડ ટ્રિપ.

થોડી થોડી ટેસ્ટી ટેસ્ટી

‘શૅફ’ જેવી ફિલ્મોને અંગ્રેજીમાં ‘હાર્ટવૉર્મિંગ’, ‘ફીલ ગુડ’ ફિલ્મ કહે છે. ઝાઝાં અપ્સ એન્ડ ડાઉન્સ વગર આગળ વધતી પ્રીડિક્ટેબલ સ્ટોરી, જેને જોઇને આપણનેય એમને ભેટી પડવાનું મન થાય એવાં મસ્ત પાત્રો, હોઠ પર સ્માઇલ અને આંખમાં છૂટાછવાયા વાદળ જેવું નાનકડું આંસુનું ટીપું રમતું રહે, ફિલ્મને અંતે સૌ સારાં વાનાં થઈ જાય એવી ધરપત, થિયેટરમાંથી બહાર નીકળીએ ત્યારે આપણું હૈયું હરખથી ઑવરફ્લો થતું હોય ને જિંદગી એકદમ નવી સર્વિસ કરાવેલી ગાડીની જેમ ચકાચક લાગવા માંડે એવી ફીલિંગ… જ્યારે મૂડ ખરાબ હોય ત્યારે આવી ફિલ્મો ઍન્ટિડિપ્રેશન્ટ દવાઓ જેવું કામ કરે છે. આપણે ત્યાં હૃષિકેશ મુખર્જી, બાસુ ચૅટર્જી અને સઈ પરાંજપેની આવી ફિલ્મો બનાવવામાં માસ્ટરી હતી. ઇંગ્લિશ શૅફ અદ્દલ આવી હાર્ટવૉર્મિંગ ફિલ્મ હતી, ડિરેક્ટર રાજા ક્રિશ્ના મેનનની હિન્દી ‘શૅફ’ ઘણે અંશે આવી ફિલ્મ છે (જો બકા, રિમેક છે અને જોન ફૅવરોના પેગડામાં પગ નાખ્યો છે એટલે સરખામણી તો થશે જ!).

આપણી આ ફિલ્મ એક ફૂડ મુવી પ્લસ રોડ મુવી પણ છે. ડિરેક્ટર રાજા ક્રિશ્ના મેનને જે ખૂબસૂરતીથી ઇન્ટરનેશનલ ક્વિઝિનને ઇન્ડિયન ટ્વિસ્ટ આપ્યો છે એના પર તો ચાંદની ચૌકની આખી પરાંઠેવાલી ગલી કુરબાન! (બાય ધ વે, Cuisineનો સાચો ઉચ્ચાર ‘ક્વિઝીન’ છે, ‘કુઝીન’ કે ‘ક્યુઝીન’ નહીં!) અમેરિકામાં પરદેશી વાનગીઓ બનાવતો શૅફ ભારત આવીને વર્ષો પછી દેશી ટેસ્ટ રિડિસ્કવર કરે, કેરળમાં ઊછરેલો દીકરો પિતાને ત્યાંની લોકલ વાનગીઓ ચખાડે ને પપ્પા પોતાના પુત્તરને પરાંઠેવાલી ગલીમાં લઈ જઇને છોલે-ભટુરે, દેશી થાલી વિથ લસ્સી ખવડાવે, દિલથી-પ્રેમથી કંઇક સારું બનાવીને ખવડાવવામાં જે આનંદ-સુકૂન મળે છે તેનો અમૃતસરના ગોલ્ડન ટેમ્પલના લંગરમાં લઈ જઇને અનુભવ કરાવે… આ બધી સિક્વન્સ ખરેખર હાર્ટવૉર્મિંગ છે. માત્ર પૈસા માટે નહીં, કમાવા માટે નહીં, ભલે ફ્રી હોય પણ કરવા ખાતર નહીં, બલકે પૅશનથી, પૂરા ડૅડિકેશનથી કામ કેવી રીતે થાય એવો સ્ટ્રોંગ મેસેજ પણ અહીં છે. મતભેદ, મનભેદ કે સમયભેદ જ નહીં, ખાવાનો ટેસ્ટ પણ ત્રણ પેઢીઓને કેવી રીતે અલગ પાડી દે છે અને એ જ ટેસ્ટ પાછા ભેગા પણ કરી શકે છે એ બતાવતા બે નાનકડા સબપ્લોટ્સ પણ હાર્ટટચિંગ છે.

ન્યુ યૉર્કથી ટેક ઑફ થયેલી સ્ટોરી સીધી કોચિન એરપોર્ટ પર લૅન્ડ થાય, ઑલ્ડ કોચિનની ગલીઓ, હેરિટેજ હૉટેલો, ચાઇનીઝ ફિશિંગ નૅટ્સ, જૂની બાંધણીનાં ઘરો, ધરતી પર કુદરતે બનાવેલી રક્તવાહિનીઓ જેવાં બૅકવૉટર્સના એરિયલ શૉટ્સ, ટ્રેડિશનલ હાઉસબૉટ્સ… પર્સનલ ટુરમાં આમાંનું બધું જ જોઈ ચૂક્યા હોઇએ તોય ફરી પાછા ઊડીને કેરળ પહોંચી જવાની તીવ્ર ઇચ્છા થઈ આવે. ડિરેક્ટર રાજા ક્રિશ્ના મેનન પોતે મલ્લુ એટલે કે મલયાલી છે એટલે એમણે આપણને ઇડિયપ્પમ અને કેળનાં પાનમાં પીરસાતી ફિશનો ટેસ્ટ તો કરાવ્યો જ છે, સાથોસાથ ભોજનની સાથે જાંબુડિયા રંગનું સ્વાસ્થ્યવર્ધક પીણું ‘ચેક્કુવેલ્લમ’ પિરસાય (ને બાંધેલો લોટ કપડાંથી ઢાંકી દેવાય) તેનો પણ ખ્યાલ રાખ્યો છે. કેરળમાં ચાલતી યુનિયનબાજીથી લઇને ઝૂંપડી જેવી રેસ્ટોરાં કમ પીઠામાં પણ શા માટે ઑથેન્ટિક ટેસ્ટ મળી શકે તેની પણ વાત કરી છે.

ડબલ ડૅકર બસને ટ્રાવેલિંગ રેસ્ટોરાંમાં કન્વર્ટ કરીને કેરળથી દિલ્હી વાયા ગોવાની રોડ ટ્રિપમાં ‘દિલ ચાહતા હૈ’ને પણ એકદમ ક્યુટ ‘મૅટા હ્યુમર’વાળી અંજલિ અપાઈ છે. તે અહીં કહેવા કરતાં ફિલ્મમાં જોઇએ એની જ મજા છે. (એમ તો ફિલ્મમાં પોસ્ટર સ્વરૂપે એક ઠેકાણે ‘મિર્ચ મસાલા’ ફિલ્મને પણ અંજલિ અપાઈ છે.)

શૅફની બીજી મજા છે તેનો હળવો ટૉન, મૅલોડ્રામાની ગેરહાજરી, વાતવાતમાં દીકરાને (ને આપણને પણ) અપાઈ જતાં લાઇફ લેસન્સ અને ટેરિફિક કલાકારોની કાસ્ટ. સૈફે શૅફ લાગવા માટે મહેનત કરી છે તેવું આપણને પણ દેખાય છે (એના શાકભાજી સમારવાના સીન જોઈ લેજો! બટ, જોન ફૅવરો ઈ જોન ફૅવરો!). ઍન્ડ, જાતભાતનાં કૅઝ્યુઅલ વેરમાં સૈફ ભુત જોલોકિયા કરતાં પણ વધુ હૉટ દેખાય છે, ટચવૂડ! ટીનએજર સ્વર કાંબલે પણ એકદમ કોન્ફિડન્ટ લાગે છે. સાઉથ ઇન્ડિયન ફિલ્મોનો ટેસ્ટ આપણને ઑરિજિનલ ફ્લેવરમાં સાઉથ ઇન્ડિયન વાનગીઓની જેમ દાઢે નથી વળગ્યો, એટલે અહીં આવેલી સધર્ન સ્ટાર પદ્મપ્રિયા જાનકીરામનનો આપણને પરિચય નથી (સાત વર્ષ પહેલાં એ હિન્દી ફિલ્મ ‘સ્ટ્રાઇકર’માં સિદ્ધાર્થની અપોઝિટ દેખાયેલી). એક નાનકડા ગેસ્ટ અપિયરન્સમાં મિલિંદ સોમણ પણ દેખાય છે (જેનો દિલધડક લુક જોઇને ભલભલા લોકોનાં બ્લડપ્રેશર વધી જશે!). હીરોના વફાદાર મિત્રના રોલમાં ચંદન રૉય સંન્યાલ પણ એકદમ ઍન્જોયેબલ છે. અહીં પતિ-પત્ની ડિવોર્સ્ડ છે છતાં બંને વચ્ચે એક હેલ્ધી મૈત્રી છે અને દીકરાના ઉછેર માટે બંને એકદમ સજાગ છે એ ટ્રેક પણ ખાસ્સો મૅચ્યોર છે.

ઑથેન્ટિક વર્સસ ઇન્ડિયન

ઑરિજિનલ ‘શૅફ’ મુવી સિમ્પલ ફીલ ગુડ ફિલ્મ હોવા છતાં ખાસ્સી લૅયર્ડ હતી. ડિવોર્સ ચાઇલ્ડ તરીકે વીકડેય્ઝ chef-5414ab2543177અને વીકએન્ડ્સમાં પિતા અને માતા વચ્ચે વહેંચાયેલા દીકરાની લાઇફ તેમાં હતી. પ્લસ, એક ક્રિટિક-ફૂડ ક્રિટિક જો પૂરું રિસર્ચ કર્યા વિના-ખુન્નસથી ઉતાવળિયો ‘રિવ્યુ’ આપે, ક્રિટિસિઝમ કરે તો કેવી સ્થિતિ સર્જાઈ શકે તેની પણ વાત હતી. સાચો સર્જક માત્ર સર્જન જ કર્યા કરે, પણ અત્યારની માગ પ્રમાણે જો પોતાનું માર્કેટિંગ ન કરી શકે તો શું થાય? અચ્છા, સર્જકે પોતે જે સર્જન કરવું છે (અહીં વાનગીઓના અર્થમાં) અને લોકોને ખવડાવવું છે તે ક્રિએટ કરવું કે પછી જે વેચાય-ઑલરેડી પોપ્યુલર છે-સૅફ ઑપ્શન છે, તે જ આપ્યા કરવું? અંદરનો અવાજ સાંભળવો કે માર્કેટનો? (કે પછી માર્કેટના અવાજને જ અંદરનો અવાજ બનાવી દેવો?) જોન ફૅવરોની ‘શૅફ’ બદલાતા સમય પ્રમાણે ન બદલાવાની ને પરિવર્તન ન સ્વીકારવાની સ્ટબર્નનેસ-જિદ્દીપણાની સામે પણ લાલબત્તી હતી. ઉપદ્રવ મચાવતું સોશ્યલ મીડિયા કોઇની કરિયર બરબાદ પણ કરી શકે ને પૉઝિટિવ ઉપયોગ કરાય તો કેવું મસ્ત પરિણામ લાવી શકે તેનીયે વાત હતી.

રાજા ક્રિશ્ના મેનનની ‘શૅફ’માં આ તમામ વાતોનું પડીકું વાળી દેવામાં આવ્યું છે. ક્રિટિકવાળો આખો ટ્રેક ગાયબ છે. સોશ્યલ મીડિયાના ઉપયોગની વાતને પણ માત્ર કોથમીરની જેમ ભભરાવવામાં આવી છે. તેને બદલે આખી ફિલ્મ પિતા-પુત્રના સંબંધ પર જ કેન્દ્રિત કરાઈ છે. જે નો ડાઉટ, જોવાની મજા પડે છે, પણ વાત અત્યંત સિમ્પલ બની ગઈ છે અને તેમાંથી ડૅપ્થ ગાયબ થઈ ગયું છે. પરીકથાની જેમ ઇઝી સોલ્યુશન આવી જાય છે. માર્કેટિંગ વર્સસ ક્રિએટિવિટીની ડિબૅટમાં માત્ર એક જ લાઇન મુકાઈ છે, ‘તુમ ક્રિએટિવ ટાઇપ્સ-કન્ટેન્ટ ઇઝ કિંગ ટાઇપ લોગોં કા યહી પ્રોબ્લેમ હૈ, માર્કેટિંગ સેન્સ તો હૈ હી નહીં…’ ઇન ફેક્ટ, ‘હમેં કસ્ટમર ચાહિયે, વો ભી ઝિંદા’ જેવાં અત્યંત સ્માર્ટ વનલાઇનર્સની પણ ખાસ્સી તંગી છે.

ફૂડ એક કેરેક્ટર

રેસ્ટોરાં, વાનગીઓ પર આધારિત ફિલ્મોમાં ‘ફૂડ પૉર્ન’ બહુ મહત્ત્વનો ભાગ ભજવે છે. યાને કે રસોઈ બનાવવાની પ્રોસેસ અને વિવિધ ડિશિઝના એવા મસ્ત દિલકશ શૉટ્સ લેવામાં આવે કે આપણને થિયેટરમાં જોતાં જોતાં જ મોંમાં પાણી વછૂટવા લાગે. એટલું જ નહીં, આવી ફિલ્મોમાં વાનગીઓ પોતે પણ એક પાત્ર તરીકે ઉપસી આવે. શૅફ જાણે કોઈ કળાકૃતિનું સર્જન કરતો હોય એ રીતે રસોઈ બનાવે. સૈફે એમાં ખાસ્સી મહેનત કરી છે, લેકિન અફસોસ કે વાનગીઓ આપણને યાદ રહી જાય એ રીતે બહાર નથી આવી. એને બદલે અડધી ફિલ્મ ઓલમોસ્ટ ‘ઝાયકા ઇન્ડિયા કા’ બનીને રહી ગઈ છે. ખરેખર સૈફે સર્જેલી નવી વાનગી, જે એને પાન ઇન્ડિયા ફૅમસ ટ્રાવેલિંગ શૅફ બનાવી દે છે, તે એવી કોઈ યુનિક વસ્તુ છે જ નહીં જે દેશભરમાં તહેલકો મચાવી દે {સોરી, બટ ‘રોટ્ઝા’ (રોટી પિત્ઝા) એવી કોઈ યુનિક વાનગી નથી}.

છતાં મસ્ટ ટ્રાય ડિશ

તામસિક મસાલા જંકફૂડ ખાવા ટેવાયેલી જીભને અચાનક કોઈ પ્યોર સાત્ત્વિક વાનગી ચખાડવામાં આવે તો મજા ન પડે, એ રીતે રેગ્યુલર સિનેગોઅર્સને 133 મિનિટની આ ફિલ્મ સ્લો લાગી શકે તેવી પૂરી શક્યતા છે. ઉપરથી તેમાં સોંગ્સ પણ કાચા રહી ગયેલા કઠોળની જેમ દાંતે ચોંટે તેવા છે. છતાં સાફસૂથરી અને એકદમ પૉઝિટિવ ફીલ આપતી આ ફિલ્મ ટાઇમ કાઢીને ફેમિલી સાથે 100 ટકા જોવા જેવી છે. આપણને સતત થાય કે આ ફેમિલી ફરી પાછું ભેગું થઈ જાય તો કેવી મજા પડે?! એ આ ફિલ્મની સ્ટ્રોંગેસ્ટ વાત છે.

રેકમેન્ડેડ ડિશીઝ

જો વાનગીઓ પર બનેલી, ખાણી-પીણીને એક જીવતા જાગતા કેરેક્ટરની જેમ સ્થાન આપતી અને ખોરાકને ઇમોશન્સ સાથે જોડીને જીવનની અફલાતૂન ફિલોસોફી સમજાવતી ફિલ્મો જોવામાં રસ હોય તો જૅપનીસ ફિલ્મ ‘સ્વીટ બીન’, ઇન્ડોનેશિયન ફિલ્મ ‘ફિલોસોફી કૉપી’ (Filosofi Kopi), મલયાલમ ફિલ્મ ‘ઉસ્તાદ હૉટેલ’ જોવાની ખાસ ભલામણ છે.

(Reviewed for divyabhaskar.co.in)

Copyright © Jayesh Adhyaru. Please do not copy, reproduce this article without my permission. However, you are free to share this URL or the article with due credits.

Advertisements

One comment

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

w

Connecting to %s