ઇડિયટ્સ-૩

જૂની ગુડવિલ, ગળે ન ઊતરે તેવો પ્લોટ, પૂરતું ન દેખાય તેવા કેમેરા ઍન્ગલ્સ અને બહેરા કરી મૂકે તેવું બૅકગ્રાઉન્ડ મ્યુઝિકનો સરવાળો એટલે રામ ગોપાલ વર્માની આ નવી ફિલ્મ.

***


વિવિધ અવાજોને તીવ્રતાના ચડતા ક્રમમાં કંઇક આમ ગોઠવી શકાયઃ મચ્છરનો ગણગણાટ, પક્ષીઓનો કલબલાટ, માણસનો અવાજ, ટેલિવિઝનનો સાઉન્ડ, પાટા પર દોડતી ટ્રેન, જસ્ટિન બીબરના કોન્સર્ટનાં સ્પીકર, ટેક ઑફ થતું પ્લેન, સુપરસોનિક વિમાનની સોનિક બૂમનો ધડાકો અને ત્યારપછી રામ ગોપાલ વર્માની ફિલ્મનું બૅકગ્રાઉન્ડ મ્યુઝિક. એમની આ ‘સરકાર-૩’નું મ્યુઝિક એટલું બધું ઘોંઘાટિયું છે કે ફિલ્મની શરૂઆતમાં ઍન્ટિ સ્મોકિંગની સાથોસાથ કાનની સલામતીની પણ જાહેરાત મૂકવા જેવી છે. બૅકગ્રાઉન્ડ નોઇઝ ઉપરાંત પણ ફિલ્મમાં ઘણા બધા પ્રોબ્લેમ છે.

ઍન્ગ્રી ઓલ્ડ મેન

બે ફિલ્મોમાં બબ્બે દીકરા-વહુ ગુમાવ્યાનાં વર્ષો પછીયે સુભાષ નાગરે (અમિતાભ બચ્ચન)નો ‘સરકાર’ તરીકેનો દબદબો બરકરાર છે. કેટલાક વિશ્વાસુ માણસો સાથે તેઓ પોતાના અંધારિયા ઘરમાં બીમાર પત્ની (સુપ્રિયા પાઠક) સાથે રહે છે. પહેલા પાર્ટમાં ટ્રાઇસિકલ ચલાવતો છોકરો ચીકુ હવે યુવાન શિવાજી (અમિત સાધ) બનીને પાછો આવ્યો છે. પરંતુ એનાં લખ્ખણ સારાં નથી. ઉપરથી ગોકુલ (રોનિત રોય) જેવા એકલ-દોકલ વફાદારોને બાદ કરતાં મુંબઈથી દુબઈ સુધીના લોકો સરકારના દુશ્મન છે. દુબઈનો એક પાણી અને પ્રાણીપ્રેમી ડૉન માઇકલ વાલ્યા (જૅકી શ્રોફ), રાજકારણી મા-બેટા રક્કુબાઈ (રોહિણી હતંગડી) અને ગોવિંદ દેશપાંડે (મનોજ બાજપાઈ), કાજળધારી અન્નુ (યામી ગૌતમ), યુનિયન લીડર ગોરખ (ભરત દાભોળકર) વગેરે ‘સરકાર હૅટર્સ’ નામની IPL ટીમ બનાવી શકાય એટલા બધા લોકો એમની સામે પડ્યા છે. ૧૩૨ મિનિટની આ ‘કાનલેવા’ ફિલ્મમાં સરકારનું શું થશે?

લાઉડ, કેમેરા, એક્શન 

એક સમય હતો જ્યારે પોસ્ટરમાં ‘અ રામ ગોપાલ વર્મા ફિલ્મ’ જોઇને લોકો થિયેટર ભણી દોટ મૂકતા. જ્યારે હવે આ જ શબ્દપ્રયોગ લોકોને ડરાવવા માટે વપરાય છે. કેમ કે, ફિલ્મ ગમે તે હોય અમુક તત્ત્વો વિના અપવાદે સરખા જ રહેવાનાં. જેમ કે, ફિલ્મના કેન્દ્રમાં કોઈ નકારાત્મક પાત્ર જ હશે અને એના દ્વારા બદલાની ભાવનાથી કરાયેલી હિંસાને જસ્ટિફાય કરાઈ હશે. CCTV કે જાસૂસી કેમેરાની જાહેરખબર માટે વાપરી શકાય તેવા ગાંડાઘેલા કેમેરા ઍન્ગલ્સ હશે, બહાર આવ્યા પછી ગરમ તેલમાં કકડાવેલાં લસણનાં ટીપાં નાખવા પડે એવું ગગનભેદી બૅકગ્રાઉન્ડ મ્યુઝિક હશે, મચ્છરની જેમ લોકો મરતા હશે ને ફિલ્મ જોયા પછી આ દુનિયા હવે જીવવા જેવી રહી જ નથી એવો વિષાદયોગ છવાઈ જશે. આ તમામનો વધુ એક સરવાળો એટલે ‘સરકાર-૩’.

‘ગોડફાધર’ના ભારતીય વર્ઝન તરીકે દાયકા પહેલાં રજૂ થયેલી ‘સરકાર’માં રામ ગોપાલ વર્મા પાસે નવું કહેવા માટે કશું જ નથી. ઇન ફૅક્ટ, ઘણે અંશે આ ફિલ્મ ‘સરકાર-૧’ની રિમેક જેવી જ છે. પરંતુ જેમ એક સ્ટારનો ચાર્મ જતો રહે અને તે પોતાના ભવ્ય ભૂતકાળના પડછાયા જેવો બનીને રહી જાય એવું આ ફિલ્મનું થયું છે. ‘સરકાર-૧’ની પહેલી દસ-પંદર મિનિટમાં જ સરકાર અને અન્ય પાત્રો એસ્ટાબ્લિશ થઈ જતાં હતાં. મ્યુઝિક, કેમેરા ઍન્ગલ્સ અને પાત્રોની નજર બધું જ તેને પૂરક હતું. જ્યારે આ ફિલ્મ રામુજીએ પોતાની જ પૅરડી બનાવી હોય તેવી લાગે છે.

અહીં બૅકગ્રાઉન્ડ મ્યુઝિક અને ‘ગોવિંદા ગોવિંદા’ની સિગ્નેચર ટ્યુન કોઈ જ કારણ વિના એટલી લાઉડ છે કે સરહદ પર વગાડ્યાં હોય તો ત્રાસવાદીઓ એના ડરથી જ ભાગી જાય. અમિતાભ સહિત તમામ પાત્રો દરેક વખતે કંઇક અગત્યનું જ બોલે છે એવું પુરવાર કરવા માટે સૌ શબ્દે શબ્દ છૂટા પાડીને ભાર દઈ દઈને બોલે છે. શૂટિંગ પહેલાં સૌને કડક કાથા-ચૂના જેવું કંઇક ખવડાવી દીધું હોય એમ બધાના અવાજને ખખરી બાઝી ગઈ છે. અગાઉ સરકાર પોતાના વિશ્વાસુ લોકો સામે સૂચક નજરે જુએ તેની પાછળ કોઈ સંદેશ-આદેશ છુપાયેલો રહેતો. અહીં બધા જ લોકો જાણે આંખમાંથી લૅસર કિરણો કાઢવાની પ્રેક્ટિસ કરતા હોય એ રીતે ડોળા કાઢીને જોયા કરે છે. આ બધું શા માટે? રામુ જાણે.

‘સરકાર-૩’માં સૌથી વધુ ક્રિએટિવિટી દાખવી છે સિનેમેટોગ્રાફરે. ઓશિકાની પડખે, પડદા પાછળ, સ્ટ્રેચર નીચે, ચાના કપના નાકાની આરપાર, થેપલાંની ડિશ લંબાવતા હોય એ રીતે ડાઇનિંગ ટેબલ પર, શાર્ક માછલીની નીચે, ટેલિવિઝન-મોબાઇલ ફોનની પાછળ… ટૂંકમાં તમે કલ્પના પણ ન કરી શકો એવા સ્થળોએ કેમેરા ગોઠવવામાં આવ્યા છે. શા માટે? રામુ જાણે. વળી, પાત્રો જ્યારે કોઈ ખૂંખાર પ્લાન બનાવતા હોય કે ગંભીર વાત ચર્ચતા હોય ત્યારે એમની પાસે કરાવવું શું? રામુ પાસે સિમ્પલ સોલ્યુશન છે, કુછ ભી પીવડાવી દો. સરકાર રકાબી મોઢે માંડીને સ્ટિરિયોફોનિક સબડકા લે ત્યાં સુધી બરાબર છે, પરંતુ આ તો ખુદ સરકાર બબ્બે વખત ચા બનાવે, દૂધ પીવે, બાકીના લોકો વિના અપવાદે ચા-કૉફી પીવે, વાઇન-વ્હિસ્કી પીવે, અને આખી ફિલ્મ યુ નૉ, આપણું બ્લડ પીવે. વિના અપવાદે બધાનાં ઘરોમાં ઘોર અંધારાં. સરકારના ઘરનું અંધારું કદાચ એકલા પડી ગયા બાદ સરકારની લાઇફમાં વ્યાપેલા અંધકારનો મૅટાફર હોય, પરંતુ બાકીના લોકો શુંકામ અંધારે કુટાય છે? એમના રૂમમાં પણ દૂર ક્યાંક કોઈ ઝાંખો પીળો બલ્બ ચાલતો હોય એવું ઝાંખું અજવાળું આવ્યા કરે. એટલો પ્રકાશ પણ ખમાતો ન હોય, એમ પાછા અંદર પણ કાળા ગોગલ્સ પહેરી રાખે, TV જોતી વખતે પણ. 

આખી ફિલ્મમાં માત્ર એક જ ટ્વિસ્ટ રસપ્રદ છે (જોકે એનુંય પૂરું જસ્ટિફિકેશન તો નથી જ). બાકીની પોણા ભાગની ફિલ્મનું રાઇટિંગ અનહદ કંગાળ છે. અગાઉ સરકાર નિષ્ફળ ગયેલી સિસ્ટમનો સમાંતર વિકલ્પ અને એક વિચારધારા હતો. અહીં એવું કશું જ નથી. કાર્ટૂન જેવા અડધો ડઝન વિલનો ભેગા મળીને પણ સરકારને કે એમની સોચને ખતમ કરવાનો એક પર્ફેક્ટ પ્લાન ઘડી શકતા નથી. મળે છે તો  માત્ર આવા ડાયલોગઃ ‘મછલી કિતની ભી તેઝ ક્યૂં ન હો, ઉસકી આવાઝ નહીં આતી, પતા હૈ ક્યોં? પાની કી વજહ સે’, ‘અગર તૂ ઔર મૈં દોનો સમઝ ગયે તો સમઝ કા ક્યા ફાયદા?’ બોલો, તમને સમજાયું કંઈ? આ બંને મહાન ડાયલોગ બોલાયેલા છે આ ફિલ્મના સૌથી ખૂંખાર અને સૌથી અનઇન્ટેન્શનલ કોમિક પાત્ર ટાઇગર પિતા જૅકી શ્રોફના મુખે. આખી ફિલ્મમાં તેઓ વિવિધ જળચર પ્રાણીઓ અને એક અલ્પ વસ્ત્રધારી કન્યા સાથે રહીને ઇન્ટરનેશનલ કૉલિંગ જ કર્યા કરે છે. ધેટ્સ ઇટ. 

અમિતાભ બચ્ચનની હાલત ડૂબતા જહાજના કૅપ્ટન જેવી થઈ છે. સારા ડાયલોગ્સ કે સ્ક્રિપ્ટ ન મળે તો સરકારને પણ કયા સરકાર બચાવે? અમિત સાધના ભાગે ફિલ્મમાં ફૂંફાડા મારવા સિવાય ખાસ કંઈ આવ્યું નથી. યામી ગૌતમને તો સીધી જ ‘ફેર એન્ડ લવલી’ની ઍડમાંથી ઊંચકીને ‘નજર સુરક્ષા કવચ’ના પાત્રમાં બેસાડી દીધી હોય તેવી બિહામણી લાગે છે. એક્ટિંગની તો વાત જ નથી થતી. વધુ પડતાં પાત્રો અને ફાલતુ સીનમાં રોનિત રોય જેવો ઉમદા એક્ટર વેડફાઈ ગયો છે. રોહિણી હતંગડી થોડી વાર માટે દેખાયાં અને એક ગ્લાસ દારૂ પીને ગાયબ થઈ ગયાં. એકમાત્ર મનોજ બાજપાઈ ફોર્મમાં દેખાય છે. સુપ્રિયા પાઠકનું મરાઠી સમજવા માટે કોઈ દુભાષિયાની જરૂર પડે એવું છે. હા, અભિષેક બચ્ચન પણ તસવીર સ્વરૂપે ફિલ્મમાં છે (છતાંય એના ચહેરા પર જ્હોન અબ્રાહમ કરતાં વધુ એક્સપ્રેશન્સ દેખાય છે, બોલો).

‘સરકાર-૩’માં વધુ એક વાંધો ગાંધીજીના દુરુપયોગ સામે પણ લઈ શકાય. એક તો અહીં ગાંધીજીનું પૂતળું ‘લગે રહો મુન્નાભાઈ’ના દિલીપ પ્રભાવલકર જેવું દેખાય છે. ઉપરથી એક માફિયા પાત્રની અટક ગાંધી છે, જેને યામી ગૌતમ ‘ગાંધીજી ગાંધીજી’ કહીને બોલાવે છે. આટલું પૂરતું ન હોય તેમ ફિલ્મમાં બાપુના લક્ષ્ય અને સાધનશુદ્ધિના વિચારને પણ તોડી-મરોડીને વિકૃત રીતે પેશ કરાયો છે. આ બધું શા માટે, ભઈ?

બસ કરો, રામુ

‘સરકાર-૩’ એક સરસ ફિલ્મશ્રેણીને હાસ્યાસ્પદ કેવી રીતે બનાવી શકાય તેનો પર્ફેક્ટ નમૂનો છે. અમિતાભ બચ્ચનનો પ્રામાણિક પ્રયત્ન, મનોજ બાજપાઈના બે-ત્રણ લાઉડ-કેરિકેચરિશ છતાં ઇમ્પ્રેસિવ સીન અને એકાદ જગ્યાએ સરસ કટ્સ દ્વારા થયેલું જક્સ્ટાપોઝિશન, આવા જૂજ પૉઝિટિવ્સને બાદ કરતાં આખી ફિલ્મ ટૉર્ચર મટિરિયલ છે. આશા રાખીએ કે આ ‘સરકાર’ હવે અહીં જ પડી ભાંગે. અને હા, તમારે આ ફિલ્મ જોવી હોય તો ઘરે TV પર જ જોજો, કમ સે કમ તેમાં વોલ્યુમ ધીમું તો કરી શકાય.

રેટિંગઃ * (એક સ્ટાર)

(Reviewed for Gujarati Mid Day)

Copyright © Jayesh Adhyaru. Please do not copy, reproduce this article without my permission. However, you are free to share this URL or the article with due credits.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s