દંગલ

  • dangal-poster-large-listicleપહેલાં તો વેરી વેરી સોરી અને બિગ બિગ થેન્ક યુ. સોરી, કેમકે આટલી મચ અવેઇટેડ મુવી રિલીઝ થઈ અને બરાબર એ જ વખતે હું ‘મિસ્ટર ઇન્ડિયા’ થઈ ગયો. અને થેન્ક યુ સો વેરી મચ, કેમકે જે રીતે ગયા ગુરુવારની રાતથી જ જે રીતે લોકોએ પ્રેમપૂર્વકના હક્કથી ‘રિવ્યુ લાવો’ની માગણી કરી એ જોઇને હું તો રણથંભોરની હૉટેલના બાથરૂમમાં જઇને બંધ બારણે ચાર આંસુડાં સારી આવ્યો, ટચ (ટાઇગર) વૂડ્સ!
  • છેલ્લા ચાર દિવસમાં મેં ‘દંગલ’ બે વખત જોયું. પહેલી વાર જયપુરના ‘રાજ મંદિર’માં. ત્યાં જે ભયાવહ અનુભવો થયા એનાથી ત્રાસીને બીજીવાર અમદાવાદના PVR, એક્રોપોલિસમાં જઇને શાંતિથી જોઈ આવ્યો. રાજ મંદિરના અનુભવ વિશે તો અલાયદી પોસ્ટ ઠપકારવાનો છું. અહીં PVRમાં જાણે એનું વળતર આપતા હોય તેમ ફિલ્મ ભેગાં અંગ્રેજી સબટાઇટલ્સ પણ હતાં અને ફુલહાઉસમાં ઑડિયન્સ પણ એકદમ શાંત. (બંને વખતની ટિકિટ દીઠ છસ્સો રૂપિયાની અડી ગઈ. ઉપરથી આવવા જવાની ‘ઉબર’, પેટ્રોલ, છૂટ્યા પછી ચા-બોઇલ્ડ ઍગ્સ… છોડો હવે, ક્યાં ફેમિલી ઑડિયન્સ વચ્ચે ‘ઍગ્સ’ની ‘નોન વેજ’ વાતો કરવી?!)
  • અત્યારે હું માની લઉં છું કે સર્વે ફેસબુકજનોએ ‘દંગલ’ જોઈ લીધી હશે. ન જોઈ હોય તો ‘સ્પોઇલર્સ અહેડ’ના લાલ વાવટા સાથે અહીંથી વાંચવાનું અટકાવો અને પહેલાં ફિલ્મ જોઈ આવો બાકી બાતેં બાદ મેં. જોઈ નાખી હોય તો હાલો મારી ભેળા.
  • ફ્રેન્ક્લી કહું તો ‘દંગલ’ પાસેથી મને ખાસ આશા નહોતી. ‘ચક દે..’થી લઇને ‘સુલ્તાન’ સુધીની આપણી પ્રીડિક્ટેબલ સ્પોર્ટ્સ ફિલ્મોથી આગળ શું પિરસશે, અને ખાસ તો ‘કેવી રીતે’ પિરસશે તે જાણવામાં જ રસ હતો. ‘દંગલ’ પ્રીડિક્ટેબલ તો છે જ, પણ આખા પૅકેજમાં મને મુઠો ભરીને વાતો ગમી ગઈ અને ચપટીક વાતો ન પણ ગમી. પહેલાં ગમી ગયેલી વાતોની વાત…
  • ‘દંગલ’ના ટાઇટલ ટ્રેકમાં અમિતાભ ભટ્ટાચાર્યે લખ્યું છે, ‘માં કે પેટ સે મરઘટ (=સ્મશાન) તક હૈ તેરી કહાની પગ પગ પ્યારે દંગલ દંગલ…’ એક્ઝેક્ટ્લી. સિમ્પલ સ્ટોરીમાં એક કોન્ફ્લિક્ટ-સંઘર્ષ હોય. સ્માર્ટ સ્ટોરીમાં એક જ વાર્તામાં એકથી વધુ કોન્ફ્લિક્ટ વણી લીધા હોય. દંગલની સિમ્પલ પરંતુ એકદમ સ્માર્ટ રીતે લખાયેલી સ્ટોરીમાં એક પછી એક આવતા જતા કોન્ફ્લિક્ટની હારમાળા છે. પહેલાં આમિર એટલે કે મહાવીર ફોગાટના પોઇન્ટ ઑફ વ્યુથી જુઓ. એનો પહેલો સંઘર્ષ છે પોતાની જાત સામે. છોરો જ મૅડલ લાવે, છોરી તો ચુલ્હા-ચૌકા કરે. એ મેન્ટાલિટીના કોન્ફ્લિક્ટ જીત્યો તો બીજો સંઘર્ષ આવ્યો પરિવારને મનાવવાનો, ‘હાય હાય, છોડીને તે વળી અખાડામાં ઉતારાય? માંસ ખવાય?’ પત્નીને-ભાઈને મનાવ્યાં, તો ત્રીજો સંઘર્ષ આવ્યો ગામલોકોનો-સમાજનો. સૌના ઉપહાસ-કટાક્ષ-ટીકાઓને અવગણીને એણે પોતાનું કામ ચાલુ રાખ્યું. છતાંય મહાવીરની પોતાની અંદર એક પ્રેમાળ-પ્રોગ્રેસિવ બાપ અને કડક રૅસલિંગ કૉચનું મલ્લયુદ્ધ પણ ચાલતું હોય. લોકોએ ફેંકેલા પથ્થરોનાં પગથિયાં બનાવીને થોડા સફળ મુકામે પહોંચ્યો ત્યાં પછાત માનસિકતાવાળી સિસ્ટમ સામેના દંગલનું નવું સ્ટેપ આવ્યું. એક તો નોન ક્રિકેટિંગ સ્પોર્ટ, એમાંય ફીમેલ સ્પોર્ટ, એટલે પ્રોફેશનલ ટ્રેનિંગના ખર્ચાને પહોંચી વળવાની મદદના નામનું તો નાહી જ નાખવાનું. તે અડચણ પણ પાર કરીને દીકરીને ઇન્ટરનેશનલ લૅવલ સુધી પહોંચાડી, ત્યાં આખું ચક્કર પૂરું કરીને અર્જુનની જેમ પોતાની જ દીકરી સાથે અને પોતે આપેલી ટ્રેનિંગની સામે જ નવો સંઘર્ષ ઊભો થયો.

    હવે થોડો ઍન્ગલ બદલીને દીકરીઓના દૃષ્ટિકોણથી વિચારો. હિટલર જેવો ‘હાનિકારક બાપુ’ પોતાનું સપનું પૂરું કરવા બેહિસાબ ત્રાસ જેવી લશ્કરી ટ્રેનિંગ આપે, સ્કૂલમાં દોસ્તો દ્વારા મશ્કરી થાય, વાળનું કટિંગ થાય, બાળપણ છિનવીને અખાડાની માટી પકડાવી દેવાય, હાડોહાડ કોન્ટેક્ટ સ્પોર્ટ એવી કુસ્તીમાં છોકરાઓ સામે બથ્થંબથ્થા લડવાનું, આખી દુનિયા વિરુદ્ધમાં હોવા છતાં પિતાનું સપનું પૂરું કરવાનું પ્રેશર વેંઢારવાનું, બહારની દુનિયા જોયા પછી ઉંમરસહજ આનંદ કરવાનો કે નહીં? બહારનું શિક્ષણ સાચું કે પિતાએ શીખવ્યું એ? એવી દ્વિધામાં અટવાવાનું. એટલે ‘દંગલ’ મહાવીર ફોગાટની જર્ની હોવા ઉપરાંત એની દીકરીઓની પણ જર્ની છે. જે રીતે આમિરની જ ‘જો જીતા વોહી સિકંદર’ સ્પોર્ટ મુવી હોવા છતાં એક ‘કમિંગ ઑફ ઍજ’ મુવી હતી, તેવો ટ્રેક અહીં ગીતા ફોગાટની સ્ટોરીમાં પણ છે.

  • ‘દંગલ’માં બીજી મસ્ત વાત છે ડિટેલિંગ. આમિરના શરીરનું ટ્રાન્સફર્મેશન તો આપણને ખબર છે, પણ એની સાથોસાથ ફિલ્મમાં એની ચાલ-બૉડી લૅંગ્વેજમાં પણ ફેરફાર થતા રહે છે. એટલે જ લોટામાં અધ્ધરથી પાણી પીતો આમિર સ્ટાર કરતાં એક પાત્ર વધારે લાગે છે. (હવે બૉલિવૂડમાં થોડી ઑવરડૉઝ થઈ રહેલી) હરિયાણવી બોલી, મિડલ ક્લાસ પરિવારનું ઘર, ગામ-ગલીઓ, પહેરવેશ તો પર્ફેક્ટ લાગે જ, પણ તે ઉપરાંત વાર્તાને ઑથેન્ટિક બનાવતી સાવ નાની વાતો પણ જુઓ. પ્રોફેશનલ રૅસલિંગની મૅચ ચાલતી હોય ત્યારે મૅટ પર કુસ્તીબાજનાં રબરનાં શૂઝના સોલ ઘસાય એનો અવાજ પણ આપણને સંભળાય તેનુંય અહીં ધ્યાન રખાયું છે. બારણા પાસે પુરાયેલા આમિરના શ્વાસમાંથી નીકળેલી વરાળથી બારણાનો કાચ પણ ઝાંખો થયેલો જોઈ શકાય. પહેલીવાર ઘરના ટીવીમાં રિશિ કપૂરની ‘રફૂચક્કર’ ચાલતી હોય, બીજી વાર સ્પોર્ટ્સ એકેડમીમાં ‘DDLJ’ અને થોડા સમય પછી ‘જાને તૂ યા જાને ના’નો અવાજ પણ સાંભળી શકાય. એટલે માત્ર સ્ક્રીન પર દેખાતી સાલથી જ નહીં, બલકે આ રીતે પણ પસાર થતો સમય જોઈ શકાય.
  • (સહેજ રઝા મુરાદ જેવા દેખાતા) કાસ્ટિંગ ડિરેક્ટર મુકેશ છાબડાએ ખરેખર દિલથી કલાકારો પસંદ કર્યા છે. એમાંય નાની ગીતા-બબીતા (અનુક્રમે ઝાઇરા વસીમ અને સુહાની ભટનાગર) તો ૨૦૦૦ની નવી નોટથી નજર ઉતારવાનું મન થાય એવી ક્યુટ પ્લસ ઇફેક્ટિવ છે. જે સીનમાં આમિરને સ્ટ્રાઇક થાય છે કે મ્હારી છોરિયાં ભી કુસ્તી લડ સકે હૈ એ સીન ટ્રેલરમાં જુઓ. જ્યારે છોટી ગીતા ‘મૈંને ભી ધર દી દો-ચાર’ બોલે ત્યારે એની બૉડી લૅંગ્વેજ અને ચહેરા પરનાં એક્સપ્રેશન જોઇએ ત્યારે પહેલીવાર એનામાં રહેલો ફાઇટ સ્પિરિટ દેખાય. એટલો જ સુપર ઇફેક્ટિવ છોટો ઓમકાર (‘ફેરારી કી સવારી’ ફેમ રિત્વિક સહોરે) છે. અને આમિર તો માશાઅલ્લાહ પાણીની જેમ ગમે તે પાત્રમાં ઢળી જાય એવો ધાકડ એક્ટર છે જ! એના સૂપડા જેવા કાન સતત ઇજાઓને કારણે-ખેંચાઇને કુસ્તીબાજોના ‘કૉલિફ્લાવર ઇઅર્સ’ તરીકે કામમાં આવી ગયા છે એ ખાસ માર્ક કરજો! આ ઉપરાંત તમે અહીં (કમનસીબે દીપક ડોબ્રિયાલ જેવા ઑવર એક્ટિંગનુમા થઈ ગયેલા) યુવાન ઓમકાર (અપારશક્તિ ખુરાના), બડી ‘ગીત્તા-બબીત્તા’ (ફાતિમા સના શેખ-સાન્યા મલ્હોત્રા)થી લઇને ચિકનના વેપારી, પુત્ર પેદા કરવાની સલાહ આપતા બોખા ડોસા જેવાં નાનકડાં પાત્રોને લઈ લો તો એ લોકો પણ એટલા જ સ્વાભાવિક લાગશે. એવું જાડું નિવેદન કરી શકાય કે આખી ફિલ્મમાં ક્યાંય કોઈ ઍક્ટિંગ કરતું હોય એવું લાગતું જ નથી. (જોકે નાની ગીતા મોટી થઈ એટલા સુધીમાં એના બંને ગાલમાં ડિમ્પલ કેવી રીતે પડી ગયા એ સમજાયું નહીં! જોકે આટલાં બધાં ક્યુટ લાગતાં હોય તો મેલો ને પંચાત, ભૈશાબ!)
  • હવે ફરીવાર જ્યારે ‘દંગલ’ જુઓ ત્યારે માત્ર બધા જ કલાકારોના ચહેરા પર ફોકસ કરજો. આમિર, સાક્ષી તંવર, છોટી-બડી ગીતા-બબીતા, છોટા-બડા ઓમકાર વગેરે સૌએ ચહેરાથી જેટલી વાતો કહી છે એ સિનેમાના ગ્રામરના મસ્ત ઉપયોગ (‘બતાઓ મત, દિખાઓ’)નું પર્ફેક્ટ એક્ઝામ્પલ છે. એટલે જ માત્ર ચહેરો જોઇને આપણે હસી પડીએ, આંખના ખૂણા ભીંજાય અને જોશ પણ ચડે. (આટલી સટલ્ટી હોવા છતાં ફિલ્મમાં વોઇસ ઓવરની ભરમાર છે. ઇવન આમિરના મનોભાવ જાણવા માટે પણ આપણે ગીતા-બબીતાના કઝિન ‘ઓમકાર’ના વોઇસ ઓવરની રાહ જોવી પડે!)
  • ફિલ્મની ગીતા-બબીતા નાની હોય કે મોટી બંને બહેનો વચ્ચેની કેમિસ્ટ્રી ખરેખર હાઇડ્રોજન-ઑક્સિજન જેવી પર્ફેક્ટ છે. માર્ક કરવા જેવી એક વસ્તુ એ પણ છે કે બંને બહેન એક જ પ્રોફેશનલ સ્પોર્ટમાં હોવા છતાં બંને વચ્ચે જરાય સિબલિંગ રાઇવલરી નથી. બંને બહેન સતત એકબીજાને સપોર્ટ કરતી, પાનો ચડાવતી દેખાય છે. એકની સફળતાથી બીજીને ઇર્ષ્યા, ઇનસિક્યોરિટી થતી નથી. આમાં તમે એમના કઝિન ઓમકારને પણ ઉમેરી શકો. પ્લસ આ વાતને મહાવીર ફોગાટના કૉચિંગ સાથે પણ જોડી શકો. એક સારા કૉચનું-ગુરુનું કામ માત્ર ટકોરાબંધ ખેલાડી-વિદ્યાર્થી તૈયાર કરવાનું જ નથી, બલકે તેની ક્ષમતામાં સતત વિશ્વાસ રાખવાનું-રેડવાનું પણ છે. એવો વિશ્વાસ જે તેની હારમાં પણ ટકી રહે. એવો વિશ્વાસ જે વિદ્યાર્થીની અંદર પણ આત્મવિશ્વાસ પેદા કરે, જેથી એને પોતાને પણ પોતાની ક્ષમતા અંગે પ્રશ્નો ન ઉપસ્થિત થાય, ક્યારેય ઇનસિક્યોરિટી ન આવે. સારા અને નૉટ સો સારા શિક્ષક વચ્ચેનો આ તફાવત મહાવીર ફોગાટ અને કોમનવેલ્થના કૉચ પ્રમોદ કદમ (મસ્ત મરાઠી એક્ટર ગિરીશ કુલકર્ણી)નાં પાત્રો દ્વારા એકદમ સરળ રીતે સમજાવી દેવાયો છે. એવો આડકતરો સંદેશ પણ વાંચી શકાય કે આપણા દેશમાં મહાવીર ફોગાટ જવા સારા કૉચ વેડફાઈ જાય છે અને લેભાગુઓ ચડી બેસે છે.
  • જો ‘દંગલ’નું ઍડિટિંગ સરસ ન હોત, તો તે એક ટિપિકલ અન્ડરડૉગ સ્ટોરી કે વિકિપીડિયા પૅજનું ફિલ્મ વર્ઝન બનીને રહી ગઈ હોત. પરંતુ વાર્તામાં આગળ બંદૂક દેખાડી હોય તો ક્યારેક એ ફૂટવી જોઇએ, એ ન્યાયે ‘હાનિકારક બાપુ’ સોંગમાં આમિર બંને દીકરીઓને નદીમાં જમ્પ મારવાનો હુકમ કરે છે, પછીના જ શૉટમાં બંને દીકરીઓ ભીના શરીરે ધ્રુજતી દેખાય છે. એની વચ્ચે ગુરુ આમિરે શું શીખવેલું તે આપણને છેક છેલ્લી ફાઇટ વખતે બતાવાય. એ જ રીતે પાંચ પોઇન્ટવાળો દાવ કયો હશે તે પણ પ્રેક્ટિસ વખતે ભલે હસવામાં કાઢી નખાયો હોય, પણ દર્શક તરીકે અંદરખાને આપણને થાય જ કે આ ‘ઇન્દ્રધનુષ’ છેલ્લી ફાઇટ વખતે દોરાવાનું છે જ. આ મજબૂત રાઇટિંગ-ઍડિટિંગનો જ કમાલ છે કે ‘કોમનવેલ્થ 2010’ની ત્રણ ફાઇટ ફિલ્મમાં એક્ઝેક્ટ ૩૦ મિનિટ સુધી ભારે લિજ્જત અને પૂરી ડિટેઇલ કે સાથ ચાલે છે, છતાં આપણને તેનો થાક-ભાર લાગતો નથી. ઇવન ૧૬૧ મિનિટની હોવા છતાં ફિલ્મ લાંબી લાગતી નથી. જે રીતે ફિલ્મ સતત એક હળવો ટૉન પકડી રાખે છે એ વાત પણ મને તો ગમી ગઈ. આગલા સીનમાં આંખનો ખૂણો ભીંજવ્યો હોય, તો તરત જ હાસ્યનો રૂમાલ લઇને એક હળવો સીન હાજર થઈ જાય. જોકે એ કોમિક રિલીફ આપવાની લ્હાયમાં જ બડ્ડા ઓમકાર (અપારશક્તિ ખુરાના)નું પાત્ર હાસ્યાસ્પદ થઈ ગયું છે.
  • હવે મને ખૂંચેલી ચપટીક વાતો (મારી ચપટી થોડી મોટી છે, બાય ધ વે!). ‘દંગલ’ હરિયાણા જેવા હાડોહાડ મૅલ શૉવિનિસ્ટ, સ્ત્રીઓને દબાવીને રાખતા, દીકરીઓને સાપનો ભારો સમજતા અને ભયંકર હદે અસંતુલિત જૅન્ડર રૅશિયો ધરાવતા રાજ્યમાં દીકરીઓને સમાન તક આપીને આગળ લાવવાની વાત કરે છે. થ્રી ચિયર્સ ફોર ધેટ. છતાં ફિલ્મમાં સતત એક પુરુષવાદી અન્ડરટૉન વહેતો તમે અનુભવી શકો. જેમ કે, મહાવીર ફોગાટ ઘરમાં-રૂમમાં પ્રવેશે ત્યારે સૌ, ખાસ કરીને સ્ત્રીઓ ઊભી થઈ જાય, એને પોતાની વાત વચ્ચેથી કોઈ કાપે તે ગમે નહીં વગેરે. ચલો, આ તો મહાવીર ફોગાટની પર્સનાલિટીનું એક પાસું છે, પરંતુ ફિલ્મમાં નેશનલ ચેમ્પિયનશિપ વખતે ઓમકારના મુખે કહેવાયેલી વાતમાં પણ આવું કહેવાની જરૂર હતી ખરી કે ‘ગીતા ને તો અખાડો કે લડકોં કો પછાડ દિયા થા, યે તો ફિર ભી લડકિયાં થી’?!
  • મને તો એ જાણવામાં પણ રસ હતો કે મહાવીર ફોગાટ આટલો બધો રિઝર્વ્ડ કેમ છે? એના મનની અંદર ખરેખર શું ચાલે છે? જો એ આખી દુનિયાની સામે લડીને દીકરીઓને પહેલવાન બનાવી શકે એવો મજબૂત હતો, તો એણે પોતાને આખી જિંદગી અંદરથી સળગતા રાખે એવું પોતાનું રૅસલિંગનું સપનું આટલી સહેલાઈથી અભેરાઈ પર ચડાવીને નોકરી કેમ સ્વીકારી લીધી? ત્યાં કેમ એણે પોતાનો ફાઇટિંગ સ્પિરિટ ન દાખવ્યો?
  • (આગળ કરેલી કૉચવાળી વાતનું અનુસંધાન) ચલો માન્યું કે મહાવીર ફોગાટ રિયલ લાઇફ દ્રોણાચાર્ય છે. પરંતુ કોમનવેલ્થ વખતના નેશનલ કૉચ આટલા બધા ડફોળ હોય, કે તે પોતાના ખેલાડીની નૅચરલ ગેમ પણ સમજી ન શકે? નાની અમથી વાતનો આટલો મોટો ઇગો ઇશ્યૂ બનાવી દે અને છેક છેલ્લી પાટલીએ જઇને બેસે? ફિલ્મમાં એ વાતનું જસ્ટિફિકેશન નથી, એટલે એવું જ સમજાય છે કે કૉચ તરીકે મહાવીરની લીટી મોટી કરવા (અને ફિલ્મમાં ડ્રામાનો શૉર્ટકટ ઉમેરવા) માટે જ કૉચ પ્રમોદ કદમના પાત્રને સાવ છિછરું ચીતરવામાં આવ્યું છે. બે દિવસ પહેલાં જ એ વખતે નેશનલ કૉચ રહી ચૂકેલા પી. આર. સોંઢીએ આ વાતે વિધિવત્ વાંધો ઉઠાવ્યાના સમાચાર આવ્યા છે.
  • અલબત્ત, ફિલ્મની શરૂઆતમાં જ ચોખવટ કરી દેવાઈ છે કે ‘દંગલ’માં ગીતા, બબીતા અને મહાવીર સિવાયની બધી વાતોમાં આર્ટિસ્ટિક લિબર્ટીનું મોણ નાખ્યું છે. એટલે જ મૅચ વખતે આમિરને રૂમમાં પૂરી દેવાનો, ગીતાની કોમનવેલ્થ ગેમ્સની ફાઇનલ મૅચના બેને બદલે ત્રણ રાઉન્ડના બાઉટ, મહાવીરના પિતા, એમના કૉચ, મહાવીરના ભાઈ અને એમની હત્યા બાદ મહાવીરે દત્તક લીધેલી એમની બે દીકરીઓ વગેરે કશું જ અહીં લેવાયું નથી. ધેટ્સ ફાઇન.
  • પણ તો પછી ફિલ્મમાં જ્યારે સિમ્બોલિક જૅસ્ચર તરીકે ભારતનું રાષ્ટ્રગીત વાગે ત્યારે દર્શકોએ ઊભું થવું કે નહીં? ચાલુ ફિલ્મે ઊભા થતા દર્શકો સન્માનથી ઊભા થાય છે? બીકથી થાય છે? માસ હિસ્ટિરિયામાં થાય છે? કે પછી કન્ફ્યુઝનમાં થાય છે? ન ઊભા થનારા લોકો એને પોતાની ‘પૅટ્રિયૉટિક લિબર્ટી’ ગણીને બેસી રહી શકે? જો ફિલ્મમાં આખું રાષ્ટ્રગીત વગાડવું હતું અને ફિલ્મ મૅકર્સ દર્શકોને ત્યાં ઊભા કરવા ઇચ્છતા હતા, તો વાતે વાતે આળા થઇને ‘સ્મોકિંગ કિલ્સ’ ટાઇપની સૂચનાઓ ડિસ્પ્લે કરતા સૅન્સર બૉર્ડે એ સીનમાં કેમ કોઈ લેખિત સૂચના ન આપી? ધ નૅશન વૉન્ટ્સ ટુ નૉ!
  • આખી ફિલ્મ પ્રોગ્રેસિવ મેસેજથી ભરચક હોય, તો તેમાં સ્ટેમરિંગવાળા યુવાનની મજાક ઉડાવવાની શી જરૂર હતી? બૉક્સિંગ-રૅસલિંગ વગેરે ગેમ્સમાં મૅચ પૂર્વે મીડિયા સામે એકબીજાને ટોણા મારવાની સાઇકોલોજિકલ ગૅમ જૂની છે. મોહમ્મદ અલી તો એમાં ચૅમ્પિયન હતો. પણ તો પછી માત્ર ઑસ્ટ્રેલિયાની કુસ્તીબાજને જ શા માટે મહેણાં મારીને ઉદ્ધત બતાવવી? ગીતા પ્રત્યે આપણને અન્ડરડૉગની, સિમ્પથીની ફીલ આવે એ માટે? (હકીકતમાં ગીતાએ એને સળંગ બે રાઉન્ડમાં ચારોં ખાને ચિત્ત કરી નાખેલી. ગીતા એ વખતે અન્ડરડૉગ નહોતી જ.)
  • મન્ને તો યો બાત ભી સમજ મેં ના આઈ, કે જો ગામનો ચિકનવાળો પોતાની બે દીકરીઓને લઇને ગીતા ફોગાટની મૅચ જોવા આવી શકતો હોય, તો એની સગી મા ગીતાની બાકીની બંને સગી બહેનોને લઇને મૅચ જોવા કેમ ન આવે? અલબત્ત, ફિલ્મનું સ્ટૉરીટેલિંગ અને મૂળ મેસેજ એટલાં બધાં ફોર્સફુલ છે કે મારા આ બધા વાંધા અત્યારે ATMમાં પડેલી કૅશની જેમ ક્યાંય ગાયબ થઈ જાય છે.
  • આટલું કહ્યું છે તો બે વાત ફિલ્મના મસ્ત મ્યુઝિક વિશે પણ કહેવી પડે. પ્રીતમ ભલે અહીંતહીંની ભેળપુરી પિરસતો હોય, પણ અહીં એની મહેનત દેખાય છે. કાળજીપૂર્વકના પ્રસંગોએ મુકાયેલાં ગીતોમાં એ પણ ખબર પડે પાનો ચડાવવો હોય ત્યારે મિકા, હની, બાદશાહ ન ચાલે, ત્યારે બડે ભૈયા દલેરપાજી સિવાય મેળ ન પડે. પરંતુ દંગલનાં ગીતોનો અસલી હીરો છે ગીતકાર અમિતાભ ભટ્ટાચાર્ય. બે અઠવાડિયાં પહેલાં ‘મિન્ટ લાઉન્જ’ને આપેલી મુલાકાતમાં એણે ‘હાનિકારક બાપુ’ ગીતની રચના વિશે મસ્ત વાત કરેલી. ઑવર ટુ અમિતાભ, ‘પ્રીતમના પંચગનીના બંગલે બેસીને આ ગીત વિશે અમે ઘણા આઇડિયા વિચારેલા. ગામડાની બે દીકરીઓ પોતાના માથાફરેલ બાપ વિશે ફરિયાદ કરતી હોય તો કેવા શબ્દો હોય? અમે ‘ફસ ગયે રે બાપુ’, ‘બાપુ મોગેમ્બો’, ‘હન્ટરવાલા બાપુ’ વિચારેલા. જમીને હું ગાર્ડનમાં સિગારેટ પીવા ગયો ત્યારે મારું ધ્યાન પૅકેટ પરની સૂચના પર ગયું. બસ, લાઇન સૂઝી ગઈ, ‘સેહત કે લિયે હાનિકારક બાપુ!’
  • એટલે નિતેશ તિવારીની ‘દંગલ’માં આમ જુઓ તો એવું કશું જ નવું નથી, જે અગાઉ ન કહેવાયું હોય. છતાં બધા જ ડિપાર્ટમેન્ટના ઑલ રાઉન્ડ પર્ફોર્મન્સને કારણે આ ફિલ્મ ન જોઇએ તો હળાહળ પાપ લાગે તેવી મસ્ટ વૉચની કૅટેગરીમાં આવી ગઈ છે. મેં ગણાવેલા વાંધા છતાં ફિલ્મને સ્ટાર આપવા જ હોય તો હસતાં હસતાં (અને પીઠમાં એક સબાકો નીકળી જાય એવા ટિકિટના ભાવ છતાં) **** (ચાર સ્ટાર) આપી શકાય.

P.S.-1 મહાવીર ફોગાટની જરાય ફિક્શનના મોણ વિનાની ખરેખરી લાઇફ સ્ટોરી જાણવામાં રસ હોય તો સૌભર દુગ્ગલે 91hv1qsd0wlલખેલી હમણાં જ રિલીઝ થયેલી એમની સત્તાવાર બાયોગ્રાફી ‘અખાડાઃ ધ ઑથોરાઇઝ્ડ બાયોગ્રાફી ઑફ મહાવીર સિંહ ફોગાટ’ અચૂક વાંચવી જોઇએ.

P.S.-2 ‘દંગલ’ ફિલ્મમાં બતાવવામાં આવેલી અમુક સિક્વન્સ ખરેખર બનેલી કે કેમ એવો પ્રશ્ન થયો હોય, અને આખી બુક વાંચવાની આળસ આવતી હોય તો શૉર્ટકટ રૂપે આ લિંક પર પહોંચી જાઓઃ http://www.thebetterindia.com/79838/dangal-facts-mahavir-singh-phogat-geeta-phogat/

Copyright © Jayesh Adhyaru. Please do not copy, reproduce this article without my permission. However, you are free to share this URL or the article with due credits.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s