સુલતાન

હેડિંગઃ પ્રીડિક્ટેબલ દંગલ
***
ઇન્ટ્રોઃ ‘કુછ ભી કરને કા, લે
કિન સુલતાન ભાઈ કા ઇગો હર્ટ નહીં કરને કા.’ આ ક્વોટના પાયા પર આ વન ટાઇમ વૉચ ફિલ્મ ઊભી છે.

***

હવે કાયમનું થયું છેઃ ઇદ-દિવાળી જેવા મોટા તહેવાર પર સલમાનની ફિલ્મ આવે, અફઘાનિસ્તાનમાં લાદેનને પકડવા માટે અમેરિકાએ
કરેલું એવું જથ્થાબંધsultan-new-poster-2 શોઝનું આખા દેશનાં થિયેટરોમાં કાર્પેટ બોમ્બિંગ થાય, ટિકિટોના ભાવ કાળાબજારિયાઓને પણ આંખે અંધારાં આવી જાય એવા વધી જાય, છતાં લોકો ‘ભાઈ કી પિક્ચર’ જોવા માટે ધક્કામુક્કી કરી મૂકે, બે-ત્રણ દિવસમાં ૧૦૦ કરોડ ક્લબમાં ફિલ્મ સામેલ થઈ જાય અને એ ફિલ્મનો રિવ્યુ કરનારા પોતાનો કાન ખોતરતાં એક ખૂણામાં બેસી રહે. એવી જ વધુ એક ફિલ્મ છે આ ઈદની રિલીઝ ‘સુલતાન.’ સલમાન ખાનની છેલ્લી ઘણી ફિલ્મોની જેમ અહીં પણ એ જ વાત છે કે સ્વભાવે ફાઇટર એવા ‘ભાઈ’ એકદમ ‘બીઇંગ હ્યુમન’ છે અને ક્યારેક કશું ઊંધું ચત્તું કરી નાખે તો એમને મોટું મન રાખીને માફ કરી દેવા જોઇએ.

ધોબીપછાડ
આમ તો હરિયાણાના રેવાડીમાં રહેતા સુલતાન અલી ખાન (સલમાન ખાન)ને DTH કૅબલનો ધંધો (ઇવન એમની બાઇકની પાછળ પણ કેપ્ટન અમેરિકાની જેમ DTHની ડિશ લગાવેલી છે!), પણ જ્યારથી એણે કુસ્તીબાજ આરફા (અનુષ્કા શર્મા)ને જોઈ, ત્યારથી એના દિમાગનાં સિગ્નલ ખોરવાઈ ગયાં. દિલમાં બસ પ્રેમની જ ચૅનલ ચાલવા માંડી. ત્યાં જ આરફાએ પ્રેમનો પ્લગ ખેંચીને ભાઈનો ઇગો હર્ટ કરી નાખ્યો. આઇડેન્ટિટી પર સવાલ ઊઠે એટલે પછી ભાઈ બર્દાશ્ત કરે? બૉડી તો માશાઅલ્લાહ હતું જ. બસ, એક જ મહિનામાં કૅબલવાળામાંથી બલવાળા બાહુબલિ બનીને બતાવી દીધું અને છેક ઑલિમ્પિક સુધીના મૅડલ જીતી લીધા. મૅડલની સાથે આરફાનું દિલ પણ જીતાઈ ગયું. લેકિન બૉડીને બદલે ભાઈના દિમાગમાં ચરબી ચડી અને કહાની મેં ટ્વિસ્ટ.

પોતે એકદમ પાકીઝા છે એવું સાબિત કરવા માટે છેક દિલ્હીથી આકાશ ઓબેરોય (અમિત સાધ) એક ચાન્સ લઇને આવ્યો. એ ચાન્સ એટલે ‘મિક્સ્ડ માર્શલ આર્ટ’, ટૂંકમાં ઢીકાપાટું. બસ, ભાઈએ ચરબી ખંખેરી અને ફરી પાછું દે ધનાધન. ખાધું, પીધું ને… વેલ, ઑવર ટુ મુવી.

પૈસા, ઇમોશન, એન્ટરટેનમેન્ટ
સલમાન ખાને આ વખતે સત્તાવાર રીતે અન્ડરવેઅર પહેર્યો છે, બાકી એ પોતાની દરેક ફિલ્મમાં સુપરમૅન જ હોય છે. એની ફિલ્મ બનતી નથી, એની ઇમેજને, એના ફૅન્સને ધ્યાનમાં રાખીને ડિઝાઇન કરવામાં આવે છે. જેમ કે, સલમાનનો સૌથી મોટો USP છે એનું કસાયેલું શરીર. અલબત્ત, હવે એમાં ચરબીના વાટા ચડ્યા છે, સ્પેશ્યલ ઇફેક્ટના ઉપયોગ છતાં ભાંગ્યું તોય ભરૂચના ન્યાયે બદન ગઠિલું તો છે જ. એ બદનનાં દર્શન થાય એટલે પોણા ભાગની પબ્લિક તો ત્યાં જ ધન્ય થઈ જાય. ઉપરાંત સલમાનભાઈ ચડે, પડે ફરી ઊભા થાય, તડકે સૂકવવા મૂકેલાં ગાદલાંની જેમ પહેલવાનોને ટીપી નાખે. તોય એમની કસાયેલી કાયામાં અંકે ૨૪ કેરેટનું ‘બીઇંગ હ્યુમન’વાળું હૃદય ધબકતું હોય, એટલે એ હસે, રડે, ગીતો ગાય, અજાણ્યાનાં લગ્નમાં ઢેકાઉલાળ ડાન્સ કરે, જુવાનિયાંવ શરમાઇને અન્ડરગ્રાઉન્ડ થઈ જાય એવી સ્ફૂર્તિથી ‘પાર્કર’ નામની અગાશીઓ પર કૂદાકૂદ કરી મૂકે, જૅક વગર આખું ટ્રેક્ટર ઊંચકી લે, ‘મધર ઇન્ડિયા’ની જેમ ખેતર ખેડે. એટલે ઑડિયન્સ ખુશ. પૈસા વસૂલ. બીજું શું જોઇએ? લટકામાં થોડા પબ્લિક સર્વિસના મેસેજ પણ હોય. એટલે બચેકૂચે રિવ્યુઅર્સ પણ ખુશ.

તોતિંગ ૧૭૦ મિનિટ લાંબી આ ફિલ્મ સતત સલમાનની જ પાછળ ફુદરડી ફર્યા કરે છે. એનો પ્રેમ, એનો ઇગો, એની જીત, એની હાર, એનો સંઘર્ષ, એની પીડા. એનાં દરેક ઇમોશન માટે એકેક ગીત છે, પરંતુ હિરોઇનનાં ઇમોશન માટે એક પણ સોલો ગીત નથી. અલબત્ત, સલમાનની કદાવર પર્સનાલિટી એની આ જર્નીમાં તમને થાકવા દેતી નથી. જે કંઈ થકવી દે છે તે છે ફિલ્મની લંબાઈ અને પ્રીડિક્ટેબિલિટી.
એક તો આપણે ત્યાં સ્પોર્ટ્સ પરની બધી જ ફિલ્મો અન્ડરડૉગની થીમ પર જ હોય. એટલે ખબર જ હોય કે આ પ્રોટૅગનિસ્ટ ભલે અત્યારે ઊંધે કાંધ પછડાતો, છેલ્લે તો ધૂળ ખંખેરીને ઊભો થવાનો જ છે. આવી ક્લિશૅ થઈ ગયેલી થીમમાં એક લૂઝર કૉચ પણ હોય. અહીં રણદીપ હૂડા છે. સુલતાન માંડ એક-દોઢ મહિનો પ્રેક્ટિસ કરે અને છેક ઑલિમ્પિકમાં ગોલ્ડ મૅડલ લઈ આવે અથવા તો ઢીકાપાટુની પાંજરા ફાઇટમાં તરખાટ મચાવી દે. પરિણામે ફિલ્મ પ્રીડિક્ટેબલ બની જાય. ‘સુલતાન’નો પોણા ભાગનો હિસ્સો કુસ્તીબાજીએ રોક્યો છે, પરંતુ ક્યાંય કહેતાં ક્યાંય કોઈ સંઘર્ષ નથી. ઘરે નૂડલ્સ બને એ સરળતાથી સુલતાન હરીફોને ધૂળ ચટાડી દે. પરિણામે જે થ્રિલ અનુભવાવી જોઇએ તે અનુભવાતી નથી.

ફિલ્મ લાંબી છે અને લોકોને વારેવારે બહાર જવાની જરૂર પડે એ વિચાર્યું હોય કે ગમે તે, પણ ‘સુલતાન’માં દર થોડી વારે એક ગીત ટપકી પડે છે. વળી, ‘રે સુલતાન’ અને ‘જગ ઘૂમેયા’ સિવાય બાકીનાં ગીતોમાં ખાસ કશો ભલીવાર પણ નથી.

તેમ છતાં રાઇટર-ડિરેક્ટર અલી અબ્બાસ ઝફરની આ ફિલ્મ કંટાળો નથી આપતી. એના સિલી જોક્સ પર પણ હસવું આવે, હીરોનાં સંઘર્ષ-દુઃખ-પ્રેમ પોતીકાં લાગે છે. તેનું એક કારણ છે ફિલ્મની સિમ્પ્લિસિટી. કોઈ બાળફિલ્મની જેમ એકેક ઇમોશન આપણને સિમ્પ્લિફાય કરીને સમજાવવામાં આવે. જેમ કે, સુલતાન કોઈ કામ માટે ફાળો એકઠો કરતો હોય, તો એણે બૅન્કમાં અકાઉન્ટ ખોલાવવાને બદલે ઘરમાં એ નામ લખેલી પિગી બૅન્કનો કબાટ ભર્યો હોય. એ કોઈ પહેલવાનને હરાવે, તો તેનો રિપ્લે પણ આવે. અરે, ‘તમારી સાચી લડાઈ તમારી જાત સામે જ હોય છે, એવું બતાવવા એક સીનમાં સલમાન ખુદ સલમાન સામે જ લડે છે! આવું સ્પૂનફીડિંગ આખી ફિલ્મમાં ભરચક છે. જો તેને ઇગ્નોર કરો તો તમે સુખી.

ફિલ્મની વાર્તામાં જરૂર ન હોવા છતાં ‘સુલતાન’માં અત્યંત બેશરમ થઇને વિવિધ પ્રોડક્ટની જાહેરખબરો મૂકી દેવાઈ છે. પાઇપ, ટ્રેક્ટર, ઑટો કંપની, બૉલપેન, ઘી, CCTV કેમેરા વગેરેની ઍડ્સ છે એટલું જ નહીં, અમુક ઠેકાણે તો તેનાં સ્લોગન સુદ્ધાં છે. મતલબ કે પબ્લિક-પ્રાયોજક બંને ઠેકાણેથી પૈસા પડાવવાના.

અમુક ઠેકાણે મૅટા હ્યુમર એટલે કે રિયલ લાઇફ કનેક્શનના હળવા ચમકારા પણ છે. જેમ કે, શાહરુખનું નામ લઇને સલમાન હરિયાણવી બોલીમાં કહે છે, ‘શાહરુખ કા મજાક મત ઉડાઓ, મને બહોત પસંદ હૈ.’ બીજા એક ઠેકાણે સલમાન ‘દંગલ’ શબ્દ પણ બોલે છે (જે આમિરની આગામી ફિલ્મનું નામ છે).

ઘણા બધા સુંદર ઍરિયલ શૉટ્સ સાથેની આ ફિલ્મ સલમાનની છે એટલે તેમાં રણદીપ હૂડા, કુમુદ મિશ્રા, અમિત સાધ, પરીક્ષિત સાહની જેવા એક્ટર સ્વાભાવિક રીતે જ વેડફાયા છે. (આ પરીક્ષિત સાહની સાહેબને બધી ફિલ્મોમાં લૂઝર દીકરા જ કેમ ભટકાતા હશે? પહેલાં જિમી શેરગિલ, પછી માધવન અને હવે અમિત સાધ!) હા, કુસ્તીની કોમેન્ટરીનાં દૃશ્યોમાં વીતેલાં વર્ષોના ‘દૂરદર્શન’ના ન્યુઝ રીડર શમ્મી નારંગને જોઇને હાઈડેફિનેશન આનંદ આવે છે. એવો જ (થોડો સાશંક) આનંદ ફિલ્મમાં બેટી બચાવો, શૌચાલય બનાવો જેવા મેસેજ જોઇને પણ આવે.* (See footnote, with some spoilers)

તોફાન પસાર થઈ જવા દો
આ ફિલ્મમાં એક પણ ઠેકાણે, રિપીટ એક પણ ઠેકાણે ઍન્ટિ સ્મોકિંગની ચેતવણી ડિસ્પ્લે થાય તેવો સીન નથી. ફિલ્મ જોઇને ખુદ ‘બાબુજી આલોક નાથ’ પણ કહી ઊઠે કે, ‘યાર, આટલો સંસ્કારી તો હું પણ નથી, જેટલી સંસ્કારી આ ફિલ્મ છે.’ ઇન શૉર્ટ, પાવિત્ર્ય ઔર ભક્તિરસ સે ભરપૂર. સરેરાશ એન્ટરટેનિંગ હોવા છતાં અત્યારે બૉક્સઑફિસ પર જે પ્રકારનું ઊંચા ભાવનું દંગલ ચાલી રહ્યું છે એ જોતાં રાહ જોવામાં કશું ખાટુંમોળું થાય તેમ નથી. વો ક્યા કહતે હૈ અંગરેજી મેં? ‘હાં, વેઇટ એન્ડ વૉચ!’

રેટિંગઃ *** (ત્રણ સ્ટાર)
——————————
* (Spoilers Ahead): ફ્રેન્કલી ફિલ્મમાં સલમાન કરતાં અનુષ્કાની સ્ટોરી ક્યાંય વધુ ઇનસ્પાયરિંગ છે. દીકરીઓને મોબાઈલ પણ ન રાખવા દેતા ‘ખાપ’વાળા હરિયાણામાં એક છોકરી કેવી રીતે ફાઇટર બનીને બતાવે એ વધુ દમદાર દંગલ છે. અહીં આફરા સુલતાન માટે પોતાનું કરિયર દાવ પર લગાવી દે છે. એને બદલે સુલતાન એવું કરે તો કંઇક વાત જામે. લેકિન વો દિન કહાં કિ ભાઈ કી મુવી મેં…?!

(Published in Gujarati Mid Day)

Copyright © Jayesh Adhyaru. Please do not copy, reproduce this article without my permission. However, you are free to share this URL or the article with due credits.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s