રમન રાઘવ 2.0

કોલમઃ ફિલ્મ રિવ્યુ

ફિલ્મઃ રમન રાઘવ 2.0

હેડિંગઃ રમન રાઘવ, રાવણ આપણે સૌ

ઇન્ટ્રોઃ અફલાતૂન પર્ફોર્મન્સ, બેફામ હિંસા, ગાળો, સ્લો પૅસ અને છતાં નવીનતાની ગેરહાજરીનો સરવાળો એટલે અનુરાગ કશ્યપની આ લેટેસ્ટ ફિલ્મ.

કોઈ નાના બચ્ચાcheck-out-nawzuddin-siddiqui-vicky-kaushal-on-raman-raghav-2-0-poster-1ને પૂછો કે, ‘બેટા, વિવિધ રંગોનાં નામ કહે જોઇએ.’ એટલે બચ્ચું (જો ગુજરાતી મીડિયમનું હોય તો) બોલવા માંડે, ‘લાલ, પીળો ને વાદળી મૂળભૂત રંગો કહેવાય. બાકીના મેળવણીથી બને.’ પરંતુ અનુરાગ કશ્યપને આ સવાલ પૂછો તો એ આખું આકાશ બીજિંગ જેવું ધુમ્મસી થઈ જાય એટલો ધુમાડો છોડીને કહેશે, ‘દુનિયામાં રંગ માત્ર એક જ છે, ગ્રે. બાકી બધા એના શૅડ્સ છે. ડાર્ક ગ્રે, લાઇટ ગ્રે, સ્મોક ગ્રે, ઍશ ગ્રે, ક્લાઉડ ગ્રે, સડી ગયેલી લાશનો ગ્રે, ગટરના પાણીનો ગ્રે, લોખંડના સળિયાનો ગ્રે. દુનિયામાં બધા લોકો પણ આ ગ્રે શૅડના જ છે. ચામડી ભલે ગમે તેવી હોય, લોહી ભલે લાલ હોય, પણ મૂળ કલર તો એક જ ગ્રે.’ ધારો કે અનુરાગ કશ્યપને ‘રામાયણ’ લખવા બેસાડ્યો હોય, તોય જ્યારે એ લખીને ઊઠે ત્યારે આપણે કન્ફ્યુઝ થઈ જઇએ કે ભાઈ, એક્ઝેક્ટ્લી આમાં રામ કોણ છે અને રાવણ કોણ છે? એવું જ કામકાજ એની લેટેસ્ટ ફિલ્મ ‘રમન રાઘવન 2.0’નું છે.

માણસ ગંધાય માણસ ખાઉ

૨૦૧૫ની વાત છે. રમન્ના કે સિંધી દલવાઈ (નવાઝુદ્દીન સિદ્દીકી) જેવાં નામ લઇને રખડતો એક ભેજાગેપ માણસ લોકોનાં ખૂન કરતો ફરે છે. એનું દિમાગ છટકે એટલે એ ગમે તેના માથા પર હથોડી, સળિયો ફટકારીને પૂરું કરી નાખે. આ કૅસની તપાસ કરતો આસિસ્ટન્ટ કમિશનર ઑફ પોલીસ રાઘવેન્દ્ર સિંઘ (વિકી કૌશલ) એ સિરિયલ કિલરની પાછળ પડ્યો છે. લેકિન પ્રોબ્લેમ એ છે કે આ પોલીસમેન પોતે જ ડ્રગ ઍડિક્ટ છે. રાત્રે ઉજાગરા કરવા, નાઇટક્લબોમાં ફરવું, દારૂ પીવો, ડ્રગ્સના નશામાં યુવતીઓ સાથે બળજબરી કરવી અને ગમે ત્યારે બંદૂકડીના ભડાકા કરી લેવા એ બધું એના માટે એના માટે જરાય નવું નથી. પેલો સિરિયલ કિલર લોકોને મારતો ફરે, પછી સામે ચાલીને પોલીસ પાસે જાય, તોય પોલીસ એને સાચવી ન શકે. આ પકડદાવ ધીમે ધીમે એવો ડાર્ક રંગ પકડે કે આપણને ખ્યાલ જ ન આવે કે ભઈ, એક્ઝેક્ટ્લી આમાં સિરિયલ કિલર કોણ છે? રાધર, એમ કહો કે કોણ નથી?

ડાર્ક ખરું, નવું નહીં

‘રમન રાઘવ 2.0’ શરૂ થાય એટલે સૌથી પહેલું ધ્યાન તેની વાર્તા કહેવાની સ્ટાઇલ પર ચોંટે. અનુરાગ કશ્યપે હૉલીવુડના મશહૂર ડિરેક્ટર ક્વેન્ટિન ટેરેન્ટિનોની સ્ટાઇલમાં આખી ફિલ્મને અલગ અલગ ‘ચેપ્ટર’માં વહેંચી નાખી છે અને દરેક ચેપ્ટરને નામ પણ આપ્યાં છે. ફિલ્મ રસિયાઓ આ જોઇને અડધો ડઝન સ્માઇલી વેરતાં થાકે નહીં. વધુ પડતી ફિલ્મો જોનારાઓ એવું પણ માર્ક કરશે કે ફિલ્મનાં ટાઇટલ ક્રેડિટમાં આવતાં નામ જે સ્ટાઇલમાં લખાયેલાં છે તે હૉલીવુડની ડાર્ક ક્રાઇમ થ્રિલર ફિલ્મ ‘સિન સિટી’ જેવાં જ છે.

ઝાઝી ફૂટેજ ખાધા વિના આ ફિલ્મ ધડ દઇને માથામાં હથોડી ફટકારી દે અને આપણને પોતાના વિશ્વની અંદર ખેંચી લે. અનુરાગ કશ્યપે સર્જેલું એ વિશ્વ એટલે કેવું? ગંદકી, ઝૂંપડપટ્ટીઓથી ફાટફાટ થતું ચીંથરેહાલ મુંબઈ. જેમાં બે જ પ્રકારના લોકો રહેતા હોય એવું લાગે. એક તો ગંદવાડમાં ખદબદતા અને બીજા પાર્ટીઓમાં ડ્રગ્સ-દારૂનો નશો કરીને ગંદું-ગોબરું કરતા લોકો.

આ ફિલ્મ જોયા પછી આપણને ઘરનો દરવાજો ખોલતાં કે રાત્રે શાંતિથી સૂતાં પણ બીક લાગવા માંડે કે ક્યાંકથી કોઈ આવીને આપણી ખોપરીની પાંઉભાજી ન બનાવી દે. એનું કારણ છે નવાઝુદ્દીન સિદ્દીકી. જે ઠંડકથી એ અહીં લોકોનાં માથાં પર હથોડી-પાઇપો ફટકારે છે એ જોઇને આ માણસનું બૅકગ્રાઉન્ડ ચૅક કરવાની ઇચ્છા થઈ આવે. જે નિયમિતતાથી આપણે ત્યાં ઘરે બટાકાનું શાક બનતું હોય, એવાં રૂટિનથી એ લોકોનું ઢીમ ઢાળતો ફરે છે. નવાઝુદ્દીન આપણી પાસે રહેલા અત્યારના શ્રેષ્ઠ એક્ટરોમાંનો એક છે તે વાત એ અહીં એકેએક સીનમાં સાબિત કરતો રહે છે. એ માત્ર પોતાના હાવભાવ બદલીને, કશું જ બોલ્યા વિના જોવા માત્રથી, શાંતિથી ડાયલોગ બોલીને, ડુંગળી સમારીને, ખોફનાક હસીને કે પછી જમીન પર સળિયો ઘસડીને પણ ખોફ પેદા કરી દે છે. સામે પક્ષે ડ્રગ ઍડિક્ટ પોલીસના રોલમાં (‘મસાન’ ફેમ) વિકી કૌશલ પોતાના ચહેરા પર ઝાઝા હાવભાવ લાવવાની તસ્દી નથી લેતો. જોકે અડધો ચહેરો તો એ ગોગલ્સથી ઢાંકી રાખે છે.

‘નિઓ નુઆર’ તરીકે ઓળખાતી ડાર્ક ક્રાઇમ થ્રિલર તરીકે બરાબર છે, પરંતુ આપણેય નવાઝુદ્દીનની જેમ આંખો પર આંગળીઓ લગાડીને ફોકસ કરીએ ત્યારે ઘણા બધા પ્રશ્નો દેખાવા લાગે છે. એક તો એ કે આમાં નવું શું છે? માથા પર બોથડ પદાર્થ મારીને હત્યાઓ કરતા સિરિયલ કિલરની મસ્ત સસ્પેન્સ ફિલ્મ આપણે ‘સ્ટૉનમેન મર્ડર્સ’માં જોઈ ચૂક્યા છીએ. એક તબક્કે સામાન્ય માણસમાં અને રીઢા ગુનેગારમાં કોઈ ફરક ન રહે તે વાત આપણને શ્રીરામ રાઘવને ‘બદલાપુર’માં આ જ નવાઝુદ્દીનને લઇને સમજાવેલી. હા, અરીસામાં આપણું જ વિકરાળ પ્રતિબિંબ બતાવવા બદલ અનુરાગ કશ્યપને ફુલ માર્ક આપવા પડે. એક તબક્કે સિરિયલ કિલર આપણને કહે છે, ‘હું તો સ્વીકારું છું કે હું લોકોની હત્યાઓ કરું છું, પણ તમે તો ભગવાન-ધર્મના નામે, વિચારધારાના નામે નિર્દોષોની હત્યાઓ નથી કરતા? રમખાણોમાં હત્યાઓ કરીને ઈશ્વરની પાછળ નથી છુપાઈ જતા? રસ્તા પર જાણે ઈશ્વરનો મેળો ભર્યો હોય એમ લોકો પોતાનું શક્તિપ્રદર્શન કરતા ઊમટી પડે છે.’ ઇવન ગર્ભપાત-ભ્રૂણહત્યા કરાવતા લોકોને પણ અનુરાગે સિરિયલ કિલરમાં જ ખપાવી દીધા છે.

પરંતુ આટલી વાત કહેવા માટે અનુરાગે અંકે ૧૪૦ મિનિટ લીધી છે. એટલે જ ફિલ્મ ખાસ્સી લાંબી અને સ્લો લાગે છે. ટેરેન્ટિનોની સ્ટાઇલ મારવામાં ફિલ્મમાં કોઈ થ્રિલ ફીલ થતી જ નથી. ઘણાં દૃશ્યો એવાં છે જ્યાં કશું બનતું નથી. કારણ વગર થતી હિંસા તો થોડા જ સમયમાં આપણને સ્પર્શતી બંધ થઈ જાય છે. કેટલાય સવાલો વણઉકલ્યા રહે છે, તો કેટલીયે બાબતો લોજિકની બાઉન્ડરીની બહાર જ રહે છે. અનુરાગ કશ્યપ જેવા ડિરેક્ટર પાસેથી આપણને એવી આશા હોય કે તે સિરિયલ કિલરની સાઇકીની અંદર લઈ જશે, પરંતુ તેને એવું કરવા કરતાં આપણી સામે અરીસો ધરવામાં વધારે રસ છે.

નવાઝુદ્દીન સિદ્દીકી ગ્રેટ એક્ટર છે, પરંતુ હવે ધીમે ધીમે એ ટાઇપકાસ્ટ થતો જાય છે. ‘ગૅંગ્સ ઑફ વસેપુર’ હોય કે પછી ‘કિક’ કે ‘બદલાપુર’ હોય, એનાં પાત્રોમાં લગભગ એક જ પ્રકારની સાઇકોગીરી દેખાતી રહે છે. એટલે એક્ટિંગ પાવરફુલ હોવા છતાં રિપિટ થતી હોય તેવું લાગે છે.

‘ઉડતા પંજાબ’માં આટલા તાયફા કર્યા પછી અનુરાગ કશ્યપની જ આ ફિલ્મમાં રહેલી ગંદી ગાળો, હિંસા, ડ્રગ્સ, સેક્સ સીન વગેરેમાં સેન્સરને કોઈ વાંધો ન દેખાયો? ભાઈ-બહેન વચ્ચેનો ભલભલા લોકો ઊકળી ઊઠે એવો એક સીન જોઇને પણ સેન્સર બૉર્ડને કશું વાંધાજનક ન દેખાયું તે આશ્ચર્યજનક છે. સૅન્સર બૉર્ડે હથિયાર હેઠાં મૂકી દીધાં છે કે પછી ફિલ્મો પ્રમાણે અલગ અલગ કાટલાં હોય છે?

આપ કે અનુરાગ પે

‘રમન રાઘવ 2.0’ અનુરાગના નામે કે નવાઝુદ્દીનના નામે એક વાર જોઈ શકાય. પરંતુ મનોરંજનના ભોગે દુનિયા આખી ડાર્ક છે અને આપણે સૌ પણ કદરૂપો ચહેરો જ ધરાવીએ છીએ એવો જ મેસેજ આપ્યા કરવાનો કોઈ અર્થ ખરો?

રેટિંગઃ **1/2 (અઢી સ્ટાર)

PS-1: એક દૃશ્યમાં રમન (નવાઝુદ્દીન) જ્યારે ઘરની બારીઓમાં છાપાં ચિપકાવે છે, ત્યારે તેમાં એક અખબાર તરીકે ‘દિવ્ય ભાસ્કર’ દેખાય છે! એ પછીના જ સીનમાં કોઇના હાથમાં ‘સંદેશ’ દેખાય છે!

PS-2: એક ડ્રગ ડીલર માટે ખુદ અનુરાગ કશ્યપે ડબિંગ કર્યું હોવાનું પરખાઈ આવે છે.

(Published in Gujarati Mid Day)

Copyright © Jayesh Adhyaru. Please do not copy, reproduce this article without my permission. However, you are free to share this URL or the article with due credits.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s