સરબજિત

હેડિંગઃ ટ્રેજિક કહાની, ફિલ્મી ઝુબાની

ઇન્ટ્રોઃ ફિલ્મી રોનાધોના, ડાયલોગબાજી, ગીતોના ભાર હેઠળ અસલી સરબજિત સિંઘની ટ્રેજિક દાસ્તાનની ઇમ્પેક્ટ દબાઈ ગઈ છે અને ફિલ્મ દલબીર કૌરની બનીને રહી ગઈ છે.

કોઈ મુદ્દો મીડિયાsarbjit-movie-trailerમાં અતિશય ચર્ચાયેલો હોય, છતાં તેના પરથી ફિલ્મ બનાવવાનું સળગતું હાથમાં લો, ત્યારે દર્શક તરીકે આપણી અપેક્ષા હોય કે ચલો કંઇક નવી વાત જાણવા મળશે, ક્યાંય ચર્ચાયા નથી એવા સવાલોના જવાબ મળશે. પરંતુ ઉમંગ કુમારની ‘સરબજિત’ ફિલ્મને આવા એકેય સવાલોના જવાબો શોધવામાં નહીં, બલકે આપણને બાલટી ભરીને રડાવવામાં જ રસ છે. જાણે સરબજિત સિંઘનું ‘વિકિપીડિયા’ પેજ વાંચીને બનાવી નાખી હોય તેમ આ ફિલ્મ એકેય નવી વાત કહેતી નથી. ઉપરથી છેક ફિલ્મના પહેલા સીનથી લઇને છેલ્લા સીન સુધી બધે જ ઠેકાણે સરબજિતની બહેન દલબીર કૌર જ છવાયેલી છે. એ હિસાબે તો ફિલ્મનું નામ ‘દલબીર’ જ રાખ્યું હોત તોય ચાલી જાત.

પિંજરની આરપાર

બે દીકરીઓનો બાપ, ભાઈ અને ગરીબ ખેડૂત સરબજિત સિંઘ (રણદીપ હૂડા) ઈ.સ. ૧૯૯૦ની એક રાતે દારૂના નશામાં બૉર્ડર ક્રોસ કરીને પાકિસ્તાન પહોંચી જાય છે. ત્યાં એને કોઈ ભળતા જ નામે પકડીને બોમ્બ બ્લાસ્ટનો આરોપી તથા ભારતીય જાસૂસ બનાવી દેવાય છે. આ બાજુ સરબજિતને શોધવા માટે એની બહેન દલબીર (ઐશ્વર્યા રાય), પત્ની સુખપ્રીત (રિચા ચઢ્ઢા) અને ગામલોકો આકાશ-પાતાળ એક કરી નાખે છે. મહિનાઓ પછી ખબર પડે છે કે એ તો પાકિસ્તાની જેલમાં છે. ત્યારથી એને છોડાવવા માટે દલબીર ‘માંઝી’ જેવું જ ભગીરથ કામ હાથમાં લે છે. ફાંસીની સજા પામેલો સરબજિત દુનિયાભરમાં ચર્ચાય છે. બહેન દલબીર પરિવાર સાથે ભાઈ સુધી પહોંચે છે, પણ…

ઝરા આંખ મેં ભર લો પાની

લુચ્ચા પાકિસ્તાને સરબજિતને પકડીને એના પર અત્યંત ગંભીર આરોપો લગાવેલા. એ વાતમાં હકીકત કેટલી હતી તે ક્યારેય બહાર આવવાનું નથી, પરંતુ બીજી માનવીય હકીકત એ છે કે એણે પોતાની જિંદગીના અઢી દાયકા અમાનુષી ત્રાસની વચ્ચે પાકિસ્તાની જેલમાં કાઢી નાખ્યા અને એવા જ કરુણ મોતે મર્યો. એ સ્ટોરી ગ્લિસરિનની બૉટલની મદદ વગર પણ રડવું આવે એવી ટ્રેજિક છે. પરંતુ અગાઉ ફિલ્મી ‘મૅરી કોમ’ બનાવી ચૂકેલા ઉમંગ કુમારને આપણી સંવેદનશીલતા પર કદાચ ભરોસો નહીં હોય. એટલે એક તો એમણે પર્પલ હોઠવાળી ઐશ્વર્યાને કાસ્ટ કરી અને એની લાલ આંખો કરીને એને પંજાબની પાંચેય નદીઓમાં પૂર આવી જાય એટલી રડાવી. ઐશ્વર્યાનો પ્રોબ્લેમ એ છે કે એ હવે સતત તાર સપ્તકમાં જ બોલે છે. ડિરેક્ટર ઉમંગ કુમારે એને બૉર્ડર પરથી ચીસો પડાવીને છેક કોટ લખપત જેલ સુધી એનો અવાજ ન પહોંચાડ્યો એ જ ગનીમત છે. અભિષેક બચ્ચનની જેમ હવે ઐશ્વર્યાની દર બીજી ફિલ્મ પણ ‘કમ બૅક ફિલ્મ’ જ ગણાય છે. એ કારણ હોય કે ગમે તે, પણ અહીં દિલ્હીથી લાહોર વાયા પંજાબ બધે ઐશ્વર્યા જ છવાયેલી છે. સરબજિતને શોધવાનું કામ પણ પિતા એને જ સોંપે, ટપાલો પણ એ જ લખે, દિલ્હીની હડિયાપટ્ટી અને આંદોલનો પણ એ જ કરે. એ તો ઠીક, પણ જાણે દુઃખ પણ એને એકલીને જ થાય. આ ‘હરિકેન ઐશ્વર્યા’માં રિચા ચઢ્ઢા જેવી પાવરફુલ એક્ટર રીતસર પરાણે દબાયેલી લાગે છે. એનું પાત્ર શું કામ દબાયેલું રહે છે એવી કોઈ ચોખવટ નથી. ઐશ્વર્યાનો કલબલાટ જોઇને આપણને સતત એવી બીક લાગ્યા કરે કે હમણાં રિચા ચઢ્ઢાનો મગજ જશે અને એ ઐશ્વર્યા કરતાંય મોટા અવાજે બૂમાબૂમ કરી મૂકશે. સૌથી ખરાબ બાબત એ છે કે આટલી રડારોળ છતાં, ધોળાવાળ-ચશ્માંના મૅકઅપ છતાં, અવાજના ટૉનમાં બદલાવ છતાં ઐશ્વર્યાની ઍક્ટિંગ-પીડા નેચરલ લાગતી નથી. ઊડીને સીધી આંખમાં ખૂંચી જાય એવી વાત એ છે કે ઉંમર ખાલી ઐશ્વર્યાની જ દેખાય છે, રિચા ચઢ્ઢા તો જાણે ‘પતંજલિ’ની પ્રોડક્ટ વાપરતી હોય એમ ગોરી ચિટ્ટી જ રહે છે. કદાચ મૅકઅપનું ફોકસ પણ ઍશ જ રહી છે.

પણ બૉસ, રણદીપ હૂડા અત્યારે કોહલી જેવા સુપર ફોર્મમાં છે. અહીં એક સૅકન્ડ માટે પણ એ સરબજિતના કૅરેક્ટરમાંથી બહાર નીકળતો નથી. જેલમાં એના પર થતું ખોફનાક ટૉર્ચર, વર્ષોની યાતના પછી એનાં શરીર, અવાજ અને બૉડી લૅંગ્વેજમાં આવતું પરિવર્તન એ બધું જ જૅન્યુઇન લાગે છે. સરબજિતનો પરિવાર જ્યારે એને વર્ષો પછી પહેલી વાર જેલમાં મળવા આવે છે, તે આખી ફિલ્મનો બેસ્ટ સીન છે. પરિવાર આવે એ પહેલાંની એની તૈયારીઓ, એ મેળાપ વખતના સંવાદો બધું જ (ઐશ્વર્યાની હાજરી છતાં) હચમચાવી મૂકે તેવું છે. એ સીનમાં સરબજિતની પત્ની અને બંને દીકરીઓ પણ હાજર છે, છતાં કેન્દ્રમાં તો ઍશ જ રહે છે. ઇવન સીટિંગ એરેન્જમેન્ટ પણ એવું જ છે.

આપણા ફિલ્મકારો કદાચ એવું માને છે કે લાગણીઓને ગીતમાં રજૂ નહીં કરીએ તો આ દેશના પાષાણ હૃદયી લોકો કદાચ સમજશે જ નહીં. એટલે જ જન્મ, લગ્ન, પીડા, એકલતા, વિરહ, દુવા બધા માટે એકેક ગીત ઠાલવ્યું છે. તેને કારણે આપણનેય આ ફિલ્મ સરબજિતની સજા જેવી જ લાંબી લાગવા માંડે છે.

આ ફિલ્મનું ફલક અઢી દાયકામાં પથરાયેલું છે. એટલે વીતતો સમય તથા તેની સાથે ઘટતી ઘટનાઓ સરબજિતના કૅસ પર કેવી અસર પાડે છે એ માટે પોખરણનાં પરમાણુ પરીક્ષણ, સંસદ પરનો તથા 26/11નો તાજ પરનો હુમલો, કસાબ-અફઝલ ગુરુની ફાંસી વગેરેના ન્યુઝ બતાવાય છે. આપણને મોટા સ્ક્રીન પર ‘દૂરદર્શન’નાં શમ્મી નારંગ અને કાવેરી મુખર્જી જેવાં વીતેલા યુગનાં ન્યુઝ રીડરને જોઇને ઑથેન્ટિક હરખ પણ થાય. પરંતુ ટાઇમલાઇનની જેમ ફટાફટ બનતી એ ઘટનાઓ વીતતાં વર્ષોનો આભાસ કરાવતી નથી. જાણે વિકિપીડિયા પૅજમાં હોય એટલે નેતા, એક્ટિવિસ્ટો, વકીલનાં પાત્રો અચાનક ફૂટી નીકળે. ફોર એક્ઝામ્પલ, અગાઉ ‘મૅરી કોમ’ અને ‘NH10’માં દેખાયેલો દર્શન કુમાર અહીં સરબજિતના પાકિસ્તાની વકીલ અવૈસ શેખના રોલમાં છે. દેશવાસીઓનો વિરોધ વેઠીને પણ એ સરબજિત માટે લડે છે. શા માટે એ આ ફિલ્મ કહેતી નથી. હા, આ ફિલ્મના પ્રમાણમાં ક્યાંય સારો એવો એનો એક સુપર સટાયરિકલ સીન છે, જેમાં એ પોતાનું જ પૂતળું બાળે છે. આખી ફિલ્મમાં એવી સ્માર્ટનેસ ક્યાંય નથી.

ભાઈને બચાવવા નીકળેલી ઐશ્વર્યા અચાનક કૅરિકેચરિશ મીડિયાની સામે ઇલેક્શનમાં ઊભી હોય એમ બે દેશની એકતાની વાતો કરવા માંડે અને અચાનક ત્યાંના સિક્યોરિટી ગાર્ડને પણ ‘ગદર’ના સની દેઓલની સ્ટાઇલમાં હાકલી નાખે, ત્યારે થાય કે અમાં યાર, યે કુછ ઝ્યાદા હો ગયા!

ફેંસલો તમારો

માત્ર રણદીપ હૂડાની ઍક્ટિંગ અને અમુક દૃશ્યોને બાદ કરતાં બાકીની ફિલ્મ વેઠવા માટે તમારે બે રૂનાં પૂમડાં અને એક સારામાંના રૂમાલની જરૂર પડશે. ફિલ્મને અંતે વાસ્તવિક સ્થિતિ બયાન કરતા કેટલાક ફૅક્ટની સાથોસાથ મહાનતાથી છલકાતો ડિરેક્ટરનો ક્વૉટ પણ ડિસ્પ્લે થશે. જેના પર વિશ્વાસ કરવા માટે તમારાં આંસુડાંથી ભીનો થયેલો રૂમાલ કામમાં આવશે.

રૅટિંગઃ ** (બે સ્ટાર)

(Published in Gujarati Mid Day)

Copyright © Jayesh Adhyaru. Please do not copy, reproduce this article without my permission. However, you are free to share this URL or the article with due credits.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s