ફૅન

હેડિંગઃ જબ તક હૈ ફૅન

***

ઇન્ટ્રોઃ એક પણ ગીત અને હિરોઇન ન હોવા છતાં આ ફિલ્મ શાહરુખના મજબૂત ખભા પર ઊભી છે.

***

‘ફૅન’ના એક દૃશ્યમાં ફિલ્મસ્ટાર આર્યન ખન્ના બનતો શાહરુખ મૅકઅપ લગાવીને અરીસા સામે જુએ છે અને ‘હજી આપfan-first-lookણો સિક્કો ચાલે છે, બોસ’ ટાઇપનું સ્માઇલ કરે છે. છેલ્લા ઘણા સમયથી શાહરુખની ફિલ્મો એવા અરીસામાં જ કન્વર્ટ થઈ ગઈ છે, જેમાં પાત્ર ગમે તે હોય દેખાય આપણને કિંગ ખાન શાહરુખ. આવી ‘બસ, મૈં હી હૂં ના’ ટાઇપની સતત નાર્સિસિસ્ટિક શાહરુખોત્સવ ઉજવતી ફિલ્મોમાં વધુ બોલ્ડ ઉમેરો છે ડિરેક્ટર મનીષ શર્માની ‘ફૅન.’ આ ફિલ્મમાં ઘણાં આશ્ચર્યો છે, તેમાંનું એક એ છે કે સ્ટાર અને ફૅન બનતા બંને શાહરુખોને તમે અલગ તારવી શકો છો. મતલબ કે ઘણા સમયથી ખોવાયેલો ‘એક્ટર શાહરુખ’ પણ દેખાઈ આવ્યો છે.

નેવર અન્ડરએસ્ટિમેટ ધ પાવર ઑફ અ ફૅન

ટ્રેલરમાં બાજી છત્તી થઈ ગઈ છે તેમ આર્યન ખન્ના (શાહરુખ ખાન) બૉલીવુડનો સુપરસ્ટાર છે. આપણને બતાવવામાં આવે છે કે એણે ‘દીવાના’, ‘ડર’, ‘બાઝીગર’, ‘ડીડીએલજે’ જેવી (કોઈ શાહરુખ ખાનના નામે બોલતી) ફિલ્મો કરી છે. આ ફિલ્મો જોઇને શાહરુખના જ વતન દિલ્હીમાં મોટો થયેલો ગૌરવ ચાંદના (શાહરુખ નંબર-2) એનો જબરો ફૅન બની ગયો છે. ‘જુનિયર આર્યન ખન્ના’ તરીકે એ પોતાના ઇલાકાનો સ્ટાર છે. એની લાઇફની એક જ તમન્ના, આર્યન ખન્નાને મળીને એની પાસેથી પોતે એનો સૌથી મોટો ફૅન હોવાનું સર્ટિફિકેટ લઈ લેવું. આ ઘેલછામાં એ એવું પરાક્રમ કરી બેસે છે કે ઑરિજિનલ આર્યન ખન્ના કોપાયમાન થઈ જાય છે. કોઈ સ્ટાર પોતાના ફૅન સાથે આવું થોડો કરી શકે એ વિચારે મોહભંગ થયેલો ગૌરવ મનમાં જ કસમ ખાય છે કે ‘આર્યન ખન્ના, અબ સૈલાબ આયેગા.’ હવે ‘બાદશાહ’ સ્ટાર અને એના ‘ડુપ્લિકેટ’ ફૅન વચ્ચેની આ ‘મોહબ્બતેં’ કયા ‘અંજામ’ સુધી પહોંચે છે, એના માટે તો તમારે થોડો ખર્ચો કરવો પડે.

ફૅન સ્ટાર કે પીછે, સ્ટાર ફૅન કે પીછે, ટૂ મચ ફન

સ્ટારની પાછળ ગાંડા કાઢતા ફૅન જ્યારે પૂરી શિદ્દતથી એની જ વાટ લગાડવામાં લાગી જાય એવી સંખ્યાબંધ ફિલ્મો આવી ચૂકી છે. આપણા મહેશ ભટ્ટે હૉલીવુડની ઈ.સ. ૧૯૮૧ની ‘ધ ફૅન’ પરથી સુસ્મિતા સેનને એના મિસ યુનિવર્સ અવતારમાં જ લઇને ‘દસ્તક’ બનાવેલી. ડિરેક્ટર મનીષ શર્મા ભલે ઓરિજિનલ હોવાની ખાંડના બુકડા ભરતા, પરંતુ એમની આ ફિલ્મ અને ઈ.સ. ૧૯૯૬માં આવેલી રૉબર્ટ દ નીરો સ્ટારર અગેઇન એ જ નામની ‘ધ ફૅન’ ફિલ્મથી વધુ પ્રભાવિત દેખાય છે. પરંતુ એ સ્ટોરીમાં શાહરુખને પોતાના જ ફિક્શનલાઇઝ્ડ વર્ઝન તરીકે લેવાનો અને એક કાંકરે ઘણાંય પક્ષીને આંટી દેવાનો પરાક્રમી વિચાર આપણા ફિલ્મમૅકર્સને જ આવી શકે.

રાહતની વાત એ છે કે માત્ર ભક્ત મંડળી માટે જ બનતી ફિલ્મોથી થોડી અલગ એવી આ ફૅનમાં શાહરુખે પોતાના કમ્ફર્ટ ઝોનમાંથી બહાર આવીને કશુંક અલગ કરવાનો પ્રયત્ન કર્યો છે. બંને રોલમાં શાહરુખ કોઈ પાત્રમાં હોય તેવું લાગે છે, ઇવન કિંગ ખાનનું વાદળ સતત મંડરાતું રહેતું હોવા છતાં. દર વખતે ‘શાહરુખ હાય હાય’ બ્રિગેડ એના નામનાં છાજિયાં કૂટવા માટે કોઈ ને કોઈ મુદ્દા શોધી જ લે છે. આ વખતે એવું થયું નથી. બલકે ખુદ શાહરુખે પોતાના વિરોધીઓને સળી કરી લીધી છે. ફિલ્મમાં એક ઠેકાણે ડાયલોગ પણ છે, ‘કમાલ કે દોગલે ફૅન હૈ. એક તરફ ઉસકી ફિલ્મો કો ગાલી દેતે હૈં, ફિર ઉસકે બંગલે કે સામને ફોટો ખિંચવાને આ જાતે હૈ.’

‘યશરાજ’ની ફિલ્મ હોય એટલે સ્વતંત્ર રીતે અફલાતૂન ફિલ્મો આપી ચૂકેલા લોકો પણ અહીં કામે લાગી ગયા હોય. ‘ફૅન’માં હબીબ ફૈઝલ અને શરત કટારિયા જેવા ટેલેન્ટેડ ફિલ્મમૅકર્સે ડાયલોગ્સ લખ્યા છે. ઉપરથી ‘બૅન્ડ બાજા બારાત’ ફૅમ મનીષ શર્માની કાબેલ આંખે કેટલીક ખરેખર સ્વાદિષ્ટ મોમેન્ટ્સ કૅપ્ચર કરી છે. ખાસ કરીને ‘ફૅન’ શાહરુખના બધા જ સીન સરસ બન્યા છે. આર્યન ખન્નાના એક મિડલ ક્લાસ પરિવારના ચાહક તરીકે એની લાઇફ, એના જ નામ પરથી ચાલતો એનો સાઇબર કૅફે ‘એ. કે. સાઇબર ચૅટ’, મોહલ્લાની ‘સુપર સિતારા કોન્ટેસ્ટ’, વિધાઉટ ટિકિટ ટ્રેનમાં મુંબઈ સુધી મુસાફરી કરવાની એની જિદ્દ, આર્યન ખન્નાના બંગલાની બહાર (‘બૉમ્બે ટૉકિઝ’ની ‘મુરબ્બા’ સ્ટોરી યાદ અપાવે તેવો) ચાહકોની ભીડનો સીન વગેરે બધું જ જમાવટ કરે છે.

‘ચેન્નઈ એક્સપ્રેસ’માં શાહરુખે પોતાની ફિલ્મી લાઇફ પર હળવા કટાક્ષો કર્યા હતા. કદાચ આ ફિલ્મમાં એ વધુ કડવો અને રિયલિસ્ટિક બની ગયો છે. એણે એક સુપરસ્ટારના ખાસ્સા ડાર્ક ગ્રે એરિયા બતાવ્યા છે. પૈસા માટે ધનવાનોનાં લગ્નોમાં નાચવું અને એ બદલ અનેક અપમાનો સહન કરવાં, એક સ્ટારનો ઇગો, ફૅન અને સ્ટાર વચ્ચેની ફાઇન લાઇન (મતલબ કે ફૅન આસપાસ ટોળે વળે તો ગમે, પણ પછી ચિપકે તો સ્ટાર અકળાઈ જાય), વાહિયાત સવાલો પૂછતું અને વાતોને તોડીને બ્લોઅપ કરતું મીડિયા, પોતાને હેરાન કરતી વિદેશની પોલીસ વગેરે ઘણી વાતો સ્માર્ટલી હાઇલાઇટ કરી દીધી છે. લંડનના પ્રખ્યાત ‘મૅડમ તુસ્સો’ મ્યુઝિયમમાં પોતાના નિર્જિવ લાગતા સ્ટેચ્યુ પર પણ કમેન્ટ કરી દેવાઈ છે. માથે હૂડી પહેરીને લોકોની નજરથી દૂર ભાગતો સ્ટાર શાહરુખ સતત પોતે કરેલી ટેલિવિઝન ઍડ્સની યાદ અપાવતો રહે છે. પોતાને ધિક્કારતા લોકોને શાહરુખે બીજા પાત્ર પાસે આડકતરી રીતે કહેવડાવ્યું પણ છે કે, ‘મારા ગ્લેમરની અદેખાઈ કરતાં પહેલાં મારી મહેનત પર પણ એક નજર નાખો.’ ઇવન સમગ્ર ફૅન પ્રજાતિને પણ એણે કહ્યું છે કે, ‘કોઈનો પડછાયો ન બનો, તમારી પોતાની આઇડેન્ટિટી બનાવો.’ સત્યવચન.

‘ફૅન’માં શાહરુખના મૅકઅપના ઘણા વખાણ થયા છે. પરંતુ એક તો શાહરુખને યુવાન દેખાડવા માટે કરાયેલા એ ‘પ્રોસ્થેટિક’ મૅકઅપમાં શાહરુખ ‘ચાઇલ્ડ્સ પ્લે’ જેવી હૉરર ફિલ્મના ભૂતિયા ઢીંગલા જેવો ડરામણો લાગે છે. ઉપરથી સગવડ માટે એ ફૅન ગૌરવના મૅકઅપમાં થતી વધઘટ પણ ચોખ્ખી જોઈ શકાય છે. મીન્સ કે જ્યારે લોકોને ઉલ્લુ બનાવવાના હોય, ત્યારે ડુપ્લિકેટ ઑરિજિનલ જેવો લાગવા માંડે, નહીંતર ફરી પાછો પાપી ગુડિયામાં કન્વર્ટ થઈ જાય.

લવર બૉય શાહરુખની ફિલ્મ કોઈ લવ ટ્રેક, શિફોન સાડીઓ લહેરાવતી હિરોઇન કે ગીતો વગર કલ્પી શકાય નહીં. અહીં ઘણી જગ્યાએ સિચ્યુએશન હોવા છતાં એક પણ ગીત લેવામાં આવ્યું નથી. ઇવન મહિનાઓથી ઉપાડો લીધેલો તે ‘જબરા ફૅન’ સોંગ પણ ફિલ્મમાં નથી.

ઇન્ટરવલ પહેલાં ખરેખર મજા કરાવતી આ ફિલ્મ સૅકન્ડ હાફમાં રીતસર ઉંદર-બિલાડીની માઇન્ડલૅસ ગૅમ બની જાય છે. હૉલીવુડ ફિલ્મ ‘ધ ફૅન’માં રૉબર્ટ દ નીરોના મોઢે એક લાઇન બોલાવાયેલી કે, ‘અમારા જેવા લોકો (ફૅન) વિના તમે (સ્ટાર) કશું જ નથી.’ ડિટ્ટો એ જ લાઇન અહીં હિન્દીમાં છે. પરંતુ એક ઝાટકે એ વાત સાબિત થવા માંડે અને સ્ટારની ઇમેજ અરીસાની જેમ એક કાંકરી વાગતાંમાં તૂટી જાય એ વાત હજમ થાય એવી નથી (નહીંતર સલમાનની ફિલ્મોમાં અત્યારે કાગડા ઊડતા હોત). સામે પક્ષે એક સ્ટાર કોઇપણ જાતના સપોર્ટ મિકેનિઝમ વિના માથાફરેલ માણસને મજા ચખાડવા પહોંચી જાય, જીવના (અને પોતાનો લુક બગડવાના) જોખમે જેમ્સ બોન્ડ સ્ટાઇલમાં ચૅઝ કરવા નીકળી પડે એ પણ દિમાગનો ઝાંપો વટાવી શકે તેવું નથી. હા, અફલાતૂન લોકેશન એવા દુબ્રોવ્નિકમાં થયેલી એ ચૅઝ સિક્વન્સ છે તબલાંતોડ. સહેજ મળતો આવતો ચહેરો હોવા માત્રથી સ્ટારની પર્સનલ લાઇફમાં ઘૂસ મારવી એટલી ઇઝી હોત તો ગામેગામ રખડતા ડુપ્લિકેટો ન્યાલ થઈ ગયા હોત.

અહીં ફિલ્મનું પૂરેપૂરું ફોકસ શાહરુખ એન્ડ શાહરુખ પર જ છે એટલે સાઇડ એક્ટરો બિચારાં હાંશિયામાં જ છે. છતાં નવી એન્ટ્રી તરીકે એક્ટર સચિનની ક્યુટ અને કૉન્ફિડન્ટ દીકરી શ્રિયા પિલગાંવકર પર ધ્યાન ગયા વિના રહે નહીં.

તો પિક્ચર દેખને જાયેં, મેરે દોસ્ત?

દર અઠવાડિયે ઉપસ્થિત થતા આ વિરાટ પ્રશ્નનો ટૂંકો જવાબ છે, ‘હા.’ શાહરુખ તમને ગમતો હોય કે નહીં, પણ શાહરુખની ‘ગૌરવ’ તરીકે એની એક્ટિંગ માણવા લાયક છે. ઑવરઑલ એક્ટર-રાઇટર-ડિરેક્ટરની ટીમે બનાવેલી આ વાનગી એકવાર તો પરિવાર સાથે બેશક ચાખવા જેવી છે જ.

રેટિંગઃ *** (ત્રણ સ્ટાર)

(Published in Gujarati Mid Day)

Copyright © Jayesh Adhyaru. Please do not copy, reproduce this article without my permission. However, you are free to share this URL or the article with due credits.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s