પિકુ

ટોઇલેટ હ્યુમર

***

માતાપિતા પ્રત્યેનો પ્રેમ, એમની બીમારીની આસપાસ વણાઈ જતી જિંદગી, તીવ્ર અતીતરાગ, વતન સાથે જોડાયેલાં આપણાં મૂળિયાં અને ત્યાંથી ઊખડ્યાં પછી ચીડિયો થઈ જતો સ્વભાવ અને હા, કબજિયાત… આવી તો કેટલીયે વાતો આ પારેવાની પાંખ જેવી હળવી ફિલ્મમાં અફલાતૂન રીતે પરોવી લેવાઈ છે.

***

pikuposter2_635629007822200905આપણા હાસ્યકારો કાયમ ‘હાસ્ય તો ઓબ્જરવેસનમાંથી મળે’ એવી એકની એક વાતો કરીને બોર કરતા હોય છે. પરંતુ જો ડિરેક્ટર શૂજિત સિરકાર જેવી શાર્પ આંખો-સમજ અને લેખિકા જૂહી ચતુર્વેદી જેવું અફલાતૂન લેખન કૌશલ્ય હોય, તો કબજિયાત અને છી-પીપીમાંથી પણ સાફસૂથરું હાસ્ય પેદા કરી શકાય. જાણે પીછું ફરતું હોય એવી નજાકતથી કેટલીયે લાગણીઓ, કેટલા બધા વિચારો અને કેટકેટલાં ઓબ્ઝર્વેશન્સ આપણને આપી દેતી આ ‘પિકુ’ જેવી ફિલ્મો જ આપણા સિનેમાને સાવ તામસિક-ફોર્મ્યુલેટિક બની જતાં રોકે છે.

આંતરડાંમાં ફસાયેલો અતીતરાગ

સિત્તેર વર્ષના ભાસ્કર, સોરી, ભાશ્કોર બેનર્જી (અમિતાભ બચ્ચન) પાસે જીવનમાં બે જ કામ છેઃ સવારથી સાંજ સુધી પોતાની તબિયતથી લઇને કામવાળી સુધીની બધી વાતે કકળાટ કરીને આખું ઘર માથે લેવું અને પોતાની વર્ષો જૂની કબજિયાતનું ડિસ્કશન કમ ડિસેક્શન કર્યા કરવું. એમની ત્રીસ વર્ષની આર્કિટેક્ટ દીકરી પિકુ (દીપિકા પદુકોણ) એમની આ આદતથી ત્રાસેલી છે, પણ પિતા પ્રત્યેની જવાબદારી અને પ્રેમથી ગાડું ગબડાવ્યે જાય છે. ત્યાં એક દિવસ દારૂના હેંગઓવરથી લથડેલી તબિયતથી ભાસ્કર મોશાયને થાય છે કે કોલકાતા ચાલો રે, આપણા પૈતૃક મકાનમાં. પરંતુ પ્લેનમાં એમને કબજિયાત થઈ જાય અને ટ્રેનમાં પણ સતત થતી હલહલથી એમને કબજિયાત થઈ જાય. એટલે દિલ્હીથી આખો સંઘ ઊપડે છે કોલકાતા બાય કાર.

પરંતુ પિતાનો કચકચિયો સ્વભાવ વેઠીને ચીડિયા સ્વભાવની થઈ ગયેલી પિકુથી ત્રાસીને એકેય ડ્રાઇવર હા પાડતો નથી અને અડિયો દડિયો આવે છે ટેક્સી કંપનીના માલિક રાણા ચૌધરી (ઈરફાન ખાન)ની માથે. આ ઈરફાન પોતેય એની કકળાટિયણ મમ્મી અને સાસરેથી ઘરે આવી ગયેલી માથાભારે બહેનથી ત્રાસેલો છે. દર થોડી વારે દલીલબાજી, મગજમારીથી ત્રાસીને ડચકાં ખાતો સંઘ આખરે કાશીએ થઈને કોલકાતા પહોંચે છે. વતનના એ મકાનમાં જઇને ભાસ્કર અને પિકુ બંનેને અતીતરાગ એટલે કે નોસ્ટેલ્જિયાનો તીવ્ર હુમલો આવે છે, અને…

શૌચ-વિચાર

આ ફિલ્મ એકસાથે અનેક મોરચે જલસા કરાવી દે છે. વન બાય વન જોઇએ…

મોરચા નં. ૧: લાગણીઓ
માતાપિતા કોને વહાલાં ન હોય? એમનાં પ્રત્યે જજમેન્ટલ થયા વિના પરાપૂર્વથી ચાલ્યું આવતું અહોભાવનું કોટિંગ હટાવીને જોઇએ તો મોટાભાગના લોકો સ્વીકારશે કે ગમે તે કારણસર પેરેન્ટ્સલોગ એટલાં બધાં ઇરિટેટિંગ થઈ જાય છે કે ન પૂછો વાત. નાનામાં નાની બીમારીમાંય કાગનો વાઘ કરી નાખે, પેટ સાફ ન આવે તો ઘરનાં છોકરાંથી લઇને બરાક ઓબામા સુધીનાંને અડફેટે લે, કામવાળાંની ધૂળ કાઢતાં ફરે, વહુવારુ પર છાણાં થાપે, આખો દિવસ નોનસ્ટોપ બોલ્યા કરે અને આખી દુનિયાને સલાહો આપતાં ફરે… બસ, ‘પિકુ’ના અમિતાભ બચ્ચન જેવાં પાત્રો શોધવા માટે આપણા ઘરમાં જ ડોકિયું કરવાની વાર છે.

અત્યારે ભલે વૃદ્ધાશ્રમો ઊભરાતાં હોય, પણ ‘પિકુ’ બનતી દીપિકા કહે છે તેમ, ‘એક ઉંમર પછી માબાપ એમની મેળે જીવતાં ન રહી શકે. એમને જીવતાં રાખવા પડે છે.’ એ જ રીતે નાનાં બાળકની જેમ વર્તતાં હોવા છતાં ‘આખરે તો આપણાં પેરેન્ટ્સ છેને’ એવું વિચારીને માતાપિતાને સાચવતાં સંતાનોની સંખ્યા વધારે જ છે. સાથોસાથ એમની વિચિત્ર જરૂરિયાતો, તરંગી દુરાગ્રહો અને કચકચિયા સ્વભાવને પણ નભાવતાં હોય છે. અહીં બચ્ચન રોજ મીઠું ચોરી લે છે, પોતાની ખુરશી કમ કમોડને સાથે જ લઇને ફરે છે, પોતાને કેવું છી આવ્યું તેનું ડિટેલ્ડ વર્ણન કરતો મેસેજ દીકરીની ઑફિસે મોકલાવે છે, અરે, પોતે સૂસૂ કરવા જાય તો બહાર નોકરને ‘શીશશશશ’ અવાજ કરવા ઊભો રાખે છે જેથી પોતાનાં આંતરિક અવયવોનો ટ્રાફિકજામ ક્લિયર થાય…

‘પિકુ’ એક એવા વિચારનું પણ ટ્રિગર દબાવે છે કે ક્યાંક વડીલોની ઘણી બધી સમસ્યાઓનું મૂળ એમના વતનઝુરાપામાં તો નથીને? એમની રોજિંદી કચકચ, સંતાનોનું ધ્યાન ખેંચવા માટે અજાણપણે ઊભો કરાતો બીમારીનો હાઉ, આ બધામાં એમની એકલતા તો જવાબદાર નથી ને? પણ જીવન કી આપાધાપીમાં આપણી પાસે એવું બધું વિચારવાનો સમય જ નથી.

મોરચા નં. ૨: બ્રિલિયન્સ

આ ફિલ્મના ડિરેક્ટર શૂજિત સિરકારનો બાયોડૅટા અત્યંત પ્રભાવશાળી છે. એવું જ લેખિકા જુહી ચતુર્વેદીનું છે. અહીં એકેક સીનમાં એમના કૌશલ્યનો સિક્કો જોઈ શકાય છે. વૃદ્ધ માતાપિતાની સંભાળથી લઇને સ્ત્રી સશક્તિકરણ અને વતનઝુરાપાથી લઇને એકલતા, અસલામતી જેવી લાગણીઓનું મેઘધનુષ ચીતરવા છતાં ફિલ્મ ક્યાંય મેલોડ્રામેટિક કે ભારેખમ થતી નથી કે હળવાશનો પાલવ છોડતી નથી. ના, મૃત્યુ જેવા ઘેરા પ્રસંગે પણ નહીં. એવું જ એક્ટિંગ ડિપાર્ટમેન્ટનું છે. એક્ટિંગની એબીસીડી શા માટે અમિતાભ બચ્ચનથી શરૂ થાય છે તે અહીં એમની ગ્રમ્પી ઓલ્ડ બંગાળીબાબુ તરીકેના અભિનય પરથી ખબર પડે છે. તેઓ એટલી હદે પાત્રમાં સમાઈ ગયા છે કે આખી ફિલ્મમાં એક સેકન્ડ માટેય ખ્યાલ નથી આવતો કે તેઓ કોઈ પાત્ર ભજવી રહ્યા છે. ડિટ્ટો, દીપિકા પદુકોણ. પિતાની કચકચથી ત્રાસેલી દીપિકાની એક્ટિંગ પણ એટલી જ સ્વાભાવિક છે. લેખનની દૃષ્ટિએ જોઇએ તો ઇરફાનનું પાત્ર અમિતાભ કે દીપિકા જેટલું સ્ટ્રોંગ નથી, પરંતુ એ કમી ઇરફાને પોતાની એક્ટિંગથી ભરપાઈ કરી દીધી છે. સાથોસાથ ડૉક્ટરબાબુ બનતા રઘુવીર યાદવ, બટકબોલી સાળી મૌસમી ચેટર્જી અને અન્ય નાનામાં નાના પાત્ર પણ એની જગ્યાએ જાણે જિગ્સો પઝલમાં ચિત્ર પૂરું કરતા હોય એ હદે પરફેક્ટ લાગે છે.

થેન્ક ગોડ, અહીં ફાલતુ ગીતોમાં ટાઇમ વેસ્ટ નથી કરાયો. પરિસ્થિતિને અનુકૂળ જે ત્રણેક ગીતો મુકાયાં છે, તે બૅકગ્રાઉન્ડમાં વાગીને જતાં રહે છે.

મોરચા નં. ૩: ઑબ્ઝર્વેશન્સ

ટોઇલેટનું ફ્લશ ખરાબ થઈ જવું કે ખાળ ભરાઈ જવી જેવી ડેઇલી મુશ્કેલીઓથી લઇને આંખો ઝીણી કરીએ તો કેટલીયે વાતો શ્રીખંડમાં આવતાં ડ્રાયફ્રુટ્સની જેમ વેરાયેલી મળી આવે. જેમ કે, દિગ્ગજ બંગાળી ફિલ્મમેકર સત્યજિત રાયે ‘પિકૂ’ નામની એક ફિલ્મ બનાવેલી. અહીં ‘પિકુ’ બનતી દીપિકા સત્યજિત રાયની એવી ફૅન છે કે ઘરમાં એમનું આઇકોનિક પોસ્ટર ટાંગ્યું છે અને એક છોકરાને એટલા માટે રિજેક્ટ કરી દે છે કેમ કે એણે સત્યજિત રાયની એકેય ફિલ્મ નથી જોઈ. બંગાળી ભદ્રલોકના પરિવારની જેમ અહીં પણ ઘરમાં ઠેકઠેકાણે સત્યજિત રાય, રામકૃષ્ણ પરમહંસ, રાજા રવિ વર્મા, રાજા રામમોહન રૉયનાં પોસ્ટર્સ જોવા મળે. બંગાળી પરિવારની જેમ જ ઘરના મોભી સિતાર વગાડતા હોય. આ ફિલ્મ હૃષિકેશ મુખર્જીની ફિલ્મો જેવી જ હળવી છે. એ જ હૃષિદાની ‘આનંદ’માં પણ બચ્ચન બાબુ ‘ભાસ્કર બેનર્જી’ બનેલા. ગમે ત્યાં ગમે તેની સામે છૂટથી પોતાના મળના રંગથી લઇને તેની ઘનતા સુધી વિગતવાર વાતો કરવી એ બંગાળીઓની નબળાઈ ગણાય છે. એ તો અહીં પર્ફેક્ટ્લી ઝીલાઈ છે. સાથોસાથ ઑથેન્ટિક બંગાળી વાનગીઓના પણ ખૂબ ભાલો ક્લોઝઅપ લીધા છે. એવી જ લાગણીથી (અને જરાય ઇન્ટેલેક્ચ્યુઅલ વાયડાઈ કર્યા વિના) કોલકાતા પણ ઝીલ્યું છે.

શુભસ્ય શીઘ્રમ

હા, ઘણાને આ ફિલ્મ થોડી ધીમી લાગશે. તો દીપિકા-ઇરફાનનો રોમેન્સ કે ઇવન એની જોડી જ પરાણે કરાવેલી લાગશે. એમ તો દર થોડીવારે દેખાડવામાં આવતી સ્પોન્સર્ડ પ્રોડક્ટ્સ પણ ભાતમાં કાંકરીની જેમ ખૂંચે છે. લેકિન ફિર ભી, આપણે મુક્તમને હસી પડીએ એવી અઢળક ક્ષણોથી આ ફિલ્મ ભરચક છે. કોઈપણ ફિલ્મી મરીમસાલા વિનાની અને ‘સ્લાઇસ ઑફ લાઇફ’ પ્રકારની આવી સાત્ત્વિક ફિલ્મ દરેક સિનેમાપ્રેમીએ જોવી જ જોઇએ. ઇન ફેક્ટ, આવી ફિલ્મ ચાલે તે આપણા સિનેમેટિક સ્વાસ્થ્ય માટે પણ અત્યંત જરૂરી છે. માટે વહેલી તકે સમય કાઢીને આ ફિલ્મ જોઈ પાડો. ખાસ તો, મમ્મી-પપ્પાઓને મનાવી-પટાવીને પણ સાથે લઈ જજો. કશું નહીં તો હસી હસીને એમનાં આંતરડાંને એટલી સરસ કસરત મળશે કે એમનું પણ પેટ સાફ આવી જશે.

રેટિંગઃ **** (ચાર સ્ટાર)

(Published in Gujarati Mid Day)

Copyright © Jayesh Adhyaru. Please do not copy, reproduce this article without my permission. However, you are free to share this URL or the article with due credits

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s