Motion Capture Animation

મોશન કેપ્ચર એનિમેશનઃ એનિમેશનના રજનીકાંતની ભારતમાં એન્ટ્રી

***

‘દુશ્મનોં કો હરાને કે સૈંકડો તરીકે હૈ. સબસે પહલા હૈ, માફી’… ‘બદલાવ ઝરૂરી હૈ. જો વક્ત કે સાથ બદલેગા, ઝિંદા રહેગા’… ‘સબ્ર કરો, ઈન્તેઝાર કરો. તુમ છલની સે પાની ભર સકતે હો, અગર પાની કે બર્ફ હોને તક ઈન્તેઝાર કર સકતે હો…’ ચારેકોર ગ્રીન કલરના પડદા લગાવેલા એક વિશાળ હૉલમાં એક્ટર ‘ધ રજનીકાંત’ એમની આગામી ફિલ્મ ‘કોચડયાન’ના આ જાનદાર ડાયલોગ્સ બોલી રહ્યા છે. શૂટિંગ વખતે તેઓ એકલા જ છે, એમની આસપાસ કોઈ દેખાતું નથી. પણ જ્યારે આપણે ફિલ્મનો પ્રોમો જોઈએ છીએ ત્યારે એમની આસપાસ સેંકડો લોકો દેખાય છે. એટલું જ નહીં, શૂટિંગ વખતે તો રજનીસરે કોઈપણ પ્રકારનો મેકઅપ, વિગ કે કોશ્ચ્યુમ પહેર્યાં નહોતાં, પરંતુ પડદા પર તો આ 63 વર્ષના અભિનેતા એક જાંબાઝ નવયુવાન યોદ્ધાના ગેટઅપમાં દેખાય છે! શું છે, આ બધું? અને કઈ રીતે થઈ રહ્યા છે આ ચમત્કાર?! જરા માંડીને વાત કરીએ…

kochadaiyaan-new-postersમાની લો કે આ 2012ની સાલનો ઉનાળો ચાલી રહ્યો છે, અને અત્યારે લંડનના વિખ્યાત પાઈનવૂડ સ્ટુડિયોઝમાં રજનીકાંત અને દીપિકા પદુકોણ સ્ટારર થ્રીડી એનિમેશન ફિલ્મ ‘કોચડયાન’ (અર્થાત્ લાંબી, કર્લી કેશવાળી ધરાવતો શેરદિલ રાજા)નું શૂટિંગ ચાલી રહ્યું છે. લંડનના આ પાઈનવૂડ સ્ટુડિયોઝમાં જેમ્સબોન્ડ, સુપરમેનથી લઈને લારાક્રોફ્ટઃ ટોમ્બ રેઈડર, દા વિન્ચી કોડ અને શેરલોક હોમ્સ જેવી સંખ્યાબંધ ફિલ્મોનું શૂટિંગ થઈ ચૂક્યું છે. રજનીકાંતને એનિમેટેડ અવતારમાં ચમકાવતી અને રજનીકાંતની જ દીકરી સૌંદર્યાએ ડિરેક્ટ કરેલી આ પિરિયડ ફિલ્મનું ટ્રેલર થોડાં અઠવાડિયાં પહેલાં અમિતાભ બચ્ચનના હસ્તે રિલીઝ કરાયું અને આવતા મહિને તે રિલીઝ પણ થઈ રહી છે. પરંતુ એવી તે શી ખાસિયત છે આ ફિલ્મમાં કે તેના શૂટિંગ માટે છેક લંડન સુધી લાંબા થવું પડ્યું? વેલ, જવાબ એવો છે કે આ ફિલ્મ ભારતની સૌપ્રથમ સંપૂર્ણપણે ‘મોશન કેપ્ચર’ કે ‘પરફોર્મન્સ કેપ્ચર’ ટેક્નિકથી તૈયાર થનારી એનિમેટેડ ફિલ્મ છે (જોકે બે વર્ષ પહેલાં આવેલી તમિલ એક્શન ફિલ્મ ‘માત્તરાન’માં અમુક ભાગ માટે ભારતમાં સૌપ્રથમવાર આ ટેક્નિકનો ઉપયોગ કરાયો હતો). ભારત માટે આ ટેક્નિક નવી છે, પણ હોલિવૂડમાં લૉર્ડ ઑફ ધ રિંગ્સ, અવતાર, સ્ટિવન સ્પીલબર્ગની ધ એડ્વેન્ચર્સ ઑફ ટિનટિન જેવી ફિલ્મોમાં વર્ષોથી મોશન કેપ્ચર ટેક્નિકનો ઉપયોગ થતો આવ્યો છે. એકદમ રિયલ લાગતી આધુનિક થ્રીડી વીડિયો ગેમ્સનું શૂટિંગ પણ પહેલાં આ જ રીતે થાય છે, પછી એમાં કમ્પ્યુટર ગેમ્સનાં એલિમેન્ટ્સ ઉમેરવામાં આવે છે.

ટ્રેડિશનલ એનિમેશન વર્સસ થ્રીડી એનિમેશન

હવે ભૂતકાળ થઈ ગયેલી ફિલ્મની રીલને હાથમાં લઈને ધ્યાનથી જોઈ હશે તો ખ્યાલ હશે કે તેમાં આસપાસની બે ઈમેજ વચ્ચે સહેજ મુવમેન્ટ સિવાય કશો ફેર હોતો નથી. હવે જરાતરા આગળ વધતી સિક્વન્સવાળી તસવીરોને એક સેકન્ડની ચોવીસ ફ્રેમ (કે તસવીર)ની ઝડપે આપણી આંખ સામેથી ફેરવવામાં આવે, ત્યારે આપણને છૂટક તસવીરોનું કલેક્શન નહીં, બલકે હાલતોચાલતો વીડિયો દેખાય છે! વાસ્તવમાં આપણી આંખની આ મર્યાદા છે, અને આ જ મર્યાદા સિનેમાનો પાયાનો સિદ્ધાંત છે! પરંતુ એ તસવીરોને કેમેરા દ્વારા શૂટ કરેલી હોય છે, તેને બદલે જો હાથેથી ચિત્ર દોરીને આંખ સામેથી એક સેકન્ડની ચોવીસ તસવીરોની સ્પીડે ફેરવવામાં આવે, તો તેને કહેવાય એનિમેશન. આપણે વર્ષોથી જોતા આવ્યા છીએ તે મિકી માઉસ, ડોનલ્ડ ડક, ટોમ એન્ડ જેરી જેવી એનિમેટેડ કાર્ટૂન ફિલ્મોમાં ડઝનબંધ કલાકારો જે તે પાત્રની દરેકે દરેક હરકતને ડ્રોઈંગ બોર્ડ પર ચિતરતા. સ્ટોરી પ્રમાણે આ રીતે હજારો ચિત્રો તૈયાર કરવામાં આવે, જેના પરથી પછી એનિમેટેડ ફિલ્મ તૈયાર થતી.

જોકે આ જ કારણસર અગાઉ સિને રિસર્ચરો એનિમેટેડ ફિલ્મોને સિનેમા ગણવા તૈયાર જ નહોતા. એમની સીધી વ્યાખ્યા એવી કે જેમાં કેમેરાની સામે કશુંક બનતું હોય અને કેમેરા તેને કેપ્ચર કરતો હોય, તો તે રીતે બનેલી ફિલ્મને સિનેમા કહી શકાય. વળી, મોટે ભાગે ટ્રેડિશનલ એનિમેટેડ ફિલ્મો બાળકોને જ ધ્યાનમાં રાખીને બનતી આવી હોવાથી એક ગેરમાન્યતા એવી બની ગઈ કે એનિમેટેડ ફિલ્મો એટલે કાર્ટૂન ફિલ્મો અને એ માત્ર બાળકો માટે જ હોય. કોચડયાન બનાવનારી રજનીકાંતની દીકરી સૌંદર્યા પણ અકળાઈને કહે છે કે એનિમેટેડ ફિલ્મો એ મેઈનસ્ટ્રીમ સિનેમા જેવો જ સિરીયસ બિઝનેસ છે, જે કોઈ ચોક્કસ ઉંમરના દર્શકો માટે સીમિત નથી.

જ્યારથી સિનેમામાં કમ્પ્યુટર્સ અને લેટેસ્ટ સોફ્ટવેર્સનો પ્રવેશ થયો, ત્યારે પગરણ થયાં, થ્રીડી એનિમેશનનાં. થ્રીડી મુવી મેકર, એડોબી ફ્લેશ, અલાદ્દીન ફોરડી, હુડિની, માયા, ક્લારા, પોઝર, સ્કેચઅપ વગેરે સંખ્યાબંધ થ્રીડી એનિમેશન સોફ્ટવેર્સની મદદથી કાગળ પર હજારો સ્કેચિઝ બનાવવાની ઝંઝટમાંથી છૂટકારો મળ્યો. આર્ટિસ્ટ્સ ફિલ્મ મેકરની કલ્પના પ્રમાણેનાં અમુક સ્કેચ કે કેમેરા એન્ગલ્સ માટેનાં સ્ટોરીબોર્ડ કાગળ પર તૈયાર કરે એટલા પૂરતાં જ સ્કેચ તૈયાર કરવાના થાય, બાકીનું બધું જ કામ આ સોફ્ટવેર ઉપાડી લે. વળી, આ થ્રીડી એનિમેશન સોફ્ટવેરની મદદથી એનિમેશન ફિલ્મોમાં ઊંડાઈનું ત્રીજું પરિમાણ ઉમેરાયું. તેનાથી બે ફાયદા થયા. એક તો એનિમેશન વધું જીવંત અને ડિટેઈલવાળું થયું, અને બીજું થ્રીડી ચશ્માં પહેરીને જોઈ શકાય એવી ખરા અર્થમાં થ્રીડી એનિમેશન ફિલ્મો બનવા લાગી. પરંપરાગત એનિમેશન અને થ્રીડી એનિમેશન વચ્ચે એક તાત્ત્વિક ફરક એ છે કે પરંપરાગત એનિમેશનમાં જે વસ્તુ કે પાત્રના શરીરનો ભાગ બતાવવાનો ન હોય, તે દોરવામાં આવતો નથી. જ્યારે થ્રીડી એનિમેશનમાં આખું પાત્ર કમ્પ્યુટર સ્ક્રીન પર તૈયાર કરી દેવાય છે, પછી તેને જે રીતે ઈચ્છીએ એ રીતે ફેરવી શકાય છે.

એન્ટર ધ મોશન કેપ્ચર

મોશન કેપ્ચર ટેક્નિકની શોધ એક્ઝેક્ટ કયા તબક્કે થઈ એ તો કહેવું મુશ્કેલ છે, પણ હા, છેક 1995માં રિલીઝ થયેલી અતારી કંપનીની વીડિયો ગેમ ‘હાઈલેન્ડર’માં આ ટેક્નિકનો ઉપયોગ કરીને એનિમેશન તૈયાર કરવામાં આવ્યું હતું. હવે કોઈ કહેશે કે અરે ભાઈ, પણ આ ટેક્નિક એટલે એક્ઝેક્ટ્લી કેવી ટેક્નિક? તો જનાબ, એ સમજવા માટે આપણે વાતને થ્રીડી એનિમેશનના તબક્કાથી આગળ વધારવી પડે. થ્રીડી એનિમેશનમાં જ્યાં કાગળ પરથી કે પછી સંપૂર્ણપણે કમ્પ્યુટર પર મોડલ તૈયાર થાય છે, ત્યાં મોશન કેપ્ચર એનિમેશન ટેક્નિકમાં હાડ-ચામનાં જીવતા મનુષ્યોને ખાસ પ્રકારનાં કપડાં પહેરાવીને એમનું શૂટિંગ કરવામાં આવે છે. જરા ડિટેઈલમાં સમજીએ.

નામ જ કહી આપે છે એ રીતે આ પદ્ધતિમાં મોશન એટલે કે હલનચલનને કેપ્ચર કરવામાં આવે છે. એ માટે કલાકારને making203ખાસ પ્રકારનાં શરીર સાથે ચપોચપ ચોંટી જાય તેવાં (સ્વિમિંગ કોશ્ચ્યુમ જેવાં) કપડાં પહેરાવવામાં આવે છે. આ કપડાં પર ઠેકઠેકાણે, ખાસ કરીને જ્યાંથી શરીર વળે છે તે સાંધાઓ પર નાનકડાં ટપકાં જેવાં ઓપ્ટિકલ માર્કર લગાડેલાં હોય છે. આ દરેક માર્કર પર તે સ્ટુડિયોમાં લગાવેલાં એકસાથે ચાલીસ જેટલા કેમેરા નજર રાખતા હોય છે. એટલે ધારો કે રજનીકાંત શૂટિંગમાં ડાન્સ કરતો હોય, તો તે દૃશ્ય એકસાથે ચાલીસ કેમેરાથી શૂટ થતું હોય છે! વળી, આ કેમેરા પણ ગજબ છે. તે માત્ર સેન્સરને જ ઓળખે. મતલબ કે તેમાં માત્ર ઓપ્ટિકલ માર્કરની મુવમેન્ટ્સ જ કેપ્ચર થાય. આ મુવમેન્ટ કમ્પ્યુટર સ્ક્રીન પર એ જ સમયે એક હાલતુંચાલતું હાડપિંજર જેવું સ્ટ્રક્ચર બતાવે છે. જેના પરથી પાછળથી હાડ-ચામનાં વાઘાં પહેરાવવામાં આવે છે. હવે તો મોશન કેપ્ચરની ટેક્નિક એટલી આગળ વધી ગઈ છે કે શૂટિંગ દરમિયાન જ એક્સપર્ટ અને ડાયરેક્ટરને એ જ સમયે જે તે પાત્રના એક્ચ્યુઅલ ગેટઅપમાં તેની મુવમેન્ટ જોવા મળે છે.

એનિમેટેડ ફિલ્મને વધુ વાસ્તવિક બનાવવા માટે પાત્રોના ચહેરા પરના હાવભાવ પણ ડિટેઈલમાં ઝીલાય તે મહત્ત્વનું છે. આ માટે કલાકારના ચહેરા પર (હોઠ, ગાલ, દાઢી, કપાળ, નેણ, આંખનાં પોપચાં, કાન વગેરે પર) પણ વિવિધ માર્કર લગાવવામાં આવે છે. ડિટેઇલિંગની માગ પ્રમાણે એક કલાકારના ચહેરા પર આવાં 32થી લઈને 300 સુધીનાં માર્કર ચોંટાડવામાં આવે છે. હાસ્ય, રૂદન, ક્રોધ, નિરાશા વગેરે હાવભાવ પ્રમાણે ચહેરાની ત્વચા જે રીતે સંકોચાય, તે જ પ્રમાણે માર્કર પણ તેની સાથે ખસે છે. આ પ્રકારનાં માર્કરને ટેક્નિકલ ભાષામાં ‘એક્ટિવ માર્કર’ કહે છે (પેસિવ માર્કર પ્રકાશનું રિફ્લેક્શન કરતા મટિરિયલના બનેલા હોય છે). એક્ટિવ માર્કરની આ મુવમેન્ટ્સને ટ્રેક કરવા માટે કલાકારે માથા પર એક હેલમેટ જેવું ડિવાઈસ પહેરવું પડે છે. આ હેલમેટ સાથે ચહેરાની સામે તકાયેલું રહે તે રીતે ચહેરાથી અમુક ઈંચ છેટે એક કેમેરા અથવા તો લેસર સ્કેનર ફિટ કરેલું હોય છે. ફિલ્મની વાર્તા અને દૃશ્યની ડિમાન્ડ પ્રમાણે કલાકાર ડાયલોગ્સ બોલે અને એક્ટિંગ કરે, તે બધું જ વાયા એક્ટિવ માર્કર, ચાલીસ અને એક માથા સાથે જોડાયેલા ટોટલ એકતાલીસ કેમેરા દ્વારા કેપ્ચર થાય છે. પછીથી કમ્પ્યુટર પર આ કેપ્ચર કરેલી આકૃતિઓનું એક તારની જાળી જેવું વાયર-ફ્રેમ થ્રીડી મોડલ તૈયાર કરવામાં આવે છે. જેમ આપણા હાડકાંના તંત્ર પર ઈશ્વરે માંસ અને ચામડીનું આવરણ મઢીને આપણને એક ચોક્કસ રૂપ આપ્યું છે, એ જ રીતે વાયર-ફ્રેમમાં તૈયાર થયેલી આકૃતિને સ્ટોરીની ડિમાન્ડ પ્રમાણે રંગેરૂપે મઢવામાં આવે છે અને તેને યોગ્ય હાવભાવ આપવામાં આવે છે. ત્યારબાદ મોશન કેપ્ચરના ચાલીસ કેમેરાએ ઝડપેલી મુવમેન્ટ્સની આસપાસ વાર્તાના સીન પ્રમાણે કમ્પ્યુટર જનરેટેડ ઈમેજીસ (સીજીઆઈ) તથા અન્ય સ્પેશિયલ ઈફેક્ટ્સ ઉમેરવામાં આવે છે.

avatar-mo-cap-21રસપ્રદ વાત એ છે કે ફિલ્મની સ્ટોરીમાં ગમે તેટલાં આઉટડોર લોકેશન્સની વાત આવતી હોય, પરંતુ મોશન કેપ્ચર પદ્ધતિથી કરાતું સમગ્ર શૂટિંગ તેના સ્પેશિયલ સ્ટુડિયોની અંદર ઈન્ડૉર જ થાય છે. મતલબ કે કોચડયાનમાં રજનીકાંતનું પાત્ર ઘોડા પર સવાર થઈને જંગલો ખૂંદતું હોય, પણ શૂટિંગ વખતે જંગલ તો ઠીક, ઘોડો પણ હોતો નથી. એક સ્ટેન્ડ સાથે દોરી બાંધીને તેની લગામ બનાવાય છે અને ઘોડેસવારી જેવી એક્ટિંગ કરાય છે, જેમાં પાછળથી રજનીકાંતના બે પગ વચ્ચે સીજીઆઈની મદદથી ઘોડો ફિટ કરી દેવામાં આવે છે! એ જ રીતે ‘અવતાર’ ફિલ્મમાં તો નિબિરુ નામના ગ્રહની વાત હતી, જ્યાં તેનાં પાત્રો એલિયન ‘નાવી’ બનીને નિબિરુનાં જંગલોની ડાળીઓ પર કૂદાકૂદ કરતાં હતાં, પરંતુ શૂટિંગ વેળાએ તેઓ મોશન કેપ્ચરિંગ માર્કરવાળાં કપડાં પહેરીને સ્ટુડિયોમાં રાખેલાં ટેબલ્સ પર જ કૂદતાં હતાં! પાત્રોની આસપાસનું સમગ્ર વાતાવરણ અને સ્ટોરી પ્રમાણેનું ડિટેઈલિંગ સીજીઆઈ સ્વરૂપે પોસ્ટ પ્રોડક્શનના તબક્કે કમ્પ્યુટર સોફ્ટવેર દ્વારા ઉમેરવામાં આવે છે.

એ રીતે જોઈએ તો કલાકારો માટે આ મોશન કેપ્ચર પ્રકારની ફિલ્મોમાં કામ કરવું વધારે અઘરું બની જાય છે. કારણ કે રેગ્યુલર ફિલ્મોથી તદ્દન વિપરિત અહીં એમની આસપાસ કશું જ નથી હોતું. ખીણ પરથી ઘોડો કુદાવવાનો હોય, જાહેર જનતાને સંબોધવાની હોય, દુશ્મનોનો પીછો કરવાનો હોય, દોડીને કોઈ વાહન પર ચડી જવાનું હોય, ઝાડ પર ચડવાનું હોય વગેરે દરેકે દરેક સિચ્યુએશનની કલાકારોએ સંપૂર્ણપણે કલ્પના જ કરવાની હોય છે અને તે પ્રમાણેના હાવભાવ લાવવાના હોય છે. એટલે આ રીતે કામ કરવામાં સ્વાભાવિકતા લાવવાનું કલાકારો માટે અત્યંત અઘરું બની જાય છે.

મોશન કેપ્ચરિંગ ટેક્નિકનાં જમાઉધાર

આ ટેક્નિકનો સૌથી મોટો ફાયદો એ છે કે તેમાં એકદમ રિયલ ટાઈમમાં એનિમેશન ક્રિયેટ કરી શકાય છે. મતલબ કે શૂટિંગ વખતે જ કલાકારોના હાવભાવ પ્રમાણે જે તે એનિમેટેડ પાત્ર કેવું લાગશે તે જોઈ શકાય છે. સાથોસાથ જ્યારે મર્યાદિત સમયમાં શૂટિંગ આટોપી લેવાનું હોય, ત્યારે પરંપરાગત એનિમેશન ટેકનિક્સની સરખામણીમાં ઓછા સમયમાં પુષ્કળ માત્રામાં એનિમેટેડ સામગ્રી ઊભી કરી શકાય છે, જેથી ફિલ્મની ડેડલાઈન (સમયમર્યાદા) સાચવવામાં કોઈ તકલીફ પડતી નથી. મોશન કેપ્ચર ટેક્નિકથી એકદમ રિયલ લાગે તેવું એનિમેશન સર્જી શકાય છે. અહીં ઈનડૉર સ્ટુડિયોમાં જ સમગ્ર શૂટિંગ કરવાનું હોઈ કોઈ પ્રકારના સેટની જરૂર પડતી નથી. મતલબ કે જંગલ, દરિયો, મહેલ, પ્રાચીન નગર, આકાશ… જે કંઈ સર્જવાનું હોય, તે એકવાર કલાકારોનું શૂટિંગ થઈ ગયા પછી પાછળથી કમ્પ્યુટર પર જ ક્રિયેટ કરવામાં આવે છે. હા, ક્યારેક થોડી ઘણી બેઝિક ફ્રેમ ટાઈપની પ્રોપર્ટીની જરૂર પડે છે, જે કોઈ નાટકના સેટ કરતાં પણ ઓછી હોય છે. આગળ કહ્યું તેમ અહીં ચાલીસેક જેટલા સ્પેશિયલ મોશન કેપ્ચર કેમેરા એકસાથે શૂટિંગ કરતા હોય છે. આનો અર્થ એ થયો કે સિનેમેટોગ્રાફરને તથા ડાયરેક્ટરને એક જ શોટના ચાલીસ અલગ અલગ એન્ગલ મળે છે, જેથી વિશાળ માત્રામાં પસંદગીને અવકાશ પણ રહે છે. એકવાર મોશન કેપ્ચર્ડ માળખું તૈયાર થઈ જાય, પછી તેના પર તમે ચાહો તે સર્જી શકો. મતલબ કે રજનીકાંતને કેશ્ટો મુખરજી પણ બનાવી શકો અને ઈન્ક્રેડિબલ હલ્ક પણ બનાવી શકો! વળી, કલાકાર ગમે તેવો દેખાતો હોય અથવા તો ગમે તે ઉંમરનો હોય, તેને મેકઅપ કરવાની પણ કોઈ જરૂર રહેતી નથી.

જોકે આ ટેક્નિકનો લોચો એ છે કે તે મોટા પ્રોડ્યસરોને જ પોસાય તેવી અત્યંત ખર્ચાળ છે. વળી, અમુક જ સ્ટુડિયો મોશન કેપ્ચરિંગ ટેક્નિકમાં માસ્ટરી ધરાવે છે. જેમ કે, ભારતમાં હૈદરાબાદમાં ખૂલેલા એપલ આર્ટ્સ સ્ટુડિયો, મોબિલિટી આર્ટ સ્ટુડિયોઝ અને ઈવા મોશન સ્ટુડિયોઝ, મલયાલમ સુપરસ્ટાર મોહનલાલનો તિરુવનંતપુરમ ખાતે આવેલો વિસ્મયાસ મેક્સ સ્ટુડિયો તથા આ જ શહેરમાં આવેલો એક્સેલ એનિમેશન સ્ટુડિયોઝ જેવાં ગણ્યા ગાંઠ્યા ઓપ્શન્સ જ ઉપલબ્ધ છે (બાય ધ વે, કોચડયાનના અમુક હિસ્સાનું શૂટિંગ તિરુવનંતપુરમના એક્સેલ એનિમેશન સ્ટુડિયોમાં પણ થયું છે).

મોશન કેપ્ચરનું લેટેસ્ટ

અત્યારે (આપણે ત્યાં) લેટેસ્ટ ગણાતી મોશન કેપ્ચર એનિમેશન ટેક્નિકમાં પણ હવે અવનવી અપડેટ્સ આવી ગઈ છે. જેમ કે, નવાં એક્ટિવ માર્કર એલઈડીથી સજ્જ હોય છે, જે પ્રકાશ રિફ્લેક્ટ કરવાને બદલે જાતે જ ઉત્પન્ન કરે છે. આવાં એલઈડી અને તેની સાથે રેડિયો સિન્ક્રોનાઈઝેશન પદ્ધતિ સાથેનાં માર્કરની મદદથી આઉટડૉરમાં સૂર્યપ્રકાશમાં પણ મોશન કેપ્ચર કરી શકાય છે. મેસેચ્યુસેટ્સ ઈન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ ટેક્નોલોજી (એમઆઈટી)ના ભારતીય વિદ્યાર્થીઓએ ત્યાંના સંશોધકો સાથે મળીને ‘પ્રકાશ’ નામની નવી મોશન કેપ્ચર ટેક્નિક વિકસાવી છે. આ ટેક્નિક અત્યંત સસ્તી છે અને ગજબનાક એક્યુરસી ધરાવે છે. કેમ કે તે મોશન કેપ્ચર કરવા માટે કેમેરાને બદલે ઈન્ફ્રારેડ કિરણોનો ઉપયોગ કરે છે. આ ટેક્નિકથી ગીચ ટ્રાફિકમાં અત્યંત સ્પીડમાં ફરતાં વાહનોને પણ માર્કર લગાવીને કેપ્ચર કરી શકાય છે. ગેમિંગના શોખીનોને ખ્યાલ હશે જ કે 2010માં રિલીઝ થયેલી માઈક્રોસોફ્ટનું ગેમિંગ કોન્સોલ એક્સબોક્સનું કાઈનેક્ટ મોડલ પણ મોશન કેપ્ચર ટેક્નોલોજીથી સજ્જ છે. આ કામ માટે તે અદૃશ્ય એવાં ઈન્ફ્રારેડ વિકિરણોનો ઉપયોગ કરે છે.

સ્ટેનફર્ડ યુનિવર્સિટી, એમઆઈટી તથા અમેરિકાની જ મેક્સપ્લાન્ક યુનિવર્સિટીના સંશોધકોએ મળીને નવી માર્કરલેસ મોશન કેપ્ચર ટેક્નિક પણ વિકસાવી છે, જે મોશન કેપ્ચર કરવા માટે કોઈ માર્કરની મોહતાજ નથી. તેનાં ખાસ પ્રકારનાં કમ્પ્યુટર અલગોરિધમ વ્યક્તિનાં હલનચલનને કારણે પ્રકાશમાં થતા સૂક્ષ્મતમ ફેરફારને પણ માપી લે છે અને તેને આધારે થ્રીડી ઈમેજ બનાવી આપે છે. આ ઉપરાંત પ્રાયોગિક ધોરણે હલનચલનને કારણે થતા વીજચુંબકીય ક્ષેત્રના ફેરફારને માપતી, રડારની જેમ રેડિયો ફ્રિક્વન્સીને આધારે મોશનને કેપ્ચર કરતી વગેરે ટેક્નિક્સ પણ માર્કેટમાં ઉપલબ્ધ છે.

મોશન કેપ્ચર એનિમેશન એ એનિમેટેડ ફિલ્મોની આવતીકાલ છે. તેની મદદથી કોઈ કલાકારને તેના મૃત્યુપર્યંત પણ જીવંત રાખી શકાય છે. આ ટેક્નિકમાં થઈ રહેલાં સંશોધનો તેને વધુ સુલભ બનાવશે. જ્યારે કોચડયાન જેવી ફિલ્મો ભારતમાં પણ એનિમેશન મુવીઝનો નવો યુગ શરૂ કરશે તેવી આશા રાખવી અસ્થાને નથી.

P.S. મોશન કેપ્ચર એનિમેશન ટેક્નિકથી રજનીકાંત સ્ટારર ફિલ્મ ‘કોચ્ચડયાન’ કેવી રીતે બની તેનો સત્તાવાર વીડિયો જોવા માટે ક્લિક કરો અહીંઃ

(Published in Gujarati Mid Day)

Copyright © Jayesh Adhyaru. Please do not copy, reproduce this article without my permission. However, you are free to share this URL or the article with due credits.

 

Advertisements

One thought on “Motion Capture Animation

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s