હાઈવે

સંવેદનોનો રાજમાર્ગ

***

થોડી ધીરજ રાખીને, દિમાગથી નહીં, બલકે દિલથી જોશો તો ઇમ્તિયાઝ અલીની આ ફિલ્મ તમને હચમચાવી જશે.

***

highway-poster-4આપણે ત્યાં બનતી મોટા ભાગની ફિલ્મો મગજ ઘરે મૂકીને જોવા જવું પડે એવી હોય છે, તો અમુક ફિલ્મો મગજનો ઉપયોગ કરવો પડે એવી હોય છે. ઇમ્તિયાઝ અલીની લેટેસ્ટ રિલીઝ ‘હાઇવે’ દિલથી જોવા જેવી ફિલ્મ છે. ધીમે ધીમે આપણાં સંવેદનતંત્ર પર કબ્જો જમાવતી આ ફિલ્મ જેમનું લાગણીતંત્ર હજી સાબૂત છે એવા લોકોએ તો ખાસ જોવા-અનુભવવા જેવી છે.

સિમ્પલ છતાં કોમ્પ્લિકેટેડ વાર્તા

દિલ્હીના એક અતિશ્રીમંત અને પહોંચેલા પરિવારની દીકરી વીરા ત્રિપાઠી (આલિયા ભટ્ટ) લગ્નના થોડા દિવસ પહેલાં અંધારી રાત્રે પોતાનાં મંગેતર સાથે કારમાં ચક્કર મારવા નીકળે છે, ત્યાં જ પેટ્રોલ પમ્પ પર ત્રાટકેલા કેટલાક ગુંડાઓ બંદૂકની અણીએ એનું અપહરણ કરી જાય છે. પોતાનું લોકેશન ટ્રેક ન થાય એટલા માટે તેઓ અલગ અલગ રાજ્યોમાં ફરતા રહે છે. એ ગુંડા ટોળકીનો સરદાર છે મહાબીર ભાટી (રણદીપ હૂડા). એકદમ રુક્ષ અને લગભગ જંગલી જેવો માણસ.

એક તરફ વીરાનો પરિવાર એને શોધવા માટે આકાશ-પાતાળ એક કરી રહ્યો છે, તો બીજી તરફ પરિવારના બંધનોથી આઝાદ થયેલી વીરા પોતાના કિડનેપિંગમાં પણ સ્વતંત્રતાનો અનુભવ કરે છે. નાળિયેરની છાલ જેવા કડક મહાબીર સાથે એને લાગણીનો કૂણો સંબંધ બંધાય છે. સરકતા રસ્તા અને બદલતાં રાજ્યો વચ્ચે ધીમે ધીમે આપણને આ બંને મુખ્ય પાત્રોની બેક સ્ટોરી ખબર પડે છે. જેને પાણી માગે ત્યાં કાયમ કેસરવાળું ગરમ દૂધ મળ્યું હોય એવી શ્રીમંતાઇમાં ઉછરેલી વીરાને શા માટે અહીં મુક્તિનો અહેસાસ થઇ રહ્યો છે? શા માટે તે એક ઘાતકી ક્રિમિનલ તરફ આકર્ષાઇ રહી છે? અને શા માટે એ ક્રિમિનલમાં પણ એક કુમાશનું ઝરણું ફૂટી રહ્યું છે?

માત્ર જોવાની નહીં, અનુભવવાની વાત

ઇમ્તિયાઝ અલીની અત્યાર સુધીની બધી જ ફિલ્મો હાડોહાડ કોમર્શિયલ રહી છે. દરેકમાં સેન્ટ્રલ થીમ તો એવી જ રહી છે કે છોકરો-છોકરી એકબીજાને પ્રેમ કરતાં હોય, પણ પોતાની લાગણીઓ અંગે અત્યંત કન્ફ્યુઝ્ડ હોય. જ્યારે આ વખતે ઇમ્તિયાઝ એકદમ એક્સપરિમેન્ટલ ફિલ્મ લઇને આવ્યા છે. અહીં હીરો અને હિરોઇન એકદમ ઓડ કપલ છે, મતલબ કે બંનેમાં બેકગ્રાઉન્ડ, ઉંમર, રીતભાત વગેરે એકેય વાતનો મેળ નથી ખાતો. આપણે સહેજે એવું માની લઇએ કે જેવું આપણી ફિલ્મોમાં થતું આવ્યું છે એમ, અપોઝિટ એટ્રેક્ટ્સના ન્યાયે આ બંને વચ્ચે પ્રેમનાં અંકુર ફૂટી નીકળે. પણ ના, અહીં જ આ ફિલ્મ જુદી પડે છે. બંને એકબીજા સાથે લાગણીના તંતુએ બંધાય છે, પણ એ માટે બંનેનાં કારણો અલગ છે. ઇવન લાગણી પણ અલગ છે. આ જ ફીલિંગના છેડા બંનેનાં બાળપણમાં જાય છે.

આપણે લોકો દર થોડી વારે એક ગીત, એકાદું આઇટેમ સોંગ, થોડી કોમેડી, રોમેન્સ, લાઉડ ફિલ્મી ડાયલોગ્સ, ગ્રેવિટીની ઐસીતૈસી કરી નાખે એવી ફાઇટિંગ વગેરે મરીમસાલા ધરાવતી ફિલ્મો જ જોવા ટેવાયેલા છીએ. જ્યારે અહીં આપણી એવી તામસિક ઇચ્છાઓને સંતોષે એવું કશું જ બનતું નથી. કેમેરા લો એન્ગલે રહે છે, દરેક પાત્રના ચહેરા પરના હાવભાવ નિરાંતે ઝીલે છે, ખાસ્સા લાંબા સમય સુધી ડાયલોગ્સ બોલાતા નથી, ફિલ્મમાં હાઇવે પર દોડતી ટ્રક બતાવાય છે, પણ ફિલ્મની વાર્તા અત્યંત ધીમી ગતિએ આગળ વધે છે, બધાં ગીતો પણ બેકગ્રાઉન્ડમાં આવે છે… ઇન શોર્ટ, એક સામાન્ય ફિલ્મદર્શક આ ‘હાઇવે’ની સફરમાં અત્યંત બોર થઇ જાય એની પૂરેપૂરી શક્યતા છે.

‘રોડ મુવી’ અને ‘કમિંગ ઓફ એજ મુવી’ જેવા ફિલ્મ પ્રકારના ખાનામાં બેસતી આ ફિલ્મ હકીકતમાં ઇમ્તિયાઝ અલીએ 1999માં ઝી ટીવી માટે ‘રિશ્તે’ ટીવી સિરીઝ માટે બનાવેલી આ જ નામની વાર્તાનું ફિલ્મ સ્વરૂપ છે. ઘણા ડાયલોગ્સ પણ એના એ જ રખાયા છે, પરંતુ ફિલ્મ માટે એ વાર્તાને ઇમ્તિયાઝે વધારે ફાઇન ટ્યૂન કરી છે. વાર્તાનો અંત પણ બદલ્યો છે.

ડાયરેક્ટરની નજરે

હાઇવે ફિલ્મ એક સામાન્ય દર્શકની જેમ મજા કરવા માટે જોવાની ફિલ્મ નથી. તેને એક વિચારશીલ માણસ તરીકે, દિગ્દર્શક શું બતાવવા માગે છે તે રીતે જોઇશું તો વધારે મજા આવશે. એ રીતે એમાં આપણા સમાજનો અન્યાયી, ક્રૂર, સ્વાર્થી, દંભી, કદરૂપો ચહેરો દેખાઇ આવશે. બહુ શાંત રીતે ઇમ્તિયાઝ અલી આપણને ગરીબોની આ સમાજે શી વલે કરી છે એ કહી જાય છે. એ પછી આપણા માથામાં ઘણની જેમ વાગે એ રીતે બાળકોના જાતીય શોષણની વાત કરે છે. કઇ રીતે આપણે સૌ એક સભ્ય સમાજના સંસ્કારી નાગરિક હોવાનું મહોરું પહેરીને જીવીએ છીએ અને એની પાછળ કેવો વિકરાળ ચહેરો છુપાયેલો છે. આપણી આંખ સામે કંઇક ખોટું થતું હોય, છતાં આપણે આપણા માન-મરતબાને આંચ ન આવે એ રીતે બધો કચરો જાજમ તળે છુપાવી દેવાની વૃત્તિ દાખવીએ છીએ. આપણે સીધું એવું ગણિત માંડી બેઠા છીએ કે સારાં કપડાં પહેરતાં લોકોનું ચારિત્ર્ય પણ બગલાની પાંખ જેવું સારું જ હોય, જ્યારે ફાટેલાં કપડાં પહેરતાં લોકો કેરેક્ટરલેસ જ હોય. હકીકતમાં ચારિત્ર્ય કપડાં કે સોશિયલ-ઇકોનોમિકલ બેકગ્રાઉન્ડનું મોહતાજ નથી.

હાઇવે આપણા કમ્ફર્ટ ઝોનમાંથી બહાર નીકળીને કશુંક નવું અનુભવવાનો, નવી જગ્યાઓ જોવાનો, નવા લોકોને મળવાનો, નવી નજરે દુનિયાને માણવાનો પણ સંદેશો આપે છે.

સંખ્યાબંધ હિટ ફિલ્મો આપી ચૂકેલા ઇમ્તિયાઝ અલીને સુપેરે ખ્યાલ હશે જ કે આ ફિલ્મ માસ માટેની નહીં, બલકે ક્લાસ માટેની છે. એટલે એણે માસને રિઝવવા માટે કોઇ પ્રયાસ કર્યો નથી. ક્યારેક ડોક્યુમેન્ટરી જેવી ફીલ આપતી હાઇવે દેખીતી રીતે જ દરેકને માફક આવે એવી ફિલ્મ નથી. દરેક શોટને નિરાંતે કેપ્ચર કરવો, ખાસ્સી ક્ષણો સુધી પડદા પર કશું જ ન બને, કે કોઇ કશું બોલે જ નહીં એવી આર્ટ ફિલ્મ ટાઇપની ટ્રીટમેન્ટ ધમાલિયા ફિલ્મોના દર્શકોને ‘હથોડા’ જેવી લાગશે. હા, જોકે ઇન્ટરવલ પહેલાં ફિલ્મને થોડો વેગ આપ્યો હોત, વિવિધ રાજ્યોમાંથી પસાર થતી વખતે દરેક રાજ્યનાં અનોખાં ઓબ્ઝર્વેશન્સ પણ ઉમેર્યાં હોત તો ફિલ્મ વધારે સમૃદ્ધ બનત.

ભારતીય સિનેમાની બાર્બી ડોલ તરીકે વધારે લાગતી આલિયા ભટ્ટ પાસેથી ઇમ્તિયાઝે અફલાતૂન અભિનય કરાવ્યો છે. જોકે હજી પણ ‘જબ વી મેટ’ની ગીતના પાત્રની અસરમાંથી ખુદ ઇમ્તિયાઝ અલી મુક્ત થયા હોય એવું લાગતું નથી. રણદીપ હુડા તો આમેય પોતાના ચહેરા પર એક પણ એક્સપ્રેશન ન આવે એવી એક્ટિંગ(!) માટે જાણીતો છે જ, એટલે એ રીતે કહી શકાય કે આ ફિલ્મમાં એણે નેચરલ એક્ટિંગ કરી છે. અહીં સપોર્ટિંગ કાસ્ટમાં કોઇ જાણીતો ચહેરો છે જ નહીં. બલકે ત્રીજું સૌથી મોટું પાત્ર છે, ખુદ હાઇવે! બે પાત્રો વચ્ચે રચાતા હુંફાળા સંબંધનો સાક્ષી એવો શાંત વહ્યો જતો રોડ.

એ. આર. રહેમાને આ ફિલ્મ માટે રોકસ્ટાર જેવું રોકિંગ મ્યુઝિક તો નથી આપ્યું, પણ ‘પટાખા ગુડ્ડી’ જેવાં અમુક ગીતો ખરેખર સારાં બન્યાં છે. હા, ‘સુના સાહા’થી ફિલ્મ સંગીતમાં ઘણા સમય પછી ફરી પાછું હાલરડું આવ્યું છે.

આ હાઇવે પર જવું કે નહીં?

હાઇવે એવી એક્સપરિમેન્ટલ ફિલ્મ છે જેના એકદમ વિરોધી પ્રતિભાવો મળશે. થોડી હટ કે અને લાગણીથી તરબતર ફિલ્મો જેમને ગમતી હોય એ લોકો આ ફિલ્મ પર ઓવારી જશે, જ્યારે મસાલા ફિલ્મોના શોખીનો અડધી ફિલ્મે બહાર નીકળી જાય એવું પણ બનશે. તેમ છતાં એક નવા પ્રયોગ તરીકે આપણે ત્યાં ભાગ્યે જ બનતી આવી ફિલ્મોને આવકારવી જોઇએ. થોડી ધીરજ માગી લેશે, ફીલિંગ્સના આ હાઇવે પર એક સફર તો દરેકે મારવી જ જોઇએ.

રેટિંગઃ **** (ચાર સ્ટાર)

(Published in Gujarati Mid Day)

Copyright © Jayesh Adhyaru. Please do not copy, reproduce this article without my permission. However, you are free to share this URL or the article with due credits.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s