વૉર… છોડ ના યાર

સુપર્બ છે, યાર!

***

ભારતની પહેલી ‘વૉર કોમેડી’ તરીકે આવેલી આ ફિલ્મ ધારી અસર નિપજાવવામાં સફળ રહી છે.

***

war-chod-na-yaar-poster-2એક જૂની વાત છે કે જે વસ્તુ અતિશય ઘૃણાસ્પદ હોય, એના પર ગમે તેટલો ગુસ્સો કરો છતાં એનો કોઇ અર્થ સરે એમ ન હોય, તો પછી એ વાતને હસી કાઢવી એ વધારે સારો રસ્તો છે. ભારત-પાકિસ્તાનનો ઝઘડો આવી જ બાબત છે, જે આપણને દુઝતા ઘાવની જેમ છેલ્લાં પાંસઠ વર્ષથી પીડા આપી રહ્યો છે. પરંતુ જરા દૂર જઇને, થોડા ઠંડા કલેજે વિચારીએ તો ભારત-પાકિસ્તાનનો ઝઘડો અને એમાં અમેરિકા-ચીન જેવા દેશોનો સ્વાર્થ એ બધું તદ્દન હાસ્યાસ્પદ લાગવા માંડે છે. બસ, આ જ વાત પર લિકવિડ એસિડમાં બોળેલા ચાબખા પડે એવા તીવ્ર કટાક્ષથી ભરપુર ફિલ્મ બનાવી છે નવા ડિરેક્ટર ફરાઝ હૈદરે, ‘વૉર… છોડ ના યાર’.

સાડા છ દાયકાથી ચાલી આવતી સ્ટોરી

રાજસ્થાનના સૂકાભઠ રણમાં ભારત અને પાકિસ્તાનની બોર્ડર પર કાંટાળી તારની બંને બાજુ બેય દેશોના સૈનિકો ચૌબીસ ઘંટે ચૌકન્ના રહીને ડ્યૂટી બજાવી રહ્યા છે. પરંતુ બે બાધોડકાં સાસુ-વહુ પણ લાંબો સમય સાથે રહે તો એમને એકબીજા પ્રત્યે લગાવ થઇ જાય, એમ ભારત અને પાક બંનેના સૈનિકોને એકબીજા સાથે ‘ફાવી’ ગયું છે. રાત પડ્યે બંને દેશના કેપ્ટન્સ યાને કે ભારતનો કેપ્ટન રાજવીર (શરમન જોશી) અને પાકિસ્તાનનો કેપ્ટન કુરેશી (જાવેદ જાફરી) એન્ડ કંપની સરહદની બંને બાજુએ પત્તાંની મહેફિલ જમાવે છે.

બીજી બાજુ દિલ્હીમાં ન્યૂઝ ચેનલની હોનહાર રિપોર્ટર ઋત દત્તા (સોહા અલી ખાન)ને ભારતના રક્ષા મંત્રી (દલીપ તાહિલ)નું તેડું આવે છે. સ્નૂકર રમતાં રમતાં અત્યંત હળવાશથી દલીપ સોહાને કહે છે કે જો, ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે બે દિવસ પછી વૉર ડિક્લેર થવાની છે. એટલે તું મારી સાથે સરહદ પર ચાલ અને આપણે ત્યાં ભારત પાકિસ્તાનને મૂંહતોડ જવાબ આપશે એવું શૂટિંગ કરી લઇશું, જે યુદ્ધ શરૂ થઇ જાય પછી લાઇવના નામે તમે ચલાવી દેજો. આવું સેટિંગ પાર પાડવા ન્યૂઝ ચેનલની ગાડી અને મંત્રીજીનો કાફલો (શરમન જોશી જ્યાં તૈનાત છે) ત્યાં આવે છે, પરંતુ દેશ કે નામ સંદેશ આપતાં આપતાં ગોળીઓના અવાજથી ડરીને એ ત્યાંથી નૌ દો ગ્યારહ થઇ જાય છે.

હવે સૈનિકોની વચ્ચે રહીને સોહાને ખબર પડે છે કે બે દેશો વચ્ચેની જાની દુશ્મનીની ઉપરછલ્લી વાતની સામે જમીની હકીકત શું છે. બંને દેશોના સૈનિકો સામસામી અંતાક્ષરી પણ ગાય છે અને સાસુ-વહુની જેમ એકબીજા સાથે નોકઝોંક પણ કરે છે.

ત્યાં જ અમેરિકાના પૈસા અને ચીનના હથિયારોના ખીલે કટકી ખાઇને કૂદતા લાલચુ પાકિસ્તાની નેતા (અગેઇન, દલીપ તાહિલ) અને સૈન્ય વડા (મનોજ પાહવા) ન્યુક્લિયર હથિયાર સરહદ પર રવાના કરી દે છે. એ સાથે જ બે દેશના સૈનિકો વચ્ચે સરહદ પર સામસામો ગોળીબાર શરૂ થઇ જાય છે. સોહા નક્કી કરે છે કે આ યુદ્ધ ગમે તેમ કરીને બંધ કરાવવું જ જોઇએ.

દરેક સીનમાં સટ્ટાક સટાયર

વર્ષો પહેલાં ટીવી પર 8 પીએમ નામની વ્હિસ્કીની એડ આવતી. જેમાં બે દુશ્મન દેશ વચ્ચેની સરહદ પર ઊભેલા બે સૈન્ય અધિકારીઓ (અમર તલવાર અને મનોજ પાહવા) આઠ વાગે એટલે દારૂનો ગ્લાસ એકબીજાને પાસ કરે છે. આ જાહેરાત પરથી ડિરેક્ટર ફરાઝ હૈદરને આ ફિલ્મ ‘વૉર… છોડ ના યાર’નો આઇડિયા આવ્યો હોય તો કહેવાય નહીં. પરંતુ આપણે ત્યાં સટાયરિકલ કોમેડી આમ પણ ઓછી બને છે. એમાં પણ દેશભક્તિથી તરબોળ લજામણી જેવા સંવેદનશીલ વિષયને કટાક્ષની ધારથી હસી કાઢવો એ ખરેખર દાદ માગી લેતું કામ છે, જે ફરાઝ હૈદરે બખુબી બજાવ્યું છે.

આ ફિલ્મમાં કોઇને પણ છોડ્યા નથીઃ દેશને ફોલી ખાતા ભ્રષ્ટ અને ડરપોક નેતાઓ, બે દેશોને લડાવીને પોતાના રોટલા શેકતી મહાસત્તાઓ, ધર્મના નામે બંદૂકો લઇને ગમે ત્યાં ઘૂસી આવતા અફઘાની ઘૂસણખોરો, ન્યૂઝ માટે ગમે તે હદ સુધી જતું આપણું મીડિયા, માત્ર સોશિયલ નેટવર્કિંગ સાઇટ્સ પર જ દેશભક્તિ બતાવતા (ભારત અને પાક) બંને દેશોના યુવાનો અને અબોવ ઓલ સરહદ પર કઇ સ્થિતિમાં જીવે છે એનો કોઇને ખ્યાલ સુદ્ધાં નથી એવા લશ્કરના જવાનો. ફિલ્મમાં આ બધી જ વાતો આપણને ગલગલિયાં સાથે ચીંટિયો ભરીને ડિરેક્ટરે કહી છે.

એકબીજાની સાથેની દુશ્મનીના મુદ્દે ભારત અને પાકિસ્તાન ભલે નાહકના જઝબાતી બની જતા હોય, પરંતુ અમેરિકા-ચીન જેવા દેશો માટે તો આપણી દુશ્મની એ નર્યો બિઝનેસ જ છે. ભારત-પાક હોય કે અમેરિકા- ચીન, બધા જ દેશના રાજકારણીઓ અંતે તો એકસરખા ખંધા, ધીટ અને સ્વાર્થી જ હોય છે. એ બતાવવા માટે ડિરેક્ટરે એ બધા જ રોલમાં દલીપ તાહિલને કાસ્ટ કર્યા છે. કમર્શિયલ સિનેમામાં ભાગ્યે જ જોવા મળે એવું બિટવિન ધ લાઇન ડિટેઇલિંગ પણ આ ફિલ્મમાં ઘણે બધે ઠેકાણે છે.

જ્યારે પણ સરહદ પર લડતા સૈનિકોની વાત નીકળે એટલે આપણે સૌ ‘ઝરા આંખ મેં ભર લો’ ટાઇપના સેન્ટિમેન્ટલ થઇ જઇએ છીએ. પરંતુ પૂરતાં કપડાં-ભોજન વગેરેના અભાવ વગેરેમાં જીવતા સૈનિકો ત્યાં કેવી સ્થિતિમાં જીવે છે એ આપણે કોઇ વિચારતા જ નથી. એ લોકો પણ પોતપોતાના દેશની કુટિલ રાજરમતથી ત્રાસેલા હોઇ શકે એવો નવો શોકિંગ વિચાર આ ફિલ્મ આપણને આપે છે. બની શકે કે સૈનિક હોવા છતાં એ લોકો પોતે જ યુદ્ધથી કંટાળેલા હોય.

બંને દેશોના યુવાનો પર અહીં કશું જ કહ્યા વિના પણ સરસ કમેન્ટ કરાઇ છે, કે એ લોકો ફેસબુક પર એકબીજા સાથે ચેટ કરશે, સ્ટેટસની આપ-લે કરશે પણ એમનેય યુદ્ધમાં રસ નથી. જોકે એ લોકોની દેશભક્તિ માત્ર ફેસબુક પૂરતી જ સીમિત રહે છે. ભારત અને પાકિસ્તાન બંને દેશનું સંગીત, ખાણીપીણી, શોખ બધું જ સરખું છે. છતાં એ બંને એકબીજા સાથે શા માટે લડ્યા કરે છે એ જ સમજાતું નથી.

સુપર્બ એક્ટિંગ અને તીખાં વનલાઇનર્સ

શરમન, જાવેદ, સોહા, દલીપ તાહિલ, સંજય મિશ્રા, મનોજ પાહવાની એક્ટિંગ તો સરસ છે જ, પરંતુ અફઘાનિસ્તાની ઘૂસણખોર બનતા મુકુલ દેવની આટલી અદભુત એક્ટિંગ અગાઉ ક્યારેય નહોતી જોઇ. આ ઉપરાંત આ ફિલ્મનું સૌથી મોટું જમા પાસું છે એનું સુપર્બ રાઇટિંગ. અહીં એટલાં બધાં તીખા તમતમતાં વનલાઇનર્સ છે કે નોંધવા બેસીએ તો ફિલ્મનો આખો સમય લખવામાં જ જાય. સેમ્પલ, યે પાકિસ્તાન હૈ યહાં બગાવત કે લિયે જનરલ્સ વઝિર કી ઇજાઝત નહીં લિયા કરતે; આજ ખાને મેં ક્યા હૈ ખાને મેં ક્યા હૈ યે પૂછ પૂછ કે જાન લોગે ક્યા? ફિર ગોલી મારને કી ઝરૂરત હી નહીં રહેગી; ફસા હુઆ તો પૂરા દેશ હૈ અબ તો નિકાલને કા વક્ત હૈ; સર, યે મુર્ગિયાં પાકિસ્તાની હૈ. દેખિયે ગલે મેં તાવીજ હૈ…

ફિલ્મની ઘણી સિચ્યુએશન્સ જોરદાર હિલેરિયસ છે. જેમ કે, બંને દેશના સૈનિકો એકબીજા સાથે માઇક પર અંતાક્ષરી રમે છે (અને પાકિસ્તાનના સૈનિકો ‘યે દેશ હૈ વીર જવાનોં કા’ અને ‘આઇ લવ માય ઇન્ડિયા’ જેવાં ગીતો ગાય છે!), સરહદની બંને બાજુ સૈનિકો પત્તાં રમે છે, ચીની રાજકારણી ટ્રાન્સલેશન ડિવાઇસથી સિદ્ધુની સ્ટાઇલમાં પંજાબી બોલે છે (જે બતાવે છે કે પૈસા માટે એ લોકો કોઇની પણ ભાષા બોલી શકે છે!), એકની એક સિચ્યુએશન્સ છતાં બેવકૂફ બનતા અફઘાની ઘૂસણખોરો, હલકી ક્વોલિટીના ચાઇનીઝ હથિયારો, સારા ખોરાક-પાણી વિના સૈનિકો પર વતન પર મર-મિટવાની વાતો હાસ્યાસ્પદ પુરવાર થાય છે… વગેરે.

કોઇને આ ફિલ્મ ફુવડ, હાસ્યાસ્પદ કે શીખાઉ લાગી શકે, પરંતુ કોઇ દેખીતા કારણ વિના દાયકાઓથી એકબીજા સાથે લડતા રહેવાની વાત એના કરતાં પણ હાસ્યાસ્પદ છે એ યાદ રાખવું ઘટે.

કુલ મિલા કે

ફિલ્મનું એક માત્ર નબળું પાસું છે ધીમા સ્ટોરીટેલિંગને ઓર ધીમું પાડતું એનું કંગાળ મ્યુઝિક. એ બાદ કરીએ તો આ ફિલ્મ આપણને ચાર્લી ચેપ્લિનની ‘ધ ગ્રેટ ડિક્ટેટર’, સાચા બેરન કોહેનની (બેન કિંગ્સ્લે અભિનિત) ‘ધ ડિક્ટેટર’, અને 2010માં આવેલી ‘ફંસ ગયે રે ઓબામા’ જેવી સટાયરિકલ ફિલ્મો યાદ કરાવી જાય છે. જો તમને ખરેખર સારી સટાયરિકલ ફિલ્મ જોવામાં રસ હોય તો નવરાત્રિના ઢોલમાં આ ફિલ્મ ઢબૂરાઇ અને વીસરાઇ જાય એ પહેલાં જોઇ આવો.

રેટિંગઃ ***1/2 (સાડા ત્રણ સ્ટાર)

(Published in Gujarati Mid Day)

Copyright © Jayesh Adhyaru. Please do not copy, reproduce this article without my permission. However, you are free to share this URL or the article with due credits.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s