મદ્રાસ કેફે

કોફી કડક ખરી, પણ ફિલ્ટર્ડ નથી!

***

હકીકતોના પાયા પર એક કોન્સ્પિરસી થિયરીની ઇમારત એવી આ ફિલ્મ વચ્ચે વચ્ચે પકડ ગુમાવી દે છે.

***

john-abraham-and-nargis-fakhri-in-madras-cafe-first-look-movie-poster-released-pic-1-pic-121 મે, 1991ના રોજ ચેન્નઇ પાસેના શ્રીપેરમ્બદુર ખાતે તમિળ વ્યાઘ્રો દ્વારા રાજીવ ગાંધીની હત્યા થઇ. આ બનાવના બેકગ્રાઉન્ડમાં ‘વિક્કી ડોનર’થી લાઇમલાઇટમાં આવેલા ડાયરેક્ટર શૂજિત સરકાર ‘મદ્રાસ કેફે’ નામની પોલિટિકલ થ્રિલર ફિલ્મ લઇને આવ્યા છે. જરા પણ વધારાની ‘ચરબી’ વિનાની નખશિખ થ્રિલર ફિલ્મ હોવા છતાં ફિલ્મ ઘણા ડિપાર્ટમેન્ટમાં માર ખાઇ જાય છે. વળી, ‘વિશ્વરૂપમ્’ પછી ફરી એકવાર સાબિત થાય છે કે ફિલ્મનો વિરોધ કરનારા લોકો મોટે ભાગે જોયા-સમજ્યા વિના જ ઝૂડઝૂડ કરતા હોય છે.

સત્તા, લોભ અને લોહિયાળ સંઘર્ષ

પોતાના સંઘર્ષમય ભૂતકાળની ભૂતાવળોથી ભાગીને આર્મી ઓફિસર વિક્રમ સિંહ (જ્હોન અબ્રાહમ) કસૌલીમાં આવીને દેવદાસ જેવી હાલતમાં ફરે છે. એની હાલત જોઇને ત્યાંના ચર્ચના પાદરી એને પોતાનું હૈયું ઠાલવવા કહે છે. જ્હોન અબ્રાહમની હૈયાવરાળની સાથે જ બહાર આવે છે, શ્રીલંકામાં તમિળ વ્યાઘ્રો અને સિંહાલીઓ વચ્ચેનો લોહિયાળ જંગ, ભારતના પ્રધાનમંત્રી (વાંચો, રાજીવ ગાંધી) દ્વારા દરમિયાનગીરી કરીને મોકલાયેલી શાંતિ સેના, એમની હત્યાની સાજિશ તથા એની પાછળ ખેલાયેલી ઊંડી રાજરમતની વાત. અને એક સવાલઃ શું આપણે આપણા પ્રધાનમંત્રીને બચાવી શક્યા હોત? ભારતની શાંતિ સેનાને થઇ રહેલા નુકસાનથી ત્રસ્ત ભારતીય જાસૂસી સંસ્થા રૉ (રિસર્ચ એન્ડ એનાલિસીસ વિંગ) જ્હોન અબ્રાહમને છૂપું ઓપરેશન પાર પાડવા સિવિલ વૉર ગ્રસ્ત એવા શ્રીલંકાના જાફનામાં મોકલે છે. શ્રીલંકામાં ભારતીય લશ્કરની સાથોસાથ બાલા નામનો રૉનો એજન્ટ પહેલેથી જ બધી હિલચાલ પર નજર રાખી રહ્યો છે. જાફના જઇને જ્હોને તમિળ વ્યાઘ્રોના લીડર અન્ના ભાસ્કરન્ (વાંચો, વેળુપિલ્લઇ પ્રભાકરન્)ના હરીફ એવા શ્રીને મજબૂત કરવાનો છે, જેથી અન્નાનું વર્ચસ્વ ઘટી જાય. શ્રી અન્નાનો મુકાબલો કરવા માટે હથિયારોની માગ કરે છે અને ભારત મંજૂર પણ રાખે છે. પરંતુ બાતમી લીક થઇ જાય છે અને હથિયારો શ્રીને બદલે અન્નાને પહોંચી જાય છે.

ત્યાંથી આખી વાતમાં ટ્વિસ્ટ આવે છે. ખબર પડે છે કે ભારતની સાઇડથી જ કોઇ ફૂટેલું છે. એટલું જ નહીં, ભારત અને શ્રીલંકાથી દૂર, બેંગકોકની ‘મદ્રાસ કેફે’ નામની રેસ્ટોરાંમાં એક ભયંકર ષડ્યંત્ર ઘડાઇ રહ્યું છે. એ ષડ્યંત્રમાં ભારતના જ કોઇ અધિકારી સંડોવાયેલા હોવાની પણ શંકા વ્યક્ત થાય છે. એ ષડ્યંત્ર શું હતું એ જાણવા માટે જ્હોન અબ્રાહમ આકાશ-પાતાળ એક કરી દે છે. એ ક્વાયતમાં એને લંડનથી આવેલી પત્રકાર જયા (નરગિસ ફખરી)ની પણ મદદ મળે છે.

થ્રિલ અને લોજિકનું લીકેજ

જ્યારે ‘મદ્રાસ કેફે’નું પોસ્ટર રિલીઝ થયેલું ત્યારથી જ ગણગણાટ શરૂ થઇ ગયેલો કે આ ફિલ્મ તો 2008માં આવેલી રિડલી સ્કોટની લિયોનાર્ડો દ કેપ્રિયો અને રસેલ ક્રોવ અભિનિત હોલિવૂડ ફિલ્મ ‘બોડી ઓફ લાઇઝ’ની કોપી છે. હકીકતમાં ડાયરેક્ટર શૂજિત સરકારે બોડી ઓફ લાઇઝને રાજીવ ગાંધી હત્યા કેસમાં ઢાળી દીધી છે.

અલગ તમિળ રાષ્ટ્ર માટે લડતા ‘એલટીએફ’ (વાંચો, એલટીટીઇ-લિબરેશન ટાઇગર્સ ઓફ તમિળ ઇલમ) અને શ્રીલંકન આર્મી વચ્ચે ભોગ બનતા નિર્દોષ લોકો પરની જઘન્ય હિંસાને શૂજિત સરકારે એટલી અફલાતૂન રીતે કેપ્ચર કરી છે કે આપણા રૂંવાડા ઊભા થઇ જાય. ફિલ્મની સિનેમેટોગ્રાફી હોલિવૂડની ક્લાસિક વૉર ફિલ્મ ‘એપોકલિપ્સ નાઉ’ની યાદ અપાવે છે. શાંતનુ મોઇત્રાનું સંગીત પણ ફિલ્મને જીવંત બનાવવામાં કોઇ કચાશ રાખતું નથી.

પરંતુ આની સામે ફિલ્મમાં જે ભાંગરા વટાયા છે એનું લિસ્ટ ખાસ્સું લાંબું છે. એક તો ફિલ્મને રિયલિસ્ટિક ફીલ આપવા માટે ડાયરેક્ટરે એમાં નોનએક્ટર એક્ટર્સને લીધા છે. જેમ કે ‘કૌન બનેગા કરોડપતિ’ ફેઇમ સિદ્ધાર્થ બસુ, એડવર્ટાઇઝમેન્ટ જગતમાં જાણીતા પીયૂષ પાંડે, ન્યૂઝ એન્કર દિબાંગ, બીજા એક એડફિલ્મ મેકર એન્જેલો ડાયસ વગેરેને લીધા છે. આ લોકો પોતાના ફિલ્ડના ભલે મહારથીઓ હશે, પરંતુ એક્ટિંગ એમને જરાય આવડતી નથી. સિદ્ધાર્થ બસુનો ખાસ્સો મહત્ત્વનો રોલ છે, પરંતુ જ્યારે એ સ્ક્રીન પર આવે ત્યારે આપણને એવું જ લાગે જાણે હમણાં ખિસ્સામાંથી કાર્ડ કાઢીને સવાલ પૂછવા માંડશે! (જો ન્યૂઝ વર્લ્ડમાંથી જ કલાકારો લેવા હતા, તો જ્હોન અબ્રાહમને બદલે અર્નબ ગોસ્વામીને હીરો બનાવવાની જરૂર હતી!).

બીજો લોચો છે, લોજિકમાં ગાબડાં. જ્યારે નક્કર હકીકતો પરથી ફિલ્મ બનાવતા હોઇએ ત્યારે ફિલ્મી હીરોગીરી બતાવવાનો લોભ પડતો મૂકવો પડે. જેમ કે, જ્યાં ભારતીય સૈનિકો પર તમિળ વ્યાઘ્રો ચુન ચુન કે હુમલા કરતા હોય, ત્યાં આખી ફિલ્મમાં જ્હોન અબ્રાહમ ફિયરલેસ નાદિયાની જેમ ફર્યે રાખે એ કઇ રીતે હજમ થાય? જે તમિળ લીડરને બે દેશનું સૈન્ય શિકારી કૂતરાની જેમ શોધતું હોય એને લંડનથી આવેલી એક ફૂટડી પત્રકાર આરામથી મળી આવે અને ત્યાં જઇને ફોટોગ્રાફી પણ કરી આવે! જ્હોન તમિળ વ્યાઘ્રો દ્વારા કિડનેપ થઇ જાય અને લિટરલી પાંચેક મિનિટમાં તો પાછો છૂટી પણ જાય! જે માણસ પહેલી વાર શ્રીલંકા અને એય પાછા યુદ્ધગ્રસ્ત એરિયામાં આવ્યો હોય ત્યાં એ વાહનની ડ્રાઇવિંગ સીટ પર કઇ રીતે બેસી શકે? દરેકે દરેક ખૂફિયા માહિતી જ્હોન કઇ રીતે એક્સેસ કરી શકે? આ ઉપરાંત ફિલ્મને ટ્વિસ્ટ એન્ડ ટર્ન્સ આપવામાં વચ્ચે વચ્ચે થ્રિલના ટાયરમાં પંક્ચર પડી જાય છે.

ફિલ્મમાં એક ઠેકાણે હિન્દી સબટાઇટલમાં પણ લોચો છે, જે એડિટિંગ ટેબલ પર ધ્યાન બહાર ગયો હોય એવું લાગે છે. કોઇ દેશને ખતમ કરી દેવા માટે એની આર્થિક કરોડરજ્જુ ભાંગી નાખવાનો ‘ઇકોનોમિક હિટમેન’નો કન્સેપ્ટ સારો છે, પણ એને વધારે સારી રીતે સમજાવ્યો હોત તો વધુ ક્લિયર થાત. પણ ઓવરઓલ, આ ફિલ્મ એક મનોરંજક થ્રિલર ફિલ્મને બદલે ડોક્યુમેન્ટરી ફિલ્મ જેવી વધારે લાગે છે.

છતાં ફેઇથફુલ થ્રિલર ફિલ્મ

આટલા લોચા છતાં ડાયરેક્ટર શૂજિત સરકાર એક થ્રિલર સ્ટોરીને વળગી રહ્યા છે. નાચ-ગાના કે બિનજરૂરી લવ ટ્રેક જેવાં ફિલ્મી આકર્ષણોને તેઓ વશ થયા નથી. વાસ્તવિક તથ્યોને એમણે એક કોન્સ્પિરસી થિયરી સાથે ગૂંથીને થ્રિલર કથા સર્જી છે. છતાં અટપટા વળાંકોમાં દર્શક ગૂંચવાઇ જાય છે અને થિયેટરમાંથી બગાસાંના અવાજો સંભળાવા લાગે છે, એ પણ એટલી જ હકીકત છે.

એક્ટિંગ ડિપાર્ટમેન્ટમાં જ્હોન અબ્રાહમ સારો લાગે છે પણ એ રૉ એજન્ટ ઓછો અને હીરો વધારે લાગે છે (આવા વિષય પર ફિલ્મ બનાવવાની હિંમત બદલ પ્રોડ્યુસર તરીકે જ્હોન અબ્રાહમને દાદ દેવી પડે, પણ ફિલ્મમાં પોતાની હિરોગીરીને લિમિટમાં રાખવાની જરૂર હતી). નરગિસ ફખરી અને નવોદિત રાશિ ખન્નાના ભાગે ખાસ કશું કામ આવ્યું નથી. હા, ફિલ્મમાં સૌથી વધુ ધ્યાન ખેંચે છે રૉ એજન્ટ ‘બાલા’નો રોલ કરનારા થિયેટર આર્ટિસ્ટ પ્રકાશ બેલાવાડી.

કુલ મિલાકે…

થ્રિલર ફિલ્મના રસિયાઓને મજા પડશે, પણ મસાલા ફિલ્મના ચાહકો જો ‘ચૈન્નઇ એક્સપ્રેસ’ છાપ ધબાધબીની અપેક્ષા રાખશે તો નિરાશ થશે. પણ હા, ફિલ્મનાં રિયલિસ્ટિક એક્શન દૃશ્યો અને સ્યુસાઇડ બોમ્બિંગનો આખો ઘટનાક્રમ ખરેખર નખ ચાવવા મજબૂર કરી દે તેવો બન્યો છે. ફિલ્મમાં એક સસ્પેન્સ છે, પણ એને સોલ્વ કરવાને બદલે માત્ર હિન્ટ આપીને છોડી દીધું છે. જે તેને ‘બોડી ઓફ લાઇસ’થી અલગ પાડે છે અને થોડી નિરાશા પણ કરાવે છે. ‘મદ્રાસ કેફે’ના સર્જકોએ કોઇ વિવાદ ન થાય એની તકેદારી રૂપે ફિલ્મમાં પોલિટિકલ સ્ટેન્ડ હળવું (અને સત્તાધારી પક્ષને સારું લાગે એવું) બનાવી દીધું હોવાનું દેખાય છે, છતાં વિવાદ તો થયો જ. જોઇએ એ વિવાદ બોક્સ ઓફિસ પર ફળે છે કે કેમ.

રેટિંગઃ **1/2 (અઢી સ્ટાર)

(Published in Gujarati Mid Day)

Copyright © Jayesh Adhyaru. Please do not copy, reproduce this article without my permission. However, you are free to share this URL or the article with due credits.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s